Theo như đa số các đồng minh, đối tác của Mỹ tỏ ra ngờ vực cao độ về cuộc đối thoại tổng thống Donald Trump và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình hội kiến tại Bắc Kinh giữa tháng 5/2026. Cuộc gặp được xem như cơ hội hy hữu giúp hai đại cường tìm được thỏa hiệp bền vững cho phép thoát khỏi nguy cơ quan hệ song phương rơi vào vòng xoáy xung đột không lối thoát hơn 5 tháng sau cuộc gặp bên lề diễn đàn APEC tại Busan, Hàn Quốc.

Thượng đỉnh Bắc Kinh, bước tiếp của « thỏa thuận hưu chiến » Busan

Ngay khi trở lại nắm quyền nhiệm kỳ 2, tổng thống Donald Trump mở ra cuộc chiến thuế quan nhắm vào hầu hết các nước, Trung Quốc là một đối thủ chính. Washington có lúc đe dọa áp thuế lên hàng hóa Trung Quốc đến 145%. Đòn thuế quan và việc mở rộng số công ty Trung Quốc bị đưa vào danh sách đen của Mỹ đã gây nhiều khó khăn cho Trung Quốc, đang trong giai đoạn phục hồi sau đại dịch. Bắc Kinh đáp trả bằng hạn chế xuất khẩu một số loại đất hiếm khiến nhiều nhà máy Mỹ phải ngừng hoạt động.

Tại Busan, tháng 10/2025, lãnh đạo Mỹ - Trung đạt thỏa thuận hưu chiến. Bài « Tehran Taiwan trade … what are the hazards facing Trump on Xi summit tightrope? / Thương mại Teheran - Đài Loan… những rủi ro nào đang chờ đợi Trump trên con đường đầy chông gai hướng tới thượng đỉnh với Tập Cận Bình? », của nhật báo Anh The Guardian (10/05/2026), nhấn mạnh đến việc thỏa thuận hưu chiến tại Busan đã cho phép lãnh đạo Mỹ, Trung hướng đến cuộc gặp tại Bắc Kinh lần này, nhằm xác lập một quan hệ ổn định hơn. Kể từ đó, hai bên có nhiều đàm phán kỹ thuật. Một vòng đàm phán chính thức cấp bộ trưởng tại Paris hồi tháng 3/2026, và một cuộc đàm phán tương tự tại Seoul, ngày mai, 13/05, ngay trước thềm thượng đỉnh.

Với thỏa thuận hưu chiến thương mại, Bắc Kinh dỡ bỏ hạn chế xuất khẩu đất hiếm với Mỹ, cam kết mua hàng triệu tấn đầu tương…, Washington giảm thuế quan, ngừng mở rộng danh sách công ty Trung Quốc bị cấm mua hàng hóa công nghệ cao của Mỹ. Thỏa thuận Mỹ - Trung nói đến thời hạn hưu chiến có thể kéo dài trong khoảng một năm.
Kinh tế - thương mại gắn chặt với an ninh - địa chính trị

Cuộc gặp thượng đỉnh tại Bắc Kinh lần này được xem như một cơ hội để hai bên xác lập các thỏa hiệp ổn định hơn. Hai bên đang thảo luận về cơ chế Hội ​​đồng Thương mại (Board of Trade mechanism), nhằm tìm kiếm các sản phẩm cho phép thúc đẩy thương mại mà không làm ảnh hưởng đến an ninh quốc gia hoặc chuỗi cung ứng quan trọng của nhau» (xem bài « What's at stake at the Trump-Xi summit », Reuters, 07/05/2026). Phía Mỹ kỳ vọng Trung Quốc mua thêm thịt bò, đậu tương và nhiều nông sản khác, cùng máy bay Boeing và than đá, dầu mỏ và khí đốt tự nhiên của Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, cuộc thượng đỉnh Donald Trump – Tập Cận Bình không chỉ thuần túy về kinh tế. Chiến tranh Trung Đông và căng thẳng Đài Loan là hai hồ sơ lớn khác. Thương mại – kinh tế gắn kết mật thiết với an ninh – quân sự và địa - chính trị. Bộ trưởng Tài Chính Mỹ Scott Bessent cho biết lãnh đạo hai nước sẽ thảo luận về chiến tranh Iran và kêu gọi Trung Quốc gây áp lực với Iran và tham gia vào « chiến dịch quốc tế » để mở lại eo biển Hormuz cho vận tải biển quốc tế, trong lúc phía Trung Quốc coi trước hết Mỹ phải có trách nhiệm chấm dứt chiến tranh. Trong khi đó, ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị (Wang Yi) nhấn mạnh với Washington, Đài Loan là « điểm rủi ro nhất » trong quan hệ song phương.

Đồng minh, đối tác của Mỹ ở châu Á lo ngại thế nào về thượng đỉnh Trump – Tập ?

Nhật báo Mỹ New York Times có bài tổng thuật « What Middle Powers Fear About the Trump-Xi Summit » (11/05/2026) điểm lại những lo ngại về nhiều mặt, đặc biệt là về an ninh, của các đồng minh đối tác của Mỹ trước thềm cuộc thượng đỉnh Donald Trump – Tập Cận Bình. Các cuộc thăm dò toàn cầu cho thấy thế giới ít tin tưởng vào cả Hoa Kỳ và Trung Quốc. Tại châu Á, nơi bị ảnh hưởng nặng nề và nhanh chóng nhất bởi tình trạng suy kiệt dự trữ dầu khí do chiến tranh, và sự kiểm soát chặt chẽ của Trung Quốc đối với các sản phẩm dầu mỏ xuất khẩu, tâm trạng đặc biệt ảm đạm. Theo New York Times, các quan chức được phỏng vấn, và tuyên bố từ các nhà lãnh đạo khắp nơi trên thế giới cho thấy hội nghị thượng đỉnh Trump – Tập tiềm ẩn nhiều hiểm họa hơn là có lợi. Phong cách lãnh đạo đầy cảm tính của tổng thống Mỹ được coi là nguồn gốc chính của nỗi lo lắng.

