IVÁN DUQUE MARQUEZ, VỊ TT DÂN CHỦ CUỐI CÙNG CỦA COLOMBIA

[florida80]

6/25

Với cuộc bầu cử tổng thống Colombia năm 2022. Vòng bỏ phiếu thứ hai đã mang lại chiến thắng cho ứng cử viên số 2, cựu du kích quân có tên Gustavo Petro.

Sự lựa chọn của cử tri Colombia sẽ đặt ra những dấu hỏi lớn về tương lai của một trong những nền dân chủ đã từng thành công ở Mỹ Latinh.

Nhưng sau cuộc bầu cử lần này, Colombia có thể sẽ mất đi những thành công của nền dân chủ, tại sao như vậy?

Tổng thống sắp mãn nhiệm của Colombia, Iván Duque Márquez, người bảo thủ ôn hòa, đã có một nhiệm ký khá thành công nhưng lại bị cấm tái tranh cử bởi luật giới hạn nhiệm kỳ nghiêm ngặt của đất nước này. Trong 4 năm qua, ông đã đạt được thành công về các chính sách chưa từng có trong lịch sử Nam Mỹ gần đây. Nhưng khi ông rời nhiệm sở thì lại nhận một tỷ lệ chấp thuận thấp với 20%, là tỷ lệ tồi tệ nhất của một tổng thống trong lịch sử Colombia.

Tại sao một tổng thống khá thành công trong 4 năm làm việc lại phải nhận tỷ lệ thấp khi rời nhiệm sở?

Khi Duque Márquez nhậm chức vào năm 2018, ông mới 42 tuổi, lúc đó ông đã nhận thấy các nền dân chủ sẽ bị tác động rất nhiều bởi sự phát triển quá nhanh chóng của mạng xã hội.

Qua các cuộc bầu cử của nhiều quốc gia, Duque Márquez nhận thấy thế giới với nền chính trị hiện đại đã trở nên rất phân cực rất sâu sắc trong 5 năm trở lại đây. Các cuộc tranh luận rõ ràng về các vấn đề chính sách bằng sự thật lại không được công chúng đón nhận, hoan nghênh ngày nay. Nhưng với những tin đồn thổi, thuyết âm mưu sai sự thật lại nhận được nhiều tràng pháo tay hơn nếu những lời tuyên bố dựa trên những lời nói dối, điều này có nhiều người thích hơn.

Tổng thống Duque Márquez đã phải đối mặt với hai thách thức lớn trong bốn năm cầm quyền, đó là: cuộc khủng hoảng COVID-19 và sự sụp đổ xã hội của nước láng giềng Venezuela. Và ông đã lèo lái đất nước vượt qua phong ba bão táp về bến an toàn, vượt qua cả hai thử thách một cách cẩn thận, cân bằng, và khôn khéo.

Với đại dịch Covid-19, ông đã phủ nhận những tuyên bố phản khoa học bởi những người theo chủ nghĩa dân túy như Andrés Manuel López Obrador của Mexico. Ông đã không theo đuổi các loại vaccine không đáng tin của Trung Quốc để giành điểm từ các cử tri chống Mỹ, như tổng thống cánh tả của Peru, Pedro Castillo, đã làm. Thay vào đó, TT Duque Márquez sử dụng mối quan hệ bền chặt với Hoa Kỳ được xây dựng bởi giới lãnh đạo bảo thủ ôn hòa của Colombia. Colombia đủ điều kiện để nhập khẩu vaccine Pfizer đầu tiên từ Hoa Kỳ và bắt đầu chương trình tiêm chủng quốc gia vào đầu năm 2021. Tính đến giữa tháng 6, ít nhất 70% dân số Colombia đã được tiêm chủng đầy đủ các loại vaccine an toàn và hiệu quả do các nền dân chủ phương Tây phát triển.

