“Ghế trống” của Brussels trên bàn đàm phán chiến tranh

Phát biểu ngày 9/5 tại trụ sở Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu ( OSCE ) ở Vienna, đại diện thường trực Nga tại OSCE, ông Dmitry Polyanskiy, cho biết các quan chức châu Âu hiện không còn công khai yêu cầu EU phải tham gia bàn đàm phán hòa bình Ukraine như trước đây. Điều này phản ánh thực tế rằng trung tâm quyền lực ngoại giao đang dịch chuyển khỏi Brussels để chuyển sang các cuộc thương lượng trực tiếp giữa Nga và Mỹ, theo The Eastern Herald .

Trong suốt nhiều năm, giới lãnh đạo EU coi cuộc chiến Ukraine không chỉ là vấn đề chủ quyền của Kiev mà còn là trận chiến quyết định tương lai cấu trúc an ninh của toàn châu Âu. Sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine vào tháng 2/2022, Brussels liên tục khẳng định không thể có bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào nếu thiếu vai trò trực tiếp của EU và Ukraine trong quá trình định hình các điều khoản cuối cùng.

Tuy nhiên, môi trường ngoại giao quanh cuộc chiến đã thay đổi mạnh mẽ trong những tháng gần đây.

Nhiều nguồn tin ngoại giao cho biết một giai đoạn đàm phán mới giữa Nga, Ukraine và Mỹ đang dần hình thành, tập trung vào các vấn đề như lệnh ngừng bắn , tranh chấp lãnh thổ và bảo đảm an ninh. Trong khi đó, các đại diện châu Âu gần như không hiện diện trong cấu trúc đàm phán cốt lõi.

Sự vắng mặt này đang phơi bày một thực tế nhạy cảm đối với Brussels: dù đã tung ra hàng loạt gói viện trợ quân sự, áp đặt các chiến dịch trừng phạt quy mô lớn và duy trì mặt trận chính trị chống Nga suốt nhiều năm, châu Âu có thể không còn đủ đòn bẩy để quyết định kết cục cuối cùng của cuộc chiến.

Theo ông Polyanskiy, nhiều quan chức châu Âu tại Vienna vẫn tiếp tục mô tả Ukraine đang giành ưu thế trên chiến trường, bất chấp việc Nga duy trì sức ép quân sự trên nhiều hướng. Nhà ngoại giao Nga cho rằng một bộ phận giới tinh hoa chính trị châu Âu vẫn bám chặt vào ý tưởng Nga có thể chịu “thất bại chiến lược”, dù thực tế quân sự và các tính toán ngoại giao đang thay đổi theo hướng khác.

Những phát biểu này phản ánh lập trường lâu nay của Điện Kremlin rằng châu Âu đã trở nên quá lệ thuộc về mặt ý thức hệ vào cuộc chiến nên không còn đủ tư cách đóng vai trò trung gian hòa giải đáng tin cậy.

Đại diện thường trực Nga tại OSCE, ông Dmitry Polyanskiy, cho biết các quan chức châu Âu hiện không còn công khai yêu cầu EU phải tham gia bàn đàm phán hòa bình Ukraine như trước đây. Ảnh: The Eastern Herald.

Các dấu hiệu bất ổn chiến lược

Mátxcơva nhiều lần cáo buộc EU và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) khuyến khích Kiev kéo dài xung đột thay vì thúc đẩy thỏa hiệp. Nga cho rằng phương Tây đã liên tục gây sức ép khiến Ukraine tránh các cuộc đàm phán nghiêm túc với Mátxcơva, trong bối cảnh tranh cãi quanh khả năng thiết lập lệnh ngừng bắn nhân đạo ngày càng gay gắt.

Ngay bên trong châu Âu, các dấu hiệu bất ổn chiến lược cũng đang lộ rõ.

Dù các lãnh đạo EU tiếp tục công khai cam kết hỗ trợ quân sự và tài chính cho Ukraine, đồng thời thông qua cơ chế hỗ trợ trị giá 90 tỷ euro cho Kiev, nhiều quan chức châu Âu được cho là đang âm thầm thừa nhận rằng họ không còn kiểm soát được hướng đi ngoại giao của cuộc chiến.

Các báo cáo gần đây về khả năng EU chuẩn bị cho những cuộc tiếp xúc tiềm năng với Tổng thống Nga Vladimir Putin càng làm dấy lên lo ngại rằng Washington đang ngày càng chi phối toàn bộ tiến trình thương lượng, trong khi ảnh hưởng của Brussels suy giảm đều đặn.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa khẳng định, EU vẫn sẵn sàng tham gia các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột. Tuy nhiên, ngay cả những tuyên bố như vậy cũng cho thấy nỗi lo ngày càng lớn tại Brussels rằng châu Âu có nguy cơ trở thành “khán giả hạng hai” trong các quyết định sẽ định hình trật tự an ninh tương lai của chính lục địa này.

Trước đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky từng cảnh báo việc châu Âu bị loại khỏi đàm phán với Nga sẽ là một sai lầm chiến lược nghiêm trọng. Nhiều nhà ngoại giao phương Tây cũng bày tỏ lo ngại về khả năng Brussels bị gạt khỏi các cuộc thảo luận trực tiếp giữa Washington và Mátxcơva.

Sự suy giảm vai trò ngoại giao của châu Âu diễn ra trong bối cảnh nội bộ liên minh phương Tây ngày càng xuất hiện nhiều rạn nứt.

Trong khi Brussels tiếp tục thúc đẩy các gói trừng phạt và viện trợ quân sự, các tranh cãi về thời gian kéo dài chiến tranh cũng như hình thái thỏa thuận hòa bình khả thi đang gia tăng. Nhiều chính phủ châu Âu phải đối mặt áp lực trong nước liên quan lạm phát, chi tiêu quốc phòng và khủng hoảng năng lượng, đồng thời ngày càng nhiều nhà hoạch định chính sách lo ngại đối đầu kéo dài với Nga có thể khiến châu Âu suy yếu cả về kinh tế lẫn chiến lược.

