Nga đề xuất 'lối thoát' cho bế tắc hạt nhân giữa Mỹ và Iran

[Cupcake01]

Chương trình hạt nhân của Iran là điểm mấu chốt trong các cuộc đàm phán với Mỹ. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã yêu cầu Iran tháo dỡ cơ sở hạ tầng hạt nhân và giao nộp uranium, nhưng Tehran phản đối.

Mátxcơva đã nhiều lần đề nghị tiếp nhận vật liệu này từ Tehran. Trong khi Iran tỏ ra cởi mở với ý tưởng đó, thì người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết hồi đầu tuần, rằng Mỹ đã bác bỏ đề xuất này.

Trong một cuộc phỏng vấn được công bố hôm 18/4, Giám đốc điều hành tập đoàn hạt nhân nhà nước Nga Rosatom - Aleksey Likhachev - cho biết, công ty vẫn sẵn sàng tiếp nhận kho uranium của Iran. Ông Likhachev nhấn mạnh, ngoài sự phức tạp về mặt kỹ thuật, thì lòng tin là yếu tố trung tâm của bất kỳ thỏa thuận nào. Và Nga có thể cung cấp cả hai.

“Chỉ Nga mới có kinh nghiệm trong việc tương tác với Iran. Năm 2015, theo yêu cầu của Iran, chúng tôi đã loại bỏ uranium làm giàu. Giờ đây, chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ vấn đề này”, ông Likhachev nói, gọi đây là một trong những khía cạnh nhạy cảm nhất của các cuộc đàm phán.

Ông cho biết, Rosatom - đơn vị xây dựng, vận hành và đối tác của nhà máy điện hạt nhân Bushehr (Iran) - cũng đang theo dõi sát sao các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran.

Theo thỏa thuận hạt nhân năm 2015, Tehran đã đồng ý thu hẹp chương trình hạt nhân để đổi lấy việc được tiếp cận khoảng 100 tỷ USD tài sản bị đóng băng trước đó và hoàn toàn quay trở lại thị trường dầu mỏ. Một lượng lớn uranium làm giàu thấp sau đó đã được chuyển từ Iran đến Nga.

Theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), Iran ước tính đang nắm giữ hơn 400kg uranium được làm giàu đến 60%, thấp hơn mức độ dùng để chế tạo vũ khí. Washington đã yêu cầu "thu hồi" số uranium này của Iran, áp đặt lệnh cấm làm giàu trong 20 năm và tháo dỡ các cơ sở quan trọng như Natanz, Fordow.

Tehran đã bác bỏ các yêu cầu của Mỹ, thay vào đó đề nghị pha loãng uranium dưới sự giám sát của IAEA và chỉ chấp nhận lệnh đóng băng có giới hạn kéo dài khoảng 5 năm. Iran cũng phản đối việc tháo dỡ các cơ sở hạt nhân và yêu cầu được dỡ bỏ lệnh trừng phạt, được tiếp cận các tài sản bị đóng băng và đảm bảo rằng Mỹ sẽ không rút khỏi bất kỳ thỏa thuận nào nữa.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmail Baghaei, trước đó đã kiên quyết bác bỏ việc giao kho dự trữ uranium làm giàu cho Washington, gọi số uranium này là “thiêng liêng như lãnh thổ Iran”.

Thứ trưởng Ngoại giao Saeed Khatibzadeh hôm 18/4 nhắc lại lập trường của Iran, khẳng định Tehran chưa sẵn sàng nối lại đàm phán với Washington do những yêu cầu “quá đáng” của nước này về uranium làm giàu.

“Tôi có thể nói với các bạn rằng sẽ không có bất kỳ vật liệu uranium làm giàu nào được vận chuyển đến Mỹ”, ông Khatibzadeh nói với AP bên lề Diễn đàn Ngoại giao Antalya ở Thổ Nhĩ Kỳ. “Đây là điều không thể chấp nhận được, và tôi có thể đảm bảo với các bạn rằng mặc dù chúng tôi sẵn sàng giải quyết bất kỳ mối lo ngại nào, nhưng chúng tôi sẽ không đồng ý với những điều không thể chấp nhận được”.