Tổng kết sau 1 năm đầy rẫy biến cố, Trump 2026 đang vật lộn với thách thức gì?

[S9g*]

2025 là một năm thất bại của Tổng Thống Donald Trump. Không kiến tạo được hòa bình thế giới và hoàn toàn không chấm dứt nổi "8 cuộc chiến trong 8 tháng" như ông từng tuyên bố, Trump cũng góp phần mang lại kết quả thật thảm hại cho phe Cộng Hòa tại nhiều cuộc bầu cử quan trọng hồi tháng 11 vừa qua. Tỷ lệ tín nhiệm của ông rớt không thắng và nhờ có ông, nội bộ phe Cộng Hòa đang chia rẽ chưa từng có. Chính sách thuế quan của ông đối mặt vô số tác dụng ngược. Đời sống người dân trở nên khó khăn bội phần.

Những vấn đề đáng chú ý nhất trong năm 2026

Ngay trong tháng Giêng 2026, Washington bắt đầu đứng trước một kịch bản quen thuộc: bế tắc về ngân sách. Hàng chục năm qua, câu chuyện Quốc Hội tranh cãi về chi tiêu liên bang vốn không hề mới, nhưng dưới thời Trump 2.0, mức độ đối đầu dường như được đẩy lên một nấc thang khác.

Hệ thống chính phủ liên bang mỗi năm cần cho thông qua 12 dự luật chi tiêu để duy trì hoạt động liên tục. Thế nhưng, đến cuối năm 2025, phần lớn các dự luật này vẫn chưa được phê chuẩn. Một đạo luật chi tiêu tạm thời chỉ giúp cho chính phủ cầm cự cho đến ngày 30/1/2026, và nếu không đạt được sự thỏa hiệp, nước Mỹ có thể lại rơi vào cảnh cho đóng cửa chính phủ, điều đã từng xảy ra suốt 43 ngày trong năm 2025 vừa qua, gây thiệt hại hơn chục tỷ USD.

Các sự tranh cãi lần này xoay quanh hạng mục nào cần được ưu tiên chi tiêu. Tòa Bạch Ốc muốn tăng mạnh ngân sách cho việc thực thi luật nhập cư và an ninh biên giới. Trong khi đó, Đảng Dân Chủ yêu cầu gia hạn trợ cấp bảo hiểm y tế cho người thu nhập thấp theo Đạo Luật Chăm Sóc Sức Khỏe Hợp Túi Tiền (Obamacare). Hai bên không ai chịu nhượng bộ.

Cần nên nhắc lại, việc chương trình hỗ trợ lương thực SNAP (Supplemental Nutrition Assistance Program) cho 42 triệu người nghèo, từng bị gián đoạn trong đợt bế tắc trước, đã tạo áp lực lớn buộc Quốc Hội phải cho thông qua ngân sách tạm thời. Tuy nhiên, khi SNAP được "gỡ", giới lập pháp bây giờ lại quay về vạch xuất phát trong bối cảnh Quốc Hội bị chia rẽ sâu sắc, nơi mà mỗi quyết định đều trở thành mồi lửa bùng phát về chính trị.

Nếu có vấn đề cốt lõi nào chạm trực tiếp đến đời sống người dân trong năm 2026 thì đó là chi phí về y tế. Việc trợ cấp Obamacare đã hết hạn vào ngày 31/12/2025 đồng nghĩa với việc có khoảng 24 triệu người Mỹ sẽ đối mặt mức lệ phí bảo hiểm tăng gấp đôi. Tháng Mười Hai, Thượng Viện không thể thông qua bất cứ phương án gỡ rối nào. Đề xuất của phe Dân Chủ gia hạn trợ cấp cũng bị bác bỏ; kế hoạch của phe Cộng Hòa cấp 1,000-1,500 USD mỗi năm cho tài khoản tiết kiệm y tế của người nghèo cũng không đủ số phiếu cần thiết.

Về kinh tế quốc gia, Tổng Thống Trump liên tục khẳng định nền kinh tế nước Mỹ đang ở mức "A+++++". Tuy nhiên, phía sau bức tranh "tốt đẹp chưa từng có" lại là một thực tế khác. Làn sóng phá sản hàng loạt công ty kinh doanh lớn nhỏ đang tăng mạnh.

Ngày 27/12, The Washington Post cho biết ít nhất đã có 717 công ty nộp đơn xin phá sản tính cho đến tháng 11/25, cao hơn khoảng 14% so với cùng thời kỳ 11 tháng vào năm 2024 và là mức cao nhất kể từ năm 2010. Đáng chú ý là số đơn xin phá sản xảy ra ở các ngành liên quan đến chế biến sản xuất, xây dựng và vận tải, những lãnh vực bị ảnh hưởng nặng nề bởi mức thuế áp đặt của ông Trump. Số liệu thống kê liên bang cho thấy, ngành sản xuất mất hơn 70,000 việc làm trong khoảng một năm kết thúc vào tháng Mười Một. Trong các vụ phá sản, có không ít các công ty có tài sản hơn 1 tỷ USD.