Trong nhiều tháng qua, giới cầm quyền tại nhiều nước châu Á lo ngại rằng tổng thống Trump có thể do vội vàng đạt được thỏa thuận với ông Tập, quyết định ngừng bán vũ khí cho Đài Loan hoặc có các thỏa hiệp khác với Trung Quốc về Đài Loan khiến Bắc Kinh có thêm điều kiện « làm suy yếu hòn đảo dân chủ ». Các quan chức Việt Nam cho biết, nếu tổng thống Trump có cử chỉ hòa giải hoặc tâng bốc ông Tập Cận Bình, thì ngay cả khi không có những thỏa hiệp lớn hơn, Bắc Kinh sẽ rảnh tay để gây sức ép mạnh hơn với các nước nhỏ trong khu vực.

Một mối lo ngại khác đang được thảo luận trên khắp khu vực đó là việc ông Trump có thể đánh đổi lấy các điều khoản kinh tế có lợi hơn với Trung Quốc thay cho các kế hoạch an ninh dài hạn với đồng minh. Quyết định của ông Trump về việc điều chuyển một nhóm tàu ​​sân bay tấn công từ Thái Bình Dương và đạn dược từ Hàn Quốc cho cuộc chiến ở Iran, mở đường cho việc tái bố trí các lực lượng quân sự Mỹ trên quy mô lớn hơn.

Tổng thống Trump vừa quyết định rút 5.000 quân khỏi Đức. Nhiều nhà quan sát đặt câu hỏi: ông Trump từng đe dọa rút quân khỏi Nhật Bản, nơi có khoảng 53.000 quân nhân, và Hàn Quốc, nơi có 24.000 quân nhân Mỹ. Nếu nhận được một khoản lợi lớn từ lãnh đạo Trung Quốc để đổi lấy việc rút quân, liệu tổng thống Mỹ có từ chối ? Nhiều chuyên gia nêu khả năng AUKUS, một hiệp ước giữa Úc, Anh và Mỹ, trang bị cho Úc tàu ngầm hạt nhân và công nghệ tiên tiến, được thiết kế để đề kháng Trung Quốc, không loại trừ bị hủy bỏ.

Lập trường của Trump với Đài Loan, điểm gây lo ngại nhất với nhiều đồng minh, đối tác

Mặt an ninh dường như là vấn đề gây lo ngại hàng đầu của các đồng minh, đối tác của Mỹ. Thái độ của tổng thống Trump với Đài Loan, nền dân chủ hàng đầu của châu lục, được coi là chỉ dấu chính cho các lo ngại. Các nhân nhượng trong lập trường của Washington về Đài Loan, ví dụ như chuyển từ « không ủng hộ độc lập » (does not support) thành « phản đối Đài Loan độc lập » (we oppose Taiwan independence), sẽ là « cơn ác mộng tồi tệ nhất », theo một quan chức Đài Loan xin ẩn danh (trả lời New York Times). Quan chức này cho biết việc giảm hỗ trợ ngay lập tức từ phía Mỹ là điều khó xảy ra, nhưng bất kỳ nhượng bộ nào về vấn đề Đài Loan đều có thể khiến các đối tác khác của Mỹ lo sợ bị bỏ rơi. Áp lực của Bắc Kinh với các nước khác, trong các tranh chấp lãnh thổ sẽ gia tăng, như vùng biên giới với Ấn Độ cho đến Biển Đông.

Giới quan sát ghi nhận việc trong những tuần gần đây diễn ra những việc khó tưởng tượng có thể xảy ra. Ba Lan đặt mua dây chuyền sản xuất xe tăng của Hàn Quốc. Úc mua tàu chiến của Nhật Bản. Canada cam kết cung cấp uranium cho Ấn Độ, trong khi Ấn Độ bán tên lửa hành trình cho Việt Nam, và Brazil chế tạo máy bay vận tải quân sự cho Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Các thỏa thuận nói trên đều thể hiện nỗ lực của các cường quốc tầm trung nhằm tự bảo vệ mình, khi cuộc xung đột ở Iran làm tắc nghẽn nguồn cung năng lượng toàn cầu, và trước một hội nghị thượng đỉnh đầy rủi ro giữa tổng thống Trump và lãnh đạo Tập Cận Bình Trung Quốc đang đến gần.

Điều gì có thể giúp đồng minh, đối tác của Mỹ giảm thiểu được tác động tiêu cực của thượng đỉnh này ?

Sức mạnh kinh tế của hai đại cường Trung - Mỹ là áp đảo. Các cường quốc tầm trung không có cách nào khác hơn là tìm cách điều chỉnh chính sách để tránh rơi vào thế kẹt trong cuộc đối đầu giữa hai bên, hoặc là nạn nhân của các thỏa hiệp Mỹ - Trung trên lưng « đối tác ». Ông Hugh White, một cựu quan chức tình báo Úc, giảng viên chính trị quốc tế tại Đại học Quốc gia Úc, cho biết : đông đảo giới chính trị đồng minh và đối tác của Mỹ ở châu Á cũng như châu Âu trong các cuộc trao đổi riêng tư đều có suy nghĩ tương tự như phát biểu của thủ tướng Canada Mark Carney, đầu năm nay tại Diễn đàn kinh tế Davos - Thụy Sĩ, về việc thế giới đang bước vào giai đoạn thay đổi triệt để, không còn có thể trông cậy được ở nước Mỹ như trước đây, và cần chủ động đa dạng hóa quan hệ đối tác, thay vì trở thành « món ăn » trên bàn tiệc của các đại cường.

