Belousov, nhà kinh tế được chọn làm Bộ trưởng Quốc phòng Nga

[june04]

Andrey Belousov được ông Putin chọn làm Bộ trưởng Quốc phòng với kỳ vọng đưa ngành công nghiệp quân sự Nga thành động lực kinh tế quan trọng trong thời chiến.

Thượng viện Nga trong tuần này sẽ phê chuẩn danh sách đề cử bộ trưởng của Tổng thống Vladimir Putin, trong đó cựu phó thủ tướng Andrey Belousov, 65 tuổi, một nhà kinh tế học, sẽ làm Bộ trưởng Quốc phòng thay thế ông Sergey Shoigu.

Theo người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov, Tổng thống Putin chọn ông Belousov vì nhu cầu "đổi mới", trong bối cảnh ngân sách quốc phòng Nga đang tăng và ngày càng tiệm cận mức 7,4% GDP thời Chiến tranh Lạnh. Ngân sách quốc phòng Nga hiện tại tương đương 6,7% GDP.

"Trên chiến trường, bên chiến thắng là bên sẵn sàng đổi mới hơn. Do đó, Tổng thống quyết định Bộ Quốc phòng Nga giai đoạn này nên do người từ lĩnh vực dân sự lãnh đạo", ông Peskov nói. "Đây là người đã lãnh đạo thành công Bộ Phát triển Kinh tế Nga, là cố vấn kinh tế cho tổng thống và từng đảm nhiệm vị trí phó thủ tướng thứ nhất".

Ông Belousov sinh ngày 17/3/1959, là con của nhà kinh tế học Liên Xô Rem Belousov. Năm 1981, ông tốt nghiệp loại ưu chuyên ngành kinh tế tại Đại học Quốc gia Lomonosov Moskva.

Từ năm 1981 đến 2006, ông Belousov chủ yếu tham gia hoạt động nghiên cứu, làm việc tại Viện Toán học Kinh tế Trung ương tại Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô, sau đó là Viện Dự báo Kinh tế thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga. Ông là cố vấn cho thủ tướng Nga giai đoạn 2000-2006.

Năm 2006-2013, ông được bổ nhiệm làm thứ trưởng rồi bộ trưởng Bộ Phát triển Kinh tế và Thương mại Nga, trước khi làm trợ lý về kinh tế cho Tổng thống Putin. Ông chủ Điện Kremlin bổ nhiệm Belousov làm phó thủ tướng thứ nhất hồi tháng 1/2020.

Ông Belousov từng giữ vai trò quyền thủ tướng trong ba tuần, khi Thủ tướng Mikhail Mishustin nhiễm Covid-19 năm 2020. Tổng thống Putin ngày 10/5 tái bổ nhiệm ông Mishustin đứng đầu nội các Nga.

Ông Belousov ủng hộ vai trò mạnh mẽ của nhà nước trong nền kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng thông qua chi tiêu công, hạ lãi suất, chính sách tài khóa và tín dụng nới lỏng.

Quan điểm này xung đột với các nhà kỹ trị khác, như Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nga Elvira Nabiullina và Bộ trưởng Tài chính Anton Siluanov. Chính sách thắt chặt tài khóa và tín dụng của ông Siluanov đã giúp Nga đối phó hiệu quả với làn sóng trừng phạt chưa từng có từ phương Tây.

"Belousov thuộc nhóm coi nhà nước là động lực của mọi thứ và còn phân tích dữ liệu như chúng tôi. Điều đó khiến ông ấy khác các nhà kinh tế chỉ biết tung hứng những khái niệm trừu tượng", Konstantin Sonin, nhà kinh tế học, giáo sư tại Đại học Chicago, bang Illinois, Mỹ, nhận định.

Alexandra Prokopenko, cựu quan chức ngân hàng trung ương Nga, cho rằng việc bổ nhiệm ông Belousov làm Bộ trưởng Quốc phòng là dấu hiệu cho thấy chi tiêu quân sự của Nga sẽ tiếp tục tăng khi chiến sự Ukraine diễn biến phức tạp.

