Mèo đã trở thành những người bạn đồng hành thân thiết với các binh sỹ trong Thế chiến thứ nhất. Chúng không chỉ giúp săn bắt chuột mà còn thực hiện các nhiệm vụ như truyền tin, cảnh báo khí độc giúp cứu mạng binh sỹ.
Trong Thế chiến thứ nhất, cuộc sống trên chiến hào được ví như “địa ngục trần gian”. Các binh sỹ canh giữ chiến hào không chỉ đối phó với đạn pháo hoặc binh khí của kẻ thù mà còn phải đối mặt với nhiều nguy cơ khác.
Do các chiến hào nhỏ hẹp, bụi bẩn, không đảm bảo vệ sinh và trở nên lầy lội, ngập nước khi trời mưa nên cuộc sống của binh sĩ khá khắc nghiệt. Môi trường ẩm ướt, tối tăm không chỉ thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi nảy nở, mà còn là nơi sinh sản cho loài chuột, làm lây lan nhiều căn bệnh truyền nhiễm. Ngoài tấn công binh sĩ, gây bệnh dịch hạch, chuột còn tàn phá trang thiết bị quân sự, cắn đứt dây điện, làm gián đoạn liên lạc, gây ra những thiệt hại không thống kê nổi. Khi thời tiết ngày càng lạnh, đoàn quân gặm nhấm sẽ xâm lấn chiến hào ngày càng nhiều.
Binh sĩ chơi đùa với mèo trong Thế chiến I. Ảnh: Bảo tàng Chiến tranh Đế quốc
Việc đặt bẫy chuột là điều không thể thực hiện được một môi trường khắc nghiệt như vậy. Do đó cách thức duy nhất để đối phó với loài gặm nhấm này là nuôi mèo. Biện pháp ngăn chặn đặc biệt này cũng giúp xoa dịu tinh thần của binh lính trên chiến trường ảm đạm.
Trong hệ thống chiến hào chạy dọc theo Mặt trận phía Tây của Thế chiến thứ nhất, ước tính có khoảng 500.000 con mèo. Mèo chủ yếu được sử dụng để tiêu diệt chuột. Ngoài ra, việc tiếp xúc và chăm sóc người bạn bốn chân này cũng khiến các binh sỹ cảm thấy thư giãn và bớt căng thẳng hơn.
Những chú mèo cũng đóng vai trò là “linh vật” đối với nhiều đơn vị chiến đấu trên chiến hào. Các binh sỹ sẽ chia sẻ một phần khẩu phần ăn của mình chúng và ngược lại, chúng sẽ ở lại đó để lấy thức ăn và thu hút sự chú ý. Mèo chủ yếu tụ tập quanh nơi ở của quân lính, chơi đùa với họ khi họ rảnh rỗi. Nhiều binh sỹ yêu thương và chăm sóc những chú mèo giữa các trận chiến, coi chúng là một phần trong đơn vị của họ.
Mèo rất nhạy cảm do đó chúng sẽ bị ảnh hưởng ngay lập tức bởi cuộc tấn công bằng khí độc. Phản ứng của chúng giống như còi báo động với các binh sĩ, giúp họ phát hiện ra mối nguy hiểm, nhanh chóng mặc đồ bảo hộ và di chuyển đến nơi an toàn. Không rõ có bao nhiêu con mèo đã chết vì chiến tranh hóa học, nhưng cái chết của chúng đã cứu vô số sinh mạng binh sỹ trên chiến trường. Quân đội Anh thậm chí đã "tuyển mộ" 500 con mèo để làm nhiệm vụ cảnh báo như vậy.
Những chú mèo cũng có thể tự do băng qua các khu phi quân sự nằm giữa hai trận tuyến. Trong thời gian diễn ra Hiệp định đình chiến Giáng sinh năm 1914, nhiều binh lính giữa các phe phái đối địch mong muốn hòa bình và hữu nghị. Vì vậy, họ sẽ buộc các thông điệp vào vòng cổ của một số chú mèo đi lang thang và thông điệp sẽ được truyền đến các công sự của đối phương
Nhưng đôi khi, việc giao tiếp như vậy không hề dễ dàng. Một chú mèo tên là Felix đã bị các sĩ quan Pháp bắt và đưa ra xét xử tòa án. Felix đã bị kết tội phản quốc và bị xử bắn, dù được sử dụng để truyền tải thông điệp hòa bình và tình yêu.
Những chú mèo nổi tiếng trong Thế chiến thứ nhất
Trong chiến tranh, mèo cũng khá nổi tiếng vì lòng trung thành với những người lính mà chúng phục vụ. Trung úy Lekeux của Trung đoàn Pháo binh số 3 của Bỉ, đã tình cờ gặp những chú mèo con mồ côi. Lekeux đã chăm sóc cho đến khi chúng khỏe lại, nhưng thật không may chỉ có một con sống sót. Ông đặt tên cho chú mèo này là Pitoutchi.
Pitoutchi theo trung úy Lekeux đi khắp mọi nơi, thậm chí nhảy lên vai ông khi nào chiến hào quá ướt. Một đêm nọ, khi Trung úy Lekeux đang do thám vị trí của quân Đức và vẽ vị trí của đối phương trên bản đồ, quân Đức gần như phát hiện ra ông. Nghe thấy một số tiếng động, quân đội Đức đã bao vây hố pháo mà Lekeux ẩn náu. Lekeux đã bị mắc kẹt và đối mặt với tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”. Nếu ông chạy ra ngoài, chắc chắn sẽ bị đối phương bắn hạ.
Đột nhiên, Pitoutchi nhảy khỏi vai Trung úy Lekeux và lao ra khỏi chỗ ẩn nấp. Quân Đức phát hiện ra chú mèo con và nổ súng, nhưng phản xạ của chú quá nhanh đến mức họ không thể bắn trúng. Quân Đức cho rằng tiếng động mà họ nghe thấy là do Pitoutchi gây ra và từ bỏ việc tìm kiếm. Điều này đã tạo cho Lekeux cơ hội trốn thoát với chiếc bản đồ trong tay.
Một trong những chú mèo nổi tiếng nhất trong Thế chiến thứ nhất là chú mèo vằn tên Tom. Đây là một chú mèo hoang được Quân đội Anh nhận nuôi vào năm 1914. Chú nhanh chóng trở thành một thành viên được cả trung đoàn yêu mến vì sự nhanh nhạy và dũng cảm. Mèo Tom làm nhiệm vụ gửi tin nhắn giữa các chiến hào. Với sự phục vụ tận tình, chú thậm chí còn được trao tặng Huân chương Chữ thập xanh.
Một chú mèo khác cũng nổi tiếng không kém là Smoky. Smoky là một chú mèo được cứu hộ và được Hội Chữ thập đỏ Mỹ nhận nuôi vào năm 1917. Chú có khả năng cảm nhận nguy hiểm. Smoky thường chạy trước quân đội, cảnh báo họ về hỏa lực của kẻ thù. Ngoài ra, nó cũng thực hiện nhiệm vụ truyền tin và mang theo một số trang thiết bị cung cấp cho binh sỹ.
Không chỉ xuất hiện trên chiến hào, những chú mèo cũng được đưa lên tàu để làm nhiệm vụ săn bắt chuột trong Thế chiến I. Viện hải quân Mỹ cho biết: “Nếu không có mèo, các thủy thủ đoàn sẽ gặp rất nhiều khó khăn vì lũ chuột. Chúng sẽ ăn hết lương thực, nhai đứt dây thừng và lây lan bệnh truyền nhiễm”.