Theo Robert O. Keohane, giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Princeton, « Hoa Kỳ ngày càng trở nên không đáng tin cậy, vì vậy việc cố gắng phát triển các lựa chọn thay thế là điều hợp lý » và « một lựa chọn thay thế dù yếu thì vẫn tốt hơn là không có lựa chọn thay thế nào cả ». Tìm cách hiểu được sát chiến lược của một nhà lãnh đạo có hành xử hết sức cá nhân, vượt ra mọi khuôn khổ như tổng thống Mỹ Donald Trump cũng là điều cần thiết cho giới lãnh đạo các quốc gia nào muốn xác lập các chính sách chủ động hơn với Washington.

Hiểu chiến lược của Trump để chủ động hơn trong ứng phó

Nhà cựu ngoại giao Mỹ Kurt M. Campbell, chủ tịch kiêm đồng sáng lập của Asia Group, cựu thứ trưởng Ngoại Giao và điều phối viên khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương tại Hội đồng An ninh Quốc gia dưới thời chính quyền Biden, trong một bài phân tích mới đây về các vấn đề của thượng đỉnh Trump – Tập, đã lưu ý đến tác động đặc biệt của cuộc thượng đỉnh Mỹ - Trung đối với hướng đi của thế giới (« The Stakes of Trump vs Xi. How the Summit Could Change the Course of U.S.-China Competition », đăng tải trên Foreign Affairs, 11/05/2026).

Kể từ cuộc thượng đỉnh lịch sử giữa tổng thống Mỹ Richard Nixon và lãnh đạo Trung Quốc Mao Trạch Đông năm 1972, chưa có nhà lãnh đạo nào của hai nước lại tập trung nhiều quyền lực cá nhân đến vậy để quyết định tương lai của mối quan hệ song phương. Mà, mối quan hệ song phương Mỹ - Trung giờ đây khác hẳn nửa thế kỉ trước. Trung Quốc giờ đây đã là cường quốc thứ hai thế giới, và đang có tham vọng vươn lên soán ngôi Hoa Kỳ.

Theo như có làn sóng hàng hóa giá rẻ Trung Quốc trong thời gian gần tràn vào châu lục bởi cuộc chiến thuế quan của Mỹ, khiến trong cuộc chuyến công du Trung Quốc của tổng thống Mỹ Donald Trump, từ 13 đến 15/05/2026, được Liên Hiệp Châu Âu theo dõi sát sao bởi vì kết quả cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Trung sẽ có những tác động trực tiếp đến nền kinh tế khu vực vốn dĩ đã bị suy yếu bởi cuộc chiến thuế quan này.

Từ năm 2023, Liên Hiệp Châu Âu nỗ lực định hình một chiến lược an ninh kinh tế cho phép cải thiện khả năng tự vệ của nền kinh tế khu vực trước các áp lực từ bên ngoài. Đầu tháng 12/2025, Ủy Ban Châu Âu còn đề ra các hướng đi để bảo vệ mạng lưới kinh tế và bảo đảm an ninh cho chuỗi cung ứng về nguyên nhiên liệu cho các doanh nghiệp.

Tuy nhiên, cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung, các biện pháp thuế quan của chính quyền Trump, tình trạng dư thừa sản xuất ở Trung Quốc trong bối cảnh giảm phát, tỷ giá nhân dân tệ so với các đô la và euro rất thấp, tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp Trung Quốc nhanh chóng chiếm lĩnh nhiều phân khúc thị trường trên thế giới, rồi cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz đang gây bất ổn cho nền kinh tế của khối 27 thành viên.

Trên đài France Culture, ngày 09/05/2026, nhà nghiên cứu Agatha Kratz, thuộc nhóm tư vấn độc lập Rhodium Group, chuyên về phân tích các chính sách kinh tế, đóng trụ sở tại New York, cho rằng có ít nhất ba kịch bản tác động của thượng đỉnh Mỹ-Trung đối với nền kinh tế châu Âu.

Kiịch bản thứ nhất và được cho là tích cực nhất : Nếu Mỹ và Trung Quốc có những cuộc thảo luận mang tính xây dựng về hồ sơ Iran, qua đó, Bắc Kinh có thể sẽ can dự sâu hơn để chấm dứt xung đột, mở lại eo biển Hormuz, thì đây sẽ là một tín hiệu tốt không những cho châu Âu mà cả khu vực Đông Nam Á. Vì khủng hoảng kéo dài sẽ làm trầm trọng thêm tình hình kinh tế châu Âu.

Hai kích bản còn lại đều tác động tiêu cực đến châu Âu. Nếu Trung Quốc kết thúc cuộc họp thượng đỉnh trong thế mạnh, Ủy Ban Châu Âu khó có thể tiến hành các cuộc điều tra về chống phá giá hay đưa ra các hạn chế để đối phó với làn sóng hàng hóa giá rẻ Trung Quốc tràn vào châu Âu.

Chuyên gia Agatha Kratz lưu ý là các nền kinh tế lớn của châu lục, đặc biệt là Đức, đang gặp nhiều khó khăn lớn. Các áp lực kinh tế từ Trung Quốc khiến tăng trưởng trì trệ, cạnh tranh gay gắt dẫn đến tình trạng sa thải ồ ạt ở nhiều lĩnh vực công nghiệp chủ chốt. Làm thế nào Ủy Ban Châu Âu có thể thuyết phục các nước thành viên, nhất là Đức, có những nỗ lực nhiều hơn để hậu thuẫn các biện pháp bảo vệ thương mại, đối phó với Trung Quốc nếu như ngay cả nước Mỹ của Donald Trump cũng phải khuất phục trước những biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc ?

