Hải quân Mỹ và đồng minh đã gặp phải những thách thức bất ngờ trong nỗ lực đảm bảo an toàn cho hoạt động vận chuyển hàng hải tại eo biển Hormuz.


Những chiếc xuồng máy trang bị súng máy của IRGC trên eo biển Hormuz.

Theo một phân tích trên tờ The New York Times, liên minh Mỹ cho đến nay vẫn chưa thể vô hiệu hóa các hạm đội tàu tấn công cỡ nhỏ, tốc độ cao - thường được gọi là "hạm đội muỗi" do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vận hành.

Những tàu tàng hình này có thể đạt tốc độ lên tới 185km/h, khiến chúng trở thành mục tiêu cực kỳ khó nhắm trúng, ngay cả đối với các hệ thống định vị mục tiêu tinh vi nhất.

Chiến thuật của Iran dựa vào các cuộc tấn công chớp nhoáng, sau đó các nhóm tàu ​​ngay lập tức phân tán và biến mất vào các vách đá ven biển, hoặc giữa vô số hòn đảo của vịnh, hầu như vô hình đối với radar và các hệ thống giám sát vệ tinh.

Bất chấp các báo cáo thường xuyên của Lầu Năm Góc về các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng Hải quân Iran, hoạt động của các tàu nhỏ vẫn tiếp diễn không ngừng.

Các tàu thuộc "hạm đội muỗi" không chỉ được trang bị súng máy hạng nặng và hệ thống tên lửa cỡ nhỏ, mà còn cả UAV cảm tử hiện đại, cho phép chúng thực hiện các cuộc tấn công có mục tiêu và gây thiệt hại nghiêm trọng đối với các tàu thương mại.

Theo tình báo Mỹ, ít nhất 20 vụ việc nghiêm trọng liên quan đến các cuộc tấn công vào tàu chở dầu và tàu chở hàng rời dân sự đã được ghi nhận tại eo biển này, kể từ khi bắt đầu cuộc xung đột vũ trang.

Khả năng cơ động cao và số lượng lớn lực lượng Iran cho phép họ dễ dàng vượt qua các tàu khu trục và tàu hộ vệ, biến eo biển thành một "vùng xám" nguy hiểm, nơi các phương pháp tác chiến hải quân truyền thống tỏ ra không hiệu quả.

VietBF@sưu tập

Liệu kinh tế không gian có thực sự lợi nhuận như những gì Elon Musk đã nói?

Tờ The Wired cho hay màn IPO (phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng) của SpaceX đang cận kề, mở ra cơ hội lần đầu tiên cho những nhà đầu tư cá nhân nhỏ lẻ được sở hữu một phần của công ty hàng không vũ trụ đình đám và gây tranh cãi nhất hành tinh.

Với mức định giá đang leo thang chóng mặt, một số ước tính thậm chí đã chạm ngưỡng hơn 1.000 tỷ USD, làn sóng kỳ vọng về những khoản lợi nhuận khổng lồ đang lan rộng hơn bao giờ hết.

Tuy nhiên, giữa cơn sốt này, các chuyên gia tài chính vẫn đang phải vật lộn với một bài toán hóc búa: Liệu kinh tế không gian có thực sự mang lại tiền bạc?

Hệ sinh thái thực hay ảo?

Theo The Wired, để công bằng, chúng ta cần thừa nhận rằng có rất nhiều doanh nghiệp đang thực sự kiếm tiền từ các dịch vụ không gian hiện hữu. Từ các vệ tinh quan sát Trái đất, dịch vụ viễn thông cho đến các dịch vụ phóng tên lửa, một hệ sinh thái hoàn chỉnh đã tồn tại ở quỹ đạo thấp của Trái đất (LEO), cung cấp những giá trị vô giá cho đời sống con người.

Nút thắt thực sự nằm ở tham vọng xa hơn của SpaceX: Đưa con người vào không gian sâu, định cư trên Mặt trăng hay tiến xa hơn tới Sao Hỏa. Đây là những mục tiêu dài hạn mà Elon Musk thường xuyên "rao giảng". SpaceX hiện là lực lượng thống trị nền kinh tế không gian, vì vậy nếu ai đó có thể biến giấc mơ này thành tiền, đó chỉ có thể là đế chế của Elon Musk.

