Bức tranh tiền tệ ngày 21/3: đô chợ đen vẫn đứng cao hơn nhà bank

Ngày 21/3/2026, thị trường tiền tệ tiếp tục cho thấy một nghịch lý quen thuộc: trong khi ngân hàng giữ nhịp khá chặt, USD ngoài chợ tự do vẫn neo ở vùng cao. Khảo sát buổi sáng cho thấy Vietcombank niêm yết USD ở mức 26.069 đồng mua vào và 26.339 đồng bán ra, còn USD chợ đen quanh 27.700 đồng mua vào và 27.800 đồng bán ra.

Vàng trong nước lao dốc nhưng vẫn neo rất cao

Nếu USD chợ đen còn giữ vẻ “gân guốc”, thì vàng miếng SJC hôm nay lại có một phiên điều chỉnh rất mạnh. Giá vàng SJC phổ biến được ghi nhận ở mức 168 triệu đồng/lượng mua vào và 171 triệu đồng/lượng bán ra, giảm sâu hơn 5 triệu đồng mỗi lượng so với hôm trước. Dù vậy, nhìn theo mặt bằng tuyệt đối, đây vẫn là vùng giá cực cao trong lịch sử, cho thấy vàng chưa hề rẻ đi, chỉ là đang tạm lùi sau chuỗi tăng dữ dội. Vàng trong nước vẫn mang dáng dấp của một thị trường vừa có yếu tố trú ẩn, vừa có yếu tố tâm lý đầu cơ, nên mỗi lần thế giới rung lắc là trong nước lại chao đảo theo kiểu “gió chiều nào che chiều ấy”.

Giá vàng thế giới, bạc thế giới và Bitcoin: nơi hạ nhiệt, nơi giằng co

Trên thị trường quốc tế, vàng giao ngay sáng 21/3 được ghi nhận quanh 4.494 USD/ounce, thấp hơn rõ rệt so với vùng đỉnh trong phiên trước. Bạc thế giới theo Kitco ở quanh 67,69 USD/ounce, cũng chịu áp lực điều chỉnh cùng nhịp với nhóm kim loại quý. Còn Bitcoin lại giữ được sắc thái dai sức hơn, giao dịch quanh vùng 70.700 USD/BTC, cho thấy dòng tiền đầu cơ vẫn chưa rời bỏ tài sản số dù khẩu vị rủi ro trên thị trường chứng khoán đang xấu đi. Vàng, bạc, Bitcoin lúc này giống ba con sóng khác hướng: vàng và bạc bị chốt lời sau khi tăng nóng, còn Bitcoin vẫn lửng lơ giữa câu chuyện trú ẩn mới và tài sản đầu cơ cũ.

Lãi suất Mỹ: Fed đứng yên, nhưng tiền vay vẫn chưa hề rẻ

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ sau cuộc họp ngày 18/3 quyết định giữ nguyên lãi suất mục tiêu quỹ liên bang ở vùng 3,50% đến 3,75%, hiệu lực từ ngày 19/3. Nói cách khác, lãi suất căn bản của Mỹ vẫn đang ở vùng tương đối cao so với kỳ vọng nới lỏng trước đây. Hệ quả là mặt bằng vay mượn dân sự chưa thể dễ thở: lãi suất vay mua nhà cố định 30 năm theo Freddie Mac đang ở mức trung bình 6,22%/năm, còn kỳ hạn 15 năm khoảng 5,54%/năm. Với vay mua xe, mặt bằng tham khảo hiện vẫn khá nặng: theo dữ liệu được Bankrate dẫn từ Experian, lãi suất bình quân xe mới khoảng 6,56% và xe cũ khoảng 11,40%. Nói nôm na, Fed chưa tăng thêm nhưng dân đi vay vẫn còn cảm giác “nợ cũ chưa xong, nợ mới đã nặng vai”.

Dầu thế giới nóng ran, giá xăng nhiều nơi cùng leo thang

Một trong những nguyên nhân lớn khiến giới đầu tư bất an là dầu thô tiếp tục ở mức cao. Phiên cuối tuần, dầu WTI chốt quanh 98,32 USD/thùng, còn Brent lên 112,19 USD/thùng. Mức chênh Brent cao hơn WTI phản ánh rõ phần bù rủi ro địa chính trị đang đè mạnh lên nguồn cung toàn cầu, nhất là khi mọi con mắt đều hướng về Trung Đông và tuyến Hormuz. Dầu tăng thì xăng khó mà rẻ, đó là quy luật xưa nay “té nước theo mưa”.

Tại Mỹ, giá xăng bình quân ngày 21/3 theo AAA đang ở mức rất cao tại nhiều bang: California khoảng 5,70 USD/gallon, Texas khoảng 3,604 USD/gallon, Florida khoảng 3,950 USD/gallon. Ở Canada, khu vực Toronto được ghi nhận quanh 170,9 cent/lít trong ngày 21/3. Tại châu Âu, giá xăng ở Paris theo dữ liệu cập nhật gần nhất đang quanh 2,02 EUR/lít; còn Berlin và mặt bằng Đức phổ biến đã vượt mốc 2 EUR/lít, với nhiều nguồn ghi nhận quanh 2,03–2,08 EUR/lít. Nhìn vào dãy số ấy mới thấy câu “xa mặt trời thì rét, gần chiến sự thì xăng dầu sốt giá” chưa bao giờ đúng như lúc này.

Phố Wall phiên cuối tuần: Dow Jones, S&P 500, Nasdaq cùng đỏ

Chứng khoán Mỹ khép lại phiên cuối tuần trong sắc đỏ khá nặng. Dow Jones đóng cửa ở 45.577,47 điểm, S&P 500 ở 6.506,48 điểm và Nasdaq ở 21.647,61 điểm. Tâm lý thị trường bị bóp nghẹt bởi hai gọng kìm: một bên là giá dầu cao làm dấy lên nỗi lo lạm phát quay lại, bên kia là khả năng Fed phải giữ lãi suất cao lâu hơn hoặc thậm chí cứng rắn hơn nếu cú sốc năng lượng kéo dài. Khi dầu tăng, lợi suất trái phiếu nhích và nhà đầu tư bắt đầu sợ tăng trưởng chậm lại, cổ phiếu công nghệ cùng nhóm tăng trưởng thường là nơi bị bán trước. Đó cũng là lý do Nasdaq đỏ đậm hơn phần còn lại.

Tóm nhanh số liệu đáng chú ý ngày 21/3/2026

Vietcombank USD: 26.069 mua vào – 26.339 bán ra
Vàng SJC: 168 triệu mua vào – 171 triệu bán ra mỗi lượng
Vàng thế giới: khoảng 4.494 USD/ounce
Bạc thế giới: khoảng 67,69 USD/ounce
Bitcoin: khoảng 70.700 USD/BTC
Lãi suất căn bản Mỹ: 3,50% – 3,75%
Vay mua nhà Mỹ 30 năm: 6,22%/năm
Vay mua xe Mỹ: xe mới khoảng 6,56%, xe cũ khoảng 11,40%
Dầu WTI: 98,32 USD/thùng
Dầu Brent: 112,19 USD/thùng
Xăng California: 5,70 USD/gallon
Xăng Texas: 3,604 USD/gallon
Xăng Florida: 3,950 USD/gallon
Toronto: 170,9 cent/lít
Paris: khoảng 2,02 EUR/lít
Berlin/Đức: khoảng 2,03–2,08 EUR/lít
Dow Jones: 45.577,47
S&P 500: 6.506,48
Nasdaq: 21.647,61

Toàn cảnh thời tiết ngày 21/3/2026

Ngày 21/3/2026, bức tranh thời tiết tại nhiều khu vực lớn trên thế giới cho thấy sự phân hóa rất rõ. Bắc Mỹ nghiêng về kiểu trời dễ chịu, nắng nhẹ xen mây, có nơi ấm lên nhanh vào buổi trưa và đầu giờ chiều. Châu Âu mang dáng dấp đầu xuân rõ nét, nhiều thành phố mát mẻ, có nắng đẹp, không khí khá trong. Trong khi đó, khu vực châu Á - Thái Bình Dương trải dài từ mát lạnh ở Đông Bắc Á đến oi nóng ở Đông Nam Á và vùng Vịnh. Nói theo cách dân gian thì đúng là “mỗi nơi một vẻ, mười phân vẹn mười”. Các mức dưới đây là nhiệt độ trung bình tham khảo trong ngày, tổng hợp từ diễn biến nhiệt độ theo giờ của từng thành phố cho ngày 21/3/2026.

Dự báo thời tiết Bắc Mỹ

Bắc Mỹ hôm nay nhìn chung khá dễ chịu. Bờ Tây vẫn là nơi “ăn điểm” nhờ nắng đẹp, không quá gắt, đặc biệt Los Angeles và San Diego giữ nền nhiệt ấm áp, rất thuận lợi cho sinh hoạt ngoài trời. Khu vực Texas cũng ấm lên rõ trong ngày, trong khi miền Đông như New York và Washington DC mát hơn, kiểu tiết trời xuân nhẹ. Toronto vẫn lạnh nhất nhóm, còn Chicago tuy buổi sáng se lạnh nhưng về trưa và chiều ấm lên thấy rõ.