Trong kich bản thứ ba, việc Mỹ và Trung Quốc đạt được một đồng thuận về thương mại cũng không hẳn là một tin tốt lành đối với châu Âu. Điều này có thể thúc đẩy nhiều nước thành viên Liên Âu như Tây Ban Nha, Đức hay Slovakia hối thúc Bruxelles hay chính phủ của mình cố gắng tìm kiếm một thỏa thuận với Bắc Kinh dù biết rằng việc đạt được một thỏa thuận qua đàm phán với Bắc Kinh chưa hẳn là một giải pháp tốt cho tình hình kinh tế hiện nay.

Chuyên gia Agatha Kratz đưa ra một bức tranh ảm đạm cho nền kinh tế khu vực : Châu Âu đang bị đe dọa cả trên hai mặt trận : Khả năng xuất khẩu sang thị trường Mỹ bị thu hẹp nếu Donald Trump áp thuế 25% thay vì là 15%, và ngay cả nếu ông Trump không tăng thuế nhưng giảm cho Trung Quốc xuống còn 10% trong khi châu Âu đang vất vả đối phó với hàng giá rẻ Trung Quốc. Và trong trường hợp này thì châu Âu có nguy cơ rơi vào tình thế « hai đánh một chẳng chột cũng què » !

Thủ tướng Starmer tuyên bố sẽ không từ chức, sau khi loạt nghị sĩ trong đảng "nổi loạn", kêu gọi ông từ chức và một bộ trưởng rời nội các để phản đối ông.

"Như đã nói, tôi chịu trách nhiệm về kết quả bầu cử lần này, nhưng tôi cũng mang trách nhiệm thực hiện những thay đổi mà chúng tôi từng cam kết. 48 giờ qua đã gây bất ổn đối với chính phủ, kéo theo cái giá phải trả về kinh tế đối với đất nước cũng như các hộ gia đình", Thủ tướng Anh Keir Starmer nói trong cuộc họp nội các ngày 12/5.

Tuyên bố được đưa ra giữa bối cảnh Thủ tướng Anh đang đối mặt áp lực phải từ chức sau khi Công đảng cầm quyền thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử địa phương tuần trước.


Thủ tướng Anh Keir Starmer tham dự một cuộc họp ở Phố Downing, London ngày 5/5. Ảnh: AFP

Kết quả bầu cử này đã châm ngòi cho làn sóng "nổi loạn" bên trong Công đảng, khi hơn 80 nghị sĩ công khai kêu gọi ông từ chức hoặc đưa ra lộ trình rời nhiệm sở.

Bà Miatta Fahnbulleh, Bộ trưởng phụ trách phân quyền, tín ngưỡng và cộng đồng, ngày 12/5 trở thành thành viên đầu tiên của chính phủ từ chức để hối thúc ông Starmer rời ghế.

"Tôi kêu gọi Thủ tướng hãy làm điều đúng đắn cho đất nước, Công đảng và đưa ra lộ trình cho quá trình chuyển giao quyền lực một cách có trật tự", bà cho hay.

Tuy nhiên, ông Starmer không cho thấy ý định sẽ từ chức, thậm chí còn thách thức các thành viên trong đảng khởi động quy trình bãi nhiệm ông nếu có đủ sự ủng hộ.

"Công đảng có quy trình để thách thức vị trí lãnh đạo, và quy trình đó chưa được kích hoạt. Người dân kỳ vọng chúng tôi tiếp tục điều hành đất nước. Đó là điều tôi và toàn bộ nội các phải làm", Thủ tướng Starmer khẳng định.

Phản ứng của ông Starmer đã khiến nhiều nghị sĩ thất vọng. "Tôi cảm thấy ông ấy đã phạm sai lầm", nghị sĩ Công đảng Paulette Hamilton nói với BBC. "Ông ấy không lắng nghe, đó là lý do người dân cũng không còn lắng nghe chúng ta nữa".

Ông Starmer, 63 tuổi, nhậm chức Thủ tướng vào tháng 7/2024 sau khi thắng áp đảo đối thủ Rishi Sunak, chấm dứt 14 năm cầm quyền của đảng Bảo thủ.

Ông chưa thúc đẩy được tăng trưởng kinh tế để hỗ trợ người dân Anh giảm bớt áp lực chi phí sinh hoạt, đồng thời gần đây bị cuốn vào bê bối liên quan bổ nhiệm Peter Mandelson, người có quan hệ với tỷ phú ấu dâm Jeffrey Epstein, làm đại sứ tại Mỹ.

Những yếu tố này khiến Công đảng chịu đòn giáng nặng nề, mất hơn 1.400 ghế tại các hội đồng địa phương ở Anh trong cuộc bầu cử tuần trước, mất quyền kiểm soát nghị viện Wales, nơi Công đảng là chính đảng lớn nhất suốt hàng chục năm. Các đảng cánh hữu Cải cách nước Anh và đảng Xanh dân túy cánh tả đều giành thêm lợi thế trong cuộc bầu cử này.

VietBF@sưu tập

Một vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng xảy ra tại bang Telangana, Ấn Độ đã khiến 5 người tử vong sau cú va chạm kinh hoàng giữa xe máy phân khối lớn và ô tô.

Theo thông tin từ cảnh sát, vụ việc xảy ra ngày 11/5 tại huyện Mahabubnagar. Thời điểm đó, một chiếc ô tô đang thực hiện quay đầu thì bất ngờ bị xe máy thể thao lao tới với tốc độ khoảng 140 km/h đâm trúng.

Cú tông mạnh khiến cả hai phương tiện hư hỏng nặng, gần như biến dạng hoàn toàn. Hai người đi trên xe máy cùng ba người trong ô tô đều bị thương nghiêm trọng và được đưa đi cấp cứu, song tất cả đã tử vong do chấn thương quá nặng.