Tuy nhiên, các ý tưởng như khai thác khoáng sản từ tiểu hành tinh, chiết xuất nguyên tố đất hiếm trên Mặt trăng hay nghiên cứu dược phẩm trong môi trường vi trọng lực vẫn đang là chủ đề tranh luận gay gắt giữa các chuyên gia về tính khả thi về mặt kinh tế.

Thực tế khắc nghiệt là mọi thứ ở ngoài không gian đều cực kỳ đắt đỏ. Chi phí bị đội lên không chỉ bởi giá vé trên mỗi chuyến tàu vũ trụ, mà còn bởi yêu cầu khắt khe về độ tin cậy, an toàn, giới hạn trọng lượng và sự thiếu hụt khả năng bảo trì. Đó là chưa kể đến việc phải đảm bảo nguồn điện và lá chắn bức xạ vũ trụ.

So với việc nghiên cứu hay khai thác tài nguyên trên mặt đất, không gian là một phương án đắt đỏ một cách phi lý.

Hãy nhìn vào sứ mệnh OSIRIS-REx của NASA: Họ đã chi hơn 1 tỷ USD và mất hàng thập kỷ nỗ lực kỹ thuật chỉ để mang về khoảng 120 gram vật liệu từ một tiểu hành tinh.


Ngay cả khi chúng ta tìm thấy một tiểu hành tinh chứa đầy kim loại quý, việc đưa chúng về Trái đất an toàn với số lượng lớn cũng sẽ vấp phải quy luật cung cầu: Thị trường sẽ ngập lụt và giá trị của số kim loại đó sẽ lao dốc ngay lập tức.

Thế rồi gần đây, các ý tưởng mới như đặt trung tâm dữ liệu AI trong không gian hay điện mặt trời dựa trên không gian đang nổi lên. Lý thuyết cho rằng các trung tâm dữ liệu tiêu tốn quá nhiều điện và nước để làm mát trên Trái đất có thể tận dụng nguồn năng lượng mặt trời dồi dào và nhiệt độ môi trường cực thấp ở ngoài không gian.

Dù vậy, các chuyên gia cảnh báo rằng rác thải vũ trụ và tình trạng quá tải quỹ đạo là những rủi ro hiện hữu. Quan trọng hơn, chưa có công ty nào có một kế hoạch cụ thể và khả thi để thực hiện điều này thành công.

Ngay cả dự án Trạm vũ trụ quốc tế (ISS) (biểu tượng của sự hợp tác không gian) cũng đang đối mặt với tương lai bất định.

Theo kế hoạch ban đầu, các trạm vũ trụ thương mại sẽ thay thế ISS cũ kỹ sau vài năm tới. NASA kỳ vọng thị trường du lịch không gian sẽ bùng nổ để bơm vốn vào lĩnh vực này, nhưng như Joel Montalbano, quyền quản trị viên hỗ trợ của NASA thừa nhận, điều đó đã không xảy ra như kỳ vọng.

Canh bạc đa tầng của SpaceX

Đối với SpaceX, họ không nhất thiết phải thành công ở một mảng duy nhất. Công ty này đang nhúng tay vào quá nhiều lĩnh vực: Từ dịch vụ phóng tên lửa, Internet vệ tinh Starlink cho đến dự án xAI. Canh bạc ở đây là: Liệu một trong những mảng này có đủ lợi nhuận để bù đắp cho những mảng còn lại hay không?

Matthew C. Weinzierl, giáo sư tại Trường Kinh doanh Harvard, nhận định rằng SpaceX đang ở vị thế thống trị đến mức nếu mọi người tin rằng "miếng bánh" không gian sẽ trở nên khổng lồ, SpaceX chắc chắn sẽ chiếm phần lớn nhất vì chính họ đang là người tạo ra miếng bánh đó.

Tuy nhiên, thời gian là một yếu tố quan trọng. "Trong 1.000 năm tới, tôi tin sẽ có một nền kinh tế không gian rực rỡ. Nhưng đó là chuyện của tương lai xa," giáo sư Weinzierl chia sẻ. Còn trong ngắn hạn từ 5 đến 10 năm tới, triển vọng thương mại hóa ngoài quỹ đạo thấp của Trái đất vẫn là một dấu hỏi lớn.

