Theo chân một số người quen đi "t́m" (nghe cho oai chứ thực chất là đi chuộc) bằng tốt nghiệp ở một số tiệm cầm đồ tại Hà Nội, chúng tôi thật sự choáng.
"Kư gửi" chữ lấy tiền "xài chơi"
Nguyễn Thành Đông, con chị Hoài (ở Lư Thường Kiệt, Hoàn Kiếm, Hà Nội), vừa đi du học Trung Quốc về được 6 tháng. Lúc Đông về nước, chị Hoài khoe: "Thằng bé được bằng khá cô à! Lúc cháu đi đau đớn quá, khi về, được thế này, anh chị cũng mát mặt". Chẳng là Đông bị nghiện ma túy.
Biết bố mẹ có nhiều tiền, Đông "phá" như thể không có cuộc đời thứ 2. "Phá" để cho ḿnh quyền được hưởng thụ và để bao bạn bè. Đông được gửi sang Trung Quốc cai nghiện với giá 2.000 USD/tháng. Sau 1 năm, Đông về nước, thấy con cắt cơn với ma túy nhưng lại nghiện chơi bời.
Anh chị Hoài chấp nhận bỏ ra khoản tiền kha khá, thuê hẳn một tay anh chị và nhà riêng cho con du học (có nghĩa là phải nuôi 2 suất du học) ở Nam Ninh, Trung Quốc.
Các loại bằng tốt nghiệp từ trung học, cao đẳng đến đại học đều có mặt ở tiệm cầm đồ.
Chẳng hiểu, học được mấy chữ, cái bằng kia là kiến thức thật hay kiến thức giả, về nước, bố mẹ xin cho đi làm ở doanh nghiệp nào, Đông cũng chê là kém chuyên nghiệp, người quản lư thiếu tŕnh độ chuyên môn về kinh tế, quản lư theo lối ṃn, kiểu gia đ́nh trị... Cứ thế, Đông chẳng chịu đi làm ở đâu mà ngày ngày lại rong chơi với đám thiếu gia Hà thành.
Đông tỉnh bơ khi nói lư do "kư gửi" bằng tốt nghiệp đại học: "Bố mẹ không chuyển tiền vào tài khoản, không cho tiền, không có tiền tiêu th́ phải thế. "Đen" quá, họ chỉ đưa 5 củ (tức 50 triệu đồng) thôi. Nếu bố mẹ đưa giấy tờ xe ô tô đầy đủ, cho nó "đi ở", được hẳn vài chục củ, sướng hơn nhiều".
Chị Hoài nước mắt lưng tṛng, không ngờ, sau mấy tháng con về nước lại ra thế này. Chị thất vọng nhưng vẫn cố gạt nước mắt, cầm tiền và rủ chúng tôi đi chuộc bằng về cho con. Ra đến tiệm cầm đồ T.V trên phố Đặng Dung (Ba Đ́nh, Hà Nội), chúng tôi mới biết, ở đây, có rất nhiều bằng tốt nghiệp được làm "con tin" cho các thiếu gia nhà giàu. Đáng chú ư nhất là tấm bằng thạc sỹ, học ở Trung Quốc.
Chủ tiệm H.Đ, mặt lạnh như tiền, nói: "Con chị cầm thế là ít đấy. Đầy đứa cầm cả 100 triệu! Thằng Thắng ở Từ Liêm, cầm bằng thạc sỹ 200 triệu, đă 20 ngày rồi, không đến chuộc, chỉ trả lăi. Nó định cầm xe ô tô nhưng lại thôi v́ sợ cầm xe ô tô, bố mẹ không chuộc cho, cầm bằng th́ bắt buộc phải chuộc". Chị Hoài hỏi: "Cầm như thế, không sợ bị bọn trẻ bỏ bằng, mất tiền à?".
Chủ H.Đ nhếch mép: "Chúng nó bỏ nhưng bố mẹ chúng nó đến chuộc. Chị chẳng đến chuộc cho con là ǵ. Các chị thiếu ǵ tiền, chỉ cần cái bằng để sĩ diện với thiên hạ thôi". Chủ tiệm H.Đ nói đúng tim đen của nhà giàu làm chị Hoài mặt tím đi v́ ngượng.