"Belousov là người ủng hộ vai trò của lĩnh vực quốc phòng trong nền kinh tế. Do đó, ông ấy sẽ thúc đẩy kinh tế bằng cách bơm tiền cho lĩnh vực này", Prokopenko nói.

Giới quan sát cho rằng khi lựa chọn một nhà kinh tế, thay vì một sĩ quan có nhiều kinh nghiệm quân sự, làm Bộ trưởng Quốc phòng, Tổng thống Putin không chỉ muốn tăng cường quản lý kinh tế trong lĩnh vực quân sự, mà còn siết kiểm soát các vấn đề liên quan đến tham nhũng trong quân đội.

Tình trạng tham nhũng trong các chỉ huy quân sự gây lo ngại trong bối cảnh giới chức Nga hồi tháng 4 bắt thứ trưởng quốc phòng Timur Ivanov, trợ lý của ông Shoigu, với cáo buộc nhận hối lộ.

Cộng đồng "Z-blogger", những người ủng hộ Điện Kremlin, nhiều phóng viên chiến trường Nga đánh giá cao quyết định của Tổng thống Putin, cho rằng với kinh nghiệm kinh tế, Belousov có thể giúp "thanh lọc" Bộ Quốc phòng Nga.

"Ông Belousov sẽ kiểm toán toàn bộ mảng tài chính - kinh tế của Bộ Quốc phòng", phóng viên Yuri Kotenok viết trên Telegram. "Ông ấy rất thạo việc này. Một nhà kinh tế, thống kê hàng đầu".

Theo tỷ phú Nga Konstantin Malofeyev, với kinh nghiệm của ông Belousov, ngành công nghiệp quốc phòng Nga sẽ hoạt động hiệu quả hơn để sản xuất vũ khí cho xung đột Ukraine. "Nếu hoạch định đúng, chúng ta sẽ có cả 'súng và bơ'", ông viết, ý nhắc đến chi tiêu quân sự và dân sự.

"Bổ nhiệm Belousov, ông Putin dường như dự định sử dụng các nhà máy quốc phòng và thị trường quốc tế để giành chiến thắng", Alexander Baunov, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Carnegie về Nga và Âu - Á, nói với Reuters. "Chiến lược này không dựa trên huy động quân và đột phá, mà dùng sức mạnh của ngành công nghiệp - quốc phòng cùng kinh tế Nga để tăng áp lực dài hơi lên Ukraine".

Theo giới quan sát, các quyết định bổ nhiệm vẫn đảm bảo sự cân bằng cần thiết cho Tổng thống Putin. Ông Shoigu được đề bạt làm thư ký Hội đồng An ninh Nga, vị trí có thể thường xuyên tiếp xúc với ông Putin, đồng thời vẫn là cấp phó của Tổng thống Nga tại Ủy ban Quân sự - Công nghiệp. Tổng tham mưu trưởng Valery Gerasimov sẽ tiếp tục giám sát các hoạt động quân sự ở Ukraine.

Ông Shoigu từng bị các blogger quân sự Nga chỉ trích sau khi lực lượng nước này hứng chịu loạt thất bại trong giai đoạn đầu chiến sự. Trùm Wagner Yevgeny Prigozhin, một trong những người chỉ trích ông Shoigu gay gắt nhất, từng dẫn đầu cuộc nổi loạn tháng 6/2023 để lật đổ ông Shoigu nhưng thất bại.

Mark Galeotti, giám đốc công ty tư vấn Mayak Intelligence, trụ sở Anh, nói trách nhiệm của Bộ trưởng Quốc phòng Nga trong thời chiến là đảm bảo quân đội có đủ những thứ họ cần, trong khi các hoạt động tác chiến sẽ được giao cho Tổng tham mưu trưởng Gerasimov.

Vị trí của Gerasimov là "then chốt", bởi ông báo cáo trực tiếp cho Tổng thống Putin, cũng là tổng tư lệnh Nga. "Trong bối cảnh đó, bổ nhiệm một nhà kinh tế, người từng đề cập về đưa lĩnh vực quốc phòng thành động lực chính của nền kinh tế, là quyết định hợp lý. Về cơ bản, đây là công việc quản trị tài chính và ông Belousov có thể thực hiện được", Galeotti nói.