Các nạn nhân trên ô tô gồm Arshiya Begum (30 tuổi) và hai con nhỏ mới 2 tuổi và 7 tuổi. Người điều khiển xe máy được xác định là Yakub Afzal, 25 tuổi, sống tại Hyderabad. Người ngồi phía sau xe cũng không qua khỏi khi đang điều trị tại bệnh viện.


Người dân địa phương cho biết tuyến đường này thường xuyên xuất hiện tình trạng đua xe trái phép. Hiện cơ quan chức năng vẫn đang tiếp tục điều tra, làm rõ nguyên nhân vụ tai nạn.

VietBF@ sưu tập

Bộ Năng lượng Mỹ hôm thứ Hai (11/5) thông báo sẽ giải phóng 53,3 triệu thùng dầu từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR) cho các công ty năng lượng, nhằm bổ sung nguồn cung ra thị trường trong bối cảnh giá dầu tăng mạnh do xung đột với Iran.

Động thái này nằm trong cam kết lớn hơn của Mỹ và các nước thành viên Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nhằm bổ sung khoảng 400 triệu thùng dầu cho thị trường toàn cầu. Riêng Mỹ cam kết tung ra 172 triệu thùng dầu, theo kế hoạch được công bố từ tháng 3 với sự tham gia của hơn 30 quốc gia.


Khu dự trữ dầu chiến lược Bryan Mound, một cơ sở lưu trữ dầu ở Freeport, Texas. Ảnh: Reuters

Việc Iran phong toả eo biển Hormuz, tuyến đường thủy quan trọng vận chuyển 20% nguồn cung dầu mỏ và khí đốt tự nhiên của thế giới trước khi xung đột nổ ra, đã đẩy giá dầu tăng cao và gây áp lực trên toàn nền kinh tế toàn cầu. Giá dầu thô đã tăng khoảng 45%, tương đương khoảng 30 USD/ thùng kể từ khi xung đột bùng phát.

Theo Bộ Năng lượng Mỹ, đến nay khoảng 35 triệu thùng dầu đã được đưa ra thị trường từ Kho Dự trữ dầu Chiến lược.

Kho dự trữ dầu chiến lược (SPR) của Mỹ là nguồn cung cấp dầu thô khẩn cấp lớn nhất thế giới. Kho dự trữ này đã được chính phủ liên bang duy trì từ năm 1975 để giúp bảo vệ nền kinh tế Mỹ khỏi những gián đoạn lớn trong nguồn cung dầu mỏ.

Mặc dù một số nhà sản xuất, bao gồm Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, đã tìm ra các tuyến đường thay thế cho hàng xuất khẩu của họ, nhưng theo các nhà phân tích, khoảng 10-12 triệu thùng dầu thô vẫn đang bị tắc nghẽn và không thể tiếp cận thị trường toàn cầu mỗi ngày.

Theo ước tính sơ bộ của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), nhu cầu tiêu thụ dầu toàn cầu năm ngoái vào khoảng 103 triệu thùng/ngày.

Giá xăng dầu tại Mỹ tăng vọt

Nghiên cứu của Đại học Brown cho thấy người tiêu dùng Mỹ đã phải gánh thêm khoảng 37 tỷ USD chi phí do giá xăng và dầu diesel tăng mạnh kể từ khi chiến sự với Iran bắt đầu.

Tính đến chiều thứ Hai, chi phí phát sinh tương đương hơn 284 USD cho mỗi hộ gia đình Mỹ.

Các số liệu được tính toán dựa trên "Iran War Energy Cost Tracker" - công cụ theo dõi tác động của chiến tranh tới giá năng lượng do Đại học Brown xây dựng. Hệ thống này so sánh giá nhiên liệu hiện tại với kịch bản giả định nếu không xảy ra xung đột.

Theo nghiên cứu, giá xăng tại Mỹ đã tăng từ 2,98 USD/gallon trước chiến tranh lên 4,52 USD/gallon vào thứ Hai, khiến người tiêu dùng thiệt hại khoảng 20 tỷ USD.

Trong khi đó, theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá dầu diesel hiện chỉ còn thấp hơn 18 cent so với mức đỉnh lịch sử thiết lập năm 2022. Loại nhiên liệu này đặc biệt quan trọng đối với ngành vận tải, đường sắt và nông nghiệp Mỹ.

Chi phí phát sinh liên quan đến dầu diesel hiện ước tính lên tới 16,9 tỷ USD, tác động trực tiếp lẫn gián tiếp tới người tiêu dùng Mỹ.

VietBF@sưu tập

Mỹ tiếp tục xuất kho hàng chục triệu thùng dầu từ Kho Dự trữ Dầu chiến lược (SPR) nhằm hạ nhiệt giá nhiên liệu trong bối cảnh xung đột với Iran khiến thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh và nguồn cung dầu suy giảm.


Bơm xăng cho phương tiện tại trạm xăng ở California, Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN

Cụ thể, kho dự trữ SPR của Mỹ đã phân bổ thêm 53,3 triệu thùng dầu cho các công ty, trong đó có tập đoàn kinh doanh năng lượng Trafigura và hãng lọc dầu Marathon Petroleum, nhằm bổ sung nguồn cung ra thị trường trong bối cảnh giá dầu tăng mạnh do xung đột với Iran.

Theo Bộ Năng lượng Mỹ ngày 11/5, Trafigura là đơn vị nhận lượng dầu lớn nhất, với gần 13 triệu thùng, tiếp theo là Marathon Petroleum và Exxon Mobil.

Lượng dầu được tung ra thị trường đang tiến gần mức kỷ lục, trong nỗ lực kiềm chế đà tăng của giá nhiên liệu trước mùa cao điểm đi lại mùa hè tại Mỹ.