Trên chính trường quốc tế, Tổng Thống Trump bước vào năm 2026 với nhiều hồ sơ nóng. Chiến tranh Nga-Ukraine bước sang năm thứ tư. Sau cuộc gặp Tổng Thống Volodymyr Zelensky của Ukraine ngày 28/12 tại Mar-a-Lago (Florida), Tổng Thống Trump nói rằng Nga và Ukraine "có thể đang tiến rất gần" ngày chấm dứt cuộc chiến.

Trên thực tế, sau hơn ba giờ tiến hành đàm phán, cả hai ông Trump lẫn Zelensky đều không công bố bất cứ bước đột phá nào. Cả hai đều nhấn mạnh vấn đề rất phức tạp và cần có thêm thời gian. Trước cuộc gặp, ông Zelensky cho biết 90% điều khoản kế hoạch hòa bình do Ukraine đề xuất được thống nhất, nhưng 10% còn lại, phần khó giải quyết nhất là gì thì không có ai biết… là gì. Liệu rằng những ngày đầu năm 2026 có tiến triển gì mới, vẫn là câu hỏi còn để ngỏ.

Một trong những biến số lớn nhất 2026 là phán quyết Tối Cao Pháp Viện về tính hợp hiến của các mức thuế mà Trump áp đặt trên toàn thế giới. Nếu bị bác bỏ vào năm 2026, trụ cột quan trọng trong chính sách kinh tế của Trump sẽ bị sụp đổ. Trump gọi đây là vấn đề "sống còn" với nước Mỹ, khi mức thuế này mang về hơn 200 tỷ USD trong năm 2025 và được kỳ vọng tạo ra đến 3,300 tỷ USD trong thập niên sắp tới. Ngay trong nội bộ Cộng Hòa, không ít người hi vọng Tối Cao Pháp Viện sẽ chặn đứng chính sách thuế quan, vốn gây ra tổn hại cho chính các công ty và người tiêu dùng ở Mỹ này.

Cuối cùng, tất cả vấn đề trên sẽ được gom lại trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng Mười Một năm nay. Với tỷ lệ ủng hộ chỉ quanh ở mức 36-37%, Trump hẳn nhiên nhận thức rõ những rủi ro mà ông phải đối mặt. Cũng cần nói thêm, trong năm 2025, giới lập pháp chỉ thông qua 61 luật so với hơn 300 dự luật trong mỗi nhiệm kỳ Quốc Hội hai năm như thông thường. Điều đó cho thấy Quốc Hội đã bị chia rẽ như thế nào.

Các cuộc bầu cử sơ bộ của Cộng Hòa sẽ bắt đầu định hình chiến dịch tranh cử vào đầu tháng 3/2026, và kéo dài đến tháng Chín. Texas, North Carolina và Arkansas đều tổ chức bầu cử sơ bộ vào ngày 3/3, Mississippi vào ngày 10/3 và Illinois vào ngày 17/3. Cuộc bầu cử giữa kỳ 2026 sẽ quyết định một phần ba ghế Thượng Viện, toàn bộ Hạ Viện và ghế Thống đốc ở 36 trong 50 tiểu bang. Nếu Dân Chủ giành lại Hạ Viện, Tòa Bạch Ốc không chỉ gặp khó khăn trong việc thông qua nghị trình tổng thống mà cá nhân ông Trump có thể đối mặt với làn sóng điều tra, đặc biệt là vụ Jeffrey Epstein.

Trông chờ gì ở loạt cuộc gặp Trump-Tập 2026?

Nhìn lại thành tích của ông Trump trong năm 2025 liên quan TQ, tờ The Economist (18/12/2025) mỉa mai: "TQ chứng minh được sức mạnh của họ trong năm 2025 và Donald Trump đã giúp họ đạt điều đó"

Khi trở lại Tòa Bạch Ốc, ông Trump được mặc định không chỉ đưa nước Mỹ "trở lại thời hoàng kim" mà còn đánh TQ đến tơi tả. Một năm sau, kết quả chỉ là một chuỗi thất bại. Dù ông Trump thường xuyên nói TQ là "mối đe dọa sống còn", nhưng trên thực tế, nhiều quyết định của ông lại mở đường cho Bắc Kinh tiếp cận kỹ thuật cao và ảnh hưởng về chính trị.