Những tranh luận này cũng gắn chặt với vấn đề mở rộng quân sự của NATO tại châu Âu - điều mà Mátxcơva nhiều lần mô tả là một trong các nguyên nhân cốt lõi dẫn tới khủng hoảng an ninh hiện nay, theo Sputnik.

Điện Kremlin nhìn thấy cơ hội xoay chuyển trật tự thế giới

Trong khi đó, quan hệ giữa châu Âu và Mỹ cũng trở nên phức tạp hơn trước các ưu tiên chiến lược thay đổi tại Washington. Các căng thẳng liên quan gánh nặng quốc phòng, hoạt động NATO và cạnh tranh địa chính trị đang làm dấy lên lo ngại rằng lợi ích chiến lược của Mỹ có thể không còn hoàn toàn đồng nhất với lợi ích của châu Âu.

Đối với Nga, đây được xem là cơ hội chiến lược quan trọng.

Điện Kremlin liên tục lập luận rằng cuộc chiến Ukraine đã thúc đẩy sự suy giảm đoàn kết phương Tây, đồng thời phơi bày mức độ phụ thuộc của châu Âu vào Washington trong cả lĩnh vực quân sự lẫn địa chính trị. Các quan chức Nga ngày càng mô tả EU như một thực thể bị chia rẽ chính trị, suy yếu kinh tế và không đủ khả năng tự định hình các kết quả an ninh lớn mà không cần Mỹ dẫn dắt.

Mátxcơva tuyên bố Tổng thống Putin vẫn để ngỏ khả năng đối thoại với EU, song khẳng định Nga sẽ không chủ động nối lại tiếp xúc sau khi quan hệ song phương lao dốc nghiêm trọng kể từ năm 2022.

Trong bối cảnh đó, các cuộc tranh luận về một cấu trúc an ninh Á - Âu mới cũng đang nổi lên mạnh mẽ. Nga và Trung Quốc tiếp tục tăng cường phối hợp trong khuôn khổ BRICS và nhiều cơ chế đa phương khác, trong khi nhiều quốc gia thuộc Nam bán cầu từ chối tham gia các chiến dịch trừng phạt chống Mátxcơva.

Tại Vienna, nơi từng là biểu tượng cho nỗ lực của châu Âu nhằm cô lập Nga trên trường quốc tế, bầu không khí ngoại giao hiện đã thay đổi đáng kể. Những cuộc trao đổi tại OSCE ngày càng phản ánh tâm lý bất an về vai trò địa chính trị lâu dài của châu Âu trong một trật tự thế giới đang dịch chuyển nhanh chóng.

Câu hỏi lớn nhất đối với Brussels lúc này không còn đơn thuần là làm thế nào để tiếp tục hỗ trợ Ukraine, mà là liệu EU còn đủ sức nặng địa chính trị để quyết định kết cục của một cuộc chiến đang diễn ra ngay sát biên giới mình hay không.

Lính Nga vận hành súng phóng lựu chống tăng trong một buổi huấn luyện chiến đấu. Ảnh: TASS.

Minh họa nổ bom hạt nhân trong thành phố. Nguồn: SCMP.

Với tốc độ tiến quân trung bình hằng tháng từ đầu năm tới nay, Nga sẽ mất hơn 30 năm mới có thể kiểm soát hoàn toàn vùng Donbas - điều mà Mátxcơva đặt ra như một điều kiện để kết thúc cuộc chiến.

Sự chững lại này có thể chỉ mang tính tạm thời và có thể liên quan đến yếu tố mùa vụ. Quân Nga thường tăng tốc vào mùa hè nhờ thời tiết thuận lợi hơn và cây cối rậm rạp giúp che chắn khỏi máy bay không người lái. Những ngày gần đây, giới chức Ukraine cảnh báo rằng quân đội Nga đang chuẩn bị cho các đợt tấn công mới và đã gia tăng hoạt động trên toàn tuyến mặt trận.

Dù vậy, Nga bước vào chiến dịch mới trong thế bất lợi. Nước này gặp nhiều trở ngại trong năm nay, bao gồm việc mất quyền truy cập internet vệ tinh Starlink - công cụ từng giúp dẫn đường cho máy bay không người lái. Việc Nga hạn chế ứng dụng nhắn tin Telegram cũng làm gián đoạn liên lạc của binh sĩ.

Ở góc độ rộng hơn, Nga vẫn chưa giải quyết được vấn đề cốt lõi: Làm thế nào để đạt được các bước tiến lớn trên chiến trường tràn ngập máy bay không người lái (drone). Thời kỳ đưa những đoàn xe bọc thép chở hàng loạt binh sĩ lao qua phòng tuyến đối phương hầu như đã qua.

Thay vào đó, cuộc chiến giữa Kiev và Mátxcơva hiện chủ yếu là cuộc đua phát triển máy bay không người lái tốt hơn và hệ thống phòng thủ hiệu quả hơn. Tại một số khu vực tiền tuyến, Ukraine đã giành ưu thế trong những tháng gần đây nhờ tiến bộ nhanh chóng về công nghệ, sản xuất và chiến thuật. Tuy nhiên, Nga cũng đang ráo riết bắt kịp bằng cách mở rộng lực lượng drone sau khi triển khai thành công đơn vị drone tinh nhuệ mang tên Rubicon.

Máy bay không người lái đã buộc quân Nga phải thay đổi chiến lược. Hiện nay, họ cố gắng xâm nhập lãnh thổ từng bước bằng các nhóm binh sĩ nhỏ, thường di chuyển bằng đường bộ. Điều này dẫn tới sự mở rộng của “vùng xám”, nghĩa là những khu vực có sự hiện diện của quân hai bên nhưng quyền kiểm soát không rõ ràng.

“Điều tốt nhất họ có thể làm là các chiến thuật xâm nhập kiểu này và tấn công vào mạng lưới hậu cần phía sau chiến tuyến, nhắm vào các đội drone và hậu cần của Ukraine. Nhưng điều đó không mang lại những bước tiến nhanh chóng”, bà Dara Massicot, chuyên gia cao cấp tại Viện Carnegie vì hoà bình quốc tế, nhận định.

