Video của Thủ tướng Benjamin Netanyahu bị nghi là sản phẩm AI cho thấy ranh giới thật - giả ngày càng mờ, khi công nghệ trở thành công cụ trong cuộc chiến thông tin.Ông Netanyahu vẫn khỏe mạnh khi ghi hình một thông điệp gửi người dân Israel và đăng lên mạng xã hội hôm 13/3. Tuy nhiên, đoạn video nhanh chóng bị một số tài khoản trực tuyến - nhiều tài khoản được cho là có liên hệ với Iran - bác bỏ, cho rằng đây là sản phẩm do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra nhằm đánh lừa dư luận về tình trạng của ông.

Chẳng hạn, đôi bàn tay của ông có 6 ngón hay không - một dấu hiệu từng phổ biến để nhận biết nội dung AI? Nhiều người dùng khẳng định nhìn thấy “ngón thứ 6” và bỏ qua các kết luận kiểm chứng cho thấy điều này không đúng, theo New York Times.

Dường như nhận thức được sức lan tỏa cũng như sự phi lý của tin đồn, hai ngày sau, ông Netanyahu đăng một video chỉn chu quay tại một quán cà phê. Ông giơ tay lên, xòe đủ 5 ngón - một kiểu “chứng minh còn sống” mới trong kỷ nguyên AI.

Video thật - nghi ngờ giả
Trong video "chứng minh" được đăng hôm 15/3, ông Netanyahu uống cà phê và trò chuyện với trợ lý. Khi được hỏi về những tin đồn rằng ông đã thiệt mạng, vị thủ tướng dùng một cách chơi chữ với từ “chết” - trong tiếng lóng tiếng Do Thái có thể mang nghĩa “phát cuồng vì điều gì đó” - khi ông với tay lấy tách cà phê.

“Tôi phát cuồng vì cà phê. Nhưng anh biết không? Tôi còn phát cuồng vì người dân của mình”, ông Netanyahu nói.

Đến hôm 17/3, ông tiếp tục xuất hiện trong một video mới, chúc người dân Iran một mùa lễ hội vui vẻ trước thềm lễ đón năm mới Nowruz của người Ba Tư.

“Năm nay, ngày lễ này có ý nghĩa đặc biệt. Hãy ăn mừng ngày lễ này cùng bạn bè, gia đình và những người thân yêu của bạn", ông Netanyahu nói, xuất hiện trước hai lá cờ Israel và một giá sách. Một số hãng tin, bao gồm cả Independent và Newsweek, đã xác nhận tính xác thực của cả hai video.

Chưa hết, cùng ngày, video ghi lại cuộc gặp của ông Netanyahu với Đại sứ Mỹ tại Israel Mike Huckabee cũng được chia sẻ. Trong video, ông Huckabee nói đùa rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump đích thân cử ông đến hỏi thăm tình hình sức khỏe nhà lãnh đạo Israel.

"Thưa ngài Thủ tướng, tôi muốn ngài biết tổng thống yêu cầu tôi đến đây để đảm bảo rằng ngài vẫn ổn", ông Huckabee nói. Đáp lại, ông Netanyahu khẳng định: "Vâng, Mike. Vâng, tôi vẫn còn sống".Diễn biến qua lại này cho thấy một trong những rủi ro mà công nghệ AI đặt ra đối với các vấn đề toàn cầu: không chỉ các nội dung giả mạo có thể đánh lừa hàng triệu người, mà ngay cả video thật cũng có thể bị bác bỏ là giả.

Hiện tượng này được gọi là “lợi tức của kẻ nói dối” và đã nổi lên rõ rệt trong cuộc xung đột tại Iran.

Hàng nghìn hình ảnh và video từ chiến sự xuất hiện trên mạng, có cái là thật, có cái do AI tạo ra, với sự khác biệt đôi khi gần như không thể nhận biết đối với người dùng thông thường. Điều này khiến nhiều tư liệu xác thực cũng bị nghi ngờ là giả mạo.

Các giải pháp hiện vẫn còn hạn chế. Tuần trước, hội đồng giám sát gần như độc lập của Meta cho biết vấn đề này đã xuất hiện trong các cuộc xung đột và khủng hoảng toàn cầu, bao gồm cả tình hình mới nhất tại Iran, đồng thời kêu gọi gã khổng lồ mạng xã hội làm nhiều hơn để nhận diện nội dung AI gây hiểu lầm.

Ông Alberto Fittarelli, chuyên gia nghiên cứu thông tin sai lệch cấp cao tại Citizen Lab thuộc Đại học Toronto, nhận định đây không còn là mối đe dọa mang tính lý thuyết. Theo ông, bất kỳ ai hiểu rõ kỹ thuật thao túng thông tin và sẵn sàng sử dụng chúng đều có thể lợi dụng hiện tượng này để gieo rắc sự hoài nghi về thực tế chiến tranh.

“Việc xác minh mọi thứ là vô cùng tốn sức và không phải ai cũng có khả năng làm điều đó”, ông nói.

Hiện tượng “lợi tức của kẻ nói dối” đã đóng vai trò đáng kể ngay từ trước khi xung đột bùng phát. Một video - được New York Times xác nhận là thật, nhưng vẫn bị các tài khoản nói rằng là sản phẩm AI. Những tuyên bố như vậy càng được củng cố khi thực tế có nhiều hình ảnh do AI tạo ra đang lan truyền trên mạng.

