TRUNG QUỐC CÓ THỂ TỰ CỨU VÃN NỀN KINH TẾ CỦA MÌNH?

THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM
Tài liệu tham khảo đặc biệt
Thứ ba, ngày 13/12/2011
TRUNG QUỐC CÓ THỂ TỰ CỨU VÃN NỀN KINH TẾ CỦA MÌNH?
TTXVN (Oasinhtơn 5/12)

Tạp chí Forbes của Mỹ ngày 27/11 đăng bài của tác giả Gordon Chan, chuyên gia về Trung Quốc, về khả năng Trung Quốc có thể tự cứu vãn nền kinh tế của chính mình hay không. Sau đây là nội dung bài viết:

Ngày 23/11, HSBS làm khuấy động các thị trường trên toàn thế giới bằng việc công bố chỉ số PMI (Chỉ số quản lý Mua hàng) của Trung Quốc trong tháng 11. Chỉ số được nhiều người theo dõi này đã giảm từ 51,0 xuống 48,1, xuống dưới ngưỡng 50 là hết sức quan trọng vì có ý nghĩa phân biệt giữa tăng và giảm. Đáng lo ngại nhất, ngành sản xuất gần như đang giảm sút do sự yếu kém về nhu cầu nội địa chứ không phải xuất khẩu.

Sự giảm đột ngột của chỉ số PMI, vốn chỉ dao động ở mức 0,1 mỗi lần, chỉ là một trong nhiều chỉ dấu cho thấy nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang đi xuống từng tháng. Thông tin xấu vừa rồi tiếp nối với những con số cũng phản ánh xu hướng đi xuống nhanh chóng của tháng 10. Chẳng hạn, tỉ lệ lạm phát giảm nhanh, bất động sản rớt giá, lượng xe hơi bán ra giảm mạnh. Bánh xe của nền kinh tế Trung Quốc đang trượt khỏi đường ray, với các chỉ số sụt giảm nhanh hơn hầu hết các nhà phân tích – kể cả tác giả – đã dự đoán.

Các nhà kỹ trị của Trung Quốc đã bắt đầu phản ứng bằng việc sử dụng các biện pháp tiền tệ. Ngân hàng nhân Trung Quốc, tức ngân hàng trung ương, trong tháng này đã giảm tỉ lệ dự trữ bắt buộc đối với 20 ngân hàng xuống còn 16%, tức là giảm một nửa điểm. Các quan chức cho rằng động thái này không phải là sự thay đổi trong chính sách thắt chặt tiền tệ. Vì thế các nhà quan sát coi động thái này như một dấu hiệu cho thấy Ngân hàng Trung ương Trung Quốc sẽ sớm cắt giảm yêu cầu dự trữ, hiện đang ở mức cao lịch sử, đối với tất cả các ngân hàng.

Ngày 21/11 vừa qua, Phó Thủ tướng Vương Kỳ Sơn phát đi một tín hiệu về sự thay đổi chính sách tổng thể. Phát biểu trong cuộc gặp giữa những người đồng cấp Mỹ tại phiên họp lần thứ 22 của Ủy ban Hỗn hợp về Thương mại Mỹ – Trung tại Thành Đô, ông nói: “một sự phục hồi không cân bằng sẽ tốt hơn là suy thoái cân bằng”. Ý nghĩa của câu nói này không hoàn toàn rõ ràng, ít nhất là từ các bình luận được công bố của ông. Các quan chức Trung Quốc ở Thành Đô không nói là họ sẽ cố thúc đẩy xuất khẩu, mặc dù họ đã làm điều đó trong cuộc khủng hoảng tài chính châu Á cuối năm 1990 và lặp lại vào năm 2008. Quả thực, nhiều người hiện dự đoán rằng Bắc Kinh sẽ ngưng nâng giá đồng nhân dân tệ chính vì mục đích thúc đẩy xuất khẩu này.

Hơn nữa, Bắc Kinh chắc chắn sẽ quay trở lại với các biện pháp kích thích kinh tế. Đồng thời với việc Phó thủ tướng Vương Kỳ Sơn nói về sự mất cân bằng hơn nữa của nền kinh tế Trung Quốc, các nhà kỹ trị của Bắc Kinh cũng bắt đầu nói về mục tiêu của họ, được đưa vào kế hoạch 5 năm lần thứ 12, là chi 1700 tỉ USD vào các ngành công nghệ cao và thân thiện với môi trường.

Bắc Kinh đã liên tục thành công trong vịêc tạo ra tăng trưởng trong lúc bên ngoài đang khủng hoảng. Nhưng liệu các kế hoạch của họ lần này có thành công?

Các yếu tố thuận lợi của khủng hoảng tài chính châu Á không phù hợp với tình hình hiện nay, các đơn đặt hàng từ châu Âu đã giảm rất nhiều. Người tiêu dùng Mỹ – hiện vẫn là động lực tăng trưởng toàn cầu – có vẻ như đang thiếu tiền, cho du mức mua sắm đạt kỷ lục vào ngày “Thứ sáu đen tối’’ 25/11 vừa qua.

