Tòa án Tối cao xem xét động thái của ông Trump nhằm chấm dứt quy chế bảo vệ tạm thời (TPS) cho Haiti và Syria.

[kentto]

Tòa án Tối cao xem xét động thái của ông Trump nhằm chấm dứt quy chế bảo vệ tạm thời (TPS) cho Haiti và Syria.

Tuần này, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ sẽ can thiệp vào một cuộc tranh chấp lớn về vấn đề nhập cư: liệu chính quyền Trump có thể chấm dứt Tình trạng Bảo vệ Tạm thời (TPS) đối với Haiti và Syria hay không.

Các thẩm phán dự kiến ​​sẽ nghe phần tranh luận miệng vào thứ Tư, ngày 29 tháng 4 năm 2026, trong vụ Mullin kiện Doe và vụ Trump kiện Miot , hai vụ án sẽ được tranh luận cùng nhau.

Trọng tâm của cuộc tranh chấp là một câu hỏi cơ bản: khi Quốc hội tuyên bố TPS chỉ là tạm thời, ai sẽ là người có quyền quyết định cuối cùng về thời điểm kết thúc chương trình này?

Dưới đây là những điểm cơ bản của vụ việc, cùng với lý do mà chính quyền đưa ra để chấm dứt cả hai danh hiệu này.

BREAKING: I took to the House floor to force a vote on extending Temporary Protected Status for Haiti.

We won the first important vote in this process, and now we're a step closer to getting this done.

The House must move with urgency and pass this legislation without delay. pic.twitter.com/9XXc5nVg1J

— Congresswoman Ayanna Pressley (@RepPressley) April 15, 2026

Nếu bạn chưa quen với TPS, Viện Thông tin Pháp lý của Đại học Cornell sẽ giải thích chương trình này là gì, tại sao lại có hai danh xưng này và Tòa án Tối cao đang được yêu cầu quyết định điều gì.

Bài giải thích của Viện Thông tin Pháp luật đặt câu hỏi như sau:

Liệu chính quyền Trump có thể chấm dứt quy chế Bảo vệ Tạm thời (TPS) đối với công dân Syria và Haiti hay không?

Vụ kiện này yêu cầu Tòa án Tối cao xem xét liệu chính quyền Trump có thể chấm dứt chương trình Tình trạng Bảo vệ Tạm thời (“TPS”) dành cho công dân Syria và Haiti hay không. Markwayne Mullin, Bộ trưởng Bộ An ninh Nội địa, khẳng định rằng cựu Bộ trưởng Bộ An ninh Nội địa đã tham vấn các cơ quan khác về các quyết định TPS một cách thích hợp theo yêu cầu của luật định, và rằng cả bình luận của Tổng thống lẫn Bộ trưởng về vấn đề nhập cư đều không ủng hộ các yêu sách về bình đẳng bảo vệ. Mullin lập luận rằng Điều 1254a(b)(5)(A) cấm xem xét lại của tòa án đối với tất cả các quyết định TPS, bao gồm cả quy trình và phương pháp luận trước các quyết định đó. Những người xin TPS phản bác rằng việc xem xét lại của tòa án về việc tuân thủ các thủ tục bắt buộc được cho phép ngay cả khi việc xem xét lại của tòa án đối với các quyết định cuối cùng của Bộ trưởng là không được phép. Những người xin TPS lập luận rằng các cuộc tham vấn của cựu Bộ trưởng Noem là không đầy đủ và không tuân thủ luật định, và lời nói và hành động của Tổng thống Trump đã thể hiện một mô hình thù địch chủng tộc rõ ràng. Vụ kiện này liên quan đến sự an toàn của những người được hưởng TPS là công dân Haiti và Syria, an ninh quốc gia và việc hiểu rõ các điều khoản cấm xem xét lại của tòa án.

Liệu chính quyền Trump có thể chấm dứt chương trình Quy chế Bảo vệ Tạm thời (TPS) dành cho công dân Syria hay không.

Quốc hội đã triển khai chương trình Tình trạng Bảo vệ Tạm thời (“TPS”) vào năm 1990 để hạn chế khả năng của nhánh hành pháp trong việc thay đổi “các chương trình cứu trợ nhân đạo hiện có”. Chương trình này cho phép Bộ trưởng An ninh Nội địa gia hạn quyền tị nạn và làm việc cho những người sẽ phải đối mặt với “xung đột vũ trang, thiên tai hoặc các điều kiện đặc biệt và tạm thời khác” ở quốc gia của họ. Những biện pháp bảo vệ này chỉ áp dụng cho những người đang ở Hoa Kỳ khi quốc gia của họ nhận được chỉ định TPS và chỉ kéo dài chừng nào quốc gia đó còn duy trì chỉ định đó. Sau khi một quốc gia nhận được chỉ định TPS, chỉ định này sẽ tự động gia hạn sáu tháng một lần cho đến khi quốc gia đó không còn đáp ứng các tiêu chí để được chỉ định nữa. Luật cấm Bộ trưởng thu hồi chỉ định TPS đối với các quốc gia vẫn đáp ứng các tiêu chí liên quan.