“Việc ông Netanyahu phải chứng minh mình còn sống và hình ảnh của ông không phải do AI tạo ra cho thấy rủi ro này tồn tại ở cả hai phía”, ông Fittarelli nói.

AI và “cuộc chiến thông tin”
Kể từ khi chiến sự tại Iran nổ ra ngày 28/2, nhiều hình ảnh và video ghi lại sức tàn phá tại Tehran và các khu vực khác được lan truyền. Sau một vụ tấn công tên lửa phá hủy một trường nữ sinh, khiến ít nhất 175 người thiệt mạng, theo điều tra sơ bộ - các video xác thực về hiện trường bắt đầu xuất hiện.

Tuy nhiên, một số người dùng mạng xã hội lại cho rằng những cảnh đổ nát, tang thương và các ngôi mộ tập thể là giả, hoặc do AI tạo ra, hoặc từ các cuộc xung đột trước đây.

Theo bà Mahsa Alimardani, Phó giám đốc công nghệ tại tổ chức nhân quyền Witness, sự phổ biến của nội dung AI đã tạo ra một môi trường đầy hoài nghi, khiến việc bác bỏ bằng chứng về thương vong dân sự trở nên dễ dàng hơn.Trong khi đó, các tổ chức kiểm chứng hiện phải dựa vào bằng chứng xác thực từ các nguồn tin tức và hình ảnh, video từ hiện trường để giúp xác định điều gì là thật.

Sau khi ông Netanyahu đăng video tại quán cà phê, chính quán này cũng đăng hình ảnh chuyến ghé thăm của ông, kém trau chuốt hơn nhưng là một dấu hiệu bổ sung về tính xác thực.

Reuters cũng cho biết đã xác minh địa điểm quay video bằng cách đối chiếu với các hình ảnh lưu trữ của quán cà phê, trùng khớp với không gian nội thất xuất hiện trong clip.

Dù vậy, sự hoài nghi vẫn tiếp diễn trên mạng. Một số người dùng cho rằng video được tạo từ ảnh chụp năm 2024 (trong khi quán cà phê chỉ mở cửa từ mùa hè 2025). Họ còn đăng các video tương tự để cho thấy AI có thể dễ dàng tạo ra những đoạn clip như vậy, bao gồm cả hình ảnh ông Netanyahu mặc áo thể thao hay tân Lãnh tụ Tối cao Iran và các nguyên thủ khác bắt chước động tác của ông Netanyahu.

Sau đó, chatbot Grok do công ty xAI của Elon Musk phát triển cũng lan truyền nhầm thông tin này trên nền tảng X, khi cho rằng video của ông Netanyahu là sản phẩm AI. Bài đăng thu hút hơn 100.000 lượt xem.

“Đây là một meme deepfake kinh điển”, chatbot này viết. Công ty chưa đưa ra bình luận về sự việc.

Nhiều nguồn tin và hãng truyền thông cho hay, đêm 17/3 Israel đã ra tay tấn công nhằm vào Bộ trưởng Tình báo Iran Esmail Khatib, người được coi là thân cận với tân Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei.
Hiện Israel chưa lên tiếng xác nhận tình trạng hiện tại của Bộ trưởng Tình báo Iran Khatib sau vụ ám sát nói trên.Ngày 18/3, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz cho biết Israel sẽ tiếp tục nhắm mục tiêu và loại bỏ các thành viên của giới lãnh đạo Iran. Trong một tuyên bố, ông Katz nói: “Thủ tướng và tôi đã chỉ thị cho quân đội Israel tiếp tục truy lùng giới lãnh đạo Iran”. Ông Khatib được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Tình báo vào năm 2021.

Trước đó, hôm 16/3, Israel đã hạ sát thành công quan chức an ninh hàng đầu của Iran, Ali Larijani. Iran đã xác nhận cái chết của ông này và thề sẽ trả thù. Ngày 17/3, Iran đã phóng tên lửa mang đầu đạn chùm vào Tel Aviv để trả đũa.

Tiến sĩ Ali Larijani được xem là một quan chức quan trọng của Iran trong việc xử lý các cuộc biểu tình của người dân vào tháng 1/2026 và sau đó là một phần của quá trình chuyển đổi trong hệ thống chính quyền nước này sau cái chết của Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei.

Người đàn ông 67 tuổi này có mối liên hệ lâu dài với Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và đã trở thành biểu tượng rõ ràng của chế độ. Ông Larijani thậm chí còn tham gia một cuộc mít tinh công khai tuần trước ở Tehran bất chấp việc ông là mục tiêu hàng đầu của Israel.

Hiệp hội ô tô Mỹ (AAA) hôm nay (18/3) cho biết, giá xăng tại Mỹ đã đạt mức 3,79 USD/gallon (tương đương 1 USD/lít), là mức cao nhất kể từ tháng 10 năm 2023.
Trước khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự chống Iran, giá xăng tại Mỹ ở mức 2,90 USD/gallon. Đợt tăng giá nhiên liệu phản ánh rõ rệt cú sốc nguồn cung dầu mỏ toàn cầu, khi xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn các tuyến vận chuyển chiến lược, đặc biệt là Eo biển Hormuz - nơi trung chuyển khoảng 1/5 sản lượng dầu thế giới mỗi ngày.