'Vùng xám' ngày càng mở rộng

Trong cuộc họp báo cuối tuần qua, Tổng thống Vladimir Putin nói đến khả năng chấm dứt chiến tranh. “Tôi tin rằng vấn đề đang dần đi đến hồi kết, dù đây vẫn là một chuyện nghiêm trọng”, ông nói. Tuy nhiên, ông cũng thể hiện thái độ cứng rắn, đặc biệt với các quốc gia châu Âu ủng hộ Ukraine.

Hiện tại, lực lượng Nga vẫn tiếp tục chiến đấu, nhưng những khó khăn trên chiến trường có thể ảnh hưởng tới thông điệp mà Nga muốn truyền tải tới chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump về thúc đẩy các cuộc đàm phán hòa bình với Ukraine. Nga đang tìm cách gây áp lực buộc Kiev phải nhượng lại các phần của Donbas mà quân đội Nga chưa thể giành được.

Hồi tháng 3, ngay cả khi Nga gặp khó khăn trên chiến trường, ông Trump trong cuộc phỏng vấn với Politico rằng Tổng thống Ukraine Volodymir Zelensky “còn ít lá bài hơn nữa”.

Ngày 7/5, cố vấn đối ngoại của Điện Kremlin Yuri Ushakov cho biết Nga không thấy lý do để tiếp tục các cuộc đàm phán hòa bình nếu Ukraine chưa rút khỏi khu vực này. Ukraine từ chối nhượng lại lãnh thổ, dù các cuộc thương lượng vẫn tiếp diễn về khả năng biến nơi đây thành khu phi quân sự quốc tế.

Theo bà Massicot, dù chưa tìm ra cách giành lấy và giữ các vùng lãnh thổ rộng lớn bằng chiến thuật xâm nhập, Nga có thể tin rằng cách tiến từng bước chậm rãi vẫn là lựa chọn phù hợp.

Dù chiến lược của Nga là gì, 3 tổ chức theo dõi chiến trường chính gồm Viện Nghiên cứu chiến tranh, Black Bird Group và DeepState nhận định rằng điều rõ ràng là tốc độ tiến quân của Nga đã chậm lại trong năm nay. Hai trong số các tổ chức này cho biết, đã có những tháng Nga bị mất ròng lãnh thổ, dù “vùng xám” ngày càng mở rộng khiến cách xác định lãnh thổ bị chiếm giữ trở nên khác nhau.

Theo thống kê của Black Bird, những bước tiến ít ỏi của Nga trong 3 tháng qua là kết quả tồi tệ nhất của quân đội Nga tại Ukraine kể từ năm 2023.

Nga đã mất nhiều năm chiến đấu để giành Pokrovsk cũng như thị trấn Chasiv Yar ở phía đông bắc. Tuy nhiên, tiền tuyến hiện vẫn chạy xuyên qua các khu vực này, cho thấy chiến trường nhìn chung vẫn đang rơi vào thế giằng co.

Quân đội Ukraine cũng có những vấn đề riêng, bao gồm tình trạng thiếu binh lính kéo dài và tỷ lệ đào ngũ cao. Drone đã giúp họ cản bước tiến của quân đội Nga đông hơn, nhưng khi Nga mất lãnh thổ, khu vực đó thường chuyển thành “vùng xám” chứ không hoàn toàn quay trở lại quyền kiểm soát của Kiev.

“Nhiều yếu tố cản bước tiến của Nga cũng đồng thời khiến Ukraine gặp khó khăn”, ông Emil Kastehelmi, chuyên gia quân sự của Black Bird tại Phần Lan, cho biết.

Ukraine đang tìm cách gây tổn thất lớn hơn cho Nga bằng cách tấn công các cơ sở dầu mỏ và những mục tiêu sâu trong lãnh thổ Nga, đồng thời cố gắng gây thêm thương vong cho đối phương.

Theo như chiến sự Iran kéo dài, chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, tổng thống Mỹ Donald Trump không thể hy vọng có các cuộc thảo luận với lãnh đạo Trung Quốc ở vị thế áp đảo, mà trái lại ông Donald Trump đang phải đối mặt với nhiều áp lực, ngay cuộc gặp giữa ông Donald Trump và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh vào tuần này diễn ra trong bối cảnh địa chính trị đặc biệt nhạy cảm, được xem là một trong những phép thử ngoại giao khó khăn nhất đối với nguyên thủ Mỹ kể từ khi quay lại Nhà Trắng.

Hôm nay, 11/05, Trung Quốc mới chính thức thông báo chuyến công du của tổng thống Mỹ tới Bắc Kinh từ ngày 13 đến 15 tháng 5. Được dự trù vào tháng 3 nhưng do cuộc chiến tranh với Iran nên chuyến thăm phải lùi lại. Giờ đây, Iran lại trở thành một trọng tâm của cuộc gặp thượng đỉnh Donald Trump - Tập Cận Bình.

Iran là đồng minh quan trọng của Trung Quốc tại Trung Đông. Trước chiến tranh, Trung Quốc tiêu thụ tới 80% lượng dầu xuất khẩu của nước này, giúp cho chính quyền Iran duy trì nguồn sống kinh tế bất chấp các lệnh trừng phạt phương Tây. Kể từ khi chiến dịch quân sự Mỹ - Israel nhằm vào Iran bùng phát cuối tháng 2, Bắc Kinh liên tục lên án các đợt không kích và kêu gọi giải pháp ngoại giao.

Khác với những chuyến công du của Donald Trump trước đây vốn chủ yếu để phô diễn sức mạnh nước Mỹ, chuyến đi lần này diễn ra khi Washington chưa thể kiểm soát được tình hình tại Trung Đông. Chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, vốn được ông Trump kỳ vọng nhanh chóng kết thúc trong vài tuần, đang biến thành cuộc khủng hoảng hao tổn cả về quân sự lẫn hình ảnh chính trị cá nhân ông.