Theo trang Bloomberg, giá xăng trung bình trên toàn nước Mỹ đã tăng mạnh kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran ngày 28/2, lần đầu vượt ngưỡng 4,5 USD/gallon kể từ tháng 7/2022. Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 11/5 cho biết ông sẽ tìm cách tạm đình chỉ mức thuế liên bang 18,4 xu/gallon đối với xăng “cho đến khi phù hợp”. Theo các nhà phân tích ngân sách độc lập, động thái này có thể khiến ngân sách Mỹ thất thu hàng tỷ USD mỗi tháng.

Lượng dầu từ SPR sẽ được giải phóng trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8, thời điểm các nhà máy lọc dầu tăng công suất để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ xăng dầu cao nhất trong năm. Đây là đợt bán dầu từ kho dự trữ chiến lược lớn thứ hai trong lịch sử Mỹ và là một phần trong nỗ lực toàn cầu do Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dẫn dắt nhằm hạ nhiệt giá dầu thế giới.

Tuần trước, Mỹ đã giải phóng lượng dầu kỷ lục 1,22 triệu thùng/ngày trong khuôn khổ sáng kiến này.

Chính quyền Tổng thống Trump cam kết giải phóng tổng cộng 172 triệu thùng dầu theo cơ chế trao đổi, theo đó dầu được cho các công ty vay và sẽ được hoàn trả bằng hiện vật vào thời điểm sau đó. Đến nay, Mỹ đã đồng ý xuất kho 133,1 triệu thùng. Hiện chưa rõ Bộ Năng lượng Mỹ có tiếp tục duy trì kế hoạch cho đến khi đạt mục tiêu 172 triệu thùng hay không.

Kể từ khi xung đột tại Trung Đông bùng phát, ngân hàng đầu tư Morgan Stanley ước tính lượng dầu dự trữ toàn cầu đã giảm khoảng 4,8 triệu thùng/ngày trong giai đoạn từ ngày 1/3 đến 25/4. Mức giảm này vượt xa kỷ lục sụt giảm theo quý từng được IEA ghi nhận, trong đó dầu thô chiếm gần 60% mức suy giảm, phần còn lại là các sản phẩm nhiên liệu tinh chế.

Bà Natasha Kaneva, Giám đốc nghiên cứu hàng hóa toàn cầu của tập đoàn tài chính JPMorgan Chase & Co., nhận định kho dự trữ dầu đóng vai trò như bộ giảm xóc đối với hệ thống năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, hệ thống này luôn cần duy trì một mức dầu tối thiểu để vận hành ổn định. Theo bà, thế giới sẽ chạm “mức vận hành tối thiểu” từ rất lâu trước khi các kho dự trữ thực sự cạn kiệt.

VietBF@sưu tập

Trong tuần đầu tháng 5, cước tàu biển phổ biến tăng 5 - 7% khi các hãng tàu áp dụng phụ phí nhiên liệu khẩn cấp và phụ phí mùa cao điểm. Đáng nói, nhiều dự báo giá cước vẫn có thể tăng thêm.

Cước tàu biển, đặc biệt tuyến xuyên Thái Bình Dương, tăng mạnh. Drewry (đơn vị phân tích thị trường vận tải biển toàn cầu) vừa công bố chỉ số giá cước container cho biết, một container hàng 40 feet tăng 3%, lên 2.286 USD. Đây là điều bất ngờ khi 3 tuần liên tiếp trước đó giảm. Sự đảo chiều chủ yếu đến từ tuyến vận tải xuyên Thái Bình Dương. Nguyên nhân tăng do các hãng tàu bắt đầu cộng thêm phụ phí nhiên liệu khẩn cấp và phụ phí mùa cao điểm. Drewry dự báo, giá cước trên tuyến này có thể tiếp tục tăng trong tuần kế tiếp.


Cước tàu biển bất ngờ tăng

ẢNH: CHÍ NHÂN

MSC, hãng vận tải container hàng đầu thế giới, nâng phụ phí nhiên liệu khẩn cấp tuyến châu Á đến bờ đông Mỹ lên 644 USD/container 40 feet và tuyến châu Á đến bờ tây Mỹ lên 467 USD. Trong khi đó, từ ngày 1.5, hãng CMA-CGM cũng áp dụng phụ phí mùa cao điểm 2.000 USD/ container 40 feet. Một số tuyến như Thượng Hải đi New York tăng 7%, lên 3.721 USD/container 40 feet; Thượng Hải đến Los Angeles tăng 5%, lên 3.062 USD/container 40 feet.

Đáng chú ý, tính từ đầu năm đến cuối tháng 4, lượng nhập khẩu giảm 5% so với cùng kỳ năm trước. Riêng hàng xuất xứ từ Trung Quốc trong tháng 4 giảm 4,3% so với tháng trước.

Trong khi đó, cước tuyến Á - Âu tăng nhẹ 1 - 2%. Còn giá cước khu vực châu Á tiếp tục tăng tuần thứ tư liên tiếp, lên 925 USD/container vì nguồn cung tàu trên một số tuyến khu vực đang thắt chặt hơn.

Trước những biến động trên, Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) khuyến cáo, các ngành hàng phụ thuộc nhiều vào thị trường Mỹ cần theo dõi sát về đợt tăng giá cước lần này vì không chỉ đến từ vấn đề cung - cầu vận tải mà còn từ phụ phí do hãng tàu áp dụng. Trước mắt, các doanh nghiệp nên rà soát lịch giao hàng, điều khoản cước/phụ phí trong hợp đồng vận tải, chủ động làm việc sớm với hãng tàu hoặc nhà giao nhận để hạn chế rủi ro phát sinh chi phí trong mùa cao điểm.

VietBF@sưu tập

Sáng nay 12.5, giá bạc tăng thẳng đứng hơn 5 triệu đồng mỗi kg so với chốt ngày 11.5, bán ra vượt 88 triệu đồng/kg.