Không chỉ gián đoạn vận tải, nguồn cung còn bị thu hẹp do các nhà sản xuất lớn trong khu vực buộc phải cắt giảm sản lượng khi không thể xuất khẩu dầu. Kết quả là giá dầu thô tăng vọt, kéo theo giá xăng tại nhiều quốc gia, trong đó có Mỹ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump thường xuyên viện dẫn giá xăng thấp như bằng chứng cho sự thành công của chính sách năng lượng của ông. Chính quyền dự định sử dụng việc giảm giá xăng dầu làm luận điểm chính để tranh luận với đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

VietBF@ sưu tập

Hơn 200 chuyên gia quân sự Ukraine đang được triển khai tại khu vực vùng Vịnh và Trung Đông nhằm hỗ trợ các quốc gia đối phó với các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV), trong bối cảnh căng thẳng khu vực gia tăng.Theo kênh Al Jazeera, phát biểu trước các nghị sĩ Quốc hội Anh tại London ngày 17/3, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết nước này đã cử 201 chuyên gia chống UAV tới khu vực, đồng thời có thêm 34 người sẵn sàng triển khai khi cần thiết.

Nhà lãnh đạo Ukraine nhấn mạnh đây là những chuyên gia có kinh nghiệm thực tiễn trong việc đối phó với UAV, đặc biệt là dòng UAV cảm tử Shahed do Iran thiết kế. Ông cho biết các đội chuyên gia Ukraine đang hỗ trợ các quốc gia trong việc xây dựng năng lực phòng thủ trước loại vũ khí này, vốn đã được sử dụng rộng rãi trong xung đột.Theo ông Zelensky, các nhóm chuyên gia hiện đã có mặt tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Qatar và Saudi Arabia, đồng thời đang trên đường tới Kuwait. Ngoài ra, Ukraine cũng đang hợp tác với một số quốc gia khác trong khu vực, với các thỏa thuận đã được ký kết nhằm tăng cường năng lực phòng thủ trước các mối đe dọa từ UAV.

Trước đó, nhà lãnh đạo Ukraine cũng cho biết các đội chuyên gia đã được triển khai tới một số quốc gia vùng Vịnh và Jordan, trong nỗ lực mở rộng an ninh và chia sẻ kinh nghiệm đối phó UAV.

Trong cuộc gặp với Thủ tướng Anh Keir Starmer và Tổng Thư ký NATO Mark Rutte cùng ngày, Tổng thống Zelensky cho rằng Nga đã tiếp nhận và sử dụng UAV Shahed-136 do Iran sản xuất trong xung đột với Ukraine từ năm 2022.

Ông cho biết Nga sau đó đã tiến hành nâng cấp các hệ thống này, đồng thời khẳng định Ukraine có bằng chứng cho thấy các UAV Shahed hiện được sử dụng tại khu vực có tích hợp linh kiện do Nga sản xuất. Theo ông, đây là loại vũ khí có chi phí thấp nhưng có thể gây thiệt hại lớn đối với cơ sở hạ tầng quan trọng.

Tổng thống Zelensky nhận định những diễn biến liên quan đến Iran và việc sử dụng UAV không chỉ mang tính khu vực mà còn có tác động rộng hơn, trong đó có Ukraine. Ông cho rằng kinh nghiệm của Ukraine trong việc đối phó UAV có thể đóng góp cho các nỗ lực đảm bảo an ninh tại Trung Đông.

Liên quan đến năng lực trong nước, ông Zelensky cho biết Ukraine đã đạt được những bước tiến đáng kể trong phát triển và sản xuất UAV. Theo đó, khoảng 90% tổn thất của lực lượng Nga trên chiến trường được xác định có liên quan đến các hoạt động sử dụng UAV của Ukraine.

Ukraine cũng đã mở rộng năng lực sản xuất từ UAV trên không và trên biển sang các hệ thống đánh chặn UAV. Tổng thống Zelensky cho biết nước này có khả năng sản xuất ít nhất 2.000 UAV mỗi ngày, trong đó khoảng một nửa phục vụ nhu cầu quốc phòng trong nước, phần còn lại có thể cung cấp cho các đối tác và đồng minh.

Mặc dù Ukraine được đánh giá là một trong những quốc gia đi đầu trong lĩnh vực phát triển hệ thống đánh chặn UAV, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington hiện không có nhu cầu tiếp nhận hỗ trợ từ Kiev trong việc đối phó với các mối đe dọa UAV tại Trung Đông.

Trong khuôn khổ chuyến thăm London ngày 17/3, Ukraine và Anh đã ký kết một thỏa thuận về quan hệ đối tác quốc phòng. Thỏa thuận này nhằm kết hợp kinh nghiệm thực tiễn của Ukraine với năng lực công nghiệp của Anh để phát triển, sản xuất và cung cấp các hệ thống UAV cũng như các công nghệ quân sự tiên tiến khác.

Nga được cho là đã mở rộng chia sẻ tình báo và hợp tác quân sự nhằm giúp Tehran duy trì năng lực đối đầu trước sức mạnh quân sự của Mỹ và Israel.
Nga đang mở rộng hợp tác quân sự và chia sẻ tình báo với Iran, bao gồm cung cấp ảnh vệ tinh và cải tiến công nghệ máy bay không người lái (UAV), nhằm hỗ trợ Tehran nâng cao năng lực tấn công vào các mục tiêu của Mỹ tại Trung Đông, theo các nguồn thạo tin.

