Bệnh bạch biến

[goodidea]

Bạch biến là bệnh tự miễn không lây nhiễm, các mảng da bị mất màu không có cách chữa trị và thường suốt đời.

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi BS.CK1 Trần Hạnh Vy, Khoa Da Liễu - Thẩm mỹ da, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM.

Tổng quan

- Bệnh bạch biến có thể ảnh hưởng đến mọi người ở mọi lứa tuổi, giới tính và sắc tộc. Bệnh thường xuất hiện ở độ tuổi từ 20 đến 30, cũng có thể xảy ra vào thời thơ ấu.

- Các mảng bạch biến xuất hiện khi tế bào hắc tố trong da bị phá hủy.

- Tổng diện tích da bị bạch biến khác nhau giữa các cá nhân. Bệnh có thể ảnh hưởng đến mắt, bên trong miệng và tóc.

- Trong một số trường hợp, các vùng bị ảnh hưởng có thể đổi màu trong suốt đời người bệnh. Những người khác có thể bị tái sắc tố tự phát.

- Các khu vực bị ảnh hưởng nhạy cảm hơn với ánh sáng mặt trời so với vùng khác.

- Các mảng sáng hơn có xu hướng hiển thị rõ hơn ở những người có tông màu da tối hơn.

Nguyên nhân

Nguyên nhân gây ra bệnh bạch biến vẫn chưa được biết, nhưng có một số giả thuyết.

- Di truyền: Ước tính khoảng 20% số người mắc bệnh bạch biến có người thân mắc bệnh này.

- Phản ứng tự miễn dịch: Hệ thống miễn dịch của cơ thể tấn công và tiêu diệt các tế bào hắc tố.

- Căng thẳng oxy hóa: Khi con người bị mất cân bằng các phân tử oxy và chất chống oxy hóa, có thể dẫn đến bệnh bạch biến.

- Yếu tố môi trường: Căng thẳng về cảm xúc, cháy nắng hoặc tiếp xúc với hóa chất có thể dẫn đến bệnh bạch biến.

- Một người có nguy cơ mắc bệnh bạch biến nếu gia đình có người mắc bệnh này. Tuy nhiên, một số bệnh tự miễn có thể liên quan. Khoảng 15–25% số người mắc bệnh bạch biến có tình trạng tự miễn dịch khác, bao gồm:

Bệnh tiểu đường type 1.
Bệnh tuyến giáp.
Bệnh Addison.
Thiếu máu ác tính.
Bệnh vảy nến.
Viêm khớp dạng thấp.
Bệnh lupus ban đỏ hệ thống.
Phân loại

Theo Học viện Da liễu Mỹ, có nhiều loại bệnh bạch biến tùy thuộc vào sự xuất hiện của các mảng, diện tích cơ thể chúng bao phủ và cách chúng lây lan. Những loại này có thể bao gồm:

- Bệnh bạch biến cục bộ.

- Bệnh bạch biến không từng đoạn.

- Bệnh bạch biến từng đoạn.

Triệu chứng

- Triệu chứng đặc trưng của bệnh bạch biến là sự xuất hiện của các đốm hoặc mảng phẳng màu sáng hơn trên da.

Đốm trắng đầu tiên dễ nhận thấy thường là vùng bị cháy nắng hoặc vết thương nhẹ.
Nó có thể bắt đầu như một đốm đơn giản, hơi nhạt hơn phần da còn lại, nhưng theo thời gian, nó trở nên nhạt màu hơn cho đến khi chuyển sang màu trắng.
Các mảng trắng khác nhau về hình dạng và kích thước.
- Các cạnh đôi khi có thể bị viêm hoặc dẫn đến ngứa. Tuy nhiên, thông thường, các mảng này không gây ra bất kỳ khó chịu, kích ứng, đau nhức hoặc tình trạng khô da nào, mặc dù thường dễ bị cháy nắng hơn.