Lúc 8 giờ 28, Công ty cổ phần kim loại quý Ancarat Việt Nam mua vào và bán ra ở mức 85,867 - 88,533 triệu đồng/kg, tăng 5,52 - 5,7 triệu đồng.

Công ty Vàng bạc đá quý Phú Quý niêm yết giá mỗi kg bạc tại thời điểm 8 giờ 31 là 85,706 - 88,346 triệu đồng (mua - bán), tăng 4,93 - 5,06 triệu đồng.


Giá bạc sáng nay tăng mạnh, tiến sát ngưỡng 90 triệu đồng/kg

ẢNH: ĐT

Vào 8 giờ 32, Tập đoàn Vàng bạc đá quý DOJI niêm yết giá bạc 5 lượng ở 16,07 - 16,56 triệu đồng, tăng 930.000 - 950.000 đồng.

Trong khi đó, giá bạc 1 kg được Công ty Vàng bạc đá quý Bảo Tín Mạnh Hải giao dịch lúc 8 giờ 39 là 85,385 - 88,025 triệu đồng, tăng 4,61 - 4,74 triệu đồng.

Giá bạc đang ở mức cao nhất trong 1 tháng qua. Dù vậy, so với mức giá cao nhất từ tháng 3 tới nay ghi nhận ngày 2.3 (bán ra gần 99 triệu đồng/kg), giá mỗi kg bạc đã giảm hơn 10 triệu đồng.

Giá bạc trong nước tăng mạnh theo đà tăng của giá bạc thế giới. Giá bạc thế giới giao ngay lúc 9 giờ 3 (giờ Việt Nam) là 86,06 USD/ounce, tăng 0,08 USD/ounce so với chốt phiên trước đó. Đây là vùng giá cao nhất trong 1 tháng trở lại đây.

Theo Viện Bạc (The Silver Institute), thị trường bạc đã trải qua 5 năm liên tục thiếu hụt nguồn cung và được dự báo tiếp tục thâm hụt trong năm 2026. Tổng mức thâm hụt lũy kế được dự báo lên đến hơn 23.700 tấn, tương đương hơn 90% tổng sản lượng khai thác bạc toàn cầu.

Chuyên gia thị trường bạc Nguyễn Khánh Long nhìn nhận, bên cạnh nhu cầu tích trữ gia tăng, nhu cầu bạc trong công nghiệp tiếp tục được dự báo tăng trưởng mạnh mẽ trong năm 2026 khi cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo, các trung tâm dữ liệu siêu quy mô, mạng lưới truyền tải điện và xe điện tiếp tục được thúc đẩy đầu tư.

Trong báo cáo mới nhất của Bank of America, đội ngũ chuyên gia kim loại của ngân hàng này đang dự báo giá bạc có thể đạt từ 135 - 309 USD/ounce trước cuối năm 2026.

VietBF@sưu tập

Trong bối cảnh các ca nhiễm virus Hanta đang gây lo ngại tại một số cộng đồng, nhiều người từng mắc bệnh kể lại những gì họ đã trải qua.

Đợt bùng phát virus Hanta trên tàu du lịch MV Hondius - khởi hành từ Argentina hướng đến Nam Cực rồi băng qua Đại Tây Dương - đã làm dấy lên lo ngại về mối đe dọa sức khỏe toàn cầu tiềm tàng.

Con tàu chở gần 150 người, trong đó ít nhất 3 hành khách tử vong và nhiều người khác bị bệnh. Giới chức y tế tại các quốc gia có công dân trên tàu đang theo dõi hành khách trở về từ chuyến tàu này.

Người sống sót kể lại căn bệnh hiếm gặp

Debbie Zepparian nhiễm virus Hanta vào năm 2011 khi dọn chuồng gà tại trang trại ở Montana, sau khi tiếp xúc với phân chuột trong khoảng 5 phút. Bà mô tả trải nghiệm chiến đấu với virus này giống như “địa ngục”.

“Tôi nghĩ ‘địa ngục’ là từ phù hợp. Những người trên con tàu đó khiến tôi đau lòng. Tôi luôn xúc động”, Zepparian nói. Zepparian cho biết ban đầu bà bị mệt mỏi, sau đó đau khắp cơ thể và cuối cùng phải nhập viện, nơi tim bà đã “ngừng đập” hai lần.

“Tôi nghĩ mình bị cúm. Nhưng rồi cơn đau chuyển thành đau nửa đầu. Sang tuần thứ hai, tôi bắt đầu mê sảng. Tôi phản ứng dữ dội với mọi thứ xung quanh - ánh sáng, âm thanh”, bà nói, đồng thời cho biết có lúc mình hành xử như một “con linh miêu bị dại”.

Zepparian cho biết bà đã phải dùng máy thở khoảng hai tuần trong trạng thái hôn mê nhân tạo. Dù sống sót, bà vẫn chịu tổn thương lâu dài ở tủy sống và hệ thần kinh.

“Tôi bị mất trí nhớ nghiêm trọng, đặc biệt là trí nhớ ngắn hạn. Từ đó đến nay tôi tàn tật. Tôi không thể sắp xếp các mẫu hình hay làm một số việc nhất định vì hậu quả của cơn hôn mê. Trong thời gian hôn mê, tất cả cơ quan nội tạng của tôi đều suy, tim bị phình to, cơ thể sưng lên gấp đôi kích thước bình thường. Tôi thậm chí còn phải phẫu thuật tụy khi đang hôn mê. Sau này tôi mới biết hết những chuyện đó”, bà nói.

Dù vẫn còn nhiều di chứng, Zepparian nhấn mạnh rằng mọi người không nên hoảng loạn và nghĩ virus Hanta sẽ trở thành đại dịch như COVID-19.