Động thái này được cho là nhằm giúp Iran duy trì sức ép trong cuộc đối đầu với Mỹ và Israel, đồng thời kéo dài xung đột – yếu tố được đánh giá mang lại lợi ích cả về quân sự lẫn kinh tế cho Moskva.

Theo các nguồn tin, Nga đã cung cấp các linh kiện cải tiến cho dòng UAV Shahed do Iran thiết kế, giúp nâng cao khả năng liên lạc, dẫn đường và độ chính xác khi tấn công. Bên cạnh đó, Moskva cũng chia sẻ kinh nghiệm tác chiến tích lũy từ chiến trường Ukraine, bao gồm hướng dẫn về quy mô triển khai UAV và độ cao tối ưu khi tiến hành không kích.

Trước đó, Nga được cho là đã cung cấp cho Iran thông tin về vị trí các lực lượng Mỹ và đồng minh trong khu vực. Trong giai đoạn đầu của cuộc chiến hiện nay, hợp tác này tiếp tục được tăng cường, với việc Nga trực tiếp cung cấp ảnh vệ tinh cho Tehran, theo một quan chức tình báo châu Âu và một nhà ngoại giao Trung Đông.Các chuyên gia nhận định hình thức hỗ trợ này tương tự như cách Mỹ và các đồng minh châu Âu đã cung cấp tình báo cho Ukraine trong cuộc xung đột Nga - Ukraine. Tại khu vực Vịnh, sự hỗ trợ của Nga được cho là đã giúp Iran thực hiện các cuộc tấn công gần đây nhằm vào hệ thống radar của Mỹ, bao gồm radar cảnh báo sớm thuộc hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) tại Jordan, cùng các mục tiêu ở Bahrain, Kuwait và Oman.

Ảnh vệ tinh đóng vai trò quan trọng trong việc xác định mục tiêu, cung cấp dữ liệu chi tiết về hoạt động của các lực lượng trên bộ và trên biển, đồng thời hỗ trợ đánh giá thiệt hại sau tấn công.

“Nếu những hình ảnh mà Nga cung cấp có chứa các chi tiết như chủng loại máy bay cụ thể, các địa điểm kho đạn, khí tài phòng không hay hoạt động di chuyển của hải quân thì những dữ liệu này có giá trị tình báo đáng kể đối với Iran”, ông Jim Lamson, nghiên cứu viên thỉnh giảng tại King’s College London và cựu chuyên gia phân tích CIA về quân đội Iran, nhận định.Một quan chức cho biết dữ liệu mà Nga cung cấp đến từ một hệ thống vệ tinh phục vụ hoạt động tình báo quân sự. Hệ thống này do Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga quản lý, thường được biết đến với tên viết tắt tiếng Nga là VKS.

Giới phân tích cho rằng Iran đã cải thiện đáng kể hiệu quả tấn công so với cuộc xung đột kéo dài 12 ngày năm ngoái. Cách thức sử dụng UAV để áp đảo hệ thống radar trước khi phóng tên lửa hiện mang nhiều điểm tương đồng với chiến thuật Nga áp dụng tại Ukraine.

“Iran đang tập trung nhiều hơn vào việc vô hiệu hóa radar và hệ thống chỉ huy - kiểm soát", bà Nicole Grajewski, giáo sư tại Sciences Po – một trường đại học nghiên cứu ở Paris (Pháp), cho biết. “Các gói tấn công của Iran ngày càng trở nên rất giống với cách Nga tiến hành".

Nga từ chối xác nhận mọi thông tin này.

Phản ứng từ Mỹ và bối cảnh quan hệ Nga - Iran

Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, người dẫn dắt các cuộc đàm phán của Washington với Moskva, cho biết phía Nga đã phủ nhận việc cung cấp thông tin tình báo cho Iran nhằm hỗ trợ các cuộc tấn công của nước này.

Tổng thống Donald Trump cũng nói rằng ông tin Moskva “có thể đang hỗ trợ Iran ở mức độ nào đó”. Nhà Trắng khẳng định những hỗ trợ từ bên ngoài không ảnh hưởng đến hiệu quả tác chiến của Washington, đồng thời cho biết quân đội Mỹ đã tấn công hơn 7.000 mục tiêu và phá hủy hơn 100 tàu hải quân Iran, khiến năng lực tấn công bằng tên lửa và UAV của Tehran suy giảm mạnh.

Nga và Iran không có liên minh quân sự chính thức, song Tehran vẫn là đối tác quan trọng nhất của Moskva tại Trung Đông. Quan hệ hai nước đã được củng cố đáng kể kể từ xung đột Nga - Ukraine bùng phát, với các cơ chế hợp tác, trao đổi đoàn và huấn luyện chung được thiết lập thường xuyên.

Đáng chú ý, Iran từng cung cấp UAV Shahed cho Nga để sử dụng tại Ukraine. Sau đó, Moskva đã nội địa hóa sản xuất, đồng thời cải tiến loại UAV này để tăng độ chính xác và khả năng chống gây nhiễu điện tử – và hiện đang chia sẻ một phần các cải tiến này ngược lại cho Tehran.Dù vậy, mức độ hỗ trợ của Nga vẫn bị giới hạn bởi chính cuộc chiến tại Ukraine cũng như sự thận trọng của Điện Kremlin nhằm tránh làm gia tăng căng thẳng với Mỹ.

Theo các chuyên gia, dù quy mô chưa lớn, việc cung cấp dữ liệu vệ tinh và tư vấn chiến thuật vẫn có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao khả năng tấn công chính xác của Iran.

