Chiến binh không - hải chiến của Trung Quốc bị xếp xó

- Vào những năm 1970, vai trò của một chiếc thủy phi cơ trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết đối với Trung Quốc.

Tổng công ty chế tạo máy bay Harbin đã phối hợp cùng với Viện thiết kế thủy phi cơ Trung Quốc để phát triển một loại thủy phi cơ 4 động cơ.

Chiếc thủy phi cơ này được thiết kế cho nhiệm vụ chiến tranh hàng hải, vận chuyển hàng hóa, tìm kiếm cứu nạn, nó cũng được sử dụng với vai trò như một máy bay ném bom trên biển.

Kết quả, SH-5 ra đời, sao chép gần như toàn bộ thiết kế thủy phi cơ PS-1 của Nhật Bản, cách thiết kế thân, bố trí động cơ. Điểm khác biệt là SH-5 sử dụng 2 cánh đuôi đứng trong khi PS-1 sử dụng 1 cánh đuôi đứng với 2 cánh ổn định ngang phía trên đỉnh của cánh đuôi đứng.

Thiết kế của SH-5 cũng được cho là ảnh hưởng nhiều từ thủy phi cơ Be-6 của Liên Xô trước đây, ở cách bố trí mũi và cánh đuôi.

SH-5 được trang bị 4 động cơ phản lực cánh quạt Dongan WJ5A công suất 3150 mã lực/chiếc.

Bước đột phá trong công nghệ radar

SH-5 có thể coi là bước đột phá của Trung Quốc trong công nghệ trinh sát đường không. Đây là chiếc máy bay đầu tiên của Trung Quốc được trang bị loại radar quét mạng pha thụ động theo từng giai đoạn Type-698.

SH-5 là máy bay đầu tiên của Trung Quốc được trang bị radar quét mạng pha bị động Type-698 do nước này tự thiết kế.

Điều đặc biệt của loại radar này là nó được phát triển hoàn toàn theo các công nghệ của Trung Quốc, thông số kỹ thuật của loại radar này chưa được công bố nhưng theo một số thông tin trên các diễn đàn quốc phòng Trung Quốc, radar Type-698 có thể phát hiện kính tiềm vọng của tàu ngầm ở cự ly 20km, 50km với các tàu thuyền nhỏ, thông số tìm kiếm cho các tàu thuyền lớn không được công bố.

Radar có khả năng hoạt động trong điều kiện biển động cấp 4, SH-5 được vũ trang một pháo đôi 23mm ở trên lưng gần phía sau đuôi để đối phó với các mục tiêu trên không. Hai bên cánh được trang bị 4 giá treo tổng tải trọng vũ khí mang theo khoảng 6.000kg, gồm tên lửa chống tàu, tên lửa chống ngầm, mìn sâu hoặc ngư lôi.

SH-5 là một sự bổ sung cần thiết, làm cơ sở cho sự phát triển của các thủy phi cơ sau này, các thủy phi cơ có một vai trò khá quan trọng trong chiến tranh chống ngầm và trinh sát đường biển.

Số phận hẩm hiu

Bản vẽ khí động học và thiết kế chi tiết của SH-5 đã được hoàn thành vào tháng 2/1970, nguyên mẫu đầu tiên được hoàn thành vào tháng 10/1971. Tuy nhiên, biến cố cách mạng văn hóa đã cản trở quá trình thử nghiệm của thủy phi cơ này.

Chương trình phát triển thủy phi cơ SH-5 rất khả quan, tuy nhiên do không nhận được sự quan tâm của Hải quân Trung Quốc nên loại thủy phi cơ này được sử dụng rất hạn chế.

Thử nghiệm đầu tiên của SH-5 phải đến tháng 8/1974 mới thực hiện được, nguyên mẫu thứ 2 được hoàn thành vào tháng 12/1973, thử nghiệm được thực hiện vào tháng 10/1974. Từ tháng 5/1975-3/1976, SH-5 đã trải qua hơn 30 giờ bay thử nghiệm.

Kết quả các chuyến bay thử nghiệm rất khả quan, từ khi chương trình được khởi động đến khi hoàn thành nguyên mẫu đầu tiên chỉ mất 4 năm 10 tháng, điều đó cho thấy tiềm năng rất lớn của công nghiệp hàng không Trung Quốc trong việc phát triển các thủy phi cơ.

Từ khi nguyên mẫu đầu tiên được hoàn thành cho đến năm 1985 chỉ có 6 chiếc được sản xuất, 4 chiếc được chuyển giao cho Không quân hải quân Trung Quốc, 2 chiếc được giữ lại nhà máy để phục vụ cho quá trình nghiên cứu và cải tiến tiếp theo.

Về cơ bản sự phát triển của SH-5 là rất khả quan, tuy nhiên, loại thủy phi cơ này đã không nhận được sự hài lòng của Hải quân Trung Quốc. Một trong những hạn chế của SH-5 liên quan đến vũ khí, SH-5 được trang bị tên lửa chống hạm C-101 YJ-1 biến thể sao chép của tên lửa chống hạm P-15 Termit của Liên Xô.

Sự phát triển của C-101 gặp quá nhiều vấn đề kỹ thuật, kết quả SH-5 chỉ có thể mang bom không điều khiển, điều này làm cho năng lực của thủy phi cơ này xuống hạng một cách nghiêm trọng. Nếu được quan tâm và cải tiến cập nhật các hệ thống vũ khí có điều khiển mới khả năng của SH-5 sẽ cải thiện rất nhiều.

Những năm 1990, Hải quân Trung Quốc mải mê theo đuổi các chương trình phát triển tàu chiến mặt nước và tàu ngầm, chương trình SH-5 dần rơi vào quên lãng. 4 chiếc SH-5 còn lại đang hoạt động trong biên chế Hạm đội Bắc Hải với vai trò tuần tra và giám sát hàng hải, ít nhất một chiếc khác đã được sửa đổi phục vụ cho nhiệm vụ chữa cháy.


Phan Nguyễn (tổng hợp)