Về phía Venezuela, TT Duque Márquez đồng ý rằng, chế độ độc tài Chávez-Maduro là đáng ghê tởm, không nên là một hình mẫu cho bất kỳ ai khác nên noi theo. Ông có quan điểm cứng rắn chống lại sự lật đổ của Venezuela và mở rộng nơi trú ẩn cho những người Venezuela chạy trốn khỏi thảm họa ở đất nước của họ. Ông đã cấp cho khoảng 1,7 triệu người Venezuela quyền ở lại và làm việc ở Colombia trong 10 năm, chương trình quy chế tạm thời được bảo vệ lớn nhất trong lịch sử Tây bán cầu.

Khi đối phó với những tình huống khẩn cấp này, Duque Márquez duy trì mối quan hệ thương mại của Colombia với Hoa Kỳ, được phê chuẩn bởi hiệp định thương mại tự do Hoa Kỳ-Colombia có hiệu lực vào năm 2012. Nhờ hiệp định này, Colombia đã tăng cường xuất khẩu dầu và cà phê truyền thống của mình. Nước này hiện cung cấp 3/4 tổng số hoa cắt cành được bán tại Hoa Kỳ. Colombia cũng nổi lên là nhà sản xuất bơ số 3 thế giới.

Colombia đang thoát khỏi đại dịch và là một trong những nền kinh tế phát triển nhanh nhất ở Mỹ Latinh. Trong quý đầu tiên của năm 2022, sản lượng của Colombia đã tăng với tốc độ hàng năm là 7,5%. TT Duque Márquez đã sử dụng một số của cải này để củng cố hệ thống bảo hiểm xã hội đang lung lay của quốc gia. Ông đã bãi bỏ học phí cho hầu như tất cả sinh viên trong các trường cao đẳng và đại học công lập của Colombia.

Nhưng, sâu lắng bên trong một xã hội Colombia vẫn bị chia cắt bởi hậu quả của cuộc nổi dậy của cánh tả trong những năm 1970 và 1980, cũng như bởi liên minh cơ hội mà những người du kích thành lập với các băng đảng buôn bán ma túy giống như tổ chức từng do Pablo Escobar khét tiếng điều hành.

Một quá trình hòa bình kéo dài đã tạo ra một thỏa thuận được ký kết vào năm 2016 cung cấp lệnh ân xá cho các cựu du kích quân. Nhưng khu định cư này đã bị rất nhiều người Colombia phẫn nộ dữ dội, những người có gia đình và bạn bè của họ đã bị quân nổi dậy bắt cóc hoặc sát hại. Sự phẫn uất đó đã trở thành cơ sở cho một Colombia cực hữu chiến đấu tàn bạo hơn – sự phẫn uất sau đó được củng cố bởi tình cảm chống người nhập cư, với làn sóng hàng trăm ngàn người Venezuela xin tị nạn vào Colombia.

Giờ đây, Tổng thống mới của Colombia, một cựu du kích quân, sẽ phải đối mặt với những thách thức này, cộng với lạm phát tăng vọt và có thể xảy ra suy thoái ở Hoa Kỳ, cho đến nay là đối tác thương mại quan trọng nhất của Colombia.

Và không có gì lạ khi một Tổng thống cực hữu, không có cảm tình với người nhập cư và không thích một nền dân chủ, thì chắc chắn người cựu du kích quân Gustavo Petro sẽ tạo dựng sự nghiệp chính trị của mình bằng những chính sách tàn bạo, dân túy cực đoan và tận dụng tối đa cách khai thác những chia rẽ xã hội của đất nước mình, chứ không phải hàn gắn chúng.

Người Mỹ từ lâu có thể đã chấp nhận thành tựu hòa bình xã hội rất khó giành được của Colombia. Thế giới dân chủ sẽ buồn và nhớ đến Tổng thống Duque Marquez nhiều hơn, chỉ vì có lẽ ông là vị TT của một nền dân chủ cuối cùng của đất nước Colombia.