2 giây sinh tử của phi công trên chiến đấu cơ F-15E bị Iran bắn hạ

[S9g*]

Nếu tiêm kích F-15E bị gặp nạn, toàn bộ quá trình cho phóng ghế thoát hiểm tự động, từ lúc kéo cần điều khiển đến khi lơ lửng trên không, chỉ mất đi khoảng 2 giây.

Hoa Kỳ và Iran đang chạy đua với thời gian để tìm kiếm một phi công bị mất tích từ chiến đấu cơ F-15E bị bắn rơi ở Iran hôm 3/4. Thành viên còn lại được cho là đã được giải cứu kịp thời và an toàn.

Theo Wio News, quá trình cho phóng lên ghế thoát hiểm ra khỏi máy bay F-15E chỉ mất có hai giây. Các phi công phải đối mặt với áp lực gia tốc lên đến 20G và luồng gió cực mạnh khi ghế phóng ACES II đưa họ ra ngoài. Dây đai an toàn và thiết bị định vị GPS sẽ bảo đảm cho họ được sống sót sau cú thoát hiểm này.

F-15E Strike Eagle chở một phi công ngồi phía trước và một sĩ quan điều khiển hệ thống vũ khí (WSO) ngồi phía sau. Thiết kế hai chỗ ngồi bảo đảm việc phân chia áp lực tinh thần khá lớn khi máy bay ở độ cao thấp với tốc độ lên đến Mach 2.5 và phải né tránh hỏa lực phòng không của đối thủ.

Phi công ngồi ghế trước điều khiển các thao tác bay chính, kiểm soát radar không đối không và trực tiếp đối đầu với máy bay địch, nếu có. Trách nhiệm chính là giữ cho phi cơ bay an toàn trên không trung, né tránh được các mối đe dọa và cho định vị mục tiêu tấn công.

Ngồi ở phía sau, WSO sẽ chỉ huy phần chiến thuật cho các đợt tấn công mục tiêu dưới mặt đất. Phi công phụ này sẽ cho vận hành các thiết bị định vị mục tiêu vạch sẳn, kiểm tra các hệ thống tác chiến điện tử và hướng dẫn chính xác vũ khí đạn dược nhắm đến mục tiêu. WSO sẽ theo dõi 4 màn hình đa năng hiển thị bản đồ radar thời gian thực tế, hình ảnh hồng ngoại và báo động mối đe dọa tiềm tàng. Điều này sẽ cho phép xác định và khóa mục tiêu ở khoảng cách hàng km mà không làm phân tâm phi công chính đang điều khiển phi cơ.

Khi tình thế cấp bách cần cho phóng ghế thoát hiểm được kéo, các khối thuốc nổ sẽ ngay lập tức cho thổi bay mái che buồng lái của F-15E. Trong vòng 0,15 giây, ghế phóng khẩn cấp (ACES II) sẽ bật ra khỏi buồng lái, đưa các phi công bay ra xa mối nguy hiểm.

Hai ghế thoát hiểm sẽ không được phóng ra cùng một lúc để ngăn sự va chạm trên không trung. (Ảnh: CENTCOM)

Để ngăn ngừa xảy ra thương tích do va chạm, máy bay sử dụng hệ thống phóng ghế thoát hiểm theo trình tự. Bất kể ai kéo lên cần phóng, máy tính điều khiển chuyến bay sẽ tự động điều chỉnh thời gian cho phóng lên. Chiếc ghế phía sau được lập trình cho phóng lên trước. Khoảng 0,3-0,4 giây sau đó, ghế trước sẽ được kích hoạt.

Trong các tình huống khẩn cấp ở độ cao lớn, độ trễ 0,3 giây sẽ không tạo ra sự khác biệt đáng kể nào. Trong trường hợp máy bay lao xuống ở độ cao thấp, ghế sau bật ra trước nên dù sẽ được bung ra sớm hơn trước khi chạm đến đất. Tuy nhiên, các số liệu chính thức cho thấy cả hai ghế mang lại cơ hội sống sót gần như nhau trong trường hợp máy bay bị rơi xuống đất trong bất cứ tình huống nào.

Động cơ hỏa tiển chứa nhiên liệu rắn sẽ đẩy ghế thoát hiểm ra ngoài với tốc độ rất lớn. Người ngồi sẽ chịu áp lực ép kinh hoàng lên đến 20G, khiến cho trọng lượng cơ thể sẽ tăng lên tương đương khoảng 1,800 kg trong chưa đầy một giây. Gia tốc cực lớn này thường dẫn đến tình trạng bị gãy nén đốt xương sống.