Theo chuyên gia Edgard Kagan, thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), Iran hiện là hồ sơ “cực kỳ quan trọng” đối với Mỹ và Bắc Kinh hiểu rất rõ điều đó. Thách thức lớn nhất đối với ông Trump là Trung Quốc đang nắm trong tay nhiều quân bài chiến lược. Là khách hàng tiêu thụ phần lớn dầu mỏ Iran, Bắc Kinh có khả năng tác động đáng kể tới nền kinh tế Teheran cũng như năng lực duy trì xung đột của Iran. Điều này khiến Washington khó có thể bỏ qua vai trò của Trung Quốc nếu muốn tìm kiếm một lối thoát ngoại giao.

Patricia Kim, chuyên gia của Viện Brookings tại Washington, nhận định trên trang tin lapresse.ca rằng ông Trump đang rất cần một chiến thắng chính trị sau nhiều tuần đối mặt với bế tắc tại Iran. Theo bà, Trung Quốc hiểu rõ nhu cầu đó và có thể tận dụng để yêu cầu nhượng bộ trong các hồ sơ nhạy cảm hơn, đặc biệt là thương mại và Đài Loan. Việc ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tới Bắc Kinh ngay trước chuyến thăm của ông Trump cho thấy Trung Quốc đang chủ động định vị mình như một trung gian quyền lực trong cuộc khủng hoảng tại Trung Đông.

Giới phân tích cho rằng chủ tịch Tập Cận Bình có thể tận dụng thời điểm này để củng cố ưu thế ngoại giao. Trong khi Hoa Kỳ bị cuốn vào chiến sự Trung Đông, Trung Quốc có cơ hội xuất hiện như một cường quốc có trách nhiệm với ổn định quốc tế.

Một kết quả thực tế có thể đạt được là việc gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại mong manh mà hai bên đạt được trước đó. Tuy nhiên, Trung Quốc giờ khó chấp nhận nhượng bộ lớn. Bắc Kinh đã chứng minh lập trường cứng rắn khi mới đây bác bỏ các biện pháp trừng phạt của Mỹ nhắm vào các công ty tham gia mua dầu Iran.

Các tập đoàn lớn của Mỹ như Apple, ExxonMobil, NVIDIA hay Boeing được cho là đã được mời tham gia đoàn tháp tùng tổng thống. Những hợp đồng thương mại lớn, đặc biệt trong lĩnh vực hàng không và năng lượng, có thể được công bố nhằm tạo ra hình ảnh hợp tác song phương tích cực, nhưng khó che lấp thực tế cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung vẫn ngày càng sâu sắc.

Một thách thức khác với ông Trump là vấn đề Đài Loan. Giới phân tích dự đoán Bắc Kinh sẽ gây sức ép yêu cầu Washington hạn chế bán vũ khí cho hòn đảo này. Đây là chủ đề đặc biệt nhạy cảm bởi Trung Quốc xem Đài Loan là phần lãnh thổ “không thể tách rời”, trong khi Mỹ dù khoogn công nhận Đài Loan những vẫn là đối tác an ninh quan trọng nhất của Đài Bắc. Không giống nhiều tổng thống Mỹ trước đây vốn rất thận trọng với hồ sơ Đài Loan, ông Trump thường sử dụng các vấn đề địa chính trị như công cụ thương lượng. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng Bắc Kinh có thể tìm kiếm những nhượng bộ từ Washington.

Cuộc gặp thượng đỉnh Trump – Tập đang được cả thế giới chú ý bởi nó phản ánh sự dịch chuyển tương quan quyền lực trong bối cảnh Mỹ bị phân tán bởi chiến sự Trung Đông, còn Trung Quốc tìm cách tận dụng khủng hoảng để mở rộng ảnh hưởng toàn cầu. Nếu ông Trump cần một thắng lợi ngoại giao để củng cố hình ảnh lãnh đạo cường quốc thế giới, thì ông Tập cũng nhìn thấy cơ hội khẳng định Trung Quốc như trung tâm không thể thiếu trong giải quyết các cuộc khủng hoảng quốc tế hiện nay.

Những bình luận này được đưa ra trong bối cảnh Iran được cho là đáp trả đề xuất mới nhất của Mỹ về việc chấm dứt cuộc xung đột bắt đầu từ ngày 28/2.

"Họ bị đánh bại về mặt quân sự. Có lẽ trong thâm tâm họ không biết điều đó. Nhưng tôi nghĩ họ biết. Điều đó không có nghĩa là họ đã hết thời", Tổng thống Mỹ Donald Trump cho hay.

Ông Trump đề xuất quân đội Mỹ có thể "tiếp tục hoạt động thêm hai tuần nữa và hoàn thành mọi mục tiêu". "Chúng ta có một số mục tiêu nhất định mà chúng ta muốn nhắm tới và chúng ta đã hoàn thành khoảng 70% trong số đó, nhưng chúng ta vẫn còn những mục tiêu khác mà chúng ta hoàn toàn có thể tấn công được", Tổng thống Mỹ cho hay.

Cùng với đó, ông Trump nhấn mạnh: "Nhưng ngay cả khi chúng ta không làm vậy, thì đó cũng chỉ là những khâu hoàn thiện cuối cùng thôi". Về NATO, ông Trump cho rằng liên minh này "chứng tỏ chỉ là một con hổ giấy. Họ không hề có mặt để giúp đỡ."

Tổng thống Trump cũng tuyên bố Washington sẽ thu giữ kho uranium làm giàu của Iran “vào thời điểm nào đó”, nhắc lại một trong những yêu cầu chính của ông trong cuộc đàm phán hòa bình .

“Rồi chúng ta sẽ có được thứ đó vào một lúc nào đó, bất cứ thứ gì chúng ta muốn. Chúng ta đã giám sát nó, anh biết đấy, tôi từng tham gia đơn vị gọi là Lực lượng Không gian… Nếu ai đó đến gần nơi đó, chúng ta sẽ biết. Và chúng ta sẽ cho nổ tung chúng", ông Trump nói.