- Ảnh hưởng của bệnh bạch biến khác nhau ở mỗi người. Ví dụ, một số người có thể chỉ có một số chấm trắng và không phát triển thêm nữa, trong khi những người khác lại phát triển các mảng trắng lớn hơn liên kết với nhau và ảnh hưởng đến những vùng da quan trọng hơn.

- Một số người cũng có thể bị mất thính lực, mất sắc tố mắt và các bệnh tự miễn khác, chẳng hạn như bệnh tuyến giáp.

Chẩn đoán

- Khi điều trị, bác sĩ thường hỏi về tiền sử gia đình bệnh nhân và kiểm tra thể chất, đặc biệt là trên da.

- Bác sĩ cũng có thể sử dụng đèn đen, tia cực tím chiếu lên da, để xác định vùng da bị mất sắc tố và xuất hiện phấn trắng dưới ánh sáng.

Bệnh có thể tự khỏi không?

Bệnh bạch biến thường không tự khỏi. Một số người có thể trải qua những giai đoạn không hoạt động hoặc thuyên giảm.

Mọi người có thể chọn phương pháp điều trị để giúp kiểm soát các triệu chứng.

Điều trị

- Học viện Da liễu Mỹ mô tả bệnh bạch biến "không chỉ là một vấn đề về thẩm mỹ". Đó là một vấn đề sức khỏe cần được chăm sóc y tế.

- Một số biện pháp khắc phục có thể giúp làm giảm khả năng nhận biết của tình trạng này, mặc dù một số người có thể không muốn điều trị.

Sử dụng kem chống nắng.
Quang trị liệu bằng tia UVB.
Quang trị liệu bằng tia UVA.
Ngụy trang da.
Corticoid bôi tại chỗ:
Corticosteroid nên được sử dụng thận trọng trên mặt và chỉ dưới sự hướng dẫn của bác sĩ.
Các tác dụng phụ có thể xảy ra, chẳng hạn như làm mỏng da, tĩnh mạch mạng nhện, tổn thương do mụn.
Calcipotriene (Dovonex):
Calcipotriene là một dạng vitamin D được sử dụng trong điều trị tại chỗ, thường kết hợp với corticosteroid hoặc liệu pháp quang học.
Tác dụng phụ có thể bao gồm ngứa, đỏ, đốt cháy.
Thuốc ảnh hưởng đến hệ thống miễn dịch:
Các loại thuốc bôi tacrolimus và pimecrolimus là những loại thuốc được gọi là chất ức chế calcineurin. Chúng có thể giúp giải quyết các mảng mất sắc tố nhỏ hơn.
Tuy nhiên, pimecrolimus chứa cảnh báo từ Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) về các trường hợp ác tính hiếm gặp, chẳng hạn như ung thư da và ung thư hạch, được báo cáo ở những người được điều trị bằng thuốc ức chế calcineurin.
Ghép da.
Xăm hình y tế.
Mất sắc tố:
Việc điều trị này có tác dụng vĩnh viễn nhưng có thể khiến da trở nên mỏng manh hơn. Ngoài ra, mọi người phải tránh tiếp xúc lâu với ánh nắng mặt trời.
Quá trình mất sắc tố có thể mất 1-4 năm tùy thuộc vào độ sâu của tông màu da ban đầu.
Ruxolitinib (Opzelura):
Chất ức chế Janus kinase (JAK) tại chỗ.
Đây là loại thuốc duy nhất được FDA chấp thuận để khôi phục sắc tố bị mất ở những người mắc bệnh bạch biến.
Thuốc có thể điều trị một vùng nhỏ trên cơ thể ở những người từ 12 tuổi trở lên mắc bệnh bạch biến không từng đoạn.
Biến chứng

Bệnh bạch biến có thể không phát triển thành các bệnh khác, nhưng những người mắc bệnh này có nhiều khả năng gặp phải:

- Cháy nắng đau đớn.

- Mất thính lực.

- Thay đổi về thị lực và sản xuất nước mắt, chẳng hạn như viêm mống mắt.

- Sự kỳ thị xã hội và căng thẳng tinh thần.

- Tăng nguy cơ ung thư da.

VietBF@sưu tập