• Los Angeles: 23°C
• San Francisco: 17,5°C
• San Diego: 21,5°C
• Seattle: 7,5°C
• Houston: 23°C
• Dallas: 24,5°C
• Miami: 23,5°C
• Orlando: 22,5°C
• New York: 12°C
• Washington DC: 15°C
• Chicago: 11,5°C
• Toronto: 2,5°C

Dự báo thời tiết Châu Âu

Châu Âu ngày 21/3 mang đúng dáng dấp mùa xuân đang gõ cửa. Paris dịu dàng với nền nhiệt rất đẹp, London mát mẻ, Berlin và Amsterdam đủ lạnh để cảm nhận rõ hơi xuân chưa hẳn chín, còn Vienna, Budapest và Warsaw tương đối dễ chịu. Bắc Âu như Copenhagen, Oslo và Helsinki vẫn nghiêng về rét nhẹ, nhưng không quá khắc nghiệt. Kiểu thời tiết này rất hợp với câu “xuân sang nắng mỏng như tơ”, trời không nóng, không buốt, vừa đủ để phố phường lên màu thanh sạch.

• Berlin: 10,5°C
• Paris: 14,5°C
• London: 10°C
• Zurich: 10,5°C
• Amsterdam: 8,5°C
• Copenhagen: 5,5°C
• Stockholm: 9,5°C
• Oslo: 6,5°C
• Helsinki: 5°C
• Vienna: 9,5°C
• Budapest: 11°C
• Warsaw: 8°C

Dự báo thời tiết Châu Á - Thái Bình Dương

Khu vực châu Á - Thái Bình Dương hôm nay là nơi tương phản rõ nhất. Đông Bắc Á như Beijing, Tokyo, Seoul vẫn khá mát, đặc biệt ban đêm hạ nhiệt nhanh. Shanghai và Hongkong dễ chịu hơn, còn Singapore, Hà Nội, Saigon, Dubai và Doha lại mang sắc thái ấm đến nóng. Sydney và Melbourne giữ mức nền nhiệt vừa phải, khá ôn hòa. Nhìn tổng thể, đây là bức tranh “nơi áo khoác, chỗ áo ngắn tay”, chỉ trong một vòng khu vực mà cảm giác thời tiết đã khác nhau một trời một vực.

• Beijing: 13°C
• Shanghai: 11,5°C
• Hongkong: 22°C
• Singapore: 29,5°C
• Tokyo: 10,5°C
• Seoul: 8°C
• Sydney: 21,5°C
• Melbourne: 16,5°C
• Dubai: 27,5°C
• Doha: 24,5°C
• Hanoi: 24,5°C
• Saigon: 28,5°C

Nhìn chung, ngày 21/3/2026 là một ngày thời tiết khá “hiền” với phần lớn các đô thị lớn trên thế giới. Bắc Mỹ ấm dần, châu Âu đẹp kiểu đầu xuân, còn châu Á - Thái Bình Dương thì phân tầng rõ từ mát lạnh đến oi nóng. Với ai đang chuẩn bị đăng bài thời tiết forum, đây là một ngày rất dễ viết vì mỗi khu vực đều có nét riêng, không bị đơn điệu. “Trời đất vào xuân, lòng người cũng dễ rộng”, thời tiết đẹp đôi khi cũng là một tin vui nhỏ giữa bao tin tức căng thẳng của thế giới.

Nhờ sự kiên trì, tư duy nhạy bén và tinh thần không bỏ cuộc, 4 con giáp dưới đây từng bước viết nên câu chuyện đổi đời đáng ngưỡng mộ.

Con giáp Dần: Bản lĩnh tiên phong, dám nghĩ dám làm để bứt phá

Chính sự liều lĩnh có tính toán giúp tuổi Dần dám thử những mô hình mới, đi trước thị trường.

Theo tử vi 12 con giáp, người tuổi Dần mang khí chất mạnh mẽ, quyết đoán và không ngại thử thách.

Dù rơi vào hoàn cảnh khó khăn hay trắng tay, họ vẫn giữ được tinh thần thép, xem nghịch cảnh như bàn đạp để vươn lên.

Điểm nổi bật của con giáp Dần là khả năng nhìn xa trông rộng và nắm bắt cơ hội cực nhanh. Khi đã xác định mục tiêu, họ hành động dứt khoát, không chần chừ.

Trong giai đoạn khởi nghiệp, dù thiếu vốn hay nguồn lực, họ vẫn có thể thu hút được những người cùng chí hướng để cùng nhau phát triển.

Chính sự liều lĩnh có tính toán giúp tuổi Dần dám thử những mô hình mới, đi trước thị trường.

Khi cơ hội đến, họ không chỉ nắm bắt mà còn tận dụng triệt để, từ đó tạo ra bước ngoặt lớn trong sự nghiệp.

Theo thời gian, tài sản tích lũy ngày càng nhiều, giúp họ chuyển mình từ tay trắng thành người có của ăn của để.

Con giáp Tỵ: Im lặng quan sát, ra đòn chính xác để làm giàu

Dù bắt đầu từ con số 0, con giáp Tỵ vẫn từng bước tích lũy và gia tăng tài sản một cách bền vững.

Người tuổi Tỵ nổi tiếng với sự thông minh, điềm tĩnh và khả năng phân tích sâu sắc. Họ không hành động theo cảm tính mà luôn cân nhắc kỹ lưỡng trước mỗi quyết định quan trọng.

Trước khi bắt tay vào làm giàu, con giáp Tỵ thường dành nhiều thời gian nghiên cứu thị trường, lập kế hoạch chi tiết và chuẩn bị kỹ càng mọi phương án.

Khi chưa đủ điều kiện, họ sẵn sàng chờ đợi, không nóng vội.

Nhưng khi cơ hội xuất hiện, họ hành động rất nhanh và chính xác. Những quyết định mang tính "đòn quyết định" này thường giúp họ mở ra hướng đi mới, tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt.

Ngoài ra, con giáp Tỵ còn có tư duy tài chính tốt, biết cách sử dụng nguồn lực hiệu quả và đầu tư hợp lý.

Nhờ đó, dù bắt đầu từ con số 0, họ vẫn từng bước tích lũy và gia tăng tài sản một cách bền vững.

Con giáp Ngọ: Không ngừng tiến lên, biến nỗ lực thành tiền bạc

Từ những bước đi nhỏ ban đầu, con giáp Ngọ dần xây dựng được nền tảng tài chính vững chắc và hiện thực hóa giấc mơ làm giàu.
Người tuổi Ngọ mang trong mình nguồn năng lượng dồi dào, luôn khao khát phát triển và khẳng định bản thân.

Dù xuất phát điểm thấp, họ không than vãn hay đổ lỗi cho hoàn cảnh mà chọn cách hành động.

Tinh thần ham học hỏi giúp con giáp Ngọ không ngừng nâng cao năng lực. Họ sẵn sàng thử sức ở nhiều lĩnh vực, tích lũy kinh nghiệm và kỹ năng để tăng khả năng cạnh tranh.

Trong công việc, con giáp Ngọ nổi bật bởi sự chăm chỉ, linh hoạt và tinh thần trách nhiệm cao. Nhờ đó, họ dễ dàng ghi điểm với cấp trên và đồng nghiệp, mở ra nhiều cơ hội thăng tiến.

Khi sự nghiệp dần ổn định, các mối quan hệ cũng mở rộng, thu nhập của họ tăng lên rõ rệt.

Từ những bước đi nhỏ ban đầu, con giáp Ngọ dần xây dựng được nền tảng tài chính vững chắc và hiện thực hóa giấc mơ làm giàu.

Con giáp Dậu: Khéo quản lý tiền bạc, tích tiểu thành đại
.
Dù không giàu nhanh, nhưng con giáp Dậu lại có nền tảng tài chính ổn định và lâu dài, đủ để chuyển mình từ trắng tay thành người dư dả.

Con giáp Dậu là hình mẫu điển hình của người biết "liệu cơm gắp mắm". Họ hiểu rõ giá trị của đồng tiền nên luôn chi tiêu hợp lý và có kế hoạch tài chính rõ ràng.

Trong giai đoạn khởi nghiệp, dù nguồn lực hạn chế, họ vẫn biết cách tận dụng tối đa để tạo ra giá trị lớn nhất.

Nhờ sự nhạy bén, con giáp Dậu dễ dàng phát hiện những nhu cầu nhỏ nhưng tiềm năng trên thị trường, từ đó xây dựng sản phẩm và dịch vụ phù hợp.

Không chỉ giỏi kiếm tiền, họ còn biết cách giữ tiền. Khả năng kiểm soát chi phí tốt giúp tuổi Dậu tối ưu lợi nhuận và tránh được những rủi ro không cần thiết.

Chính sự cẩn trọng và bền bỉ này giúp họ từng bước tích lũy tài sản.

