5 lựa chọn chiến lược của Tổng thống Trump trong cuộc đối đầu Mỹ - Iran

[Romano]

Đàm phán tại Pakistan đặt Tổng thống Trump trước 5 lựa chọn chiến lược then chốt, từ thỏa hiệp đến tái chiến, có thể định hình toàn bộ cục diện xung đột và tác động mạnh tới kinh tế toàn cầu.Theo Wall Street Journal ngày 21/4, khi vòng đàm phán tiếp theo giữa Mỹ và Iran chuẩn bị diễn ra tại Pakistan, Tổng thống Donald Trump đang đứng trước 5 lựa chọn chiến lược mang tính quyết định, mỗi lựa chọn đều kéo theo những rủi ro và hệ quả riêng.

Lựa chọn 1: Kiên định lập trường. Theo các quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ, ông Trump đã đặt ra hai yêu cầu cứng nhắc được xem là "lằn ranh đỏ không thể vượt qua": Iran phải đóng băng quá trình làm giàu uranium trong ít nhất 20 năm, đồng thời chuyển toàn bộ uranium được làm giàu cao ra khỏi lãnh thổ; chấm dứt hoàn toàn phong tỏa eo biển Hormuz.Trên thực địa, các cuộc không kích kéo dài nhiều tuần của Mỹ và Israel đã tàn phá đáng kể các mục tiêu quân sự ở Iran. Song song đó, lệnh phong tỏa cảng biển của Mỹ đang siết chặt thêm áp lực lên một nền kinh tế Iran vốn đã suy yếu. Dù vậy, Tehran vẫn từ chối nới lỏng lệnh phong tỏa eo biển Hormuz và phát tín hiệu sẽ không từ bỏ chương trình làm giàu uranium. Nếu chính quyền Tổng thống Trump không nhượng bộ, kết quả có thể là Iran chấp nhận điều kiện, hoặc chiến tranh tái bùng phát.

Lựa chọn 2: Câu giờ. Một kịch bản khác là cả hai bên rời Islamabad mà không đạt thỏa thuận cuối cùng, nhưng ký kết một bản ghi nhớ phác thảo các thông số tổng quát cho một thỏa thuận trong tương lai, kèm theo việc gia hạn lệnh ngừng bắn 10 ngày hiện hành. Phương án này không giải quyết được gốc rễ mâu thuẫn nhưng tạo thêm không gian cho các hoạt động ngoại giao tiếp theo.

Lựa chọn 3: Thỏa hiệp. Các quan chức và nhà phân tích cho biết vẫn còn nhiều cách để hai bên tìm được điểm chung. Một phương án đang được các nhà đàm phán xem xét: Iran đồng ý đóng băng việc làm giàu uranium ở mức độ cao trong 20 năm, nhưng sau 10 năm đầu tiên có thể tiến hành nghiên cứu hạt nhân hoặc sản xuất một lượng nhỏ uranium làm giàu ở mức thấp trong ít nhất 10 năm tiếp theo.

Các phương án thỏa hiệp khác bao gồm việc Iran từ bỏ kho dự trữ uranium làm giàu ở mức 60%, song vẫn giữ lại uranium làm giàu ở mức thấp hơn. Tuy nhiên, hiện chưa rõ liệu ông Trump có chấp nhận các đề xuất dạng này hay không. Các quan chức Mỹ cũng thừa nhận không thể loại trừ khả năng Iran sẽ bí mật làm giàu uranium đến mức đủ để chế tạo vũ khí trong tương lai.

Lựa chọn 4: Tái khởi động chiến tranh. Ông Trump đã cảnh báo Mỹ sẽ không gia hạn lệnh ngừng bắn thêm nếu cuộc đàm phán tiếp theo ở Pakistan thất bại. Việc nối lại cuộc chiến sẽ giáng thêm một đòn khốc liệt lên Iran, nhưng cũng đặt Mỹ vào thế khó.

Cuộc chiến hiện đang gây tranh cãi trong lòng nước Mỹ, tạo ra những rạn nứt ngay trong nội bộ đảng Cộng hòa, đồng thời đẩy giá năng lượng và lạm phát tăng cao trên toàn nước Mỹ. Đáng chú ý, các quan chức quốc phòng Mỹ đã lên tiếng cảnh báo rằng nước này đang có nguy cơ thiếu hụt các loại đạn dược quan trọng - những vũ khí cần thiết cho các lực lượng Mỹ đang hoạt động ở nhiều khu vực khác trên thế giới.

Lựa chọn 5: Rút lui. Phương án thứ 5 - rút lui hoàn toàn khỏi xung đột - được các quan chức Mỹ và những người thân cận với Nhà Trắng đánh giá là ít có khả năng xảy ra nhất. Tuy nhiên, đây lại là nỗi lo ngại mà các quan chức cấp cao của khối Arab và châu Âu đã nêu ra trong các cuộc thảo luận riêng sau khi vòng đàm phán đầu tiên đổ vỡ.

Theo kịch bản này, ông Trump có thể tuyên bố chiến thắng rồi rút khỏi cuộc chiến. Song kết quả để lại sẽ là một hiện trạng mà nhiều đối tác thân cận của Mỹ mô tả trong các cuộc trao đổi nội bộ như một "cơn ác mộng": một chính quyền Iran tuy bị tổn thương nhưng vẫn còn tồn tại, đủ khả năng tiếp tục áp đặt mức phí tại eo biển Hormuz và tích lũy đủ chuyên môn để khở động lại chương trình hạt nhân.