Laila Doe, Dahlia Doe, Tiến sĩ Sara Doe, và những người khác (gọi chung là “Doe”) là những người Syria hiện đang sinh sống và làm việc tại Hoa Kỳ theo giấy phép lao động được cấp do Syria được hưởng quy chế TPS, lần đầu tiên được cấp vào năm 2012. Gần đây nhất, quy chế TPS của Syria đã được gia hạn vào năm 2024 do “tình hình kinh tế và nhân đạo tồi tệ” xuất phát từ nội chiến, sự đàn áp của chính phủ, bạo lực và một trận động đất lớn. Tuy nhiên, sau lời hứa trong chiến dịch tranh cử về việc thu hồi TPS, Tổng thống Trump đã chỉ đạo Bộ trưởng An ninh Nội địa lúc bấy giờ là Kristi Noem đánh giá lại chương trình này. Bà Noem đã chấm dứt quy chế TPS của Syria vào ngày 19 tháng 9 năm 2025, kết luận rằng đất nước này hiện đã an toàn để công dân của mình trở về nhà và nhấn mạnh rằng có lợi ích quốc gia trong việc không có công dân Syria ở Hoa Kỳ. Gia đình Doe đã kiện bà Noem và Hoa Kỳ để ngăn chặn việc chấm dứt sự bảo vệ TPS của họ.

Miot và những người khác (gọi chung là “Miot”; cùng với Doe là “Người xin TPS”) là những người Haiti hiện đang sống tại Hoa Kỳ theo diện TPS của Haiti, được cấp vào năm 2010 sau một trận động đất lớn. Tương tự như Syria, Haiti đã được nhiều chính quyền gia hạn diện TPS do “tình trạng thiếu thốn lương thực, chỗ ở và chăm sóc y tế” trong nước. Mặc dù chính quyền Trump đầu tiên đã cố gắng thu hồi diện TPS của Haiti, nhưng diện này vẫn được duy trì dưới thời chính quyền Biden và được gia hạn thêm 18 tháng vào năm 2024. Năm 2024, Bộ trưởng An ninh Nội địa lúc bấy giờ là Mayorkas kết luận rằng “tham nhũng chính trị, vi phạm nhân quyền, bạo lực băng đảng leo thang, chăm sóc sức khỏe hạn chế, mất an ninh lương thực” và thiên tai đã ủng hộ quyết định gia hạn bảo vệ cho công dân Haiti. Bộ trưởng Noem lúc bấy giờ đã chấm dứt diện TPS của Haiti vào ngày 28 tháng 11 năm 2025. Bà Noem một lần nữa nhấn mạnh đến sự an toàn của Haiti và lợi ích quốc gia trong việc trục xuất công dân Haiti khỏi Hoa Kỳ. Miot đã kiện Tổng thống Trump và Hoa Kỳ để ngăn chặn việc chấm dứt quyền được bảo vệ TPS của họ.

Right now, 350,000+ Haitians in the U.S. are at risk of losing Temporary Protected Status and being forced back into instability and violence.

I urge my colleagues to vote “yes” tomorrow to protect TPS and do what is right. pic.twitter.com/FVFjgNIKyx

— Congressman Maxwell Alejandro Frost (@RepMaxwellFrost) April 15, 2026

Bộ An ninh Nội địa (DHS) đã công khai lập luận rằng chương trình TPS đã đi chệch khỏi mục đích ban đầu. Trong thông báo chấm dứt chương trình đối với Syria, DHS nhấn mạnh cả điều kiện của quốc gia này và điều mà họ gọi là lý do vì sao lợi ích quốc gia lại được xem là lý do chính đáng để chấm dứt việc chỉ định TPS.

Trong thông cáo ngày 19 tháng 9 năm 2025, DHS đã giải thích lý do chấm dứt quy chế TPS cho Syria:

Sau khi cân nhắc kỹ lưỡng và xem xét điều kiện của đất nước, Bộ trưởng đã ra quyết định chấm dứt quy chế TPS cho Syria.

WASHINGTON – Hôm nay, Bộ trưởng Bộ An ninh Nội địa (DHS) Kristi Noem đã công bố quyết định hủy bỏ quy chế Bảo vệ Tạm thời (TPS) dành cho Syria.