Dù không giàu nhanh, nhưng con giáp Dậu lại có nền tảng tài chính ổn định và lâu dài, đủ để chuyển mình từ trắng tay thành người dư dả.

Từ trắng tay đến đầy túi: Điểm chung của những con giáp thành công
Điểm chung của 4 con giáp này không nằm ở xuất phát điểm, mà ở tư duy và thái độ sống. Họ không sợ khó, không ngại khổ, luôn chủ động nắm bắt cơ hội và kiên trì với mục tiêu đã chọn.

Làm giàu chưa bao giờ là con đường dễ dàng, nhưng với những người biết nỗ lực đúng cách, thành công chỉ là vấn đề thời gian.

* Thông tin trong bài mang tính tham khảo.

VietBF@ sưu tập

Mỹ dường như đang điều động tàu đổ bộ tấn công USS Boxer đến Trung Đông trong lúc cân nhắc khả năng chiếm đảo Kharg của Iran.

Ba quan chức Mỹ ngày 22/3 nói với Reuters rằng 2.500 lính thủy đánh bộ cùng tàu đổ bộ tấn công USS Boxer và các chiến hạm hộ tống sẽ tới Trung Đông, song chưa tiết lộ nhiệm vụ liên quan. Hai quan chức khẳng định Mỹ chưa quyết định có đổ quân vào lãnh thổ Iran hay không.

Chuyên trang quân sự Mỹ War Zone nhận định triển khai cấp tốc nhóm tác chiến đổ bộ Boxer cùng Đơn vị Thủy quân Lục chiến Viễn chinh (MEU) số 11 là động thái hỗ trợ chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng.

Lầu Năm Góc từ chối bình luận về thông tin trên, tuyên bố không có gì để công bố về hoạt động triển khai sắp diễn ra.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói nhiệm vụ của Lầu Năm Góc là tạo điều kiện tối đa cho Tổng thống Mỹ. "Điều này không đồng nghĩa với ông ấy đã ra quyết định. Tổng thống đã nói là chưa có kế hoạch triển khai lực lượng trên bộ ở bất cứ đâu vào lúc này", bà cho biết.

Nếu được xác nhận, đây sẽ là nhóm tác chiến đổ bộ (ARG) thứ hai được Mỹ điều động đến Trung Đông. Truyền thông Mỹ tuần trước cho biết ARG Tripoli cùng MEU 31 đã bắt đầu di chuyển từ Thái Bình Dương tới vùng Vịnh, dự kiến tham gia chiến dịch nhằm vào Iran.

Theo hãng tin Axios của Mỹ, chính quyền Tổng thống Donald Trump có thể đang nghiêng về phương án phong tỏa đảo Kharg, được mệnh danh là "huyết mạch dầu mỏ" của Iran. Mục tiêu chính là tăng áp lực lên Tehran và buộc nước này mở lại eo biển Hormuz.

"Tổng thống Trump muốn mở cửa eo biển Hormuz. Nếu ông ấy cho rằng cần chiếm đảo Kharg để thực hiện điều này hoặc quyết định mở chiến dịch đổ bộ bờ biển, hoạt động đó sẽ diễn ra. Tuy nhiên, ông Trump chưa chốt phương án hành động", một quan chức Mỹ nói.

Mỹ cuối tuần trước phát động không kích quy mô lớn nhằm vào mục tiêu quân sự ở Kharg, nhưng không tấn công hạ tầng dầu khí trên đảo.


Tàu đổ bộ USS Boxer trên biển ngày 27/2. Ảnh: US Navy

Giới chuyên gia nhận định đổ quân vào đảo Kharg sẽ là động thái leo thang mạnh, đòi hỏi chiến dịch quy mô lớn, kéo dài và tiềm ẩn nhiều rủi ro, nguy cơ gây ra hậu quả nghiêm trọng, thậm chí cả ở trong nội bộ nước Mỹ.

Hòn đảo cách đất liền khoảng 32 km, khiến lực lượng Mỹ đóng ở đây có thể bị Iran tấn công bằng nhiều vũ khí khác nhau. Bên cạnh đó, các tàu đổ bộ tấn công của Mỹ sẽ gặp khó khăn khi di chuyển qua eo biển Hormuz để tiếp cận đảo Kharg.

Chiến dịch phong tỏa đường biển đối với đảo Kharg dễ thực hiện hơn trong ngắn hạn, song cũng đi kèm nguy cơ chiến hạm Mỹ bị Iran tấn công bằng xuồng tự sát, tên lửa hành trình chống hạm và các vũ khí phi đối xứng khác.

VietBF@sưu tập

Iran cho biết sẵn sàng tạo điều kiện để các tàu Nhật Bản đi qua eo biển Hormuz, tuyến huyết mạch vận chuyển năng lượng đang gần như bị phong tỏa.

"Chúng tôi không đóng cửa eo biển. Nó vẫn mở", Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nói trong cuộc phỏng vấn hôm 20/3, thêm rằng Tehran chỉ áp đặt hạn chế đối với tàu thuộc những nước tham gia cuộc tấn công chống lại Iran và vẫn hỗ trợ nước khác trong bối cảnh lo ngại về an ninh gia tăng.

23 tàu thương mại, trong đó có 10 tàu chở dầu, đã bị tấn công hoặc gặp sự cố tại eo biển Hormuz từ khi xung đột Trung Đông bùng phát. Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) hôm 18/3 ước tính gần 20.000 thủy thủ và khoảng 3.200 tàu đang mắc kẹt tại vùng biển này.


Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi trong một cuộc phỏng vấn tại Tehran tháng 12/2025. Ảnh: Kyodo News

Theo ông Araghchi, Iran sẵn sàng đảm bảo an toàn cho tàu của các quốc gia như Nhật Bản đi qua eo biển Hormuz nếu họ phối hợp với Tehran. Ngoại trưởng Araghchi cho hay vấn đề này đã được thảo luận trong cuộc hội đàm gần đây với người đồng cấp Nhật Bản Toshimitsu Motegi.

Ngoại trưởng Iran lưu ý các cuộc thảo luận vẫn tiếp diễn, nhưng ông không thể tiết lộ chi tiết. Nhật Bản nhập khẩu hơn 90% lượng dầu thô từ Trung Đông, phần lớn trong số đó đi qua eo biển Hormuz.

Công ty dữ liệu và phân tích Kpler ở Bỉ cho hay từ ngày 1/3 đến 19/3, khoảng 114 lượt tàu hàng đã di chuyển qua eo biển Hormuz, trong đó có 69 tàu dầu, hầu hết di chuyển về phía đông để rời khỏi vịnh Ba Tư. Phần lớn trong số đó là tàu chở dầu Iran, tiếp theo là Hy Lạp, Trung Quốc, theo thống kê của BBC.

Công ty tư vấn hàng hải Clarksons cho biết có những dấu hiệu cho thấy các tàu có thể đang quá cảnh qua eo biển với sự "đặc cách" của Iran, khi một số tàu đi theo lộ trình gần bờ biển Iran hơn bình thường. Dữ liệu theo dõi tàu chở dầu Karachi treo cờ Pakistan cho thấy nó đã di chuyển sát bờ biển Iran ngày 15/3, thay vì lộ trình giữa eo biển như thông thường.

Trong cuộc phỏng vấn, ông Araghchi nói rằng Iran ở thế bị động trong xung đột với Mỹ, Israel và cuộc tấn công xảy ra khi Tehran đang đàm phán với Washington. "Đây là hành động gây hấn vô cớ, bất hợp pháp", ông nói, thêm rằng phản ứng của Iran là tự vệ và sẽ tiếp tục "cho đến khi nào cần thiết".

Ngoại trưởng Iran nhấn mạnh đất nước ông không hướng đến "lệnh ngừng bắn tạm thời, mà chiến sự phải chấm dứt triệt để, toàn diện và lâu dài". Bất kỳ giải pháp nào cũng phải bao gồm các đảm bảo nhằm ngăn chặn những cuộc tấn công tái diễn trong tương lai, cũng như bồi thường thiệt hại do xung đột.

Ông kêu gọi cộng đồng quốc tế, trong đó có Nhật Bản, lên tiếng phản đối chiến dịch của Mỹ và Israel, đồng thời đánh giá cao lập trường "cân bằng và công bằng" truyền thống của Tokyo cũng như mối quan hệ hữu nghị lâu dài giữa hai nước.

Ông lưu ý một số quốc gia đang nỗ lực làm trung gian hòa giải để chấm dứt xung đột và Iran sẵn sàng đón nhận, xem xét các đề xuất. Theo Ngoại trưởng Iran, Mỹ chưa sẵn sàng tiếp nhận giải pháp thực sự.

Chiến sự Trung Đông bùng phát từ ngày 28/2 đã leo thang thành cuộc đối đầu rộng lớn hơn, làm dấy lên lo ngại về sự ổn định khu vực và an ninh nguồn cung năng lượng đi qua eo biển Hormuz.

