Có lẽ cơ thể chúng ta không bị nhiễm đầy vi nhựa như chúng ta vẫn nghĩ

[trungthuc]

Có lẽ cơ thể chúng ta không bị nhiễm đầy vi nhựa như chúng ta vẫn nghĩ khi giới khoa học cho rằng, nghiên cứu đó là "không có khả thi về mặt sinh học" và có thể chỉ là "một trò đùa".

Đời sống của nhân loại với nhựa có thể sẽ không tệ như chúng ta vẫn thường nghĩ, hoặc ít nhất là không nguy hiểm cao như chúng ta vẫn được cảnh cáo.
Vi nhựa có mặt khắp nơi trong môi trường, có thể được tìm thấy trong quần áo chúng ta mặc, chất tẩy rửa mà chúng ta sử dụng, thực phẩm chúng ta ăn, nước chúng ta uống và thậm chí cả không khí chúng ta đang hít thở.

Trong nhiều năm qua, các khoa học gia đã không ngừng lên tiếng báo động cho rằng, những hạt nhựa bé nhỏ li ti khó chịu này có thể đang tích tụ âm thầm bên trong cơ thể chúng ta, gây ra mối đe dọa lớn cho sức khỏe con người. Nhưng một bản báo cáo mới được đăng tải trên tờ Guardian đang làm thay đổi quan điểm đó.

(Ảnh: NYP)

Vi hạt nhựa là những mảnh nhựa rất nhỏ, có kích thước dưới 5 mm, thường bị tách ra từ các sản phẩm lớn hơn.
Một số chuyên gia có nói với tờ báo rằng, một số lời tuyên bố đáng báo động về vi hạt nhựa có thể bị cho phóng đại, một người thậm chí gọi sự hoài nghi này là một "tin gây sốc".
"Điều này thực sự buộc chúng ta phải cho đánh giá lại mọi thứ mà chúng ta tưởng rằng đã có kiến thức hiểu biết về vi hạt nhựa trong cơ thể. Hóa ra, chúng ta thực sự đã không biết gì nhiều cho lắm", ông Roger Kuhlman, một chuyên gia về hóa học từng làm việc tại Công ty Dow Chemical, đã nói với tờ Guardian.
"Nhiều chuyên gia nghiên cứu đang đưa ra những tuyên bố thật phi thường, nhưng lại không cung cấp được bằng chứng bình thường nào cả", ông này nói thêm.

Những hạt bé nhỏ, những câu hỏi lớn
Một trong những sự phát hiện sớm nhất cho thấy vi hạt nhựa có thể đã xâm nhập vào cơ thể con người đã có từ năm 2018, khi các khoa học gia ở Áo cho phân tích mẫu phân từ người ở 8 quốc gia và phát hiện ra rằng mọi mẫu này đều có chứa vi nhựa.
Kể từ đó, chúng được cho là đã được tìm thấy trong hầu hết mọi bộ phận nôi tạng và mô người, từ nhau thai và tinh hoàn đến thận, phổi và gan.
Nhưng tờ Guardian cũng phát hiện ra rằng ít nhất có 7 nghiên cứu khi được cho trích dẫn rộng rãi, nhưng sau đó đã bị giới khoa học khác lên tiếng phản đối. Một bản đánh giá riêng biệt đã chỉ ra có 18 cuộc nghiên cứu khác đãcố tình bỏ qua một vấn đề lớn: mô người tự nó có thể tạo ra tín hiệu bắt chước nhựa, dẫn đến khả năng kết quả có dương tính giả.
Điều đó bao gồm một bản báo cáo gây ra chú ý hồi năm ngoái khi cho công bố rằng bộ não người trung bình có thể chứa lượng vi hạt nhựa tương đương với trọng lượng của một chiếc muỗng nhựa.

(Ảnh: NYP)

"Bài báo viết về vi nhựa trong não là một trò đùa tai ác", ông Dušan Materić, một chuyên gia nghiên cứu vi nhựa người Đức, đồng tác giả của một bức thư phản đối bản nghiên cứu này, có nói với tờ Guardian.
"Bài báo đó thực sự rất tệ hại, và rất dễ dàng để giải thích lý do tại sao nó lại sai sót", ông nói thêm. "Chất béo được biết là gây ra kết quả dương tính giả đối với polyethylene. Não có khoảng 60% là chất béo".
Tác giả chính của cuộc nghiên cứu đó đã thừa nhận những sự hạn chế của cuộc nghiên cứu, nhưng cho biết khoa học vẫn còn ở giai đoạn còn sơ khai.
"Nhìn chung, chúng ta đang ở giai đoạn đầu trong việc cố gắng hiểu tác động tiềm tàng đến sức khỏe con người của các hạt vi nhựa và nano nhựa (MNP) và không có công thức chính xác nào cho việc này", giáo sư Matthew Campen của Đại học New Mexico nói với tờ báo.

