"Cánh tay ma ảo" - hiện tượng khó lý giải của con người

Người có mắc bệnh "ma chi" , hay còn gọi là “cánh tay ma ảo”, thường xuyên bị đau nhức, ê buốt ở những phần tay, chân đã mất...

Con người chúng ta khi sinh ra phần lớn ai cũng có toàn vẹn tứ chi, thế nhưng không phải ai cũng may mắn như vậy. Bên cạnh những người tàn tật bẩm sinh, có những người gặp phải tai nạn và mất đi một phần cơ thể. Với những người như vậy, họ phải đối mặt với rất nhiều khó khăn và một trong số đó chính là căn bệnh kỳ lạ có tên “ma chi”. Chúng mình cùng lý giải hiện tượng khó hiểu này nhé!

“Ma chi”, còn gọi là “cánh tay ma ảo” là một căn bệnh hiếm gặp ở người, đặc biệt là ở những người bị mất đi một phần cơ thể trong quá trình sống. Tên tiếng Anh của nó là “phantom limb”, thực chất, đây là một loại cảm giác bình thường của cơ thể như đau nhói, buốt, tê cứng song lại diễn ra trên một bộ phận có cái tên là “cánh tay ma ảo” (phantomb arm). Khi bạn mất đi một phần cơ thể ở tay (chân) sau một tai nạn xe hơi, bạn vẫn luôn có cảm giác đau nhức và tê buốt tại vị trí cánh tay hoặc chân mà bạn đã cưa đi. Thật là kỳ lạ phải không nào?

Nói thế này hẳn có nhiều người không thể tin ngay được, song đây là một hiện tượng khoa học đàng hoàng đó nha! Loại bệnh này xuất hiện từ khoảng những năm 1550 khi bác sĩ phẫu thuật người Pháp - Ambroise Paré nhận thấy một điều kỳ lạ. Đó là tất cả các binh lính phải tiến hành cưa đứt một bộ phận cơ thể của mình đều thường xuyên kêu la đau đớn tại vị trí những chi mà họ đã mất. Điều này nghe thật huyền bí như thể họ có một cánh tay vô hình khác vậy. Song vào thời điểm đó và khoảng 400 năm sau, y học vẫn chưa hề có lời đáp thỏa đáng.

Những người bị bệnh này, họ luôn có cảm giác là mình vẫn còn nguyên vẹn chân, tay, chỉ có điều chỗ tay, chân bị cưa đã trở nên ngắn hơn và không còn dài như trước nữa.

Mô tả về căn bệnh, nó có rất nhiều dấu hiệu lâm sàng và không khó khăn để biết một người có mắc bệnh này hay không. Người bị “ma chi” hầu như xảy ra ở những người đã bị cưa bỏ chân tay. Trên thế giới hiện nay mới ghi nhận duy nhất trường hợp bệnh nhân nữ 31 tuổi có đủ cả tay chân nhưng luôn cảm thấy đau nhói bởi một “cánh tay ma ảo” mọc trước ngực. Tình trạng này kéo dài với bà ấy trong 14 tháng, sau đó mới hoàn toàn ổn định. Những người bị bệnh này, họ luôn có cảm giác là mình vẫn còn nguyên vẹn chân, tay, chỉ có điều chỗ tay, chân bị cưa đã trở nên ngắn hơn và không còn dài như trước nữa. Những người có “cánh tay ma ảo” này thường xuyên bị đau nhức, ê buốt, đôi khi có cảm giác hết sức bình thường tại những bộ phận đã mất, mặc dù sự thật, nó không còn tồn tại.

Cuối cùng, vào khoảng những năm 1990, nhà thần kinh học VS. Ramachandran của Đại học San Diego (Mỹ) đã đưa ra những lý giải cặn kẽ về căn bệnh này. Theo các nhà khoa học, bản thân hoạt động thần kinh của các chi trong cơ thể con người được tổ chức và sắp xếp thực hiện dựa theo tấm bản đồ soma (somatosensory map) ở trung ương thần kinh. Đây là tấm bản đồ phân công vùng trên não bộ chỉ huy bộ phận trong cơ thể. Khi bản đồ này bị rối loạn sẽ dẫn đến tình trạng bệnh lý cảm giác ngoài tứ chi còn có những chi "ảo" khác nữa. Điều này thực sự là hiếm gặp. Bên cạnh đó, khi con người cưa đứt chân tay, bản thân họ chỉ có thể mất đi những dây thần kinh ngọn còn dây thần kinh gốc và tấm bản đồ soma vẫn còn “y nguyên”. Có nghĩa là những người bị cụt chân tay có “cánh tay ma ảo” vì “tấm bản đồ cảm giác soma” vẫn tồn tại trên não mà chưa bị xóa. Rất nhiều bệnh nhân dễ gặp phải bệnh lý này, đặc biệt với những người tâm lý không ổn định, bị shock mạnh trước một biến cố bất ngờ xảy đến với mình.

Hiện nay, người ta đã sáng tạo ra một phương pháp điều trị căn bệnh này khá hiệu quả. Bên cạnh sử dụng thuốc trầm cảm, các bác sĩ áp dụng phương pháp trị liệu khá thú vị. Đó là sử dụng một hộp gương, bên trong có một tấm gương hai mặt và có hai cái lỗ ở hai bên. Bệnh nhân cho cả tay, chân nguyên vẹn và chi "ảo" vào trong lỗ của hộp, rồi sau đó sẽ nhìn thấy ảnh hưởng của cánh tay, chân thật ở góc bên trên hộp. Ở mặt đối diện chính là chi "ảo", người bệnh cũng sẽ nhìn thấy hình ảnh của cánh tay, chân thật chuyển động. Họ sẽ có cảm giác như đang điều khiển được tay, chân còn lại và cảm thấy bớt đau đớn hơn. Não đã bị đánh lừa và quả thật đây là một phương pháp rất hữu ích.

Cùng xem clip để hiểu thêm bạn nhé!

Theo MASK