Nhiều quốc gia gồm Anh, Pháp, Đức, Nhật Bản, Canada, Hàn Quốc, Thụy Điển và Bahrain đã cam kết tham gia "nỗ lực thích hợp" nhằm đảm bảo an toàn cho việc đi qua eo biển Hormuz, song không nêu chi tiết cách thức mà họ sẽ thực hiện.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 20/3 tuyên bố không muốn đạt thỏa thuận ngừng bắn khi Mỹ đang gây tổn thất nặng nề cho Iran, nhưng sẽ xem xét giảm dần hoạt động quân sự. Một quan chức cấp cao Iran sau đó nói rằng Tehran không nhận thấy dấu hiệu nào thể hiện Washington đang "giảm dần" chiến dịch tấn công như lời ông Trump.

VietBF@sưu tập

Iran được cho là đã phóng tên lửa đạn đạo về phía căn cứ Diego Garcia của Mỹ giữa Ấn Độ Dương, cách lãnh thổ nước này 4.000 km.

Wall Street Journal ngày 20/3 dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên cho biết Iran đã phóng hai tên lửa đạn đạo tầm xa về phía căn cứ Diego Garcia, đánh dấu lần đầu tiên Tehran tìm cách vươn tầm tấn công ra ngoài khu vực Trung Đông và đe dọa lợi ích của Washington ở Ấn Độ Dương.

Một tên lửa gặp sự cố giữa hành trình và rơi xuống biển, quả còn lại bị một tàu chiến Mỹ phóng tên lửa SM-3 đánh chặn. Hiện chưa rõ nỗ lực đánh chặn này thành công hay tên lửa còn lại của Iran bay chệch mục tiêu.


Oanh tạc cơ chiến lược B-2 và máy bay tiếp dầu KC-135 tại căn cứ Diego Garcia tháng 12/2025. Ảnh: USAF

Căn cứ Diego Garcia nằm trên một đảo xa xôi thuộc Lãnh thổ Ấn Độ Dương thuộc Anh, cách Iran khoảng 4.000 km. Đây là căn cứ chiến lược, nơi Mỹ triển khai oanh tạc cơ chiến lược B-2, tàu ngầm hạt nhân và tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường.

Giới chức Iran chưa đưa ra tuyên bố về đòn đánh này. Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cơ quan chỉ huy các hoạt động quân sự Mỹ ở Trung Đông, chưa xác nhận triển khai đánh chặn tên lửa nào nhắm vào Diego Garcia.

Đây có thể là đòn tấn công có tầm xa nhất của Iran kể từ khi xung đột nổ ra với Mỹ và Israel vào ngày 28/2, cũng là lần đầu tiên Tehran nhắm mục tiêu vào căn cứ Diego Garcia.

Đảo san hô Diego Garcia có diện tích 30 km2, được coi là tiền đồn có vị trí chiến lược với quân đội Mỹ. Các chiến đấu cơ và tàu chiến đóng quân tại đây từng tham gia Chiến tranh Vùng Vịnh cũng như chiến dịch quân sự ở Afghanistan và Libya. Vị trí của Diego Garcia giúp Washington triển khai lực lượng khắp Trung Đông, Trung Á, Nam Á và Ấn Độ Dương.

Vai trò của hòn đảo càng trở nên quan trọng sau khi Mỹ đóng cửa căn cứ không quân Bagram tại Afghanistan và rút khỏi quốc gia Trung Á.

Đây cũng là một trong số ít địa điểm có thể tiếp nhận oanh tạc cơ B-2. Trên đảo có 4 nhà chứa máy bay hình vỏ sò với thiết bị kiểm soát môi trường được gọi là Hệ thống Trú ẩn B-2 (BS22) chuyên phục vụ mẫu oanh tạc cơ tàng hình này.

Việc Iran nhắm mục tiêu cách xa lãnh thổ cho thấy tầm bắn tên lửa của nước này có thể lớn hơn so với những gì Tehran từng công bố. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi trước đó khẳng định nước này chủ động giới hạn tầm bắn tên lửa ở mức 2.000 km, chủ yếu để tự vệ.

Một số tổ chức nghiên cứu từng đưa ra đánh giá khác nhau về năng lực tên lửa của Iran. Nhận định phổ biến của cộng đồng quốc tế là kho tên lửa Iran chủ yếu gồm tên lửa đạn đạo tầm ngắn với tầm bắn khoảng 1.000 km và tầm trung lên tới 3.000 km.

Chuyên trang Iran Watch, thuộc Dự án Wisconsin về Kiểm soát Vũ khí Hạt nhân có trụ sở tại Washington, cho rằng Tehran từ lâu đã sở hữu tên lửa có thể đạt tầm 4.000 km. Trung tâm Nghiên cứu và Giáo dục Alma của Israel ước tính tầm tối đa của kho tên lửa Iran chỉ vào khoảng 3.000 km, song cũng ghi nhận thông tin Iran đang phát triển vũ khí với tầm bắn xa hơn.

Vụ tấn công diễn ra sau khi Anh xác nhận cho phép Mỹ sử dụng căn cứ của nước này cho các hoạt động phòng vệ trong cuộc chiến với Iran, trong đó có hoạt động phá hủy các bệ phóng và làm suy yếu năng lực tên lửa mà Iran sử dụng để tấn công tàu thuyền ở eo biển Hormuz.

VietBF@sưu tập

Bồi thẩm đoàn kết luận rằng hai dòng tweet được đăng tải vào tháng 5.2022 bởi tỉ phú Musk chứa những tuyên bố sai sự thật, dẫn đến sự sụt giảm giá cổ phiếu của Twitter trước khi ông mua lại mạng xã hội này vào tháng 10.2022.

Bồi thẩm đoàn liên bang ở California (Mỹ) ngày 21.3 phán quyết rằng tỉ phú Elon Musk đã lừa dối các cổ đông của Twitter, khiến giá cổ phiếu của công ty giảm mạnh khi ông chuẩn bị mua lại nó với giá 44 tỉ USD.

Phán quyết trong vụ kiện tập thể về chứng khoán này có nghĩa là ông Musk - người giàu nhất thế giới - có thể bị buộc phải trả hàng tỉ USD, theo AFP dẫn mức thiệt hại được bồi thẩm đoàn tính toán.

Tỉ phú Elon Musk thua kiện, có thể phải trả hàng tỉ USD

Vài phút sau khi phán quyết được công bố, các luật sư của doanh nhân này cho biết thân chủ của họ sẽ kháng cáo.

Sau phiên tòa kéo dài ba tuần tại tòa án liên bang San Francisco (California) - bao gồm cả lời khai trực tiếp của ông Musk - bồi thẩm đoàn đã phán quyết rằng hai dòng tweet được vị tỉ phú đăng tải vào tháng 5.2022 chứa những tuyên bố sai sự thật, dẫn đến sự sụt giảm giá cổ phiếu của Twitter.


Ông Musk bị kết luận đưa thông tin sai lệch khiến giá cổ phiếu Twitter sụt giảm

ẢNH: REUTERS

Nhà đầu tư Giuseppe Pampena đã đệ đơn kiện thay mặt cho những người đã bán cổ phiếu Twitter trong khoảng thời gian từ giữa tháng 5 đến đầu tháng 10.2022. Ông Musk đã mua lại nền tảng mạng xã hội này vào cuối tháng 10.2022 và sau đó đổi tên thành X.

Theo phán quyết, bồi thẩm đoàn đã nhất trí rằng ông Musk đã vi phạm một quy định về chứng khoán liên quan việc cấm đưa ra những tuyên bố sai sự thật và gây hiểu nhầm làm giảm giá cổ phiếu, trong trường hợp này là của Twitter.

Tỉ phú Musk, người xuất hiện trên X rất thường xuyên, đã không phản hồi ngay lập tức về phán quyết.

Theo tạp chí Forbes ngày 21.3, tỉ phú Musk - ông chủ của Tesla và SpaceX - hiện là người giàu nhất thế giới với khối tài sản 814,2 tỉ USD, vượt xa người xếp thứ hai là tỉ phú Larry Page với tài sản 247,9 tỉ USD.

VietBF@sưu tập

Giữa lúc chiến sự Trung Đông mỗi ngày một nóng, dầu tăng như ngựa phi, eo biển Hormuz nghẹt như cổ chai, thì một diễn biến ngoại giao tưởng chừng nằm ở tận Đông Á lại bỗng mang ý nghĩa lớn chẳng kém tiếng bom ngoài chiến trường: Tổng thống Donald Trump bất ngờ đề nghị hoãn cuộc gặp thượng đỉnh rất được chờ đợi với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Bề ngoài, đó có thể chỉ là một thay đổi lịch trình “5 đến 6 tuần”. Nhưng nhìn kỹ, đây không đơn thuần là chuyện dời ngày đổi tháng. Nó phản chiếu thế khó của Washington, phơi bày nỗi lo chiến tranh Iran đang kéo Mỹ lún sâu hơn, và cũng vô tình trao cho Bắc Kinh một khoảng thời gian quý hơn vàng để ngồi yên quan sát, cân nhắc, rồi chọn thời điểm xuống tay về mặt ngoại giao khi đối thủ đã bộc lộ hết chỗ yếu.

