Nga muốn dùng vũ khí thay thế sức mạnh mềm?

Moscow chưa thể nâng cao hình ảnh nước Nga trên trường quốc tế bằng sức mạnh văn hóa, thương mại và ngoại giao như thời Liên Xô. Thực tế đó buộc Nga phải quay trở lại “sở thích” với súng đạn và tên lửa như hồi chiến tranh Lạnh, Reuters nhận định.


Dù Nga nỗ lực đánh bóng hình ảnh của mình bằng cách tăng gấp 5 lần khoản viện trợ nước ngoài hàng năm lên 500 triệu USD trong bốn năm qua nhưng Moscow vẫn không theo kịp các cường quốc trong G-8 về lĩnh vực này.

Hơn nữa, để thúc đẩy kinh tế phát triển, Tổng thống Medvedev quyết định đầu tư vào nhiều lĩnh vực mới và đa dạng hóa nền kinh tế vốn phụ thuộc vào dầu mỏ. Tuy nhiên, theo Pavel Baev, nhà phân tích Nga tại Viện nghiên cứu hòa bình Oslo, kế hoạch hiện đại hóa này của ông Medvedev cũng không đem lại kết quả như mong đợi.

Do đó, ông Pavel Baev nhấn mạnh: “Chẳng còn cách nào khác, chúng tôi buộc phải chọn hình thức phát triển cường lực như xưa”.

Chia sẻ quan điểm này, Ruslan Pukhov, người đứng đầu nhóm chuyên gia cố vấn hàng đầu về quân sự CAST của Nga cho rằng, sức mạnh mềm dường như không phát huy tác dụng nên điện Kremlin giờ phải trộng cậy vào sức mạnh quân sự.

“Chính phủ Nga có lẽ nghiệm ra rằng, Moscow đang rơi vào tình thế bắt buộc là phải sử dụng và củng cố sức mạnh quân sự”, ông Pavel Baev đánh giá.

Theo Reuters, nếu chỉ triển khai sức mạnh mềm thì hình ảnh của Nga trên trường quốc tế vẫn rất mờ nhạt.

Với kế hoạch này, Nga hy vọng có thể thay thế 70% số vũ khí của mình đến cuối thập kỷ này và tạo ra một lực lượng với những đơn vị gọn nhẹ và linh hoạt hơn.

Theo đó, Nga dự định chi 611 tỷ USD cho ngân sách quốc phòng từ nay đến năm 2020, một con số mà ngay cả Thủ tướng Putin cũng phải thừa nhận là “ái ngại” khi cân nhắc đến tình hình kinh tế hiện tại.

Tổng thống Nga Medvedev và Thủ tướng Putin cũng cảnh báo phương Tây rằng, Moscow không chỉ hiện đại hóa quân đội mà còn thúc đẩy cuộc chạy đua vũ trang mới nếu NATO thiết lập lá chắn tên lửa tại châu Âu mà không quan tâm đến mối lo ngại về an ninh của Moscow.

Tuy nhiên, theo Reuters, trên thực tế, kế hoạch gia tăng ngân sách quốc phòng này là nhằm hiện đại hóa ngành công nghiệp quốc phòng Nga và làm sống dậy niềm tự hào về một quân đội hùng mạnh thời Liên Xô.

Hãng tin này nhận định, kế hoạch cải cách quân đội của Nga xuất phát từ hàng loạt vấn đề nổi cộm trong các cuộc xung đột, từ những thất bại tại Afghanistan hồi những năm 1980 đến tình huống khó xử trong cuộc xung đột với Gruzia năm 2008.

Nga muốn gia tăng sức mạnh quân sự vì nhiều lý do.

Thêm vào đó, nhìn lại cách mạng màu tại Kyrgyzstan hồi năm ngoái, Moscow tin rằng, sức mạnh quân sự của Nga có thể trở thành lực hút các lãnh đạo trong khu vực tăng cường liên minh với Moscow. Đổi lại, Nga có thể dùng sức mạnh quân sự để giúp đỡ các đồng minh trong trường hợp bạo loạn trong nước xảy ra.

Đây là bài học rút ra từ thực tế rằng, hồi năm ngoái, khi Kyrgyzstan cầu viện Nga giúp đỡ giải quyết những cuộc xung đột sắc tộc tại thành phố Osh nhưng Moscow đành "làm ngơ" vì Moscow không muốn và cũng không đủ lực. Do đó, Nga hy vọng một lực lượng quân sự hùng mạnh và được huấn luyện bài bản hơn sẽ cho Nga nhiều cơ hội xử lý hơn trong những tình huống như vậy.

Ngoài ra, Moscow nhận thấy, sức mạnh quân sự là nhân tố quan trọng trong việc gia tăng ảnh hưởng tại khu vực Trung Á nhiều dầu mỏ và khí tự nhiên vốn đang bị kẹt giữa Trung Quốc và biển Caspian.

“Nga muốn có nhiều ảnh hưởng hơn tại khu vực này bởi họ đang theo đuổi nhiều lợi ích tại đây”, Dmitry Gorenburg, nhà phân tích thuộc nhóm tư vấn quân sự CNA.

Hơn nữa, có được một quân đội hùng mạnh sẽ giúp Nga trấn át được mối lo về nguy cơ bất ổn khu vực gia tăng lan đến Moscow một khi toàn bộ quân của NATO rời khỏi Afghanistan đến cuối năm 2014.

Tuy nhiên, nhà phân tích Ruslan Pukhov cho rằng, bất chấp những lý do đầy tính thuyết phục trên, Nga cũng khó có thể hiện thực hóa kế hoạch gia tăng sức mạnh quân sự của mình bởi kinh nghiệm cho thấy, nếu không có tiềm lực kinh tế, một quốc gia khó có thể gia tăng sức mạnh trong các lĩnh vực khác, đặc biệt là quân sự.

Trà My (theo Reuters)