Ngôi chùa Keo cổ kính ở làng Hành Thiện, xă Nam Hồng, huyện Xuân Trường (Nam Định) đă có niên đại hàng ngàn năm tuổi. Điều kỳ lạ, ngôi chùa chưa từng một lần có sư trụ tŕ. Nhiều giai thoại cho rằng, ngôi chùa này nếu vị sư nào đến đều có kết cục không hay?!
Từ những giai thoại...
Bà
Nguyễn Thị Cháu, 87 tuổi cho biết, bà đă 41 năm bán hàng nước ở cạnh chùa. Bà kiêm luôn công việc hướng dẫn du khách tham quan, lễ phật. "Thường ngày ngôi chùa vẫn luôn đóng then cài cửa, chỉ ngày lễ tết, rằm th́ mới có người thường xuyên túc trực tại chùa. Điều kỳ lạ, ngôi chùa này đă có niên đại hàng ngàn năm nay nhưng vẫn chưa có một vị sư nào trụ tŕ.
Ngày lập xong chùa, dân làng đă soạn thảo ra "bản tự". Theo hương ước này của làng, mỗi nhóm có 5 hộ dân thay phiên nhau trông nom, quét dọn và hướng dẫn du khách tham quan, lễ phật trong thời gian một tháng. Trong trường hợp gia đ́nh có công việc phải nhờ người trong nhóm trông coi giúp", bà Cháu cho biết.
Theo ông Vũ Nguyên Giới, Phó ban quản lư khu di tích cho biết: "
Chùa Keo thờ Đức thánh Thiền sư Không Lộ. Theo sử sách c̣n ghi lại, ngài sinh ra trong một gia đ́nh làm nghề chài lưới, v́ nặng t́nh nhân thế, ngài đă bỏ đi theo đạo Phật. Theo những truyền thuyết c̣n lưu lại trong dân gian, ngài đă trải qua bao năm tụng kinh niệm phật và sống hành thiện, tích đức và một mực hướng Phật. Được biết ngài đă cùng
Thiền sư Giác Hải và Thiền sư Từ Đạo Hạnh đi Thiên Trúc (Ấn Độ) để học Phật pháp. Sau khi đắc đạo người đă có nhiều pháp thuật kỳ lạ. Ngài có thể đi trên mặt nước giống như sư tổ Đạt Ma và đi vào rừng sâu, vượt núi hùng vỹ, ngài đi đến đâu th́ muôn loài ác thú đều cúi đầu xám hối và xin tha tội. Ngoài ra ngài c̣n có khả năng hết sức đặc biệt là có thể tiên đoán được tương lai, ngài có thể hoá giải được mọi thiên tai trong tự nhiên và bệnh tật trong cuộc sống. Chính v́ vậy, khi vua Lư Thánh Tông bị bệnh nặng đă được ngài chữa khỏi và được vua phong làm Quốc sư.
Theo sử sách c̣n ghi lại, có rất nhiều những câu chuyện đồn thổi ly kỳ khi thiền sư viên tịch: Khi thiền sư mất, các sư săi đă làm lễ hỏa táng và sau đó xây một tháp và có tạc tượng ngài để thờ. Những người dân nơi đây đă nh́n thấy một cảnh tượng hết sức ly kỳ. Bức tượng tạc bằng đá đó đă hóa thành gỗ trầm hương. Khi người dân lấy áo phủ trùm khúc gỗ rồi mở ra lại thấy khúc gỗ biến thành tượng. Từ đó tượng Thánh được lưu giữ trong hậu cung.
Được biết nơi cất giữ này quanh năm khóa kín cửa và thờ phụng một thiền sư đức độ và có phật pháp cao siêu. Nơi cất giữ pho tượng đó không ai được mở trừ những người được phân nghĩa vụ chăm sóc
tượng Thánh. Cứ 12 năm một lần, những người trong làng lại cử ra một người hội chủ và bốn viên chấp sự để làm lễ trang hoàng tượng Thánh. Những người này phải ăn chay, mặc quần áo mới. Sau khi rước tượng Thánh từ cấm cung ra rồi dùng nước dừa pha tinh dầu bưởi để tắm và tô son lại cho tượng Thánh. Công việc này phải làm theo một nghi thức được quy định rất nghiêm ngặt, những người chấp sự phải tuyệt đối giữ kín những ǵ đă thấy trong khi trang hoàng tượng Thánh. Chính v́ sự bí mật đó, mà chính những người dân làng cũng chẳng ai biết được dung nhan của ngài.
Chùa Keo (Nam Định).
Những người dân nơi đây chỉ được nghe các cụ kể lại câu chuyện kỳ lạ về việc ngôi chùa không có sư. Khi Thiền sư Không Lộ dựng nên chùa, dân chúng nơi đây không mấy mặn mà khói nhang, nên
Đức Thánh Tổ nổi giận. Trong một đêm mưa gió băo bùng, vị thiền sư đó đă đan rất nhiều rọ tre, đan xong rồi ngài bỏ tất cả tượng phật vào đó. Sau đó ngài lấy nón làm thuyền vượt sông Hồng sang đất Thái B́nh. Khi bơi thuyền ra đến giữa ḍng, ngài ngoảnh mặt lại và gieo lời nguyền rằng sẽ không có vị sư nào đến ở ngôi chùa trên. Tuy nhiên, khi những lời đồn này lan rộng nó đă bị biến thể khác đi như chuyện sư không sống được ở chùa là do không quen với thổ nhưỡng, chướng khí...