Người xưa có câu “tọa sơn quan hổ đấu” — ngồi trên núi nhìn hổ đánh nhau. Trong ván cờ lần này, Trung Quốc dường như đang cố giữ đúng vai như thế. Còn Mỹ, dù miệng vẫn nói “sắp đạt mục tiêu”, “đã thắng”, “đang tính giảm dần hoạt động quân sự”, nhưng thực tế chiến trường, thị trường dầu, phản ứng đồng minh và những đợt điều quân mới cho thấy Nhà Trắng chưa thể bước ra khỏi cơn xoáy của cuộc chiến Iran. Vì vậy, việc hoãn thượng đỉnh không chỉ là một bước lùi mang tính nghi thức, mà còn có thể là dấu hiệu cho thấy Washington đang muốn tránh một cuộc gặp lớn trong lúc vị thế của mình chưa đủ vững.

Thượng đỉnh Mỹ - Trung bị hoãn: dấu hiệu nhỏ nhưng hàm ý rất lớn

Theo các thông tin được đưa ra, cuộc gặp cấp cao giữa Donald Trump và Tập Cận Bình vốn được Nhà Trắng xếp lịch vào cuối tháng Ba, cụ thể từ ngày 31/3 đến 2/4. Đây lẽ ra là một hội nghị đặc biệt quan trọng, bởi quan hệ Mỹ - Trung đã trải qua một giai đoạn vừa cạnh tranh gay gắt, vừa cố tìm điểm ổn định để khỏi trượt vào đụng độ toàn diện. Trong bối cảnh đó, thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo không chỉ là cuộc gặp mang tính biểu tượng, mà còn là dịp để hai siêu cường kinh tế và quân sự hàng đầu thế giới dò xét nhau, mặc cả với nhau, và nếu thuận lợi thì tái thiết lập một số nguyên tắc chung để tránh va chạm lớn.

Thế nhưng, ông Trump lại chủ động đề nghị dời cuộc gặp thêm khoảng 5 đến 6 tuần. Bắc Kinh không xác nhận chính thức chuyến thăm ngay từ đầu, và sau đề nghị hoãn đó cũng không đưa ra câu trả lời rõ ràng. Phía Trung Quốc cố giữ giọng điệu mềm mại, tránh làm lớn chuyện, chỉ nói rằng các cuộc gặp giữa lãnh đạo cấp cao có vai trò “không thể thay thế” trong việc dẫn dắt quan hệ song phương. Câu trả lời tưởng như bình thường, nhưng chính sự mơ hồ đó lại là cách Bắc Kinh giữ thêm khoảng trống để xoay chuyển khi cần.

Nói một cách dễ hiểu, Trung Quốc không vội nhận lời chắc nịch, cũng không vội từ chối. Họ để cánh cửa mở, nhưng không để tay mình bị trói. Đó là cách chơi rất quen thuộc của Bắc Kinh: không nói quá nhiều, không lộ quá sớm, không tự đặt mình vào góc hẹp. Trong khi đó, chính sự chủ động xin hoãn từ phía Trump lại khiến nhiều người nhìn ra rằng Nhà Trắng có lẽ đang muốn mua thêm thời gian, chờ chiến sự Iran ngã ngũ hoặc ít nhất bớt hỗn loạn trước khi bước vào một bàn cờ lớn hơn với Trung Quốc.

Chiến tranh Iran vô tình mở ra khoảng thở chiến lược cho Bắc Kinh

Với Trung Quốc, Iran không chỉ là một quốc gia Trung Đông xa xôi, mà còn là đối tác chiến lược quan trọng trong khu vực, cả về năng lượng, địa chính trị lẫn ảnh hưởng đối trọng với Mỹ. Bởi vậy, cuộc chiến mà Mỹ phát động nhằm vào Iran ngay trước thời điểm dự kiến diễn ra thượng đỉnh với Tập Cận Bình đã đặt Bắc Kinh vào một tình thế rất nhạy cảm. Một mặt, họ không muốn bị nhìn nhận là đứng hẳn về phía Tehran theo cách công khai, vì như thế sẽ làm quan hệ với các nước vùng Vịnh và với châu Âu thêm phức tạp. Mặt khác, họ cũng không muốn ngồi vào bàn đàm phán với Trump trong lúc Washington đang dốc sức đánh vào đối tác chiến lược quan trọng nhất của mình ở Trung Đông.

Theo những đánh giá từ phía Trung Quốc, trước khi chiến sự bùng nổ, Bắc Kinh đã theo dõi rất sát tình hình Iran nhưng không ngờ Mỹ lại nổ súng trước cả cuộc gặp Tập - Trump. Điều đó khiến Trung Quốc thấy rõ hơn mức độ khó lường của chính quyền Trump. Và trong ngoại giao, cái khó lường ấy vừa là mối nguy, vừa là món quà cho đối thủ biết chờ thời. Vì càng khó đoán, càng dễ tự mắc lỗi; càng hành động gấp, càng để lộ khoảng hở.

Việc hoãn thượng đỉnh trong hoàn cảnh này, nhìn từ góc độ Bắc Kinh, rõ ràng có lợi. Nó cho phép Trung Quốc tránh bị dồn vào thế phải lựa chọn vội vàng về ngôn từ, lập trường và hình ảnh đối ngoại trong lúc chiến tranh Iran còn quá nhiều ẩn số. Nó cũng cho Bắc Kinh thêm thời gian để đánh giá xem Trump thực sự kiểm soát tình hình đến đâu, cuộc chiến sẽ kéo dài bao lâu, giá dầu còn leo đến mức nào, và quan trọng hơn cả: mức độ suy yếu chính trị của ông Trump trong nước Mỹ sẽ lớn đến đâu nếu chiến tranh không thể kết thúc nhanh như ông vẫn hứa.

Bắc Kinh nhìn thấy gì trong lời xin hoãn của Trump? Một dấu hiệu của sự sốt ruột và bất lợi

Một số tiếng nói từ phía học giả và giới am hiểu chính sách Trung Quốc cho rằng việc ông Trump xin hoãn cuộc gặp tự nó đã nói lên nhiều điều. Nó có thể phản ánh nhận thức trong nội bộ Mỹ về việc chiến tranh Iran khó kết thúc sớm như mong muốn. Và nếu cuộc chiến kéo dài, Trump sẽ ngày càng bị bào mòn cả về chính trị lẫn đòn bẩy thương lượng.

Lập luận rất rõ: chiến tranh càng lê thê, cảm giác thất vọng của Trump càng lớn. Một nhà lãnh đạo từng thích phô diễn hình ảnh quyết đoán, mau lẹ, ưa kết thúc bằng tuyên bố “chúng ta đã thắng”, nếu bị lôi vào một chiến dịch dài ngày, đắt đỏ, gây tác động xấu lên thị trường dầu, lên giá xăng và lên tăng trưởng toàn cầu, thì vị thế mặc cả trong bất kỳ hồ sơ quốc tế nào khác cũng sẽ suy giảm theo. Nói dân dã, “bụng đói thì đầu gối phải bò”. Khi trong tay không còn nhiều lá bài mạnh, bước vào bàn với Bắc Kinh tất nhiên sẽ khó ngẩng cao đầu như lúc trước.

Thậm chí từ phía Trung Quốc còn có quan điểm cho rằng, ngay cả trước khi Iran làm mọi chuyện rối tung, ông Trump đã bước vào giai đoạn không còn sung sức như mong muốn. Phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ liên quan tới các mức thuế khẩn cấp diện rộng trước đó đã làm suy yếu một phần hình ảnh cứng rắn mà Trump muốn trình diễn. Bây giờ thêm cuộc chiến với Iran kéo dài, phản ứng trong nước chia rẽ, lời hứa “sẽ xong nhanh thôi” biến thành chuỗi ngày sa lầy, thì Bắc Kinh càng có lý do để kiên nhẫn hơn.


Nếu chiến tranh Iran vượt khỏi tầm kiểm soát, Trung Quốc có thể bước vào đàm phán với thế mạnh hơn hẳn

Bài toán không chỉ nằm ở chuyện hoãn vài tuần. Cái mà Bắc Kinh đang thật sự theo dõi là liệu Trump có giữ được quyền chủ động đối với cuộc chiến Iran hay không. Nếu không, thì mọi hồ sơ khác, từ thương mại, công nghệ, Đài Loan, Biển Đông, cho tới trật tự khu vực châu Á - Thái Bình Dương, đều sẽ bị ảnh hưởng gián tiếp.

Một cuộc chiến khiến 20% dòng dầu thế giới bị đe dọa qua Hormuz, khiến giá dầu có lúc leo lên 112 USD/thùng, khiến xăng tại Mỹ tăng mạnh, khiến chứng khoán và trái phiếu rung lắc, thì dĩ nhiên không phải câu chuyện chỉ gói trong Trung Đông. Nó bào mòn uy tín điều hành kinh tế của Nhà Trắng. Nó làm đồng minh thêm lo rằng Mỹ ngày càng khó lường. Nó tạo hình ảnh rằng Washington sẵn sàng làm cả thế giới trả giá cho các quyết định quân sự của mình. Trong tình thế đó, Bắc Kinh chỉ việc giữ giọng điềm tĩnh, nhấn mạnh vai trò hòa bình, ổn định, đối thoại, là đã có thể thu về điểm ngoại giao.

