Vấn đề bất ổn định biển Đông tại Hội nghị quan chức cấp cao ASEAN

Hội nghị các quan chức cấp cao (SOM) tại Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), ASEAN+3 (ASEAN cùng Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc), Hội nghị cấp cao Đông Á (EAS) và Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF) đã diễn ra tại Xurabaya (Surabaya), Indonesia từ ngày 7 đến 10.6.

Tại các hội nghị, các nước kiểm điểm việc triển khai những quyết định đã đề ra, thảo luận những vấn đề quan tâm của khu vực và việc chuẩn bị cho Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 44, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao của ASEAN với các nước Đối tác và Diễn đàn Khu vực ASEAN lần thứ 18 (AMM-44/PMC/ARF-18) vào tuần thứ ba tháng 7.2011. Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao, Trưởng SOM ASEAN Việt Nam Phạm Quang Vinh dẫn đầu đoàn Việt Nam dự các hội nghị này.

Tàu ngư chính, 1 trong 7 lực lượng tàu chuyên dụng của Trung Quốc hiện nay trên biển Đông - Ảnh: Sina.com

Tại Hội nghị SOM ASEAN và các hội nghị liên quan, các nước ASEAN tiếp tục nhấn mạnh nỗ lực xây dựng Cộng đồng ASEAN vào 2015; tăng cường liên kết khu vực; tăng cường quan hệ với các bên đối tác; phát huy vai trò trung tâm của ASEAN định hướng xây dựng cấu trúc khu vực và thúc đẩy hợp tác chung vì hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực, cũng như xử lý hiệu quả các thách thức đang đặt ra, cả về an ninh truyền thống và phi truyền thống... Các nước đối tác tiếp tục ủng hộ ASEAN xây dựng Cộng đồng và đề cao vai trò trung tâm của ASEAN ở khu vực.

Trong khuôn khổ các cuộc họp, đặc biệt là tại ARF, nhiều nước đã đề cập về vấn đề biển Đông, bày tỏ lo ngại về một số diễn biến phức tạp gần đây, và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo đảm hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải; giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình; tôn trọng luật pháp quốc tế, Công ước Luật Biển năm 1982 của Liên Hiệp Quốc (UNCLOS), Tuyên bố về cách ứng xử ở biển Đông (DOC).

Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Quang Vinh nhấn mạnh: Việt Nam ủng hộ các nỗ lực tăng cường xây dựng lòng tin và hợp tác vì hòa bình, ổn định, an ninh và an toàn hàng hải ở biển Đông; phát huy hơn nữa các công cụ và cơ chế khu vực hiện có như Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác (TAC), DOC, ARF…; thực hiện các cam kết trong Kế hoạch hành động ASEAN - Trung Quốc (giai đoạn 2011-2015) thông qua tại Cấp cao ASEAN - Trung Quốc tháng 10.2010 về việc tôn trọng, thực hiện đầy đủ và hiệu quả DOC và sớm họp lại Hội nghị Quan chức cao cấp ASEAN - Trung Quốc về thực hiện DOC.

Tuy nhiên, khu vực vẫn tiếp tục chứng kiến những diễn biến và vụ việc phức tạp, gây bất ổn định ở biển Đông. Đáng quan ngại và nghiêm trọng là những vụ việc xảy ra liên tiếp gần đây. Ngày 26.5, tàu Bình Minh 02 của Việt Nam, trong khi đang hoạt động hoàn toàn trong vùng thềm lục địa và đặc quyền kinh tế 200 hải lý của Việt Nam đã bị tàu hải giám Trung Quốc cắt cáp. Tiếp đó, sáng 9.6, một vụ việc tương tự lại xảy ra, tàu Trung Quốc được sự yểm trợ của tàu ngư chính cỡ lớn đã tiến hành các hoạt động phá hoại tuyến cáp thăm dò của tàu Viking II đang tiến hành thu nổ địa chấn trong phạm vi vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa Việt Nam.

Việt Nam phản đối mạnh mẽ những hành động này. Những vụ việc nêu trên càng làm cho tình hình Biển Đông thêm bất ổn định, tìm cách biến khu vực hoàn toàn không có tranh chấp thành “khu vực có tranh chấp”, gây quan ngại không chỉ cho các quốc gia liên quan mà còn cho tất cả các nước cũng như cho hòa bình, ổn định, an ninh và an toàn hàng hải ở khu vực nói chung. Việt Nam khẳng định mạnh mẽ nguyên tắc tôn trọng luật pháp quốc tế và chủ quyền quốc gia, kiên quyết yêu cầu không để tái diễn những vụ việc như nêu trên, đồng thời chủ trương tiếp tục đối thoại, giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.

Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Quang Vinh nêu rõ điều thiết yếu là phải tăng cường hơn nữa các thiết chế luật pháp ở khu vực; tất cả các bên phải nghiêm túc tuân thủ các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, UNCLOS và DOC; không có các hành động làm phức tạp thêm tình hình.

Các đối tác dầu khí của Việt Nam bị hăm dọa Việc hăm dọa các công ty thăm dò và khai thác dầu khí cho Việt Nam trên biển Đông đã được Trung Quốc thực thi từ nhiều năm nay. Hôm qua, báo South China Morning Post ở Hồng Kông dẫn lời giới chức dầu khí trong khu vực cho hay hãng Idemitsu của Nhật, ExxonMobil của Mỹ và BP của Anh bị giới chức Bắc Kinh dọa trả đũa nếu họ không rút khỏi các dự án hợp tác khai thác tài nguyên biển với Việt Nam. Theo tờ báo trên, giới chức Nhật cùng các nhà ngoại giao trong khu vực đang theo dõi tình hình. Idemitsu đã quyết định tiếp tục các dự án tại biển Đông vì phù hợp với luật pháp quốc tế. Trước đó, trong một bài viết đăng trên website World Affairs hồi tháng 4, ông Richard Weitz, Giám đốc Trung tâm Phân tích Chính trị - Quân sự thuộc Viện Hudson (Mỹ), cũng đề cập việc chính quyền Trung Quốc cảnh báo các công ty năng lượng phương Tây không được thương thảo các thỏa thuận thăm dò dầu khí xa bờ với Việt Nam nếu không muốn quyền lợi kinh doanh ở Trung Quốc bị ảnh hưởng. Phía Mỹ từng tuyên bố sẽ bảo vệ các công ty dầu khí của nước này hoạt động trong khu vực. Trùng Quang

TTXVN