Đến nơi hợp lưu của ba ḍng sông
Theo ông Giới: Thời kỳ Lê Sơ, Nhà nước phong kiến ban hành sắc lệnh "Chùa quán nào không có ngạch cũ th́ không được tự tiện làm mới". Chính quyền phong kiến đă ngăn cấm việc dựng chùa, đúc chuông, tạc tượng mà đẩy mạnh xây dựng cung điện đền đài, lăng mộ, văn miếu. Chính v́ vậy, việc tuyển chọn những vị sư làm tăng nhân, sư săi hết sức khó khăn. Bất kỳ ai muốn đi tu hành ở các chùa đều phải trải qua nhiều cuộc thi tuyển chọn rất kỹ. Họ chỉ tuyển những người đă qua tuổi 50. Ngoài ra phải thông kinh bác sử. Có thể những cấm đoán đó đă gây ảnh hưởng đến việc tuyển sư ở chùa Keo?
Theo các cụ cao niên trong làng cho biết, việc dựng ngôi chùa này đă được nghiên cứu rất kỹ lưỡng. Người xưa đă phải nhờ đến các nhà địa lư giỏi để t́m vị trí đắc địa, có phong thủy đẹp, có hướng thoáng mát. Được biết, ngôi chùa Keo được xây dựng trên ḿnh con cá chép, nằm ở nơi hợp lưu của 3 ḍng sông Hồng, sông Ninh Cơ và sông Thái B́nh. Do phù sa bồi đắp, khí hậu trong lành, nên cây cối sinh sôi nảy nở, tươi tốt. Nơi đây có thiên nhiên tươi đẹp và khí hậu trong lành đă ảnh hưởng rất tốt đến sức khỏe của con người. Điều đó bác bỏ lời đồn đại về vùng đất có nhiều chướng khí, không hợp với cơ địa con người nên các nhà sư đă bỏ đi.
Ngoài ra c̣n có một giả thiết khác để lư giải cho việc ngôi chùa “sát sư” này.
Làng Hành Thiện là một vùng đất có truyền thống hiếu học và khoa cử và bị ảnh hưởng rất mạnh của nho giáo. Do tư tưởng của hai đạo này có nhiều điểm không tương đồng, nên những nhà sư yếu thế đă không thể tồn tại được ở địa phương này? Tuy nhiên, giả thiết này không đủ sức thuyết phục v́ trên những tấm bia ghi công đức th́ vẫn ghi nhận công sức đóng góp của các cụ đồ, quan chức.
Phật tại tâm
Đem vấn đề này trao đổi với ông Nguyễn Vũ Thịnh, chủ tịch UBND xă Xuân Hồng, ông Thịnh cho rằng: Ngôi chùa Keo ở làng Hành Thiện không có sư cũng chẳng có ǵ lạ. Có thể đây là một phong tục tập quán lâu đời của những người dân nơi đây. Họ có thể đóng góp của cải, công sức để xây dựng nên một ngôi chùa để thỏa ḷng hướng Phật của ḿnh. Mới đây người dân địa phương đă góp tiền hàng chục tỷ đồng để dựng thêm một ngôi chùa mang tên là chùa Đĩnh Lan để đáp ứng ḷng thờ phật của họ. Họ tự cắt cử người trông coi, quét dọn chùa chứ không có một vị sư nào trụ tŕ v́ họ luôn quan niệm rằng "phật tại tâm".
Trao đổi với phóng viên về vấn đề này, Đại đức Thích Thạch Thuận, một vị sư thường làm lễ trong những ngày hội ở chùa Keo cho rằng, việc tu hành không nhất thiết phải cạo sạch đầu rồi đến chùa tu, chỉ cần mỗi người chúng ta có tấm ḷng hướng phật và tu tâm dưỡng tính th́ cũng có thể tu thành chính quả. Hơn nữa, chùa Keo lại theo phái Đại thừa, điều đặc biệt của phái này là những người tu hành không nhất thiết phải xuất gia. Chính v́ vậy, việc có sư hay không ở ngôi chùa cũng không quan trọng.
Hàng ngàn người t́m về chùa Keo Ngôi chùa hàng ngh́n năm không hề có một vị sư, không văi lạy, không tiếng mơ âm vang nhưng vẫn thu hút hàng vạn khách thập phương đến thành tâm lễ Phật ở ngôi chùa kỳ lạ này. Nhất là những ngày lễ, ḍng người kéo đến chật kín cả vùng. Họ đến chùa để cầu an, t́m cảm giác thư thái trong tâm hồn. Họ đến với chùa bằng quan niệm "phật tại tâm" chứ không phải lễ vật cao sang.
TM
Ngôi chùa hơn 1.000 năm không có sư trụ tŕ