Mỹ và Israel phát động cuộc tấn công vào Iran từ hồi cuối tháng 2 và xem cuộc chiến là cách để ngăn chặn Tehran phát triển vũ khí hạt nhân.

Trong đề xuất mới nhất, Washington tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu Iran phải hứa sẽ không bao giờ phát triển vũ khí hạt nhân, ngừng mọi hoạt động làm giàu uranium và từ bỏ kho dự trữ uranium được làm giàu cao của mình.

Theo ước tính của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), Iran đang nắm giữ hơn 400 kg uranium được làm giàu đến 60%. Thông thường, uranium ở cấp độ dùng để chế tạo vũ khí cần độ làm giàu từ 90% trở lên.

Dù Iran chưa công bố phản hồi đối với đề nghị mới nhất của Mỹ nhưng nước này vẫn liên tục từ chối giao nộp kho dự trữ uranium hoặc ngừng chương trình hạt nhân dân sự, đồng thời yêu cầu Washington đảm bảo không gây hấn và rút quân khỏi khu vực. Tehran từ lâu phủ nhận kế hoạch chế tạo bom hạt nhân.

Ngày 10/5, Iran đưa ra phản hồi về đề xuất của Mỹ, tập trung vào việc chấm dứt chiến sự trên mọi mặt trận, đặc biệt là tại Li-băng cũng như bảo đảm an toàn hàng hải qua eo biển Hormuz, truyền hình nhà nước Iran đưa tin. Chỉ vài giờ sau khi đề xuất của Iran được công bố, ông Trump đã bác bỏ.

“Tôi không thích nó - HOÀN TOÀN KHÔNG THỂ CHẤP NHẬN”, ông Trump viết trên Truth Social mà không nêu thêm chi tiết. Giá dầu đã tăng thêm 3 USD/thùng sau những thông tin này.

Câu trả lời của Iran bao gồm yêu cầu được bồi thường thiệt hại chiến tranh và nhấn mạnh chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz, truyền thông nhà nước cho biết. Theo hãng tin Tasnim , Tehran cũng yêu cầu Mỹ chấm dứt phong tỏa hải quân, bảo đảm không có thêm cuộc tấn công nào, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và chấm dứt lệnh cấm bán dầu của Iran.

Phía Mỹ trước đó đề xuất ngừng giao tranh trước khi chuyển sang thảo luận về các vấn đề khó hơn như chương trình hạt nhân của Iran.

Báo Wall Street Journal dẫn lời các nguồn tin giấu tên cho biết, Iran đề xuất pha loãng một phần uranium được làm giàu ở cấp độ cao và chuyển phần còn lại sang nước thứ ba.

Theo 1 quan chức Pakistan, Islamabad đã chuyển phản hồi của Iran tới phía Mỹ.

Bất chấp lệnh ngừng bắn đã kéo dài 1 tháng và khoảng 2 ngày tương đối yên ắng vừa qua, nhiều máy bay không người lái đã xuất hiện trên bầu trời một số quốc gia vùng Vịnh trong ngày 10/5, cho thấy mối đe dọa đối với khu vực vẫn hiện hữu.

Tuy nhiên, tàu chở khí đốt Al Kharaitiyat do hãng QatarEnergy vận hành vừa đi qua eo biển Hormuz an toàn trên hành trình tới cảng Qasim của Pakistan. Đây là tàu Qatar đầu tiên chở khí tự nhiên hóa lỏng đi eo biển kể từ khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến ngày 28/2.

Các nguồn tin cho biết chuyến hàng này đã được Iran chấp thuận, nhằm xây dựng lòng tin với Pakistan và Qatar.

Ngoài ra, một tàu hàng treo cờ Panama đang trên đường tới Brazil cũng vừa đi qua tuyến đường do lực lượng vũ trang Iran chỉ định, Tasnim đưa tin.

Trong bối cảnh ông Trump dự kiến thăm Trung Quốc trong tuần này, áp lực nhằm khép lại cuộc chiến ngày càng gia tăng, trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng toàn cầu và nền kinh tế thế giới bị đe doạ.

Khi được hỏi liệu các hoạt động quân sự chống Iran đã kết thúc hay chưa, ông Trump nói trong phát biểu được phát sóng ngày 10/5: “Họ đã bị đánh bại, nhưng điều đó không có nghĩa là họ đã chấm dứt”.

Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố cuộc chiến chưa kết thúc vì vẫn còn “nhiều việc phải làm” nhằm loại bỏ uranium làm giàu của Iran, phá dỡ các cơ sở làm giàu và xử lý các lực lượng ủy nhiệm cũng như năng lực tên lửa đạn đạo của Tehran.

Trong cuộc phỏng vấn với chương trình 60 Minutes của CBS News , ông Netanyahu cho rằng cách tốt nhất để loại bỏ lượng uranium làm giàu là thông qua ngoại giao, dù không loại trừ khả năng dùng vũ lực.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian viết trên mạng xã hội rằng Iran sẽ “không bao giờ khuất phục trước kẻ thù” và sẽ “bảo vệ lợi ích quốc gia bằng sức mạnh”.

Dù các nỗ lực ngoại giao nhằm phá vỡ bế tắc vẫn tiếp diễn, nguy cơ đối với các tuyến hàng hải và nền kinh tế khu vực vẫn ở mức cao.

Những ngày gần đây chứng kiến nhiều đợt giao tranh nghiêm trọng nhất quanh eo biển Hormuz kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực. Ngày 10/5, UAE cho biết đã đánh chặn 2 máy bay không người lái xuất phát từ Iran, trong khi Qatar lên án vụ tấn công bằng máy bay không người lái vào tàu hàng đi từ Abu Dhabi trong vùng biển của nước này. Kuwait cũng cho biết hệ thống phòng không của họ đã ứng phó với các máy bay không người lái thù địch xâm nhập không phận.

