Trong ngôi nhà mái tôn lụp xụp của Công ty K.T có hơn 30 công nhân làm việc. Gần 10 bếp gas loại lớn và chục cái ḷ than tổ ong rực lửa, nóng hầm hập và ngột ngạt kinh khủng.
Bị chủ giữ CMND cùng với những khoản nợ từ “tiền môi giới”, “phí đào tạo” đă trói chân các lao động trong những môi trường làm việc nghiệt ngă.
 |
| Người lao động trong xưởng cơm của Công ty K.T - Ảnh: Công Nguyên |
12 tiếng/ngày Tại xưởng cơm của Công ty K.T (P.Sơn Kỳ, Q.Tân Phú, TP.HCM), tôi được Giám đốc Thạch cho biết: “Một ngày làm 12 tiếng, lương 1,8 triệu/tháng, tăng ca 5 ngàn đồng/giờ”. Khi tôi thắc mắc th́ ông Thạch nói gọn lỏn: “Ở đây ai cũng làm như vậy hết”. Tại công ty này, công nhân được chia làm 4 bộ phận. Bộ phận thứ nhất từ 5 giờ chiều ngày hôm trước đến 5 giờ sáng hôm sau, ca này có nhiệm vụ gọt củ quả, nhặt rau. Bộ phận thứ hai có nhiệm vụ nấu thức ăn bắt đầu từ 3 giờ 30 phút sáng đến 4 giờ 30 phút chiều. Cho cơm vào khay và vận chuyển đến các công ty là bộ phận thứ 3, bắt đầu 5 giờ 30 phút sáng đến 5 giờ 30 phút chiều. Bộ phận cuối cùng là rửa khay, bắt đầu từ 11 giờ trưa và kết thúc 11 giờ đêm.
|
''Biết khổ và bị bóc lột như thế này thà ở nhà mần ruộng với bố mẹ c̣n sướng hơn'' - Công nhân tên Th.
|
|
Trong ngôi nhà hơn 100m2, mái tôn lụp xụp của Công ty K.T có hơn 30 công nhân làm việc miệt mài. Trong đó, có gần 10 bếp gas loại lớn và chục cái ḷ than tổ ong luôn rực lửa, không khác ǵ pḥng xông hơi. Mới 4 giờ sáng, tất cả bếp gas, ḷ than đều hừng hực cháy để nấu những nồi canh, chảo thịt to đùng. Mồ hôi của các đầu bếp chảy ṛng ṛng. Thỉnh thoảng các đầu bếp phải chạy ra ngoài để thở. Trời càng về sáng, công nhân tới càng đông, không khí trở nên ngột ngạt. 9 giờ sáng, thấy tôi thở hổn hển, một đầu bếp động viên: “Cố lên em, mới vô nên chưa quen với không khí thiếu ô-xy. Ở đây cũng đă có nhiều trường hợp ngất xỉu v́ không chịu được”. P. - công nhân bộ phận giao cơm - cho biết: “Nếu em biết công việc nặng nhọc và làm cả ngày thế này em không vô đâu. Đứng từ sáng tới chiều, khiêng những thùng cơm, canh to đùng lên xe, tới công ty phân phát cho công nhân ăn. Công nhân ăn xong, dọn dẹp chở về xưởng lại”. Vừa thoa thuốc lên bàn tay bị lở loét, O. than thở: “Những chồng khay chất như núi, mười mấy đứa phải rửa đến khuya. Cả ngày tiếp xúc với nước, hóa chất rửa chén nên hầu như tay chân đứa nào cũng bị như em cả”.
Làm việc 12 tiếng/ngày trong một không gian thiếu ô-xy trầm trọng khiến nhiều lao động kiệt sức. Thêm vào đó, chỗ ở cho lao động là một ngôi nhà 2 tầng cách nơi làm khoảng 2 km. Muốn đi làm, người lao động phải dậy sớm đi bộ. Căn nhà 2 tầng, 3 pḥng nhưng chứa gần 25 người trong đó có cả phụ nữ; không hề có quạt, người lao động phải ngủ dưới nền nhà hôi hám.