“Đây chính là hình ảnh của việc khôi phục sự hợp lý cho hệ thống nhập cư của Mỹ,” bà Tricia McLaughlin, Trợ lý Bộ trưởng An ninh Nội địa (DHS), cho biết. “Tình hình ở Syria không còn ngăn cản công dân nước này trở về quê hương nữa. Syria đã là điểm nóng của chủ nghĩa khủng bố và cực đoan trong gần hai thập kỷ, và việc cho phép người Syria ở lại đất nước chúng ta là trái với lợi ích quốc gia. Chương trình TPS chỉ mang tính tạm thời.”

Công dân Syria có 60 ngày để tự nguyện rời khỏi Hoa Kỳ và trở về nước. Người nước ngoài rời khỏi Hoa Kỳ được khuyến khích sử dụng ứng dụng CBP Home của Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ để báo cáo việc rời khỏi Hoa Kỳ và tận dụng cách thức tự nguyện trục xuất an toàn, bảo mật, bao gồm vé máy bay miễn phí, khoản tiền thưởng xuất cảnh 1.000 đô la và các cơ hội tiềm năng trong tương lai để nhập cư hợp pháp.

ICYMI: My discharge petition to extend Temporary Protected Status for Haiti has advanced in the House.

Democrats, Republicans, & Independents voted for it because they know it's good policy & the right thing to do.

Tomorrow, the House must pass this bill & help save lives. pic.twitter.com/3eLnxIktPx

— Congresswoman Ayanna Pressley (@RepPressley) April 16, 2026

Và trong thông báo chấm dứt chương trình ở Haiti, DHS đã mô tả động thái này như một cuộc xem xét theo luật định và sự trở lại với mục đích "tạm thời" của chương trình.

Bộ An ninh Nội địa (DHS) cũng đưa ra lập luận tương tự để chấm dứt quy chế TPS cho Haiti:

WASHINGTON – Hôm nay, Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem thông báo chấm dứt Tình trạng Bảo vệ Tạm thời (TPS) cho Haiti. Tình trạng TPS đối với quốc gia này sẽ hết hạn vào ngày 3 tháng 8 năm 2025, và việc chấm dứt sẽ có hiệu lực vào thứ Ba, ngày 2 tháng 9 năm 2025.

Ít nhất 60 ngày trước khi thời hạn chỉ định TPS hết hạn, Bộ trưởng, sau khi tham vấn với các cơ quan chính phủ Hoa Kỳ có thẩm quyền, phải xem xét các điều kiện tại quốc gia được chỉ định TPS để xác định xem các điều kiện hỗ trợ việc chỉ định đó có còn được đáp ứng hay không, và nếu có, thì sẽ gia hạn chỉ định trong bao lâu.

“Quyết định này khôi phục tính toàn vẹn trong hệ thống nhập cư của chúng ta và đảm bảo rằng Tình trạng Bảo vệ Tạm thời thực sự chỉ là tạm thời,” một phát ngôn viên của DHS cho biết. “Tình hình môi trường ở Haiti đã được cải thiện đủ để công dân Haiti có thể an toàn trở về nhà. Chúng tôi khuyến khích những cá nhân này tận dụng các nguồn lực của Bộ để trở về Haiti, việc này có thể được sắp xếp thông qua ứng dụng CBP Home. Công dân Haiti có thể xin quy chế hợp pháp thông qua các yêu cầu về quyền lợi nhập cư khác, nếu đủ điều kiện.”

Sau khi tham vấn với các đối tác liên ngành, Bộ trưởng Noem đã xác định rằng điều kiện ở Haiti không còn đáp ứng các yêu cầu theo luật định của chương trình TPS (Tình trạng bảo vệ tạm thời). Quyết định của Bộ trưởng dựa trên đánh giá của Cơ quan Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ về điều kiện ở Haiti và tham vấn với Bộ Ngoại giao. Bộ trưởng xác định rằng, nhìn chung, điều kiện của đất nước đã được cải thiện đến mức người Haiti có thể trở về nhà an toàn. Bà cũng xác định rằng việc cho phép công dân Haiti tạm thời ở lại Hoa Kỳ là trái với lợi ích quốc gia của Hoa Kỳ. Công dân Haiti trở về nước được khuyến khích sử dụng ứng dụng CBP Home của Cơ quan Hải quan và Biên phòng Hoa Kỳ để báo cáo việc rời khỏi Hoa Kỳ.

Chúng ta sẽ theo dõi xem các thẩm phán sẽ nói gì về phạm vi xem xét tư pháp, và liệu quy trình tham vấn của chính phủ có phải là điều mà tòa án có thể giám sát ngay từ đầu hay không.