Lư do không tưởng
Sơn "trắng", một cái tên anh chị nổi tiếng ở Hà thành, cho đàn em dẫn chúng tôi "lướt" nhanh một số tiệm cầm đồ khác, có nhiều khách "kư gửi" bằng tốt nghiệp đại học, cao đẳng để "mục sở thị". Chúng tôi được biết, ngoài lư do "kư gửi" bằng tốt nghiệp để lấy tiền tiêu xài th́ có những lư do, quả là không thể tưởng. Tại tiệm cầm đồ trên đường Giải Phóng (Hoàng Mai, Hà Nội), một thanh niên, khuôn mặt khá khôi ngô, nh́n trước, ngó sau, rụt rè nói với chủ tiệm T.: "Anh cho em cầm tấm bằng này".
Sau khi xem bằng, lại biết chủ nhân của tấm bằng đại học Xây dựng danh giá này người ngoại tỉnh, chủ T. im lặng rồi phát giá: "5 triệu, lăi 10.000đồng/triệu/ngày. 10 hôm sau phải cả gốc lẫn lăi, nếu không mất bằng."
Chủ nhân chiếc bằng phân trần: "Anh cho em thêm vài triệu nữa, em cần tiền nộp viện phí cho người thân. Vài hôm nữa, ở quê thu xếp được, em trả anh ngay, chắc không đến 10 ngày". Nh́n rất lâu, chủ tiệm T. đồng ư xuất tiền. "Cậu ta c̣n phải đi xin việc mà" - T. phân trần cho hành động "nghĩa hiệp" của ḿnh.
Theo đàn em của Sơn "trắng" th́ các tiệm cầm đồ, cầm bằng đại học có địa chỉ ngoại tỉnh chỉ 2 - 3 triệu đồng, cùng lắm là 4 triệu. T. cho cầm đến 10 triệu là "quá thoáng" và có ǵ đấy "t́nh người" lắm rồi đấy. Tiệm cầm đồ của ông chủ P. (ở Đại Cổ Việt, Hà Nội) th́ phần lớn cầm bằng cho sinh viên mới ra trường. Theo ông chủ P., tiệm này cầm không quá 2 triệu đồng, dù là bất cứ lư do ǵ. Thế nhưng, tiệm lúc nào cũng đông khách.
Ông P. cho biết: Phần lớn là sinh viên vừa ra trường, chưa có việc làm, lại phải tự mưu sinh ở thủ đô. Họ cầm để lấy số tiền làm kinh phí đi xin việc hoặc trang trải cho những ngày đầu đi làm, chưa được nhận lương. Trước khi mang đi cầm, họ cũng photo công chứng nhiều bản, giữ lại để pḥng khi chưa lấy được bằng chính ra c̣n có bản photo để sử dụng.
Đàn em của Sơn "trắng" dẫn chúng tôi đến mấy tiệm cầm đồ cạnh các trường đại học, trung học để chứng kiến một dịch vụ khác, đó là "kư gửi" bằng tốt nghiệp THPT. Tại tiệm H. trên đường Nguyễn Phong Sắc kéo dài (quận Cầu Giấy, Hà Nội), có hai cô cậu mặt non choẹt, rất tự tin, đưa tấm bằng THPT, hỏi chủ tiệm: "Cái này chú cầm được bao nhiêu?". Nh́n ngó một lúc, chủ tiệm H. phát giá: "8 lít (tức 800.000 đồng), 5 ngày".
"Sao ít thế, chúng cháu cần 1,5 triệu đồng cơ, chú cầm đi, lăi cao chút cũng được?" - hai cô cậu năn nỉ. Chủ tiệm H. lắc đầu: "Không được, đáng ra chỉ 6 lít thôi. Không đồng ư th́ đi hàng khác". Theo chủ tiệm H., cầm bằng tốt nghiệp phổ thông chỉ cần ít vốn nhưng vẫn thu lăi cao và đảm bảo sự an toàn của "đồng vốn". Nhiều cô cậu choai choai chỉ cầm 2 - 3 ngày là có tiền trả ngay.