“Tôi muốn mọi người biết rằng vẫn có hy vọng…xin đừng hoảng sợ. Nó cực kỳ hiếm gặp. Khả năng bị sét đánh còn cao hơn”, bà nói.

Theo CDC, xác suất bị sét đánh mỗi năm là 1/15.300, trong khi khả năng nhiễm virus Hanta thấp hơn rất nhiều. Trước đợt bùng phát trên tàu du lịch này, chỉ có 864 ca được ghi nhận trong gần 30 năm, từ 1993 đến 2022, theo Hiệp hội Phổi Mỹ.

Người đàn ông Canada suýt chết vì virus Hanta


Lorne Warburton

Đợt bùng phát virus Hanta trên một tàu du lịch ở Đại Tây Dương cũng gợi lại ký ức đau buồn cho một người đàn ông ở British Columbia, Canada, người từng suýt chết vì loại virus hiếm gặp này ba năm trước. Lorne Warburton cho biết mọi chuyện bắt đầu bằng cơn đau đầu dữ dội và ớn lạnh “xuất hiện từ hư không”. “Tôi uống Advil liên tục như ăn kẹo. Cơn đau đầu khủng khiếp”, ông nói.

Ông đến phòng khám địa phương ở Pemberton, British Columbia, nhưng các bác sĩ không xác định được nguyên nhân. Khi triệu chứng chuyển nặng nhanh chóng, Warburton tin rằng ông có thể đã chết trên giường nếu không kịp quay lại phòng khám.

Ông được trực thăng đưa tới bệnh viện Lions Gate ở North Vancouver. “Người ta phát hiện tôi bị nhiễm trùng huyết, thận suy, phổi đầy dịch”, ông kể. Sau đó ông được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Vancouver, nơi xét nghiệm xác nhận dương tính với virus Hanta và phải dùng hệ thống hỗ trợ sự sống trong nhiều ngày.

Ông xuất viện sau 2 tuần nhưng mất gần một năm rưỡi mới hồi phục hoàn toàn. “Tôi cảm thấy mình rất may mắn vì còn sống. Giờ tôi không dám xem nhẹ bất cứ điều gì”, ông nói.

Dù hiếm gặp, loại virus lây từ loài gặm nhấm này có thể gây bệnh nghiêm trọng, thậm chí tử vong ở người. Dạng phổ biến nhất tại Bắc Mỹ là hội chứng phổi do virus Hanta (HPS), bệnh hô hấp nặng thường khởi phát bằng triệu chứng giống cúm và có tỷ lệ tử vong lên tới 50%, theo WHO.

Từ năm 1989 đến 2020, Canada chỉ ghi nhận 143 ca HPS được xác nhận. Trung bình mỗi năm cả nước chỉ có khoảng 4 - 5 ca. Trong số đó, 34 người đã tử vong.

VietBF@sưu tập

"Cơn mưa tiền" hy hữu này được xác định rơi xuống từ một căn hộ ở tầng 9, thời điểm Cục Thi hành án (ED) đang tiến hành khám xét nơi đây như một phần của chiến dịch truy quét quy mô lớn nhắm vào các nhà thầu xây dựng.

Buổi sáng 7/5, những người đi bộ tại một khu dân cư ở Mohali, Ấn Độ, đã vô cùng kinh ngạc khi suýt giẫm phải nhiều xấp tiền rải rác dưới đất và chứng kiến cảnh tượng những tờ tiền khác đang bay phấp phới trong không trung.

"Cơn mưa tiền" hy hữu này được xác định rơi xuống từ một căn hộ ở tầng 9, thời điểm Cục Thi hành án (ED) đang tiến hành khám xét nơi đây như một phần của chiến dịch truy quét quy mô lớn nhắm vào các nhà thầu xây dựng.

Hoạt động của cơ quan trung ương được thực hiện tại 12 địa điểm khác nhau trên khắp Chandigarh và Mohali dưới sự bảo vệ nghiêm ngặt, gây ra chấn động lớn trong giới bất động sản tại khu vực Punjab và Chandigarh.

Sự việc cụ thể xảy ra khi lực lượng chức năng ập vào căn hộ của doanh nhân Nitin Gohil tại một khu dân cư thuộc khu vực Kharar, Mohali. Theo các thông tin ghi nhận, ngay khi đội ngũ nhân viên ED tiếp cận tòa nhà, từ ban công căn hộ kể trên, ai đó đã ném xuống hai túi lớn chứa đầy những tờ tiền mệnh giá 500 rupee.


Hiện trường vụ việc. Nguồn clip: NĐT

Các nhân chứng có mặt tại hiện trường cho biết họ đã tận mắt thấy nhiều xấp tiền rơi từ trên cao xuống. Một đoạn video quay lại cũng cho thấy hình ảnh một túi tiền nằm trên mặt đất cạnh các bó tiền mệnh giá 500 rupee vương vãi xung quanh.

Các nguồn tin cho hay đã có một cá nhân nhanh chóng tẩu thoát cùng một túi tiền trên xe hơi cá nhân, trong khi cơ quan chức năng đã kịp thời thu giữ túi còn lại với số tiền mặt ước tính khoảng 21 lakh rupee.

Đợt khám xét này của Cục Điều tra Kinh tế được cho là có liên quan trực tiếp đến các cáo buộc gian lận tài chính nghiêm trọng trong việc xin cấp giấy phép "thay đổi mục đích sử dụng đất" (CLU) từ Cơ quan Phát triển Khu vực Greater Mohali (GMADA).

Hiện tại, các cán bộ điều tra vẫn đang tích cực kiểm tra hồ sơ và các tài liệu tài chính liên quan để làm rõ những giao dịch bất hợp pháp trong vụ án này.

VietBF@sưu tập