Các kịch bản nếu bắt được Gaddafi

Nhiều câu hỏi đang đặt ra về một kịch bản khi Đại tá Muammar Gaddafi bị bắt. Liệu phe nổi dậy hay Mỹ hoặc NATO sẽ là đạo diễn, đứng ra xử lý nhà lãnh đạo này?

Hiện lực lượng nổi dậy vẫn gấp gáp săn đuổi, truy tìm Tổng thống Libya Moammar Gaddafi. Trong khi đó, Mỹ vẫn luôn tỏ ra đứng ngoài cuộc tìm kiếm nhà lãnh đạo hơn 4 thập kỷ ở Libya.

"Cả Mỹ lẫn NATO đều không can hệ tới kế hoạch truy tìm này", phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Victoria Nuland cho biết trong một cuộc họp báo tổ chức hôm 25/8.

Trong khi đó, phát ngôn viên Lầu Năm Góc Đại tá Dave Lapan khẳng định: "Chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào dân thường, đó mới là nhiệm vụ quân sự mà NATO đang cam kết".

Nếu Gaddafi bị bắt, một kịch bản như thế nào sẽ diễn ra? Bên nào sẽ quyết định số phận Gaddafi?

Khả năng sẽ xảy ra 4 kịch bản. Một là đưa ông Gaddafi tới Tòa án hình sự quốc tế (ICC) ở Hague, Hà Lan; hai là xét xử Gaddafi ngay tại Libya; ba là để cho nhà lãnh đạo này một đường lùi bằng cách sống lưu vong ở nước ngoài hoặc cuối cùng, một khả năng có thể xảy ra, Gaddafi có thể chết ngay trước khi bị bắt.

Cũng trong tuần này, Gaddafi từng tuyên bố trong một bài phát thanh rằng sẽ chiến đấu cho tới khi giành được chiến thắng hoặc phải chết.

Tuy nhiên, Giám đốc điều hành tổ chức Theo dõi nhân quyền Roth Ken thẳng thắn nói: "Các nhà độc tài hầu như hiếm khi nào sụp đổ trong biển lửa".
Xét xử Gaddafi ở nước ngoài hay Libya

Phe nổi dậy Libya và các nhà hoạt động chống ông Gaddafi vẫn mong muốn nhà lãnh đạo này phải đối mặt với công lý ở Libya. Cộng đồng quốc tế lại không nhất trí điều này.

Trưởng công tố viên Tòa án Hình sự Quốc tế Luis Moreno-Ocampo thông báo lệnh bắt Gaddafi và con trai Seif al-Islam cùng Bộ trưởng tình báo Libya Abdullah Senussi hồi tháng 5.

Tuy nhiên, tháng trước, thời điểm chiến dịch quân sự của NATO rơi vào bế tắc sau 5 tháng tham chiến tại Libya, các quan chức Pháp cho biết có thể chấp nhận cho ông Gaddafi ở lại Libya nếu chấp nhận từ bỏ quyền lực.

Về phần mình, Washington vẫn khẳng định Gaddafi phải từ chức. Còn chuyện ông ta có được ở lại Libya hay không lại do người dân nước này quyết định.

Trả lời câu hỏi trên, các nhà học giả hoạt động vì nhân quyền thừa nhận có những mong mỏi được xét xử Gaddafi tại Libya của công dân nước này. Tuy nhiên, một số khác lại bày tỏ lo ngại với hệ thống pháp luật sở tại nên tốt nhất, vẫn nên đưa ông ta tới tòa án quốc tế ở The Hague, Hà Lan.

Roth Ken phân tích: "Tôi nghĩ công lý có đầy đủ ý nghĩa hơn nếu nó được tiến hành ở địa phương. Về mặt lý tưởng, họ muốn xét xử Gaddafi ở Libya". Về mặt lý thuyết, Tòa án hình sự quốc tế vẫn có thể di chuyển tới Libya để xét xử. Vậy điều quan trọng nhất ở đây là sự công bằng. Xét xử ở đâu không quan trọng - ông Roth kết luận.

Ngoài ra, điều Roth Ken lo ngại là Gaddafi rất có thể sẽ bị hành quyết một cách chóng vánh nếu ông bị bắt.

Mark Quarterman, cựu quan chức Liên Hiepj Quốc và là một chuyên gia về các vấn đề "hậu xung đột" ở Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế nói: "Công lý được tiến hành ở quê hương thì vẫn hiệu quả hơn. Nếu ICC sẵn lòng trì hoãn tiến trình vụ án để cho phép tổ chức phiên tòa ở Libya thì mọi thứ sẽ đáng tin cậy".

Ông Quarterman cũng nói thẳng, một phiên tòa ở Libya không có gì là không thể tổ chức. Ngay bản thân người đứng đầu Hội đồng chuyển tiếp quốc gia của phe nổi dậy, ông Mustafa Abdel-Jalil, cũng từng là Bộ trưởng Bộ Tư pháp nên sẽ là người rõ hơn cả.

Theo Lao động