Ông chủ H., chốt một câu lạnh người: "Chúng nó thiếu tiền đi nhà nghỉ hoặc đi giải quyết hậu quả nên cầm vài hôm. Sau đó, chúng "xoay" của bố mẹ được ngay ấy mà. Chưa thấy đứa nào bỏ bằng v́ mấy lít cả".
Thẻ sinh viên cũng thế chấp
Đàn em của Sơn đưa chúng tôi đi từ ngạc nhiên này đến bất ngờ khác khi bật mí, sinh viên lực lượng vũ trang thế chấp thẻ sinh viên lấy tiền trả nợ chủ đề, chủ bóng (tức cá độ bóng đá) là chuyện ngày thường ở huyện. Thâm nhập giới này, mới là "hàng khủng". Lời bật mí làm nhiều người ṭ ṃ.
Đàn em của Sơn phân tích: "Chị à, sinh viên các trường này toàn con VIP, VIP nào cũng giàu có cả, họ chỉ mong muốn cho con vào đó học để lấy tiếng thôi. Nhiều VIP "chạy" cho con vào trường vài trăm triệu không thể chịu mang tiếng con bị đuổi học v́ nợ nần. Vậy th́ nhục lắm. Họ có thể mang cả xe tải tiền đến cổng trường, đến chủ tiệm cầm đồ chuộc lại thẻ sinh viên cho con bất kỳ lúc nào".
Qua t́m hiểu, chúng tôi được biết, đàn em của Sơn "trắng" nói đúng. Thế giới thế chấp thẻ sinh viên lực lượng vũ trang lắm h́nh, nhiều vẻ vô cùng. Song, phần lớn những sinh viên "kư gửi" thẻ đó đều rơi vào "hoàn cảnh khó khăn" đến độ buộc phải lựa chọn thế này, hoặc thế kia. Tất nhiên, lỗi đầu tiên là do họ, họ sa vào chơi bời, cờ bạc... Một sinh viên tên A., vừa ra trường kể: "Sinh viên, đứa nào chẳng thiếu tiền tiêu.
Em cũng "kư gửi" thẻ 2 lần. 5 năm mà "kư gửi" có 2 lần là quá "ổn" đấy. Có đứa, bố mẹ vừa chuộc cho tháng này, tháng sau lại "kư" luôn. Nhà trường nuôi ăn, bố mẹ cho tiền tiêu, tiền học bổng... nhiều so với những sinh viên tiết kiệm nhưng ít với sinh viên biết tiêu. Thả 1 con lô 200 điểm đă mất toi gần 5lít/ngày rồi... Bố mẹ cho không đủ tiêu, chơi th́ phải thế chấp thẻ".
"Kư gửi" bằng tốt nghiệp, thẻ sinh viên... tức là thế chấp chữ nghĩa, tri thức chúng ta học được, lấy tiền, dùng vào mục đích ǵ đều không thể chấp nhận được. Muôn nẻo đường đời, th́ có muôn cách để chúng ta giải quyết khó khăn về tài chính nên việc thế chấp công sức học tập, chữ nghĩa, tri thức của chính ḿnh để lấy tiền cần bị trừng phạt nghiêm khắc. Những người làm cha, làm mẹ, đừng v́ sĩ diện của bản thân mà tiếp tay cho con ḿnh thành những con nợ.
Chủ tiệm L. (ở Từ Liêm, Hà Nội) khẳng định: "Cầm thẻ sinh viên ngành là "ngon" nhất. Phần lớn, họ đều trả gốc, lăi đúng hạn. Đă vậy, khi cầm, chẳng có sự c̣ kè bao nhiêu lăi/ngày. Đến "kỳ hạn", người vay chủ động thanh toán hoặc khất nợ… chứ không phải t́m. Nhiều đứa c̣n nhờ chủ tiệm gọi điện cho bố mẹ, nâng số tiền cầm lên nhiều gấp 2, gấp 3. Khi cha mẹ mang xuống thanh toán, chúng "ăn ra" được tiền để tiếp tục "phá". Hết tiền lại đến "kư gửi" tiếp… Những khách "kư gửi" thẻ sinh viên ngành phần lớn là khác quen”.
Q.Ngân - H.Lan - nguoiduatin
Bi hài những kiểu mang chữ đi... cầm cố