Sau những tuyên bố gần đây của Tổng thống Donald Trump về ý định "can thiệp" vào Cuba, hoạt động của máy bay quân sự Mỹ tại vùng biển ngoài khơi đảo quốc này đã gia tăng đáng kể. Xu hướng trên trùng khớp với việc gia tăng áp lực trừng phạt và Mỹ nối lại những lời lẽ gay gắt đối với Cuba.

Theo dữ liệu được CNN phân tích, kể từ ngày 4/2/2026, Hải quân và Không quân Mỹ đã thực hiện ít nhất 25 chuyến bay trinh sát bằng máy bay có người lái và không người lái gần bờ biển Cuba.

Phần lớn hoạt động được thực hiện bởi máy bay tuần tra chống ngầm P-8A Poseidon, cũng như máy bay trinh sát điện tử RC-135V Rivet Joint và máy bay không người lái tầm cao MQ-4C Triton. Các phi cơ này đã tiếp cận hai thành phố lớn nhất của đất nước - Havana và Santiago de Cuba ở khoảng cách chỉ 64km từ bờ biển.

Các chuyên gia nhấn mạnh trước tháng 2 năm nay, những chuyến bay phô trương công khai ngoài khơi Cuba như vậy là cực kỳ hiếm, khiến hoạt động hiện tại trở nên đặc biệt bất thường.

Giới phân tích xem những hành động này là một tín hiệu có chủ đích gửi đến Cuba, đặc biệt khi mô hình tương tự đã được quan sát thấy trước các chiến dịch quân sự của Mỹ ở Venezuela và Iran, nơi hoạt động tình báo được tăng cường để chuẩn bị cho hành động quân sự.

Việc gia tăng hoạt động quân sự diễn ra trong bối cảnh những lời lẽ gay gắt hơn từ ông Donald Trump. Trong một cuộc phỏng vấn với chương trình Full Measure vào ngày 9/5, Tổng thống Mỹ tuyên bố ý định can thiệp vào Cuba sau khi đạt được thỏa thuận về Trung Đông, gọi quốc đảo này là "đang suy tàn".

Ông Trump đã giao cho Ngoại trưởng Marco Rubio - người nổi tiếng với lập trường cứng rắn chống Cuba, nhiệm vụ quản lý vấn đề liên quan đến quốc đảo này.

Hơn nữa vào ngày 1/5, ông Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp mở rộng đáng kể chế độ trừng phạt đối với Cuba, áp đặt các biện pháp trừng phạt thứ cấp đối với mọi công ty nước ngoài hoạt động trong lĩnh vực năng lượng và khai thác mỏ của hòn đảo, đồng thời cáo buộc Cuba cung cấp "môi trường thuận lợi cho các hoạt động tình báo thù địch và khủng bố" gần biên giới Mỹ.

Cuba bác bỏ những lời cáo buộc này, gọi chúng là "hình phạt tập thể" và "hành vi diệt chủng", đồng thời tuyên bố sẵn sàng đối thoại với Mỹ nếu như không bị can thiệp vào công việc nội bộ.

Theo CNN

Các phương tiện truyền thông Iran liên kết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đã bắt đầu tuyên truyền ý tưởng áp đặt phí đối với các nước phương Tây và các công ty nước ngoài để bảo vệ các tuyến cáp internet ngầm dưới biển vịnh Ba Tư chạy qua eo biển Hormuz.

Theo hãng thông tấn Tasnim thân cận với IRGC, cơ sở hạ tầng chiến lược quan trọng này tạo điều kiện thuận lợi cho các dòng chảy tài chính và kỹ thuật số toàn cầu hàng ngày.

Tasnim tuyên bố các tuyến cáp quang ngầm dưới biển chạy qua eo biển Hormuz đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển hơn 10.000 tỷ USD giao dịch tài chính mỗi ngày, thông qua các giao dịch SWIFT, chuyển khoản ngân hàng quốc tế, giao dịch chứng khoán và các giao dịch tài chính kỹ thuật số khác.

Các tuyến cáp này kết nối châu Á, châu Âu và Trung Đông, nên việc chúng bị hư hại có thể gây ra sự gián đoạn trên diện rộng đối với internet và nền kinh tế kỹ thuật số toàn cầu.

Bài viết của Tasnim khẳng định rằng, an ninh của cơ sở hạ tầng này rất quan trọng đối với thương mại toàn cầu và hệ thống tài chính quốc tế, nên có thể được chính quyền Iran sử dụng làm công cụ đòn bẩy đối với Mỹ và châu Âu.

Iran có thể viện dẫn Điều 34 của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển làm cơ sở pháp lý cho việc áp thuế, diễn giải điều khoản này như là sự khẳng định chủ quyền của nước này đối với đáy biển và cột nước ở eo biển Hormuz.

Trên cơ sở đó, Iran có thể yêu cầu cấp phép cho các nhà khai thác cơ sở hạ tầng cáp nước ngoài.

Tasnim cũng đề xuất áp dụng “phí cấp phép ban đầu” và “phí duy trì hàng năm” đối với các công ty nước ngoài có cáp đi qua eo biển huyết mạch này.

Hơn nữa, hãng thông tấn này ủng hộ việc bắt buộc các công ty công nghệ và nhà khai thác phương Tây phải tuân thủ luật pháp Iran, cũng như cấp quyền độc quyền cho các công ty Iran trong việc bảo trì và sửa chữa các tuyến đường dây và thiết bị thông tin liên lạc dưới nước.

Hãng thông tấn Fars (cũng thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran) cũng đưa ra những tuyên bố tương tự nhưng xét trên góc độ an ninh, nhằm cảnh báo sâu sắc đối với các nước phương Tây về nguy cơ tuyến giao dịch thương mại số toàn cầu chạy qua eo biển Hormuz bị đứt gãy.

Trong các ấn phẩm của mình, hãng tin này cảnh báo về nguy cơ gián đoạn trên diện rộng đối với các mạng lưới thông tin liên lạc toàn cầu và hệ thống tài chính nếu các tuyến cáp ngầm dưới biển ở eo biển Hormuz bị hư hại do các cuộc xung đột gây ra.