Một số chuyên gia còn cho rằng chiến tranh Iran đã trao cho Trung Quốc “cơ hội vàng” để tự tô vẽ mình như một đối tác đáng tin cậy hơn Mỹ, nhất là trong mắt các nước vùng Vịnh và một phần châu Âu. Không nhất thiết vì Trung Quốc thật sự tốt hơn, mà đơn giản vì sự thất thường từ phía Washington làm người ta cảm thấy Bắc Kinh “ít ra cũng dễ đoán hơn”. Mà trong thời đại bất ổn, sự dễ đoán nhiều khi đã là một loại tài sản chiến lược.

Nếu đến lúc thượng đỉnh diễn ra mà Trump vẫn chưa kiểm soát được hậu quả chiến tranh, thì Trung Quốc có thể bước vào cuộc gặp với tâm thế ung dung hơn: không cần nhượng bộ sớm, không cần vội xuống thang, cứ chờ đối thủ tự mang nhu cầu ổn định đến trước cửa.

Trung Quốc vẫn cẩn trọng: không vội đứng hẳn về Iran, cũng không muốn bị lôi vào cơn lửa

Dù được lợi tương đối về thế cờ, Bắc Kinh không phải không có cái lo của mình. Trung Quốc phụ thuộc rất lớn vào nguồn năng lượng từ Trung Đông và có lợi ích kinh tế, công dân, tài sản trong khu vực. Nếu chiến tranh gây thương vong lớn cho công dân Trung Quốc hoặc gây thiệt hại nặng cho tài sản Trung Quốc, thì tình hình sẽ lập tức đổi màu.

Có nguồn tin cho rằng một trong những “lằn ranh đỏ” của Bắc Kinh là nếu chiến sự Iran khiến công dân Trung Quốc thiệt mạng hàng loạt hay các tài sản lớn của Trung Quốc bị đánh trúng nghiêm trọng, thì cuộc gặp giữa Trump và Tập Cận Bình có thể đổ vỡ luôn chứ không chỉ đơn giản là hoãn. Điều này dễ hiểu. Bởi một khi lợi ích cốt lõi bị chạm vào, Trung Quốc không thể giả vờ bình thản như lúc chỉ đứng ngoài quan sát.

Ngoài ra, dù Trung Quốc đã mô tả cuộc chiến là “một cuộc chiến không bao giờ nên xảy ra”, họ vẫn cố tránh bị nhìn nhận là thiên hẳn về một phía. Bắc Kinh đang chơi bài “chờ xem”, không chỉ vì tính toán với Mỹ mà còn vì họ muốn giữ quan hệ với nhiều đối tác trong khu vực. Giữ thế mập mờ vừa đủ là cách để không bị khóa chân vào một liên minh hay một trách nhiệm mà họ chưa chắc muốn gánh.

Đây cũng là phong cách ngoại giao rất đặc trưng của Trung Quốc hiện nay: nói ít, nói chung, tránh lời cam kết quá cứng, nhưng vẫn đặt mình vào vị trí người có thể xuất hiện như “người lớn có trách nhiệm” khi người khác bắt đầu mệt mỏi vì xung đột.

Bên trong hậu trường chuẩn bị thượng đỉnh: Trung Quốc có thêm thời gian, và điều đó làm họ dễ thở

Những ai không quen với ngoại giao cấp nguyên thủ thường nghĩ rằng hội nghị chỉ là chuyện chọn ngày, sắp ghế, chụp ảnh. Thực tế, một cuộc gặp giữa Tập Cận Bình và Donald Trump là một bộ máy khổng lồ, nơi từng câu chữ, từng bước đi, từng vị trí đứng, từng cách bắt tay, từng dòng thông cáo chung đều phải được mài rất kỹ từ hàng tháng trước. Chỉ cần một cụm từ trong văn bản khác nhau vài chữ cũng có thể kéo theo tranh cãi lớn.

Vì vậy, theo một số ý kiến từ phía Trung Quốc, việc lùi lịch thật ra khiến nhiều người ở Bắc Kinh thở phào. Họ cho rằng công tác chuẩn bị cho chuyến thăm ban đầu còn chưa đủ độ chín. Cách chính quyền Trump vận hành quá trình chuẩn bị lần này bị đánh giá là khác với các đời tổng thống Mỹ trước đây, vừa gấp gáp hơn, vừa thiếu một số bước ngoại giao truyền thống.

Thông thường, trước chuyến thăm cấp tổng thống tới Trung Quốc, sẽ có chuyến tiền trạm từ Ngoại trưởng Mỹ hoặc Cố vấn An ninh Quốc gia để dọn đường về nghi thức, nội dung và thông điệp. Nhưng lần này, những bước chuẩn bị như thế không diễn ra trọn vẹn. Dù đã có các cuộc gặp ở Paris giữa đoàn của Phó thủ tướng Hà Lập Phong bên Trung Quốc và Bộ trưởng Thương mại Scott Bessent phía Mỹ để đặt nền tảng cho thượng đỉnh, chừng đó vẫn bị xem là chưa đủ.

Thế nên, việc lùi lại vài tuần không hẳn là điều xấu cho cả hai bên. Với Bắc Kinh, đây là thời gian để rà lại từng chữ, từng cử chỉ, từng cam kết. Với Washington, đây là cơ hội để bớt bối rối trong bối cảnh chiến tranh Iran đang thiêu đốt chương trình nghị sự. Nói cách khác, cái cớ Iran đang giúp cả hai thoát khỏi một cuộc gặp có nguy cơ “non lửa”.

Quan hệ Mỹ - Trung sắp tới: tiếp tục cạnh tranh, nhưng chưa ai muốn buông ngoại giao thượng đỉnh

Dù căng thẳng nhiều mặt, khả năng lớn nhất đối với quan hệ Mỹ - Trung trong thời gian tới vẫn là cạnh tranh có kiểm soát, kèm theo những nỗ lực ổn định từng đợt. Việc chỉ hoãn chứ chưa hủy cuộc gặp cho thấy cả Washington lẫn Bắc Kinh đều chưa muốn đập bỏ kênh ngoại giao nguyên thủ. Bởi trong bối cảnh hai nước là hai nền kinh tế lớn nhất thế giới và cũng là hai trung tâm quyền lực quân sự hàng đầu, để quan hệ mất phanh hoàn toàn là điều cả hai đều không muốn gánh.

Tuy nhiên, vấn đề của thời kỳ này là quan hệ song phương quá dễ bị chấn động bởi các cú sốc bên ngoài. Chiến tranh Iran là ví dụ sống động nhất. Một mặt trận nổ ra ở Trung Đông có thể ngay lập tức làm lệch bánh lái ngoại giao Mỹ - Trung ở Thái Bình Dương. Giá dầu tăng ở Hormuz có thể ảnh hưởng tới đòn bẩy đàm phán thương mại ở Bắc Kinh. Và nếu chiến tranh kéo dài đến mức làm tăng trưởng toàn cầu chậm lại, thì mọi tính toán kinh tế song phương cũng sẽ phải viết lại.

Nói cách khác, quan hệ Mỹ - Trung lúc này không chỉ phụ thuộc vào ý chí riêng của Washington và Bắc Kinh, mà còn phụ thuộc vào hàng loạt cú sốc bên ngoài. Mà chính điều đó lại làm lợi cho Trung Quốc trong giai đoạn này, vì họ đang ở vị trí người quan sát nhiều hơn là người bị cuốn vào tâm bão.

Iran phản đòn: bắn tên lửa tới Diego Garcia, đánh tín hiệu rằng chiến tranh chưa hề dịu lại

Trong lúc ông Trump nói Mỹ đang cân nhắc giảm dần hoạt động quân sự, thực địa lại cho thấy một câu chuyện hoàn toàn khác. Iran đã phóng tên lửa đạn đạo tầm trung về phía Diego Garcia, căn cứ quân sự chung Mỹ - Anh ở Ấn Độ Dương, nằm cách bờ biển Iran khoảng 3.810 km. Dù hai quả tên lửa được nói là không trúng mục tiêu, bản thân việc Iran có thể vươn tay tới căn cứ này đã là một tín hiệu rất mạnh.

Diego Garcia từ lâu là điểm tựa quan trọng của Mỹ cho các hoạt động tầm xa, đặc biệt với phi đội máy bay ném bom hạng nặng. Nếu một cơ sở như vậy bị Iran đưa vào danh sách mục tiêu, thì điều đó nói lên rằng Tehran không hề tin câu chuyện “Mỹ sắp winding down”. Ngược lại, họ xem các phát biểu của Trump chủ yếu là đòn tâm lý nhằm trấn an thị trường giữa lúc Hormuz vẫn nghẹt, giá dầu vẫn tăng và tâm lý tài chính toàn cầu vẫn chao đảo.

