Thuốc Đông y ‘gia truyền’ giả bán tràn lan khắp Việt Nam

[nguoiduatinabc]

Niềm tin vào thuốc Đông y hay “bài thuốc gia truyền” đã ăn sâu vào tâm lý nhiều người ở Việt Nam. Lợi dụng việc này, nhiều kẻ gian đã làm thuốc Đông y giả bán ra thị trường, mặc cho người bệnh mua uống khiến bệnh tình trở nặng hơn.

Ghi nhận của VNExpress hôm 2 Tháng Sáu, cho thấy tình trạng mua bán, sử dụng thuốc Đông y gia truyền không rõ nguồn gốc ở Việt Nam rất phổ biến dù được khuyến cáo.

Năm 2022, Google đã gỡ hơn 2,000 quảng cáo vi phạm thuốc “gia truyền ba đời,” “thần y,” “cam kết chữa khỏi bệnh”… trên Youtube.

Báo này kể: “Trở lại bệnh viện sau một năm uống “thuốc gia truyền” chữa sỏi thận, người đàn ông 53 tuổi nhận kết quả hai thận đã hỏng hoàn toàn, sự sống phụ thuộc vào máy chạy thận.

Gặp lại bệnh nhân vào cuối Tháng Năm, Bác Sĩ Phạm Quang Khải, Khoa Phẫu Thuật Thận Tiết Niệu-Nam Học, bệnh viện E ở Hà Nội, sững sờ khi thấy ông bệnh nhân cũ gầy rộc, vàng da, phù mặt, mệt mỏi vì không thể đi vệ sinh.

Khi bệnh viện kiểm tra lại, chức năng thận của ông chỉ dưới 10%, chỉ số creatinine vượt ngưỡng nguy kịch, thận gần như hỏng hoàn toàn.”

Một năm trước, bệnh nhân này phát hiện sỏi thận kích thước lớn, bác sĩ chỉ định tán sỏi để tránh tắc nghẽn, cơ hội khỏi bệnh 99%. Tuy nhiên, ông từ chối vì “dân gian có cách riêng, không đau đớn, rẻ tiền.” Bác sĩ cố gắng giải thích cho bệnh nhân nhưng không thành công.

“Để sống, bệnh nhân buộc phải chạy thận một tuần ba buổi, không thể can thiệp bằng thuốc hay phẫu thuật nữa,” Bác Sĩ Khải cho biết.

Tương tự, một phụ nữ 45 tuổi, mắc xơ gan do viêm gan mạn tính từ năm 2020, được chỉ định dùng thuốc kháng virus điều trị tại nhà. Nghe người quen, bà tìm mua “thuốc chữa viêm gan” có nguồn gốc “ba đời truyền lại,” tổ nghiệp là bác sĩ Đông y nổi tiếng trên mạng với cam kết khỏi 100%. Người bán nói “thuốc có nguồn gốc thảo dược, an toàn như cam thảo, nhân trần, táo tàu, không sợ độc.”

Sau năm tháng uống thuốc, bà trở lại bệnh viện kiểm tra, phát hiện nhiễm độc gan, xơ gan nghiêm trọng.

Lương y Bùi Đắc Sáng, Hội Đông Y Hà Nội, cho biết không thể phủ nhận hoàn toàn công dụng từ thuốc gia truyền. Nhiều bài thuốc gia truyền, thuốc Đông y được chứng minh có tác dụng điều trị hoặc bồi bổ sức khỏe, được cấp phép lưu hành.

Tuy nhiên, các loại thuốc được quảng bá “gia truyền” tự xưng như “nhà tôi ba đời truyền lại,” “chữa bách bệnh…” mà không cần phải khám bệnh trực tiếp vẫn tràn lan trên thị trường Việt Nam.

Nhà sản xuất thường pha trộn nhiều thành phần để tăng hiệu quả, như chất trị tiểu đường đã bị cấm từ thập niên 70, chất corticoid giảm đau chống viêm… Một số thuốc Nam có độc tố như thạch tín, asen nếu bị bào chế không đúng cách, không khử hết chất độc, không đúng hàm lượng, cũng tiềm ẩn rủi ro.

“Các chế phẩm này có thể khiến người bệnh có cảm giác giảm triệu chứng đau, tưởng khỏi bệnh nhưng thực tế đang âm thầm tàn phá mọi cơ quan, khi phát hiện ra đã quá muộn,” Bác Sĩ Khải nói.

Thời gian vừa qua, hàng loạt đường dây sản xuất thuốc giả tại Việt Nam bị bắt giữ, bao gồm cả thuốc Tây y và Đông y.

Gần đây nhất, hôm 27 Tháng Năm, Quản Lý Thị Trường Tỉnh Cà Mau phát hiện 257 sản phẩm thuốc Đông y không xác định được nguồn gốc, xuất xứ.

Trước đó, Công An Tỉnh Thái Nguyên phát hiện nhiều nghi can có dấu hiệu sử dụng mạng xã hội để kinh doanh thuốc giả, gắn mác thuốc Đông y chữa các bệnh xương khớp, dạ dày, đại tràng.

Cùng thời điểm, lực lượng hữu trách phát hiện nhiều loại thuốc thành phẩm và bán thành phẩm, chủ yếu là thuốc trị xương khớp, không rõ nguồn gốc.

Nói với báo VNExpress, ông Tạ Mạnh Hùng, phó cục trưởng Quản Lý Dược, Bộ Y Tế, cho rằng nguyên nhân do “thương mại điện tử” khiến nguy cơ thuốc giả tăng cao. Trong khi đó, hệ thống kiểm nghiệm với ba viện trung ương và 62 trung tâm cấp tỉnh vẫn “chưa đồng bộ nhân lực cũng như trang thiết bị hiện đại.” Trong khi các nghi can sản xuất thuốc giả “hoạt động ngày càng tinh vi, khó kiểm soát.”

Theo nghiên cứu của Viện Chính Sách và Quản Lý Y Tế cho thấy, 73% người Việt Nam từng sử dụng thuốc truyền thống, nhưng chỉ 34% mua từ nguồn đáng tin cậy. Điều đáng lo là 68% tin rằng thuốc thảo dược “không có tác dụng phụ.”