Nước mắt
Cần việc làm, thiếu hiểu biết nên nhiều lao động từ các tỉnh lên thành phố t́m việc phải sống dở, chết dở khi dính vào những đường dây môi giới. Một số lao động chịu không nổi phải bỏ CMND để thoát thân, hoặc kêu cứu người nhà đến giải thoát. Một số th́ bỏ điện thoại di động cho chủ để lấy lại giấy tờ. C̣n phần đông chấp nhận làm những công việc nặng nhọc, trong điều kiện khắc nghiệt mong có ngày đủ tiền trả nợ để lấy lại giấy tờ tùy thân. Vào vai t́m việc, cùng làm, ăn, ở với người lao động, tôi đă gặp và nghe nhiều câu chuyện cay đắng.
 |
| Nền nhà hết chỗ ngủ, nhiều lao động tại Công ty K.T phải ngủ trên những chiếc “giường” được đóng bằng ván ép - Ảnh: Công Nguyên |
Trong 5 lao động được đưa đến Công ty K.T, có hai chị em (quê Cờ Đỏ, Cần Thơ). Th. 18 tuổi và cô em gái 17 tuổi tên O. được người bạn gần nhà tên T. dẫn lên thành phố kiếm việc. Vừa lên tới Bến xe Miền Tây, bị xe ôm “bán” cho “c̣” Hưng. Sau đó Hưng “bảo lănh” cho cả 3 vào làm việc tại cơ sở sản xuất bánh kẹo tại Q.11. Cơ sở này, theo lời kể của các nạn nhân, không khác một “địa ngục”. Sáng phải dậy trước 4 giờ để làm việc tới tối mới xong. Cửa nhà luôn bị chủ khóa lại để cho các lao động khỏi bỏ trốn, ăn uống th́ kham khổ. Người lao động c̣n phải làm tất cả mọi việc trong nhà kể cả giặt đồ, quét nhà... Mỗi lần chủ không hài ḷng th́ chửi rủa một cách thậm tệ. Làm được một tuần, cả 3 tưởng đă đủ tiền trả nợ để lấy CMND lại nên xin nghỉ. Nhưng không, chủ bảo chỉ mới hết thời gian thử việc nên không tính lương. Nếu muốn lấy lại giấy tờ th́ phải làm thêm 1 tuần nữa hoặc trả 900 ngàn đồng tiền môi giới. Không c̣n đường nào khác, cả 3 chấp nhận bỏ lại hai chiếc điện thoại để thoát thân. Th. tâm sự: “Biết bị bóc lột như thế này thà ở nhà mần ruộng với cha mẹ c̣n sướng hơn. Lần này làm kiếm đủ tiền về xe, và trả tiền dịch vụ lấy CMND ra, tôi sẽ về nhà ở luôn”.
Tại một cơ sở xay nhựa phế liệu (ấp 4, xă Hưng Long, huyện B́nh Chánh), tôi có dịp nói chuyện với thanh niên tên T. ( quê Quảng Ngăi). T. bảo vừa thất nghiệp mấy ngày, hết tiền, không chỗ ở nên nghe lời xe ôm chở tới trung tâm giới thiệu việc làm và được đưa vào đây làm. Làm hơn 1 tuần, T. cho biết: “Công việc ở đây làm cả ngày, mà mùi nhựa độc hại, nhựa ve chai hôi thối nữa chứ”. T. khuyên tôi: “Có tiền th́ ra trả lấy lại CMND t́m công ty ở khu công nghiệp mà làm, tôi lỡ làm ít ngày để đủ tiền trả cho trung tâm rồi sẽ t́m việc khác chứ ở đây khổ lắm”.
Bị lừa vào cà phê ôm
Kh. (quê Bà Rịa - Vũng Tàu) v́ giận gia đ́nh nên quyết định tự lập. Chân ướt chân ráo lên thành phố, Kh. được xe ôm tại Bến xe Miền Đông chở đến trung tâm giới thiệu việc làm tại Q.11. Rồi Kh. đồng ư đi phụ bán quán cà phê cho một quán nước gần ṿng xoay Phú Lâm (Q.6, TP.HCM). Trước khi nhận việc, Kh. được trung tâm và chủ quán “rót mật vào tai”: công việc dễ dàng chỉ cần bưng bê, pha cà phê, châm trà cho khách, lương và tiền thưởng cao. Thế nhưng, mới qua một ngày, Kh. phát hiện quán này là cà phê ôm, khách đ̣i hỏi "nhiều thứ". Kh. khiếu nại với chủ quán, th́ được đáp: “Làm ở đây cũng để khách sờ mó chút mới có tiền bo và giữ được khách”. Kh. không chịu làm th́ bị chủ quán đe dọa: “Mày không làm th́ nộp lại đây 500 ngàn rồi đi đâu th́ đi”. Không c̣n đường nào khác, Kh. phải gọi về gia đ́nh cầu cứu. Gia đ́nh đem tiền tới đóng, Kh. mới lấy lại được CMND và tự do.
|
Công Nguyên
Lao động ngoại tỉnh bị bắt chẹt: Bóc lột