Một nguồn phía Iran còn nói rất cứng rằng Tehran không hề thấy có dấu hiệu giảm hoạt động quân sự đáng kể nào của Mỹ trong khu vực. Thậm chí họ cho rằng Iran không nên chỉ “dạy Trump một bài học tạm thời”, mà phải dạy một “bài học lịch sử”. Câu chữ ấy cho thấy tâm thế của Tehran không phải đang chờ xuống thang, mà là đang chuẩn bị cho một cuộc chơi dài, dai dẳng và đầy tính biểu tượng.



Baghdad, Tehran và những đốm lửa mới: Trung Đông chưa hề bước vào pha hạ nhiệt

Không chỉ Diego Garcia, phía Iran còn tuyên bố đã nhắm vào căn cứ hậu cần của Đại sứ quán Mỹ ở Baghdad ba lần trong ngày thứ Sáu. Trước đó, Đại sứ quán Mỹ tại Baghdad đã phải ra thông báo an ninh kêu gọi công dân Mỹ rời Iraq ngay, vì các lực lượng dân quân thân Iran liên tục khuyến khích và tiến hành các đợt tấn công bằng rocket và drone vào mục tiêu gắn với Mỹ. Điều này cho thấy cuộc chiến không còn chỉ là chuyện đụng độ trực diện giữa Mỹ và Iran, mà đang có xu hướng lan thành mạng lưới đối đầu đa điểm, nơi các lực lượng ủy nhiệm, dân quân và mục tiêu mềm cùng bị lôi vào.

Ở Tehran, đúng vào lúc người dân chuẩn bị đón năm mới Ba Tư, một làn sóng không kích mới lại nổ ra. Sau một đêm bị oanh kích nặng, khi năm mới vừa chạm cửa, tiếng bom lại bắt đầu vang lên. Có người dân mô tả âm thanh không kích đến từ khắp các hướng trong thành phố. Những hình ảnh ấy không chỉ cho thấy chiến tranh chưa hề được giảm nhịp, mà còn khiến thế giới thấy rằng Trung Đông đang bước vào giai đoạn cực kỳ bất trắc: ngay cả khoảnh khắc lẽ ra mang ý nghĩa tái sinh, đoàn tụ, hy vọng như Nowruz cũng không được hưởng sự yên tĩnh.



Khoảng trống quyền lực ở Tehran: Mojtaba Khamenei im tiếng, càng làm khu vực thêm bất ổn

Một chi tiết đáng chú ý khác là những nghi ngờ ngày càng lớn quanh tình trạng thực sự của lãnh đạo tối cao mới của Iran, Mojtaba Khamenei. Ông đã có hai thông điệp lớn kể từ khi được chọn kế vị, nhưng cả hai đều không đi kèm video hay âm thanh xác nhận rõ ràng. Chỉ có văn bản đọc trên truyền hình nhà nước cùng một vài hình tĩnh chưa được kiểm chứng đầy đủ. Trong bối cảnh chiến tranh, chuyện an ninh đòi hỏi hạn chế xuất hiện công khai là điều có thể hiểu được. Nhưng khi tình trạng kéo dài đến mức ấy, người ta bắt đầu đặt câu hỏi: ông ta có đang tỉnh táo, có thực sự nắm quyền kiểm soát hay không, hay đang tồn tại một khoảng trống ở đỉnh quyền lực Tehran?

Khoảng trống ấy cực kỳ nguy hiểm. Nó làm dấy lên nỗi lo rằng những phe cứng rắn bên dưới đang tự tung tự tác, dùng các đòn mạnh để chứng minh mình đủ sức lãnh đạo. Nếu vậy, chiến tranh càng khó đoán hơn, và mọi tính toán của Mỹ về kết thúc nhanh càng dễ vỡ vụn.

Trong thông điệp mới, Mojtaba Khamenei còn đưa ra một số nội dung lạ, như cáo buộc các vụ tấn công ở Oman và Thổ Nhĩ Kỳ là cờ giả do Mỹ và Israel dàn dựng, kêu gọi truyền thông chú ý tới bất đồng trong xã hội, thậm chí nói rằng mình từng đi taxi ẩn danh trên đường phố Tehran để nghe dân phàn nàn về kinh tế. Nhưng tất cả những chi tiết ấy rốt cuộc vẫn không xóa được câu hỏi lớn nhất: ai thực sự đang điều khiển Iran lúc này?



Trong mắt cộng đồng người Iran ở Mỹ: Nowruz năm nay không còn là lễ hội, mà là lời cầu cho một Iran mới

Một khía cạnh khác của cuộc chiến là tác động tâm lý sâu sắc tới cộng đồng người Iran sống tại Mỹ. Với nhiều người, Nowruz — “ngày mới” của hơn 3.000 năm truyền thống Ba Tư — vốn là dịp của tái sinh, đoàn tụ, hy vọng. Nhưng năm nay, trong tiếng bom và tin chiến sự, cảm xúc lễ hội nhường chỗ cho nỗi đau, lo lắng và mong mỏi thay đổi.

Có người nói rằng năm nay gần như không còn không khí ăn mừng, vì đồng bào họ ở quê nhà đang sống trong chiến tranh. Có người bày tỏ hy vọng lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo sẽ bị lật đổ, để đó mới là một Nowruz đúng nghĩa mà họ chờ cả đời. Có người thì nói vẫn phải cố giữ lấy nét văn hóa của mình, nhưng cái còn lại chủ yếu là hy vọng cho một Iran tự do.

Những tiếng nói đó cho thấy cuộc chiến này không chỉ là tính toán của nguyên thủ và tướng lĩnh. Nó là nỗi đau kéo dài trong ký ức, trong căn cước, trong cảm thức lưu vong của rất nhiều người. Và chính điều ấy cũng làm cho các nước lớn như Trung Quốc phải cẩn trọng hơn: chiến tranh Iran không chỉ có một mặt trận, nó còn là cuộc chiến của hình ảnh, đạo lý và lòng người.

Mỹ muốn hoãn để đợi tình hình sáng ra, nhưng rất có thể càng chờ càng lộ thế yếu

Từ góc nhìn Nhà Trắng, yêu cầu hoãn thượng đỉnh có lẽ nhằm hai mục tiêu. Thứ nhất, tránh để cuộc gặp với Tập Cận Bình bị phủ bóng bởi chiến tranh Iran, từ đó làm loãng thông điệp hoặc khiến Trump phải liên tục trả lời những câu hỏi khó. Thứ hai, hy vọng trong 5 đến 6 tuần tới, chiến sự có thể dịu bớt, giá dầu hạ xuống, thị trường bớt hoảng và vị thế của Mỹ hồi phục phần nào trước khi bước vào cuộc gặp.

Nhưng đây là một canh bạc. Vì nếu trong thời gian hoãn ấy chiến tranh không hạ nhiệt, hoặc tệ hơn là leo thang, thì mỗi ngày trôi qua lại càng khiến Trump mất thêm lợi thế. Khi đó, cuộc hoãn không còn là “chuẩn bị kỹ hơn để gặp”, mà sẽ thành “lùi để tránh bị thấy yếu”. Bắc Kinh hiểu điều này rất rõ. Họ không cần làm gì quá nhiều; chỉ cần nhìn đồng hồ, nhìn bảng giá dầu, nhìn cử tri Mỹ phản ứng với giá xăng, nhìn đồng minh Washington dao động, rồi cân đối xem lúc nào nên ngồi vào bàn.

Trong thương lượng quốc tế, có những thời điểm im lặng còn đáng giá hơn cả phát biểu. Sự im lặng hiện nay của Bắc Kinh về việc có xác nhận cuộc gặp hay không chính là một thứ đòn mềm như thế.

Trung Quốc đang cố dựng hình ảnh “đối tác đáng tin” giữa lúc Mỹ bị xem là thất thường

Điều mà chiến tranh Iran mang lại cho Bắc Kinh không chỉ là lợi thế trong một cuộc gặp cụ thể với Trump, mà còn là cơ hội xây lại câu chuyện toàn cầu về vai trò của mình. Khi các nước vùng Vịnh thấy Mỹ nổ súng rồi để cả khu vực gánh cú sốc dầu mỏ, khi châu Âu lo ngại kinh tế toàn cầu bị kéo tụt bởi những tính toán khó lường của Washington, Trung Quốc chỉ cần lặp đi lặp lại một vài thông điệp quen thuộc: đối thoại, ổn định, tôn trọng chủ quyền, tránh leo thang, giải pháp chính trị. Dù thực chất có thể không hề trong sáng hơn Mỹ bao nhiêu, nhưng trên sân khấu hình ảnh, Bắc Kinh đang có cơ hội hóa thân thành người lớn điềm đạm trong khi Washington bị xem như kẻ nóng nảy.

Một số chuyên gia phương Tây thậm chí cho rằng ngày càng nhiều quốc gia trên thế giới đánh giá Trung Quốc là đối tác đáng tin cậy hơn Mỹ. Không nhất thiết vì họ tin hoàn toàn vào Bắc Kinh, mà vì những thay đổi liên tục và khó đoán trong chính sách Mỹ làm người ta cảm thấy cần một đối trọng ổn định hơn. Đây là loại lợi thế vô hình nhưng cực kỳ giá trị. Và nếu được sử dụng khéo, nó sẽ giúp Trung Quốc không chỉ trong thượng đỉnh với Trump, mà còn trong nhiều hồ sơ dài hạn sau đó.