Đầu tháng Mười Hai, cộng đồng an ninh-quốc phòng Mỹ thực sự bị sốc khi chính quyền Trump bất ngờ cho đảo ngược chính sách, cho phép tập đoàn Nvidia bán chip H200, loại chip trí tuệ nhân tạo tiên tiến thứ hai của hãng này cho thị trường TQ. Bảy thượng nghị sĩ Dân Chủ, đứng đầu là bà Elizabeth Warren, gửi thư cảnh cáo đến Bộ trưởng Thương Mại, cho rằng quyết định trên "đánh dấu sự rời bỏ nguy hiểm khỏi nỗ lực lưỡng đảng kéo dài nhiều năm nhằm ngăn kỹ thuật của Mỹ tiếp sức cho năng lực quân sự và kỹ nghệ của TQ".

So với một loạt ồn ào vào những ngày đầu nhiệm kỳ, chính quyền Trump đã xuống nước rõ rệt. Ngày 23/12, Văn Phòng Đại Diện Thương Mại Hoa Kỳ nói rằng việc TQ "lươn lẹo trong ngành kỹ nghệ bán dẫn nhằm chiếm ưu thế là không hợp lý và gây gánh nặng hoặc hạn chế thương mại đối với Mỹ, do đó cần phải có hành động ngăn chận cụ thể", nhưng Washington đã có biện pháp như thế nào?

Mức thuế của Mỹ đánh vào sản phẩm bán dẫn TQ vẫn… ở mức 0% trong 18 tháng, sau đó tăng lên vào ngày 23/6/2027, nhưng cho tăng bao nhiêu vẫn "chưa xác định". Còn nữa, thỏa thuận Mỹ-TQ về đất hiếm mà Bộ trưởng Tài Chính Scott Bessent cho biết hai nước đã hoàn tất việc ký kết trước Lễ Tạ Ơn, cho đến hết năm 2025, vẫn chưa được giải quyết rốt ráo.(?)

Dựa trên các tuyên bố chính thức, Tổng Thống Trump sẽ đến Bắc Kinh vào tháng 4/2026, Chủ Tịch Tập (có thể) sẽ đến Mỹ dự hội nghị G20 (tháng Mười Hai, tại Florida); và Tổng Thống Trump (có thể) dự hội nghị APEC (Asia-Pacific Economic Cooperation) vào tháng Mười Một tại Thâm Quyến.

Với những diễn biến trong năm 2025, vị trí đàm phán của Chủ Tịch Tập trong năm 2026 có vẻ nặng hơn và có nhiều lợi thế hơn ông Trump. "Mỹ đã cố hết sức để gây áp lực kinh tế lên TQ, và họ đã thất bại", theo lời nhận định của Victor Shih, chuyên gia kinh tế chính trị TQ tại đại học University of California, San Diego. "Điều này củng cố lối suy tính của ông Tập Cận Bình khi cho rằng, 'mọi thứ chúng ta làm cho đến nay đều thành công, và giờ Mỹ không còn gì để chống chúng ta'".

Sau cuộc gặp Trump-Tập tại APEC Busan ngày 30/10/25, hai bên đạt thỏa thuận tạm dừng leo thang trong chiến tranh thương mại. Điều này có nghĩa trong năm 2026, ông Trump khó có thể tiếp tục vung lá bài thuế quan mà không phá hỏng chính bản thiết kế chiến lược của mình. Nói một cách khác, ngoài thuế quan, Tổng Thống Trump gần như không có chiêu nào đủ nặng ký để đấu với Chủ Tịch Tập.

Vì vậy, nếu năm 2026 ông Trump không thể leo thang thuế quan với TQ thì câu hỏi không phải là ông dùng "chiêu thức mới" nào mà là ông có thực sự nắm chắc trong tay chiến lược đánh nổi TQ hay không như bà Liza Tobin (giám đốc đặc trách TQ thuộc Hội Đồng An Ninh Quốc Gia Hoa Kỳ 2019-2021) nêu trong bài viết Wall Street Journal ngày 24/12/25 ("Trump Isn’t That Serious About Defeating Xi").

Chà, chuyện "thù trong giặc ngoài" này vậy là có thật, vậy phải tìm ra "ennemy within" để cho dẹp bỏ, xong rồi sẽ tiếp nhận 21 ngàn tỳ USD của bá tánh khắp nơi đổ về giúp cho nước Mỹ VĨ ĐẠI hơn xưa, đó là tâm niệm để đời vá quyết tâm của TT Trump! Slogan "trước đau sau sướng" mà ông Trump luôn dặn dò, nhắc nhở dân Mỹ là ở đây!!
Hãy chờ xem!