Khi Trung Quốc trở thành số một…

Một vài tuần trước, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã công bố báo cáo cho thấy, Trung Quốc sẽ trở thành nền kinh tế số một trong vòng 5 năm tới. Nếu điều này trở thành hiện thực, điều gì sẽ xảy ra?

Dự báo này của IMF dựa trên sức mua tương đương của hai nước, tuy nhiên, một số người cho rằng, dữ liệu mà tổ chức này đưa ra đã phóng đại kích thước của nền kinh tế Trung Quốc và không thể dùng làm thước đo 2 nền kinh tế là Mỹ và Trung Quốc. Mặc dù vậy, việc Mỹ sẽ bị "soán ngôi" cũng có khả năng lớn sẽ xảy ra. The Economist, tạp chí uy tín trên thế giới cũng đã dự báo Trung Quốc sẽ trở thành nền kinh tế số một thế giới vào năm 2019.

Sự đi lên của Trung Quốc sẽ thay đổi quan niệm vốn có về một cường quốc. Trong suốt thời kỳ Mỹ là nền kinh tế số một, thế giới luôn quan niệm rằng, nền kinh tế lớn nhất thế giới cũng phải là một quốc gia giàu có nhất thế giới một cách thực sự và tại đó có những người giàu nhất thế giới.

Khi Trung Quốc nổi lên như một cường quốc kinh tế, mối liên hệ giữa quốc gia giàu có với các cá nhân giàu có sẽ bị phá vỡ. Trung Quốc có thể nói là vừa giàu và vừa nghèo hơn so với thế giới phương Tây bởi lý do Trung Quốc đang “ngồi” trên khoản dự trữ ngoại tệ khổng lồ 3.000 tỷ USD; song nếu tính theo tỷ giá hối đoái hiện tại, trung bình người Mỹ giàu gấp 10 lần so với người Trung Quốc.

Sự giàu có tương đối của xã hội Mỹ là một trong những lý do tại sao Trung Quốc sẽ không thể trở thành quốc gia mạnh nhất thế giới kể cả khi nước này trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Từ lâu, thế giới đã quen với hình ảnh Mỹ là một “cường quốc duy nhất” có khả năng duy trì sự thống trị kinh tế của mình trong một thời gian dài trên thế giới. Mỹ có một vị trí vững chắc trong các tổ chức toàn cầu. Các tổ chức lớn trên thế giới như Liên Hiệp Quốc (UN), IMF và Ngân hàng Thế giới (WB) đều nằm ở Mỹ và nước này cũng là một trong những thành viên sáng lập tổ chức NATO.

Ngoài ra, Mỹ còn là nước đi đầu về “quyền lực mềm” mà Trung Quốc khó có thể theo kịp. Chắc chắn Trung Quốc sẽ không thể sánh với Mỹ bằng những Hollywood, Silicon Valley hay "giấc mơ Mỹ" được.

Tuy nhiên, về thương mại, khi Trung Quốc trở nên giàu có hơn, nước này sẽ có tầm ảnh hưởng đáng kể đối với một số nước như Brazil. Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất và quan trọng nhất của Brazil (hơn cả Mỹ). Đầu tư và thương mại của Trung Quốc khi đó cũng sẽ ảnh hưởng nhiều hơn tới các khu vực như châu Phi và Trung Đông.

Sự ảnh hưởng của sức mạnh kinh tế Trung Quốc sẽ rõ ràng nhất đối với những nước như Nhật Bản, Hàn Quốc và Australia. Những nước này hiện có các lợi ích kinh tế và chiến lược khác nhau, song tất cả đều có mối quan hệ kinh tế quan trọng với Trung Quốc và mối quan hệ quân sự quan trọng với Mỹ. Vì thế, nếu Trung Quốc quá “lạm dụng” sự ảnh hưởng của sức mạnh kinh tế, khi đó, các đồng minh châu Á của Washington có thể sẽ quay sang “bám chặt” lấy Mỹ.

Sức mạnh của Trung Quốc, song song với những lo ngại về các khoản nợ công đáng sợ tại Mỹ, EU và Nhật Bản sẽ đặt ra thách thức đối với phương Tây trong mối quan hệ giữa dân chủ và sự thành công về kinh tế.

Kể từ khi Mỹ trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới vào cuối thế kỷ 19, nền kinh tế mạnh nhất thế giới này đã có được một nền dân chủ. Tuy nhiên, nếu Trung Quốc bước lên vị trí này, mọi thứ sẽ thay đổi ngược lại với khẩu hiệu “làm việc tự do” mà phương Tây đưa ra.

Tuy nhiên, bản thân Trung Quốc cũng có thể vấp phải một cuộc khủng hoảng. Kinh tế Trung Quốc không thể tiếp tục tăng trưởng mãi ở mức 8-10% một năm. Bên cạnh đó, quốc gia này cũng phải đối mặt với các vấn đề nghiêm trọng về nhân khẩu và môi trường cũng như các nguy cơ bất ổn xã hội.

Và một khi Trung Quốc rơi vào cuộc khủng hoảng kinh tế và chính trị thì câu chuyện về một “Trung Quốc kỳ diệu” của 30 năm qua sẽ chỉ là một ảo ảnh.

Hiện tại, các cuộc tranh luận về tương lai của Trung Quốc đang có nguy cơ trở nên phân cực khi một bên cho rằng, Trung Quốc sẽ là một cường quốc mới nổi của thế giới, còn một bên lại khẳng định, Trung Quốc là quốc gia thực chất không ổn định và có nguy cơ rơi vào khủng hoảng kinh tế và chính trị bất cứ lúc nào.

Nguồn : Vitinfo