Cuộc chiến lãnh thổ giữa Nga và Nhật Bản xung quanh quần đảo Nam Kuril đang đẩy quan hệ giữa hai nước này vào tình trạng tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ trở lại đây. Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, “hòn đá tảng” ngáng trở mối quan hệ Nga-Nhật này còn lâu mới có thể được dỡ bởi cho đến thời điểm này, vẫn chẳng bên nào chịu lùi bước. Thậm chí, nhiều người còn tin rằng Nga sẽ không bao giờ chịu nhượng bộ trong cuộc tranh chấp này.
Từ nhiều thập kỷ nay, Nhật và Nga đã tranh chấp nhau quần đảo Kuril (theo cách gọi của Nga) hay còn gọi là Vùng lãnh thổ phía Bắc (theo cách gọi của Nhật Bản). Nhật đã “nhượng lại” quần đảo Kuril, nằm ở phía bắc đảo Hokkaido của nước này, cho Liên Xô sau khi thất bại trong Chiến tranh thế giới thứ 2. Sau đó, trên cơ sở tuyên bố Nhật-Xô năm 1956, Liên Xô đã cam kết trả lại hai đảo Habomai và Shikotan trong quần đảo Kuril cho Nhật. Tuy nhiên, cách đây vài năm, phía Nhật lại đòi Nga trả lại cả hai hòn đảo lớn hơn là Etorufu và Kunashiri bởi theo họ, hai đảo này không nằm trong quần đảo Kuril.
Cuộc tranh chấp lãnh thổ liên quan đến quần đảo Kurils kéo dài cho đến tận ngày nay đã khiến quan hệ Nga và Nhật Bản thỉnh thoảng lại rơi vào căng thẳng.
Nóng bỏng cuộc chiến lãnh thổ giữa Nga và Nhật
Gần đây, cuộc chiến lãnh thổ giữa Nga và Nhật Bản đã được đốt nóng lên bằng hai chuyến thăm riêng rẽ của Tổng thống và Bộ trưởng Quốc phòng Nga đến quần đảo Nam Kuril hồi cuối năm ngoái và đầu năm nay. Đây là lần đầu tiên một nhà lãnh đạo Nga đến thăm quần đảo tranh chấp với Nhật.
Sau chuyến thăm của Tổng thống Nga, Tokyo đã liên tục lên án và chỉ trích hành động của các quan chức Nga.
Tổng thống Nga trong chuyến thăm đến quần đảo Nam Kuril.
Trong một động thái được xem là hành động đáp trả các chuyến thăm của giới lãnh đạo Nga và cũng là để khẳng định chủ quyền của mình đối với quần đảo tranh chấp mà Nhật gọi là Vùng lãnh thổ Phía Bắc (Nga gọi là quần đảo Nam Kuril), Tổng thư ký nội các Nhật Bản Yukio Edano hôm 20/2 đã có chuyến đi thị sát đến quần đảo tranh chấp từ trên máy bay.
Một ngày sau chuyến đi thị sát của ông Edano, Bộ Ngoại giao Nga đã triệu tập Đại sứ Mỹ tại thủ đô Moscow đến để bày tỏ sự phản đối về việc Washington ra tuyên bố ủng hộ Nhật trong cuộc tranh chấp lãnh thổ với Nga.
Trước đó, hồi đầu tháng, Tổng thống Medvedev thậm chí còn ra lệnh triển khai một loạt vũ khí và tên lửa hiện đại đến quần đảo Nam Kuril. Moscow khẳng định họ triển khai vũ khí để bảo vệ “một khu vực lãnh thổ không thể tách rời” của nước Nga.
Tất cả những diễn biến trên cho thấy, cuộc tranh chấp lãnh thổ giữa Nga-Nhật đang rất căng thẳng và không có dấu hiệu hạ nhiệt. Đặc biệt, Nga đã có nhiều hành động chứng tỏ sự quyết liệt và không lùi bước trong việc đảm bảo chủ quyền của họ đối với quần đảo Nam Kuril.