Phóng ghế thoát hiểm bay lên ở tốc độ 965km/h khiến cho cơ thể người hứng lực đẩy gió rất mạnh. Để ngăn chặn tình trạng tay chân bị văng tứ tung, hệ thống dây đai tự động sẽ ngay lập tức ghìm chặt chân phi công vào ghế. Đồng thời, mũ bảo hiểm và mặt nạ dưỡng khí sẽ giúp bảo vệ cho khuôn mặt phi công khỏi những chấn thương do gió giật quá mạnh.

Ngay khi ra khỏi phi cơ, chiệc dù nhỏ sẽ bật tung từ phía trên ghế ngồi. Chiếc dù nhỏ sẽ giúp làm giảm tốc độ của chiếc ghế thoát hiểm và ngăn không cho ghế bị xoay tròn mất kiểm soát. Các cảm biến môi trường theo dõi độ cao và tốc độ bay để tính toán chính xác thời điểm (tính bằng mili/giây) để cho bung ra chiếc dù chính.

Ở độ cao khoảng 3,000 m, ghế ACES II tự động sẽ ngắt kết nối với phi công. Các bù loong nổ nhỏ được kích hoạt, chủ động đẩy chiếc ghế phóng ra xa để không rơi xuống người phi công. Đồng thời, chiếc dù chính sẽ được bung ra, làm giảm tốc độ xuống mức hạ cánh an toàn.

Khi phi công sắp tiếp cận mặt đất, một bộ dụng cụ sinh tồn được thả từ bên dưới, treo chắc chắn qua một sợi dây dài. Bộ dụng cụ này có chứa chiếc bè cứu sinh bơm hơi, lương thực khẩn cấp và các vật dụng y tế cần thiết.

Ngay sau khi chiếc dù chính được bung ra, thiết bị định vị cá nhân tự động (APB) sẽ lập tức phát ra tín hiệu cấp cứu trên tần số UHF bảo mật. Số liệu GPS được mã hóa này sẽ được gửi đến các đội tìm kiếm và cứu nạn khẩn cấp gần đó. Toàn bộ quá trình cho phóng ghế thoát hiểm này hoàn toàn tự động, từ lúc kéo cần điều khiển đến khi lơ lửng trên không, chỉ mất khoảng 2 giây.

(Ảnh: CENTCOM)

hững kỹ năng được huấn luyện như khả năng sống sót, lẩn tránh, kháng cự, thoát hiểm (SERE) sẽ được áp dụng trước cả khi phi công tiếp xúc với mặt đất.

"Chỉ trong 2 phút trước còn đang trong một chiến đấu cơ, đang bay với tốc độ 800 km/h, và một hỏa tiển vừa phát nổ chỉ cách đầu phi cơ có 4 m", Thiếu tướng Houston Cantwell, làm việc tại Viện Nghiên cứu Hàng không Vũ trụ Mitchell, có 400 giờ kinh nghiệm bay tác chiến đấu trong Không Lực Hoa Kỳ, có nói về suy nghĩ của các phi công gặp nạn.

"Cách tốt nhất là hình dung bạn sẽ nên đi đến đâu hoặc nên tránh núp đâu là giữa lúc còn bay giữa không trung", ông Cantwell cho biết.

Ông giải thích thêm, việc nhảy dù xuống mặt đất tiềm ẩn nguy cơ có thể gây ra thương tích ở bàn chân, mắt cá chân và cẳng chân. Sau khi tiếp đất, họ phải "tự đánh giá tình trạng bản thân để xem mình đang ở trạng thái nào, có thể cử động được hay không, có còn khả năng di chuyển hay không". Sau đó, người phi công sẽ xác định rõ đang có mặt trên lãnh thổ của kẻ địch hay không.

"Nếu tôi đang ở trong môi trường trên sa mạc, tôi sẽ cố gắng đi tìm kiếm nguồn nước", ông Catwell chia sẻ.

Đồng thời, các đội Tìm kiếm và Cứu nạn Khẩn cấp (CSAR) gồm các binh sĩ và phi công đã được huấn luyện bài bản và luôn trong tình trạng sẵn sàng ứng phó sẽ được kích hoạt.

"Phi công khi gặp nạn sẽ đặc biệt an tâm rằng CSAR sẽ làm tất cả mọi thứ để đến cứu họ. Nhưng đồng thời, CSAR sẽ không mạo hiểm tính mạng của những người làm nhiệm vụ", ông này giải thích thêm.

"Ưu tiên hàng đầu của tôi là đi ẩn nấp, vì tôi không muốn bị bắt. Tôi sẽ tìm mọi cách đến một địa điểm tạo điều kiện cho nỗ lực giải cứu sẽ dễ dàng hơn", ông lấy ví dụ như mái nhà hoặc một cánh đồng cho trực thăng hạ cánh, và thời điểm di chuyển tiện nhất là vào ban đêm. Thông thường phi công nào cũng được trang bị khẩu súng lục để phòng thân.