Vì sao xuất hiện video 'đâm tàu'?

Báo Hong Kong nói giới quan sát đang đặt câu hỏi về thời điểm xuất hiện đoạn băng video chiếu hình tàu Việt Nam đụng tàu hải giám Trung Quốc trên mạng YouTube.

Tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (South China Morning Post - SCMP) vừa có bài, trong đó nói tiếp sau video clip này là làn sóng bình luận mang đầy tính dân tộc chủ nghĩa của cư dân mạng ở cả hai bên, trong khi Bắc Kinh và Hà Nội vẫn chưa đưa ra ý kiến gì chính thức.

Tờ báo này dẫn lời một tùy viên quốc phòng của một quốc gia châu Á ở Hà Nội nói ông ta 'lâu nay đã nghe từ phía Việt Nam rằng có thông tin về nhiều vụ đụng chạm cũng như đối đầu hơn là được loan báo".

"Tuy nhiên chúng tôi cũng không biết có thực đã xảy ra việc như vậy hay không. Nếu căn cứ vào bên ngoài của cả hai tàu, sự kiện dường như là mới xảy ra."

Trên video clip dài 3'44 làm dân mạng Việt Nam xôn xao, một chiếc tàu với thủy thủ đoàn nói tiếng Việt Nam, đang chạy song song một tàu hải giám của Trung Quốc.

Trên thành tàu Trung Quốc có dòng chữ tiếng Anh màu xanh dương 'China Marine Surveillance' (tiếng Anh: Hải giám) như thường thấy trên các tàu tuần tra của Trung Quốc.

Tàu Việt Nam không rõ thiết kế và số hiệu, nhưng dường như là của lực lượng cảnh sát biển.

Tàu này đuổi theo, ghé sát và đâm vào thành bên trái của tàu Trung Quốc lúc đó đang đi thẳng. Sau khi va chạm, hai tàu tách khỏi nhau trong khi vẫn tiếp tục phóng tới.

Báo SCMP đoạn video này xuất hiện khi Việt Nam và Trung Quốc đang có các nỗ lực ngoại giao gấp rút nhằm giảm căng thẳng xung quanh tranh chấp lãnh thổ tại Biển Đông.

Từ hồi giữa năm nay, làn sóng biểu tình chống Trung Quốc ở Hà Nội đã khiến quan hệ đôi bên sụt xuống điểm mà báo Hong Kong nhận định là 'thấp nhất trong 20 năm qua'.

Hà Nội và Bắc Kinh bình thường hóa quan hệ năm 1991, sau khi thực hiện cuộc chiến tranh biên giới ngắn ngủi nhưng đẫm máu hồi năm 1979.
'Tính toán sai'

Một quan chức hải quân cao cấp của Hoa Kỳ được SCMP dẫn lời cảnh báo rằng các thông tin cường điệu về tranh chấp trong khu vực có thể dẫn tới các 'tính toán sai về chiến lược'.

Trong khi đó, chuyên gia về an ninh biển Ian Storey từ Singapore thì cho rằng đoạn video trên YouTube đang gợi lên các câu hỏi lớn về tranh chấp Trung-Việt trên Biển Đông.

Tiến sỹ Storey từ Viện nghiên cứu Đông Nam Á nói: "Tại sao video clip được tung ra vào thời điểm này? Tại sao Trung Quốc không lên tiếng phản đối?

"Quan trọng nhất, vụ việc trên xảy ra khi nào? Có phải sau cuộc gặp hồi tháng Chín khi hai bên thống nhất kiềm chế căng thẳng hay không?"

Theo ông, vẫn chưa có câu trả lời rõ ràng cho các câu hỏi này.

"Rõ ràng đoạn video là do chính quyền Việt Nam tổ chức quay và công bố. Việt Nam rất giỏi tạo cơ hội để tăng sức mặc cả trước các sự kiện lớn. Tôi cho rằng Việt Nam đang chơi lại thủ thuật này trước hội nghị thượng đỉnh Đông Á ."

TS Trương Minh Lượng, ĐH Tế Nam

Hãng phân tích thông tin tình báo tư nhân Exclusive Analysis đặt tại London nói thực ra đoạn video nói trên được tung lên mạng xã hội của Việt Nam từ 28/10 và sau đó được một số mạng xã hội của Trung Quốc đăng tải "gây một làn sóng phản ứng mang tính dân tộc chủ nghĩa mạnh mẽ".

Các chuyên gia Trung Quốc torng khi đó đang đặt câu hỏi về độ tin cậy của clip này cũng như động cơ của việc đưa nó lên mạng.

Tiến sỹ Trương Minh Lượng từ Việt Nghiên cứu Đông Nam Á thuộc Đại học Tế Nam, Sơn Đông, Trung Quốc, nói báo chí Việt Nam từng đưa tin ba tàu hải quân Trung Quốc bắn cảnh báo vào bốn tàu cá Việt Nam ở Biển Đông hôm 31/05, khiến các nước Asean lên tiếng chỉ trích Trung Quốc tại hội nghị của khối này vào một tháng sau đó.

Theo tiến sỹ Trương, Việt Nam dường như đang sử dụng lại thủ thuật này trước thềm hội nghị thượng đỉnh Đông Á sắp họp tại Bali, Indonesia.

Ông Trương được dẫn lời nói: "Rõ ràng đoạn video là do chính quyền Việt Nam tổ chức quay và công bố. Việt Nam rất giỏi tạo cơ hội để tăng sức mặc cả trước các sự kiện lớn".

"Tôi cho rằng Việt Nam đang chơi lại thủ thuật này trước hội nghị thượng đỉnh Đông Á EAS (17/11-19/11)."

Giáo sư Vương Hàn Lĩnh từ Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc thì nói Cục Quản lý Đại dương Trung nước này cho hay họ không có thông tin gì về cuộc va chạm trên biển giữa tàu hải giám Trung Quốc và tàu Việt Nam.

Trong khi đó chuyên gia về quốc phòng Trung Quốc Gary Li, hiện ở London, nói ông bất ngờ trước độ mạnh dạn của phía Việt Nam trên đoạn video đang gây bàn tán.

BBC