Vì sao Nga không chịu lùi bước trong cuộc tranh chấp lãnh thổ với Nhật?
Theo các nhà phân tích, việc Nga kiên quyết bảo vệ đến cùng chủ quyền của nước này đối với quần đảo Nam Kuril là do khu vực này rất quan trọng đối với Nga. Moscow xem quần đảo Nam Kuril là điểm then chốt trong chiến lược của Nga ở vùng Viễn Đông và xa hơn là khu vực Châu Á-Thái Bình Dương. Vì sao lại như vậy?
Có 3 lý do để Nga không bao giờ buông tay khỏi quần đảo Nam Kuril.
Thứ nhất, vị trí địa lý của quần đảo Nam Kuril có tầm quan trọng về mặt địa chính trị rất lớn đối với Nga. Sở hữu quần đảo Nam Kuril sẽ giúp bảo đảm một con đường vào Biển Thái Bình Dương cho Hạm đội Thái Bình Dương của Nga. Đây là lý do khiến quần đảo Nam Kuril được coi là một mấu chốt trong chiến lược của Nga đối với khu vực Châu Á Thái Bình Dương.
Nếu quần đảo Nam Kuril thuộc về Nhật Bản thì nó có thể được Tokyo và Washington sử dụng làm nơi để kiểm soát Moscow. Trong trường hợp đó, ngoài các hậu quả khác, một trong những hậu quả lớn nhất mà Nga phải hứng chịu là mất con đường tự do đi vào Biển Thái Bình Dương. Khi đó, Nhật Bản và Mỹ sẽ dùng quần đảo Nam Kurils như là một tấm rào chắn tự nhiên ngăn không cho Hạm đội Thái Bình Dương của Nga đi vào biển Thái Bình Dương. Chưa hết, Nga còn phải đối mặt với mối đe doạ quân sự trực tiếp từ hai nước này.
Ngoài ra, theo các nhà phân tích, “hiệu ứng cánh bướm” sẽ khiến cho những khu vực nằm cạnh quần đảo Nam Kuril gồm quần đảo Kamchatka và khu vực Sakhalin rất dễ bị tấn công. Điều này rất là nguy hiểm bởi quần đảo Kamchatka và khu vực Sakhalin đều có ý nghĩa chiến lược trong khả năng đối phó với các cuộc tấn công của Nga.
Lý do thứ hai khiến Moscow coi quần đảo Nam Kuril là phần lãnh thổ không thể tách rời của nước này nằm ở chính sách hướng đông của Nga. Với việc ảnh hưởng quốc tế của khu vực Châu Á-Thái Bình Dương đang ngày càng tăng trên thế giới, quần đảo Nam Kuril sẽ trở thành nơi để Nga phô trương thanh thế, thể hiện sức mạnh trong khu vực. Điều này giúp Nga bảo đảm có được tiếng nói lớn hơn trong các công việc của Châu Á-Thái Bình Dương và vì vậy sẽ bảo vệ được vị thế là một cường quốc lớn, cũng như lợi ích quốc gia của Nga trong khu vực.
Cuối cùng, quần đảo Nam Kuril còn đem lại nguồn lợi kinh tế lớn cho Nga khi nó sở hữu các nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào, bao gồm các nguồn tài nguyên sinh vật học, nguồn dầu mỏ và các mỏ quặng.
Với những phân tích ở trên, rõ ràng, cuộc tranh chấp lãnh thổ giữa Nga và Nhật Bản dường như không có lối thoát. Cũng vì cuộc tranh chấp này mà cho đến nay, Nga và Nhật vẫn chưa thể ký kết được một hiệp ước hoà bình nhằm kết thúc Chiến tranh Thế giới thứ II.
Kiệt Linh - (tổng hợp)
(Theo VnMedia)
Vì sao Nga không lùi bước trong “cuộc chiến” với Nhật