Cuộc xung đột hiện nay cũng mang lại một số lợi ích cho Nga, như làm suy giảm nguồn dự trữ tên lửa đánh chặn của Mỹ – vốn cần thiết cho Ukraine. Việc gián đoạn eo biển Hormuz đẩy giá dầu tăng cao, khiến chính quyền Tổng thống Trump cũng đã nới lỏng các hạn chế đối với việc mua dầu của Nga nhằm hạ nhiệt giá cả. Tuy nhiên, Moskva cũng đối mặt với rủi ro nếu tình hình tại Iran diễn biến bất lợi, đặc biệt trong trường hợp chính quyền tại Tehran suy yếu.

Ông Samuel Charap, Chủ tịch danh dự về chính sách Nga và Á - Âu tại tổ chức nghiên cứu quốc phòng Rand (Mỹ), nhận định rằng bất chấp mối quan hệ giữa Tổng thống Vladimir Putin và ông Donald Trump, Điện Kremlin vẫn coi Washington là một đối thủ chiến lược.

Ông nói thêm: “Đây là cơ hội để ‘cho Mỹ nếm trải chính điều họ đã làm’, xét về việc Washington cung cấp hỗ trợ tình báo cho Ukraine".

Quân đội Iran ra thông cáo cho biết các cuộc tấn công bằng tên lửa của nước này đã buộc tàu sân bay USS Abraham Lincoln của Hải quân Mỹ phải rút khỏi khu vực.Hãng tin Tasnim dẫn thông cáo hôm nay (18/3) của quân đội Iran cho hay tàu sân bay Mỹ phải rút lui dưới sức ép của các tên lửa đất đối biển mạnh mẽ.

Trước đó, tờ The Week đưa tin, hình ảnh vệ tinh cho thấy các nhóm tác chiến tàu sân bay USS Gerald R. Ford và USS Abraham Lincoln của Mỹ đã rời vị trí tấn công tiền tuyến để di chuyển ra xa bờ biển Iran hơn. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ đưa ra quyết định trên do những mối đe dọa gia tăng từ Iran và các lực lượng ủy nhiệm của nước này, vì các tàu sân bay cần phải rút khỏi tầm bắn trực tiếp của tên lửa đối phương.

Nhóm tác chiến do tàu USS Gerald R. Ford dẫn đầu được yêu cầu di chuyển về phía nam của Biển Đỏ, gần vùng biển ngoài khơi Jeddah, trong khi nhóm tác chiến tàu USS Abraham Lincoln di chuyển đến vùng biển tây nam Oman, gần Salalah.

Theo báo cáo của Defense Security Asia, tàu sân bay Gerald R. Ford hiện đã nằm ngoài tầm bắn của các hệ thống tên lửa chống hạm do lực lượng Houthi thân Iran ở Yemen sở hữu. Tương tự, các nhóm hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) không thể ngay lập tức tập kích tàu USS Abraham Lincoln do tàu đã di chuyển cách bờ biển Iran 1.100km, từ vị trí trước đó là chưa đến 350km.

"Sự điều chỉnh này thể hiện việc tái phân bổ có kiểm soát các tài sản hải quân của Mỹ, chứ không phải là rút lui vì tầm hoạt động của tàu sân bay vẫn được duy trì trong khi giảm thiểu khả năng bị tổn hại trước vũ khí chống hạm tầm ngắn, sự can thiệp của xuồng cao tốc và các hệ thống tên lửa ven biển có thể đe dọa tàu thuyền", Defense Security Asia bình luận.

Quyết định được đưa ra không lâu sau khi một tàu hộ tống hoạt động cùng nhóm tác chiến Abraham Lincoln gặp sự cố với một chiến hạm của Iran và sau khi Israel thừa nhận kho tên lửa phòng không của nước này đang giảm dần.

Kể từ khi bị Mỹ và Israel tấn công hơn 2 tuần trước, Iran thường xuyên phản kích đáp trả Israel, các căn cứ của Mỹ và cơ sở hạ tầng năng lượng của các nước láng giềng Vùng Vịnh bằng máy bay không người lái và tên lửa.

Ukraine đã lên kế hoạch triển khai hệ thống phòng không thế hệ mới SAMP/T NG do Pháp và Italia phát triển, với mục tiêu đối phó trực tiếp các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Nga trong năm 2026.Trong bối cảnh xung đột leo thang, Ukraine ngày càng phải đối mặt với những đợt tấn công quy mô lớn và phức tạp từ Nga. Nếu như trước đây các UAV cảm tử Shahed từng là mối đe dọa đáng kể, thì hiện tại thách thức lớn hơn nhiều đến từ các đòn đánh phối hợp, kết hợp giữa UAV, tên lửa hành trình và đặc biệt là tên lửa đạn đạo.Những cuộc tấn công như vậy thường nhắm vào hạ tầng năng lượng, các đô thị lớn và mục tiêu chiến lược, với quy mô có thể lên tới hàng trăm UAV và hàng chục tên lửa trong cùng một đợt. Điều này khiến hệ thống phòng không của Ukraine, dù đã được phương Tây hỗ trợ đáng kể, vẫn rơi vào tình trạng quá tải, đặc biệt là ở lớp đánh chặn tên lửa đạn đạo, đòi hỏi công nghệ cao và số lượng tên lửa đánh chặn lớn.