Theo Topcor.ru

Cụ thể, Tổng thống Nga Putin tuyên bố ông sẵn sàng gặp Tổng thống Ukraine Zelensky không chỉ ở Moscow mà còn ở một quốc gia thứ ba nhằm chấm dứt xung đột. Tuy nhiên, ông Putin nhấn mạnh cuộc gặp này chỉ có thể diễn ra sau khi một thỏa thuận hòa bình dài hạn cuối cùng được chuẩn bị đầy đủ và sẵn sàng để ký kết, thay vì các cuộc đàm phán sơ bộ.

"Phía Ukraine và ông Zelensky sẵn sàng có một cuộc gặp trực tiếp. Và Nga chưa bao giờ từ chối" - Tổng thống Putin nói trong một cuộc họp báo sau lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng 9/5 - "Chúng tôi cũng có thể gặp nhau ở một quốc gia thứ ba, nhưng chỉ sau khi có thỏa thuận cuối cùng về một thỏa thuận hòa bình dài hạn".

Tổng thống Putin nhấn mạnh rằng cuộc gặp phải là "khâu cuối cùng", là lễ ký kết, chứ không phải là các cuộc đàm phán. Nhắc lại kinh nghiệm của Hiệp định Minsk, Tổng thống Nga lưu ý: "Chúng ta có thể thảo luận hàng giờ, ngày đêm mà không mang lại kết quả gì. Do đó, các chuyên gia sẽ đảm nhận việc này. Và chúng ta có thể gặp nhau, ký kết sau đó".

Trước đó, Thủ tướng Slovakia Robert Fico đã chuyển lời nhắn từ Tổng thống Zelensky tới Điện Kremlin về mong muốn gặp người đồng cấp Nga Vladimir Putin.

Theo người phát ngôn Điện Kremlin - ông Dmitry Peskov, để đạt được một thỏa thuận hòa bình về Ukraine, sẽ cần một chặng đường dài với nhiều chi tiết phức tạp.

Cũng trong cuộc họp báo hôm 9/5, Tổng thống Putin tuyên bố rằng cuộc xung đột ở Ukraine "đang tiến đến hồi kết".

Những phát biểu này được đưa ra một ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ hy vọng rằng thỏa thuận ngừng bắn do Nga tuyên bố vào ngày 8/5 có thể dẫn đến việc chấm dứt giao tranh sớm.

Tháng 12/2025, Tổng thống Putin nhắc lại rằng Nga tìm kiếm một giải pháp hòa bình cho cuộc chiến ở Ukraine, với điều kiện là các nguyên nhân gốc rễ của cuộc xung đột phải được loại bỏ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến thảo luận về Iran, thương mại, trí tuệ nhân tạo (AI) và vấn đề hạt nhân trong khuôn khổ chuyến thăm Trung Quốc kéo dài hai ngày của ông Trump trong tuần này, theo các quan chức Mỹ.

Đây sẽ là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa lãnh đạo hai nền kinh tế lớn nhất thế giới sau hơn 6 tháng, diễn ra trong bối cảnh quan hệ song phương tiếp tục chịu sức ép từ căng thẳng thương mại, xung đột Iran và nhiều bất đồng chiến lược khác.

Ông Trump dự kiến tới Bắc Kinh vào ngày 13/5, trước khi các cuộc hội đàm chính thức diễn ra trong hai ngày 14-15/5. Đây sẽ là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của ông kể từ năm 2017.

Có thể đạt thỏa thuận về thương mại, đầu tư

Nguồn tin của Reuters cho biết, Washington và Bắc Kinh được kỳ vọng sẽ nhất trí thành lập các cơ chế thúc đẩy thương mại và đầu tư song phương, trong khi Trung Quốc có thể công bố các kế hoạch mua máy bay từ Boeing cùng các mặt hàng nông sản và năng lượng của Mỹ.

Hai bên cũng có thể chính thức công bố kế hoạch thành lập Hội đồng Thương mại và Hội đồng Đầu tư, dù các cơ chế này vẫn cần thêm thời gian để hoàn thiện trước khi đi vào hoạt động.

Ngoài ra, Mỹ và Trung Quốc sẽ thảo luận về khả năng gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại liên quan đến nguồn cung khoáng sản đất hiếm từ Trung Quốc sang Mỹ.

Vị quan chức Mỹ cho biết thỏa thuận đạt được vào mùa thu năm ngoái hiện vẫn còn hiệu lực và bày tỏ tin tưởng hai bên cuối cùng sẽ đạt được thỏa thuận gia hạn.
Những vấn đề phức tạp hơn

Bên cạnh thương mại, cuộc gặp Trump - Tập dự kiến cũng đề cập đến các chủ đề vốn lâu nay gây căng thẳng giữa hai nước như Iran, Nga, trí tuệ nhân tạo (AI) và vấn đề hạt nhân.

Một quan chức cấp cao Mỹ tiết lộ ông Trump có thể gia tăng sức ép với Bắc Kinh liên quan đến quan hệ với Tehran, đặc biệt là việc Trung Quốc tiếp tục mua dầu Iran. Đáng chú ý, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuần trước cáo buộc Trung Quốc đang “tài trợ” cho Iran khi mua tới 90% lượng dầu xuất khẩu của nước này.

Trước đó, Iran đã đóng eo biển Hormuz để đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, làm gián đoạn một trong những tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới.

Về phần mình, Bắc Kinh kêu gọi chấm dứt xung đột tại Iran, đồng thời tuần trước đã tiếp đón Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi.

Bên cạnh đó, một quan chức Mỹ cho biết Washington cũng tiếp tục bày tỏ quan ngại về quan hệ kinh tế giữa Trung Quốc và Nga.

“Tổng thống đã nhiều lần trao đổi với Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình về vấn đề Iran và Nga, bao gồm nguồn doanh thu mà Trung Quốc mang lại cho cả hai chính phủ này, cũng như việc cung cấp các hàng hóa lưỡng dụng, linh kiện và bộ phận, chưa kể khả năng xuất khẩu vũ khí. Tôi cho rằng cuộc trao đổi đó sẽ tiếp tục”, vị quan chức nói.

