TRẬT TỰ THẾ GIỚI CŨ SỤP ĐỔ, TỔNG THỐNG TRUMP TÁI ĐỊNH HÌNH QUYỀN LỰC TOÀN CẦU

[nguoiduatinabc]

Ở nhiệm kỳ thứ 2 của mình, Tổng thống Trump đã nhìn lại toàn cảnh thế giới hậu Chiến tranh Lạnh và đưa ra một kết luận dứt khoát: hệ thống hiện hữu đã mục ruỗng, chứa đựng những cấu trúc yếu kém và những chế độ tồn tại nhờ sự do dự của Hoa Kỳ trong quá khứ.

Theo quan điểm này, mục tiêu tối hậu của Tổng thống Trump là xây dựng lại một trật tự toàn cầu phản ánh đúng thực lực kinh tế và quân sự vượt trội của Hoa Kỳ, trong đó thế giới phải mở cửa cho thương mại nhưng đồng thời phải tôn trọng cán cân quyền lực thực tế.

Chiến lược này được triển khai với tốc độ và cường độ mạnh mẽ, từ các hành động đối với Trung Quốc, Panama, Greenland, Gaza, Mexico cho đến Venezuela. Cuộc chiến với Iran chỉ là một giai đoạn trong tiến trình rộng lớn hơn nhằm tái cấu trúc toàn bộ hệ thống địa chính trị.

Song song đó, chính quyền Tổng thống Trump đã buộc các đồng minh NATO phải tự gánh vác trách nhiệm an ninh nếu muốn tiếp tục nhận được sự bảo trợ từ Hoa Kỳ. Điều này đánh dấu một sự thay đổi căn bản trong quan hệ đồng minh truyền thống.

Trong khi Âu châu bị yêu cầu điều chỉnh vai trò, khu vực Mỹ Châu La Tinh lại được nâng lên vị trí ưu tiên trong chiến lược mới. Hội nghị “Shield of the Americas” tại Florida đã quy tụ nhiều lãnh đạo trong khu vực công khai ủng hộ Hoa Kỳ, trong đó có những nhân vật như Tổng thống Argentina Javier Milei và Tổng thống El Salvador Nayib Bukele.

Các diễn biến này cho thấy thế giới đang bước vào một giai đoạn chuyển động lịch sử, nơi các cấu trúc cũ bị phá vỡ và thay thế bằng một cuộc cạnh tranh quyền lực trực diện. Những mối quan hệ từng dựa trên hình thức và nghi thức ngoại giao đang nhường chỗ cho các tính toán an ninh thực tế.



Giới phân tích nhận định rằng những tầng lớp tinh hoa quốc tế vốn đặt niềm tin vào “trật tự dựa trên luật lệ” đang mất dần ảnh hưởng. Hệ thống này bị chỉ trích là thiên về thủ tục, kéo dài thương thuyết mà không giải quyết triệt để các mối đe dọa thực sự.
Các ví dụ trong quá khứ như tiến trình hòa bình Trung Đông sau Hiệp định Oslo hay thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015 được nêu ra như những minh chứng cho thất bại của cách tiếp cận này. Theo đó, các vấn đề không được giải quyết mà chỉ bị trì hoãn, dẫn đến khủng hoảng lớn hơn về sau.

Trong bối cảnh hiện nay, phản ứng của nhiều lãnh đạo Âu châu đối với chiến sự Iran bị xem là chậm chạp và thiếu quyết đoán, với các cuộc họp và tuyên bố kéo dài nhưng không tạo ra kết quả cụ thể.

Sự do dự này càng làm nổi bật sự khác biệt với cách tiếp cận của Tổng thống Trump, người theo đuổi các kết quả cụ thể thay vì các tiến trình kéo dài. Điều này khiến nhiều đồng minh lúng túng và buộc phải đối diện với thực tế mới.

Dù kết quả cuối cùng của chiến lược này vẫn chưa rõ ràng, một điều đã trở nên chắc chắn: thế giới sẽ không còn như trước. Một giai đoạn tái sắp xếp quyền lực đang diễn ra, với hệ quả có thể mang lại lợi thế lớn cho Hoa Kỳ hoặc tạo ra những phản ứng mạnh mẽ từ các đối thủ và đồng minh.