Chính áp lực này đã buộc Kiev phải tìm kiếm một giải pháp bổ sung, và SAMP/T NG nổi lên như một ứng viên đầy tiềm năng. So với phiên bản SAMP/T trước đó (còn gọi là Mamba), biến thể thế hệ mới mang lại nhiều cải tiến đáng kể. Một tổ hợp có thể mang theo tới 48 tên lửa đánh chặn, với khả năng bảo vệ 360 độ và phạm vi tác chiến vượt quá 150 km. Radar đi kèm có thể phát hiện mục tiêu từ khoảng cách hơn 350 km, trong khi toàn bộ hệ thống có thể được triển khai chỉ trong vòng chưa đầy 30 phút và vận hành bởi một kíp chiến đấu rất gọn nhẹ. Những đặc điểm này đặc biệt phù hợp với điều kiện chiến trường Ukraine, nơi tính cơ động và khả năng sống sót trước các đòn tấn công liên tục là yếu tố sống còn.

Tuy nhiên, điểm nâng cấp quan trọng nhất của SAMP/T NG nằm ở loại tên lửa đánh chặn mới Aster 30 B1NT. Đây là phiên bản được thiết kế để tăng cường khả năng chống tên lửa đạn đạo. Tên lửa sử dụng cơ chế dẫn đường kết hợp giữa quán tính và cập nhật radar ở giai đoạn đầu, trước khi chuyển sang tự dẫn bằng radar chủ động trong giai đoạn cuối.

Đặc biệt, công nghệ điều khiển PIF-PAF cho phép tên lửa thực hiện các động tác cơ động cực mạnh ở độ cao lớn, tăng đáng kể xác suất bắn hạ các mục tiêu bay nhanh như tên lửa đạn đạo. Phiên bản B1NT còn được trang bị đầu dò radar băng tần Ka, cùng với hệ thống điện tử và thuật toán xử lý mới, giúp cải thiện hiệu suất đánh chặn ở cả tầm xa lẫn độ cao lớn.


Không giống như các hệ thống phòng không truyền thống chỉ tập trung vào một loại mục tiêu, SAMP/T NG được thiết kế như một "lá chắn đa năng", có thể đồng thời đối phó với máy bay, UAV, tên lửa hành trình, tên lửa chống bức xạ và cả tên lửa đạn đạo trong cùng một kiến trúc tác chiến. Hệ thống này cũng có khả năng tích hợp với mạng lưới phòng không của NATO, một yếu tố đặc biệt quan trọng đối với Ukraine, nơi các khí tài phương Tây hiện đại đang phải hoạt động song song với các hệ thống có nguồn gốc Liên Xô như S-300 hay Buk.

Việc Ukraine trở thành nơi thử nghiệm thực chiến cho SAMP/T NG mang ý nghĩa vượt xa một hợp đồng cung cấp vũ khí thông thường. Dù đã trải qua nhiều thử nghiệm kỹ thuật, không một thao trường nào có thể tái tạo đầy đủ các điều kiện khắc nghiệt của chiếnsự hiện đại: từ các đòn tấn công bão hòa, gây nhiễu điện tử, sử dụng mồi bẫy, cho tới áp lực vận hành liên tục trong thời gian dài. Chính những yếu tố này sẽ cung cấp dữ liệu quý giá để các nhà phát triển hoàn thiện hệ thống, từ phần mềm điều khiển, thuật toán đánh chặn cho tới chiến lược sử dụng tên lửa.

Về mặt chiến lược, nếu SAMP/T NG chứng minh được hiệu quả trong thực chiến, Ukraine sẽ có thêm một lựa chọn phòng thủ cao cấp bên cạnh hệ thống Patriot của Mỹ, điều đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nguồn cung tên lửa đánh chặn luôn bị giới hạn.

Đồng thời, Pháp và Italia cũng sẽ có trong tay bằng chứng thực tế cho thấy châu Âu hoàn toàn có khả năng phát triển và triển khai một hệ thống phòng không – phòng thủ tên lửa tầm xa độc lập, có đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Như một mồi lửa mới châm vào cuộc khủng hoảng vốn chưa hề hạ nhiệt, vụ tấn công vào thủ đô Kabul làm hơn 400 người chết mà phía Pakistan cáo buộc Afghanistan thực hiện đang đẩy mối quan hệ song phương tới sát ngưỡng đổ vỡ. Mọi nỗ lực hạ nhiệt xung đột trở nên khó khăn khi cả hai nước đều bị cuốn vào vòng xoáy trả đũa thay vì đối thoại.

Vòng xoáy xung đột vượt tầm kiểm soát?

The Guardian đưa tin, vụ không kích xảy ra tối 16/3 (giờ địa phương) đã đánh trúng một cơ sở y tế cai nghiện quy mô lớn tại thủ đô Kabul của Afghanistan, khiến khoảng 400 người thiệt mạng và hàng trăm người bị thương. Vụ việc được xem là bước leo thang nghiêm trọng trong căng thẳng giữa 2 nước láng giềng Pakistan và Afghanistan, theo Reuters.

Trong bài đăng trên mạng xã hội X, phó phát ngôn chính quyền Taliban Hamdullah Fitrat nêu rõ, cuộc không kích được tiến hành vào khoảng 21 giờ ngày 16/3 (giờ địa phương) và đánh trúng bệnh viện Omid ở Kabul. Cơ sở này, vốn có 2.000 giường bệnh chuyên điều trị bệnh nhân nghiện ma túy, đã bị phá hủy nghiêm trọng trong vụ tấn công.