Mặt khác, cộng đồng quốc tế thể hiện ít chấp nhận chủ nghĩa trọng thương mại của Trung Quốc hơn trước rất nhiều, bằng chứng là việc Trung Quốc bị đứng ngoài các cuộc đàm phán về Hiệp định Đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) tại Honolulu. Và nếu thế giới rơi vào một cuộc suy thoái lần thứ hai, như những gì đang diễn ra tại châu Âu báo hiệu, thì xuất khẩu sẽ không đóng góp được gì nhiều cho tăng trưởng của Trung Quốc. Vì vậy, Bắc Kinh sẽ cần dùng đến các công cụ tiền tệ và tài khoá để khởi động lại nền kinh tế nội địa. Nếu nhìn vào việc thắt chặt tiền tệ gần đây thì thấy vẫn còn khoảng trống để nới lỏng. Nhưng ngân hàng trung ương không thể giảm lãi suất cơ bản – công cụ tiền tệ hiệu quả nhất – vì điều này chắc chắn sẽ gây ra việc rút ồ ạt tiền gửi tại các ngân hàng thương mại. Lãi suất tiền gửi đã thấp hơn khá nhiều so với lạm phát, vì thế Bắc Kinh không có nhiều khả năng linh hoạt.

Việc giảm dự trữ bắt buộc sẽ có tác dụng, nhưng các ngân hàng thương mại của Trung Quốc đã phải gánh hàng đống các khoản cho vay đáng ngại do chính phủ chỉ đạo. Vì vậy sự yếu kém của các ngân hàng này là một hạn chế. Về mặt lý thuyết, Bắc Kinh có thể tránh được hạn chế này bằng việc sử dụng một phần của khoản dự trữ ngoại tệ 3200 tỉ USD để cấp vốn cho các ngân hàng – giống như đã từng làm hồi giữa thập kỷ trước – nhưng điều đó sẽ làm ngân hàng trung ương mất thêm khả năng trả nợ so với hiện nay (vì cơ quan này đã phát hành nợ bằng đồng nhân dân tệ để duy trì dự trữ USD, euro và yên Nhật). Ngoài các khoản cấp vốn cho các ngân hàng, ngoại tệ không được sử dụng nhiều trong khủng hoảng nội tệ của Trung Quốc.

Không may cho Bắc Kinh, các nhà kỹ trị của họ đã tăng cung tiền đến mức cao chót vót. Cung tiền M2 (tiền rộng) của Trung Quốc vào cuối tháng trước đã cao hơn của Mỹ 34%, cho dù nền kinh tế chưa bằng một nửa của Mỹ. Cung tiền của Trung Quốc tăng nhanh trong ba năm vừa qua, gây ra tình trạng lạm phát cao hiện nay. Lạm phát đã giảm nhanh trong tháng 10, nhưng vẫn còn cao trên thực tế, có lẽ gấp hai lần so với con số chính thức.

Trong bối cảnh này, sự lựa chọn thực tế duy nhất của Bắc Kinh là tạo ra tăng trưởng bằng chi tiêu trực tiếp, điều mà một số người gọi là “đầu tư sóng thuỷ triều”. Ở vùng trung tâm có thể tiêu tiền đầu tư, nhưng Trung Quốc đã có các “thành phố ma” và các dự án không thể tồn tại được trên khắp đất nước. Tín hiệu rằng Bắc Kinh sẽ tăng chi tiêu một lần nữa chắc chắn sẽ vực dậy tâm lý, nhưng các nhà kỹ trị không còn chỉ đạo một nền kinh tế tập trung và họ hạn chế về phương tiện để ép buộc các nhà đầu tư đi vào các dự án không có triển vọng sinh lời.

Biện pháp kích thích của Bắc Kinh không có gì mới, mà là sự bắt chước Tôkyô theo nhiều cách. Các quan chức Nhật Bản cố gắng chi tiêu tiền theo cách của họ để thoát khỏi suy thoái sau khi bong bóng của họ bị vỡ, nhưng cách làm này chỉ tạo ra suy thoái và tình trạng ì ạch giống như suy thoái. Lúc đó, các quan chức Nhật Bản nói rằng kinh tế của họ khác biệt, hàm ý cho rằng có thể không tuôn theo lý thuyết kinh tế truyền thống bằng việc mở đường, xây dựng cầu cống chẳng đi đến đâu ở khắp đất nước. Tất nhiên, họ đã sai. Hiện gần như tất cả các nhà phân tích đều cho rằng Trung Quốc có thể sử dụng cách tiếp cận tương tự và tạo ra tăng trưởng trong nhiều thập kỷ.

Với mức mợ kỷ lục hiện nay của Bắc Kinh – ít nhất 89% GDP – một chương trình chi tiêu nữa có vẻ không hứa hẹn lắm. Chính phủ trung ương có thể chi tiêu, nhưng các nhà đầu tư Trung Quốc cũng có thể tìm lối thoát khi họ mất lòng tin. Có tới 29 tỉ USD, hầu hết qua các chuyển nhượng không được giải thích, đã được chuyển ra nước ngoài vào tháng 10. Kinh tế Trung Quốc sắp chạm tới điểm giới hạn mà nó có thể đạt được. hãy cùng chờ thêm tin xấu từ Trung Quốc sớm xảy ra.