“Cây ngay không sợ chết đứng” là câu nói đẹp, nhưng trong chính trị quốc tế, nhiều khi không cần quá ngay, chỉ cần người khác nghiêng ngả đủ nhiều thì mình cũng đã thành kẻ trông vững hơn rồi.

Kết cục nào cho thượng đỉnh Trump - Tập? Chưa ai dám chắc, và chính điều đó là lợi thế của Bắc Kinh

Ở thời điểm này, chưa ai có thể khẳng định chắc rằng cuộc gặp Trump - Tập sẽ diễn ra đúng sau thời gian hoãn, hay sẽ tiếp tục bị kéo dài, thậm chí đổ vỡ nếu chiến sự Iran vượt ngưỡng kiểm soát. Có nguồn tin nói rõ rằng hội nghị “chưa chắc diễn ra như kế hoạch”, và cả Trung Quốc lẫn Mỹ đều có khả năng tự rút lui nếu bối cảnh thay đổi quá mạnh.

Đối với Trung Quốc, đó lại là vị thế rất dễ chịu. Họ không cần tự trói mình vào một thời điểm. Họ có thể giữ hình ảnh tích cực ngoài mặt, tiếp tục nhấn mạnh vai trò của ngoại giao nguyên thủ, nhưng bên trong thì duy trì quyền quyết định sau cùng. Nếu Trump mạnh lên, họ vẫn có thể gặp. Nếu Trump yếu đi, họ càng có thể gặp với tâm thế cửa trên. Nếu chiến tranh Iran đụng chạm lợi ích sống còn của Trung Quốc, họ cũng có thể rút mà không bị xem là bên gây đổ vỡ trước.

Còn đối với Mỹ, mỗi ngày trì hoãn đều là một ngày gánh thêm rủi ro. Vì chiến tranh không chờ ai, thị trường không chờ ai, còn cử tri thì càng không kiên nhẫn. Trump có thể vẫn muốn biến cuộc gặp với Tập thành màn trình diễn cho thấy ông còn kiểm soát được bàn cờ toàn cầu. Nhưng nếu đến lúc ấy Iran vẫn chưa hạ, Hormuz vẫn nghẹt, dầu vẫn cao, quân Mỹ vẫn phải tăng cường, thì cuộc gặp ấy có nguy cơ trở thành nơi thế giới nhìn thấy sự sa lầy của Washington rõ hơn bao giờ hết.

Nhìn bề ngoài, việc hoãn thượng đỉnh chỉ là một bước kỹ thuật trong lịch trình. Nhưng nhìn sâu hơn, nó phản ánh một sự thật lớn hơn nhiều: cuộc chiến với Iran đang làm đảo lộn thứ tự ưu tiên của Nhà Trắng, ăn mòn đòn bẩy của ông Trump, và vô tình giúp Trung Quốc có thêm thời gian lẫn không gian để chuẩn bị thế mặc cả có lợi hơn.

Bắc Kinh chưa cần phải thắng ngay. Họ chỉ cần để Mỹ tự bộc lộ sự mệt mỏi, tự trả giá vì giá dầu, tự làm đồng minh bất an, tự để dư luận quốc tế thấy một Washington đang đánh lớn mà chưa biết thoát thế nào cho đẹp. Khi ấy, dù thượng đỉnh có diễn ra hay không, Trung Quốc cũng đã hưởng một phần lợi thế rồi.

Người xưa nói “dục tốc bất đạt”. Ông Trump muốn làm nhanh, thắng nhanh, xong nhanh. Nhưng chiến tranh Iran đang chứng minh điều ngược lại: càng vội càng dễ lún, càng cố phô sức mạnh càng dễ hở sườn. Và ở phía bên kia bàn cờ, Tập Cận Bình có lẽ đang ung dung nhìn đối thủ tự xoay trong cơn bão.

Mỹ đặt mục tiêu cho vay tổng cộng 172 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược và kỳ vọng thu lại khoảng 200 triệu thùng, đồng thời tạm cho phép bán dầu có nguồn gốc từ Iran trên các tàu dầu.


Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright phát biểu tại một cơ sở dầu khí ở Colorado

ẢNH: REUTERS

Hãng Reuters ngày 21.3 dẫn thông cáo của Bộ Năng lượng Mỹ cho hay cơ quan này đã trao các hợp đồng cho vay 45,2 triệu thùng dầu thô từ kho dự trữ dầu mỏ chiến lược (SPR).

Theo đó, các công ty được trao hợp đồng SPR bao gồm BP Products North America, Gunvor USA, Marathon Petroleum và Shell Trading.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang cho vay dầu từ kho dự trữ chiến lược theo thỏa thuận giữa các quốc gia thuộc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhằm giải phóng 400 triệu thùng dầu thô từ kho dự trữ trong nỗ lực kiềm chế giá dầu tăng cao trong cuộc chiến giữa Mỹ và Israel chống lại Iran.

Cuộc chiến Iran ảnh hưởng kinh tế toàn cầu, ai đang chịu thiệt hại nặng nhất?

Mỹ đang tung dầu vào thị trường dưới hình thức cho vay mà các công ty sẽ hoàn trả kèm thêm một lượng dầu, trong hệ thống mà Bộ Năng lượng Mỹ cho biết nhằm mục đích ổn định thị trường "mà không gây tốn kém cho người đóng thuế Mỹ".

45,2 triệu thùng dầu thuộc lô 86 triệu thùng mà Bộ Năng lượng đã kêu gọi đấu thầu vào tuần trước. Các công ty khác đã được trao hợp đồng tính đến ngày 20.3 là Energy Transfer Crude Marketing, Mercuria Energy America, Trafigura Trading và Vitol.

Mỹ đặt mục tiêu cuối cùng sẽ trao đổi tổng cộng 172 triệu thùng dầu từ SPR và kỳ vọng các công ty dầu mỏ sẽ trả lại khoảng 200 triệu thùng.

Trong một diễn biến khác, Bộ Tài chính Mỹ ngày 20.3 cho biết nước này đã tạm cho phép vận chuyển, bán dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ có nguồn gốc từ Iran trên các tàu dầu, có thời hạn trong vòng 30 ngày.

VietBF@sưu tập

Chồng tôi là người đàn ông tốt nhưng không hẳn là người chồng tốt, từ rất lâu, chúng tôi đã không còn trò chuyện, tâm sự hay gần gũi như những cặp vợ chồng bình thường.

Chồng tôi – một người đàn ông trách nhiệm, không cờ bạc, không rượu chè nhưng từ lâu đã quên mất cách trò chuyện với vợ. Anh bận rộn với những bản kế hoạch, còn tôi mải mê với những lo toan không tên.

Chúng tôi như hai đường thẳng song song, cùng tồn tại dưới một mái nhà nhưng chẳng bao giờ giao cắt.

Từ rất lâu rồi, tôi cũng không nhớ nổi là khi nào, vợ chồng tôi xa cách, chúng tôi cùng ăn cơm, cùng ngủ trên một chiếc giường, nhưng không còn trò chuyện, tâm sự, đương nhiên cũng không có "chuyện ấy".

Và rồi, người ấy xuất hiện. Không phải bằng xương bằng thịt, mà qua khung cửa sổ chat trên màn hình điện thoại.

Thú thực tôi cũng không biết đó là ai, vì cả 2 đều dùng nick ảo để nói chuyện với đối phương, chỉ với một mong muốn duy nhất là được "tâm sự cùng người lạ".

Ban đầu chỉ là những lời hỏi thăm xã giao, nhưng dần dần, những dòng tin nhắn ấy trở thành hơi thở, thành nơi trốn duy nhất của tôi.

Tôi có thể kể cho người ấy bất cứ chuyện gì trên trời dưới đất, hay cả những u uất trong lòng mà từ lâu tôi đã thôi không chia sẻ với chồng.

Chúng tôi chưa bao giờ gặp mặt, chưa một lần chạm tay, thậm chí chưa từng gọi điện nghe giọng nói của nhau. Thế nhưng, tâm hồn tôi đã hoàn toàn đi chệch khỏi quỹ đạo của cuộc hôn nhân này.

Tôi thấy mình hồi hộp chờ đợi tiếng chuông thông báo, thấy mình mỉm cười một mình trước màn hình điện thoại giữa đêm khuya.

Ngoại tình tư tưởng – cái định nghĩa nghe sao thật nhẹ nhàng nhưng lại tàn khốc vô cùng. Tôi chưa bao giờ phản bội chồng về mặt thể xác, nhưng trong thâm tâm, tôi biết mình đã phạm tội.

Tôi nhận ra mình đang dùng một ảo ảnh để khỏa lấp khoảng trống mà chồng tôi bỏ lại, thay vì đối diện và hàn gắn nó.

VietBF@ sưu tập