Hình ảnh do truyền thông địa phương đăng tải cho thấy nhiều tòa nhà bị thiêu rụi, lửa bao trùm toàn khu vực, trong khi lực lượng cứu hỏa nỗ lực khống chế đám cháy giữa đống đổ nát. The Guardian dẫn lời nhiều nhân chứng mô tả cảnh tượng kinh hoàng khi “mọi thứ bốc cháy, con người cũng cháy”.

Trong khi phía Afghanistan khẳng định đây là cuộc tấn công vào mục tiêu dân sự, có thể cấu thành tội ác chiến tranh, Pakistan lại bác bỏ và cho rằng chỉ nhắm vào “hạ tầng khủng bố”, theo đó phủ nhận việc không kích vào bệnh viện.

Theo Bộ Thông tin và Truyền thông Pakistan, lực lượng Pakistan đã nhắm mục tiêu chính xác vào các kho chứa thiết bị kỹ thuật và kho đạn dược ở Kabul và tỉnh Nangarhar của Afghanistan. Pakistan cho rằng các cáo buộc từ phía Taliban là "sai sự thật và gây hiểu nhầm" nhằm kích động dư luận và che đậy điều mà Islamabad mô tả là "sự hỗ trợ cho chủ nghĩa khủng bố xuyên biên giới".

Trước đó, chính quyền Afghanistan cũng cho biết, các cuộc giao tranh xuyên biên giới giữa lực lượng Taliban và quân đội Pakistan đã khiến ít nhất 2 trẻ em chết và 10 người bị thương tại tỉnh Khost, miền đông nam Afghanistan. Các quả đạn cối được cho là bắn từ phía Pakistan trong đêm 15/3 (giờ địa phương) rơi xuống nhiều khu dân cư tại địa phương, làm hư hại một số nhà cửa và gây thương vong cho dân thường.

Theo chuyên gia thuộc Viện Nghiên cứu Quốc tế Hoàng gia Anh (Chatham House) Chietigj Bajpaee, các diễn biến này “đánh dấu sự chuyển dịch rõ ràng từ các va chạm biên giới hạn chế sang đối đầu quân sự quy mô lớn”, khi cả Pakistan lẫn Afghanistan đều bắt đầu tấn công trực tiếp vào các mục tiêu chiến lược của nhau.

Gian nan nỗ lực ngoại giao

Trên thực tế, trước khi căng thẳng bùng phát trở lại, một lệnh ngừng bắn từng được Qatar làm trung gian đã được thiết lập, song nhanh chóng bị phá vỡ khi Pakistan và Afghanistan tiếp tục các đợt không kích và trả đũa.

Kể từ đó, các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng hiện gặp nhiều trở ngại. Trung Quốc đã cử đặc phái viên làm trung gian hoà giải giữa hai bên, song chưa đạt được đột phá đáng kể. Trong khi đó, các quốc gia vùng Vịnh, vốn từng đóng vai trò trung gian trong các vòng đàm phán trước đây, lại đang bị phân tán bởi các cuộc khủng hoảng khác tại Trung Đông.

Trong bối cảnh này, phái bộ Liên hợp quốc (LHQ) tại Afghanistan hôm 17/3 (giờ địa phương) xác nhận vụ không kích vào cơ sở bệnh viện điều trị cai nghiện tại Afghanistan và yêu cầu các bên trong xung đột phải tôn trọng và bảo vệ dân thường, các cơ sở y tế và dân sự khác.

Phát biểu trước báo giới tại Geneva (Thụy Sĩ), người phát ngôn của Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc Thameen Al-Kheetan nhấn mạnh thảm kịch phải được điều tra kịp thời, độc lập và minh bạch, và những đối tượng chịu trách nhiệm phải bị trừng trị thích đáng theo luật pháp quốc tế. Theo ông, kết quả cuộc điều tra phải được công khai và các nạn nhân cũng như gia đình nạn nhân có quyền được bồi thường.

Trong một tuyên bố có liên quan, Phó phát ngôn viên LHQ Farhan Haq cho rằng, người dân Afghanistan vẫn đang phải trả giá cho xung đột đang diễn ra giữa Afghanistan và Pakistan. Kể từ ngày 26/2 đến trước vụ việc ngày 16/3, đã có ít nhất 76 dân thường thiệt mạng và 213 người bị thương do các hành động thù địch trên khắp Afghanistan. LHQ tiếp tục kêu gọi các bên giảm leo thang căng thẳng, tiến tới ngừng bắn ngay lập tức, đồng thời tuân thủ các nghĩa vụ theo luật pháp quốc tế nhằm bảo vệ dân thường.

Tuy nhiên, trong diễn biến mới nhất, Đài NDTV dẫn lời ông Zabihullah Mujahid, phát ngôn viên của Taliban, ngày 17/3 tuyên bố sẽ không tiếp tục các cuộc đàm phán với Pakistan, đồng thời cảnh báo sẽ chuyển sang các biện pháp trả đũa.

Trong khi đó, người phát ngôn của Thủ tướng Pakistan - ông Mosharrraf Zaidi, cho biết, mọi hoạt động quân sự tại Afghanistan sẽ được tiếp tục cho đến khi chính quyền Taliban của Afghanistan thay đổi hành vi hậu thuẫn các nhóm khủng bố. Ông Mosharrraf Zaidi khẳng định, các mục tiêu mà quân đội nước này hướng tới dựa trên nguồn tin tình báo đa dạng và chắc chắn, được kiểm chứng và xác minh cả trước và sau khi tấn công.