Theo Reuters, các trợ lý của ông Trump cho biết Washington cũng ngày càng lo ngại về sự phát triển nhanh chóng của các mô hình AI tiên tiến tại Trung Quốc và cho rằng hai nước cần thiết lập một kênh liên lạc nhằm tránh những rủi ro phát sinh.

"Chúng tôi muốn tận dụng cơ hội cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo để mở ra đối thoại và xem xét khả năng thiết lập một kênh trao đổi về các vấn đề AI", một quan chức Mỹ nói.

Ngoài ra, Washington từ lâu muốn thúc đẩy đối thoại với Bắc Kinh về kiểm soát vũ khí hạt nhân, song Trung Quốc được cho là chưa sẵn sàng tham gia các cuộc thảo luận này.

Lần gần nhất ông Trump và ông Tập gặp nhau là vào tháng 10 năm ngoái tại Hàn Quốc, nơi hai bên nhất trí tạm dừng cuộc chiến thương mại căng thẳng sau khi Mỹ áp mức thuế cao đối với hàng hóa Trung Quốc và Bắc Kinh cảnh báo hạn chế nguồn cung đất hiếm toàn cầu.

Hồi tháng 2, Tòa án Tối cao Mỹ tuyên bố ông Trump không có thẩm quyền áp đặt nhiều mức thuế đối với hàng nhập khẩu toàn cầu. Tuy nhiên, ông vẫn cam kết sẽ tìm các cơ sở pháp lý khác để tái áp dụng một số mức thuế này.

Một phe phái cực đoan có ảnh hưởng lớn tại Iran đang tiến hành chiến dịch mạnh mẽ chống lại các cuộc đàm phán đang diễn ra với Mỹ, cho rằng Tehran chỉ nên đạt được thỏa thuận bằng cách "đánh bại" Washington.

Nhóm bảo thủ này mang tên "Jebhe-ye Paydari" (Mặt trận Kiên trì), thường được các nhà quan sát gọi là "Những nhà siêu cách mạng", đã nổi lên như một trong những phe phản đối mạnh mẽ nhất bất kỳ thỏa thuận với Mỹ.
Ảnh hưởng mạnh mẽ

Theo đài CNN, phe này đã gia tăng áp lực thông qua các chiến dịch truyền thông, bài phát biểu, can thiệp tại quốc hội và các cuộc biểu tình lớn trên đường phố Tehran.

"Họ coi việc chống Mỹ và Israel là một cuộc chiến trường kỳ" - ông Hamidreza Azizi, nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu An ninh và Quốc tế Đức, nói với CNN.

Phe cực đoan này đã trỗi dậy mạnh mẽ hơn sau cái chết của cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei hồi cuối tháng 2-2026. Trong khi ban lãnh đạo hiện tại của Iran cố gắng thể hiện sự đoàn kết trong tiến trình đàm phán, nhóm Jebhe-ye Paydari liên tục công kích các nhà đàm phán của nước này và cáo buộc họ vượt qua "lằn ranh đỏ" của chế độ.

Một bài báo đăng trên Raja News, cơ quan ngôn luận của Jebhe-ye Paydari, chỉ trích những người tham gia đàm phán và cáo buộc họ sẵn sàng "bắt tay" với các quan chức Mỹ bất chấp việc các lãnh đạo Iran bị sát hại.

Các thành viên của phe này cũng cáo buộc trưởng đoàn đàm phán, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, "thông đồng" và gọi các nhà đàm phán là "hèn nhát". Họ cảnh báo các cuộc đàm phán có thể gây ra "thiệt hại to lớn" cho Iran.
Phản ứng từ trong nước

Jebhe-ye Paydari nắm giữ ảnh hưởng trong chính trị, các thể chế tôn giáo và truyền thông nhà nước.

Một trong những gương mặt nổi bật nhất của nhóm là cựu Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Iran Saeed Jalili. Ông này đã nhận được khoảng 13 triệu phiếu bầu trong cuộc bầu cử tổng thống Iran năm 2024. Anh trai ông, Vahid Jalili, là quan chức cấp cao tại đài phát thanh truyền hình quốc gia IRIB.

Theo truyền thông Iran, bảy nghị sĩ liên kết với nhóm này đã từ chối ký tuyên bố của quốc hội ủng hộ đoàn đàm phán.

Ông Mahmoud Nabavian, một nghị sĩ thuộc phe này, từng tham gia các cuộc đàm phán gần đây tại Islamabad - Pakistan, sau đó gọi việc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran là "sai lầm chiến lược". Ông cũng yêu cầu loại Bộ trưởng Ngoại giao Abbas Araghchi khỏi đoàn đàm phán.

Trong những tuần gần đây, nhóm này đã tổ chức các cuộc biểu tình lớn tại Tehran với sự tham gia của hàng ngàn người ủng hộ.

Lãnh đạo tinh thần hiện tại của nhóm là Ayatollah Mahdi Mirbaqiri, một giáo sĩ cấp cao có ảnh hưởng lớn từng được coi là ứng viên tiềm năng cho vị trí Lãnh tụ Tối cao. Theo nhà nghiên cứu Azizi, ông này muốn thúc đẩy "chiến đấu trên diện rộng" và "cuộc đối đầu toàn diện" với phương Tây.

Tầm ảnh hưởng gia tăng cùng các hành động gây chia rẽ của nhóm đã khiến dư luận trong nước xôn xao.

"Dường như đã phản tác dụng" - ông Mohammad Ali Shabani, biên tập viên của Amwaj.media, nhận định. "Họ đang gây ồn ào và bị coi là đã giúp Israel và Mỹ trong việc mô tả Iran đang rơi vào chia rẽ nội bộ lớn…".

Theo ông Shabani, phe cứng rắn không phản đối thỏa thuận với Mỹ mà muốn chính họ là người đạt được thỏa thuận để giành ảnh hưởng và tái cấu trúc quyền lực trong nước.