Những lời phát ngôn bị chỉ trích
Một số các khoa học gia cũng bày tỏ sự nghi ngờ về các cuộc nghiên cứu báo cáo về mức độ vi nhựa và nano nhựa đặc biệt cao trong cơ thể người.
"Từ những gì mà chúng ta biết về sự tiếp xúc thực tế trong cuộc sống hàng ngày, việc số lượng chất dẻo đó thực sự đang tích tụ trong các bộ phận cơ thể này là không hợp lý về mặt sinh học", bà Cassandra Rauert, một chuyên gia về hóa học môi trường, cho biết, "người dẫn đầu cuộc đánh giá các cuộc nghiên cứu đã không xem xét một nguồn gây dương tính giả quan trọng".

Một trong những cuộc nghiên cứu mà sự đánh giá của bà đặt câu hỏi là một bài báo mang tính bước ngoặt năm 2022, khi thông báo lần đầu tiên đã phát hiện ra sự có mặt của vi nhựa trong máu người.
Tác giả chính của bài báo, giáo sư Marja Lamoree của Đại học Vrije Amsterdam, bác bỏ những cáo buộc rằng các phát hiện đó có thể đã bị sai lệch, nói rằng cuộc đánh giá đã cho giải thích sai các dữ kiện.
"Tôi tin chắc rằng chúng tôi đã phát hiện ra vi nhựa", bà có nói với tờ Guardian. "Nhưng tôi luôn nói rằng số lượng ước tính có thể thấp hơn gấp đôi hoặc cao hơn gấp 10 lần".

(Ãnh: NYP)

Các chuyên gia khác lại cho rằng, họ chưa từng thực sự nhìn thấy loại vi nhựa mà một số cuộc nghiên cứu tuyên bố đã tìm thấy trong cơ thể người.
"Khi các vật liệu dạng hạt xâm nhập vào một sinh vật sống, bao gồm cả cơ thể con người, chúng sẽ trải qua quá trình biến đổi về sinh học", ông Fazel Monikh, một chuyên gia về vật liệu nano tại Đại học Padua ở Ý, đã nói với tờ The Telegraph.
"Ngay cả khi đưa ra giả định kịch bản này rất khó xảy ra là một hạt nguyên vẹn đến được một nơi được bảo vệ, chẳng hạn như não bộ, và sau đó được phát hiện ra, nó cũng sẽ không giữ được hình dạng như trong hầu hết các dữ kiện được báo cáo", ông giải thích.
"Vì những lý do này, hầu hết các kết quả được trình bày và cách giải thích của chúng không đủ thuyết phục về mặt khoa học đối với tôi, cũng như đối với các đồng nghiệp của tôi là những chuyên gia trong lĩnh vực này", ông Monikh cho biết thêm.

Tránh gây ra hoang mang trong dư luận
Bài báo của The Guardian muốn cho làm rõ khi cho rằng, ô nhiễm nhựa chắc chắn là xảy ra rất phổ biến, và những người chỉ trích được trích dẫn trong bài báo không buộc tội bất cứ ai về hành vi báo động sai trái, nếu có.
Thay vào đó, mối quan tâm của họ là việc vội vàng cho công bố kết quả, đôi khi bởi các nhóm chuyên gia nghiên cứu có kinh nghiệm hạn chế, có thể đã dẫn đến việc bỏ qua các bước kiểm tra về khoa học thông thường.
"Cải thiện về chất lượng của các cuộc nghiên cứu này là rất quan trọng", bà Rauert nói, vì dữ kiện không chắc chắn đưa ra có thể gây ra sự hoang mang trong dư luận.
"Chúng tôi nhận được rất nhiều người liên lạc hỏi thăm, vì họ rất lo lắng về số lượng nhựa trong cơ thể của họ", bà lưu ý thêm.

Mối lo ngại là các vi nhựa có thể mang các hóa chất độc hại gây ra viêm sưng và tổn thương các tế bào trong cơ thể. Theo thời gian, cuộc nghiên cứu cho thấy điều này có thể gây ra rối loạn về hormone, gây hại cho hệ thống vi sinh vật ở đường ruột, ảnh hưởng đến chức năng nhận thức, giảm khả năng sinh sản và làm tăng nguy cơ mắc bệnh mãn tính.
"Chúng tôi muốn có được các dữ kiện chính xác để có thể thông báo đúng cho các cơ quan y tế, chính phủ, người dân và bảo đảm rằng các quy định, biện pháp hửu hiệu và chính sách phù hợp sẽ được đưa ra", bà Rauert cho biết thêm.
Trong khi công chúng chờ đợi giới khoa học bắt kịp, ngay cả một số chuyên gia khi lên tiếng chỉ trích các cuộc nghiên cứu về vi nhựa trong cơ thể cũng cho rằng không có lý do gì để bỏ qua những rủi ro tiềm tàng cho sức khỏe.
"Chúng ta có nhựa trong cơ thể, tôi nghĩ điều đó là an toàn để đưa ra các giả định", ông Materić nói. "Tôi tự mình thực hiện một số biện pháp để phòng ngừa, để bảo đảm an toàn trong đời sống cá nhân.
Điều đó bao gồm tránh uống nước từ chai nhựa và hâm nóng thức ăn trong hộp nhựa, hai thói quen mà cuộc nghiên cứu cho thấy là nguồn chính gây ra vi nhựa trong chế độ ăn uống của chúng ta".

** Tham khảo thêm ở đây:
- https://nypost.com/2026/01/15/health...er-all-report/