Theo chuyên gia khu vực Nam Á Michael Kugelman thuộc Hội đồng Đại Tây Dương, xung đột hiện chưa có dấu hiệu sớm chấm dứt. "Pakistan dường như quyết tâm tiếp tục tấn công các mục tiêu tại Afghanistan, trong khi Taliban cũng sẽ đáp trả bằng cả biện pháp đối xứng lẫn phi đối xứng", ông nhận định.

Ở góc độ rộng hơn, xung đột Pakistan - Afghanistan còn tiềm ẩn nguy cơ lan rộng bởi Nam Á vốn là khu vực nhạy cảm về địa chính trị. Về lâu dài, việc thiếu các cơ chế đối thoại thực chất và những nỗ lực trung gian hiệu quả sẽ làm giảm triển vọng hạ nhiệt xung đột và đẩy cuộc khủng hoảng song phương đi xa hơn.

Theo dữ liệu giám sát hàng hải công bố ngày 17/3, một tàu chiến của Hải quân Mỹ được cho là đang chở thêm thủy quân lục chiến tới Trung Đông đã được theo dõi khi di chuyển gần eo biển Malacca, ngoài khơi Singapore.
Dữ liệu theo dõi AIS cho thấy tàu tấn công đổ bộ USS Tripoli đang tiến gần Singapore, tại rìa Tây Nam Biển Đông vào sáng 17/3. Các tàu Hải quân Mỹ thường tắt thiết bị phát tín hiệu AIS khi di chuyển, song việc bật hệ thống này khi đi qua những khu vực có mật độ giao thông hàng hải cao như vùng biển quanh Singapore giúp đảm bảo an toàn vận hành.

Theo The Wall Street Journal, số lượng thủy quân lục chiến bổ sung sẽ được chuyên chở bằng tàu tấn công đổ bộ USS Tripoli tới Trung Đông. Lực lượng này thuộc Đơn vị Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 31 (MEU) đóng tại Okinawa, Nhật Bản - một đơn vị phản ứng nhanh với khoảng 2.200 quân nhân sau khi được Lầu Năm Góc điều động, các quan chức nắm rõ kế hoạch tiết lộ.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết hiện có khoảng 50.000 binh sĩ Mỹ đang hiện diện tại Trung Đông trong khuôn khổ cuộc xung đột với Iran.

Các quan chức nói với rằng đơn vị này được điều tới Trung Đông nhưng không tiết lộ cụ thể địa điểm triển khai hay nhiệm vụ. Một đơn vị viễn chinh thủy quân lục chiến thường bao gồm 4 thành phần: chỉ huy, tác chiến mặt đất, tác chiến trên không và hậu cần, đồng thời thường được sử dụng trong các nhiệm vụ như sơ tán hoặc tác chiến đổ bộ từ biển vào bờ.

Dữ liệu từ trang theo dõi hàng hải MarineTraffic cho thấy lộ trình của một “tàu chiến Mỹ không xác định” rời Okinawa từ ngày 11/3, di chuyển qua Biển Đông và tiến gần Singapore vào sáng 17/3 với tốc độ khoảng 35km/h. USS Tripoli dài gần 260 m, lượng giãn nước khoảng 45.000 tấn, được ví như một tàu sân bay cỡ nhỏ, có khả năng mang theo tiêm kích tàng hình F-35, máy bay vận tải MV-22 Osprey cùng các phương tiện đổ bộ để triển khai lực lượng lên bờ.

Hôm nay (18/3), Iran đã tấn công một căn cứ quân sự của Australia tại Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE). Ngoài thiệt hại về vật chất thì không có thương vong nào xảy ra.Thủ tướng Australia Anthony Albanese thông báo, vào khoảng hơn 9h sáng nay, Iran đã tấn công căn cứ quân sự của nước này tại Al Minhad, cách thành phố Dubai của Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) khoảng 24km.Không có binh sĩ nào bị thương vong trong vụ tấn công này song một khu nhà và một cơ sở y tế trong căn cứ này đã bị hư hại.

Mặc dù chưa rõ vụ tấn công của Iran vào căn cứ quân sự của Australia tại Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất là có chủ ý hay vô tình song Thủ tướng Albanese cho biết, Iran đang tiến hành nhiều cuộc tấn công ngẫu nhiên ở khắp vùng Vịnh.

Theo truyền thông Australia, trước đó vào tháng 2/2026, căn cứ này cũng đã bị Iran tấn công bằng máy bay không người lái sau khi Mỹ và Israel triển khai thành công chiến dịch hạ sát lãnh tụ của Iran Ali Khamenei.

Vào tuần trước, theo đề nghị của UAE, Australia đã cử máy bay do thám E7A Wedge tail và chuyển tên lửa không đối không đến nước này để bảo vệ người dân Australia đang sinh sống ở đây. Trong dư luận Australia xuất hiện quan điểm cho rằng, việc cử máy bay quân sự và tên lửa đến UAE cho thấy Australia bắt đầu can dự vào cuộc xung đột đang diễn ra tại Trung Đông song Australia đã bác bỏ điều này khi cho rằng các khí tài mà họ chuyển đến UAE là để phòng thủ chứ không phải để tấn công.