Trong khi chờ đợi những bước đột phá, các hợp đồng với Chính phủ vẫn là nguồn thu chính và ổn định. Dịch vụ Starlink và tên lửa Falcon 9 của SpaceX hiện đã đan xen sâu sắc với lĩnh vực quốc phòng của Mỹ. Điều này mang lại một mức "đáy" an toàn cho công ty.

Khác với các nhà thầu quốc phòng truyền thống như Boeing hay Lockheed Martin, SpaceX sở hữu sự tích hợp dọc đáng kinh ngạc: Họ kiểm soát từ việc phóng đến sản xuất tàu đi lên vũ trụ.

Tuy nhiên, khi trở thành công ty đại chúng, SpaceX sẽ phải đối mặt với áp lực từ cổ đông - những người thường thiếu kiên nhẫn hơn Chính phủ và luôn đòi hỏi kết quả kinh doanh hàng quý.

Mọi thông tin tài chính của SpaceX hiện vẫn rất mập mờ. Họ nói Starlink đang có lãi, nhưng lãi bao nhiêu? Starship tốn bao nhiêu để phát triển và làm sao để thu hồi vốn? Không ai biết chắc chắn.

Màn IPO này sẽ là lần đầu tiên các chuyên gia được thực sự nhìn vào "ruột gan" tài chính của SpaceX. Nhà đầu tư khi mua cổ phiếu SpaceX không chỉ mua một mã chứng khoán theo phong trào mà đang mua một phần tương lai của nhân loại. Khi đó, thị trường có thể sẽ không còn kiên nhẫn với những lời hứa của tỷ phú giàu nhất hành tinh.

"Bất kỳ ai đầu tư vào SpaceX đều phải hiểu rằng đó không phải là loại tài sản ngắn hạn mà họ nghĩ rằng mình đang mua”, giáo sư Weinzierl cảnh báo.

VietBF@sưu tập

Hắn cầm ba cọc tiền 500 quẳng xuống bàn: ”Cầm lấy và về đi, lúc nào cần tôi sẽ gọi. Nói thật cho cô biết nhé, với số tiền này tôi có thể ngủ với một cô người mẫu hạng nhất đấy, nhưng không sao. Tôi thích cái chất của cô, dù sao óc cũng có chút tri thức”.
Tôi cúi gằm mặt đau đớn, nếu không nghĩ đến cảnh mẹ tôi nằm chờ chết, chắc tôi đã cầm cọc tiền ném vào mặt hắn và hét lên: ”Đồ khốn”.
Hắn lại ghé sát tai tôi giọng cay độc: ”Lúc gặp cô, tôi tưởng cô sẽ khác cơ, không ngờ cũng thế cả. Thôi cô về đi…”
Tôi gặp hắn ở sinh nhật Thành, một doanh nhân trẻ đang phất, vây quanh hắn là hàng tá đàn bà con gái.
– ”Hắn sát gái lắm, chẳng yêu được cô nào nổi một tuần, thế mà lại lắm cô tình nguyện chết.”
– ”Chắc là vì tiền của hắn.” Tôi nói…
Thành cười:
– ”Em nhầm rồi, nhiều cô con ông bự, giàu có cũng đeo hắn như sam vậy”.
Thành dẫn tôi đến chào hắn:
– ”Đây là Quý, bạn anh, còn đây là Liên….”
– ”Người yêu hả?” Chưa để Thành nói hết câu hắn cắt ngang.
– ”Không chúng tôi chỉ là bạn thân!”
Tôi bắt tay hắn và cũng muốn cho Thành hiểu rạch ròi quan hệ của chúng tôi. Tôi biết Thành có tình cảm đối với tôi… Nhưng với Thành, tôi không tìm thấy cảm giác…
– ”Ồ không sao, từ bạn bè chuyển sang bạn đời chuyện rất thường”. Hắn nhún vai…
– ”Không, anh nghĩ sai rồi, đã là bạn thì suốt đời cũng chỉ là bạn. Bởi thân nhau quá, nên không thể trở thành chồng vợ”.
Tôi nói và quay bước.
– ”Hắc như ớt bột, cậu móc ở đâu ra thế?” Hắn nhìn tôi bước đi và hỏi Thành.

VietBF@sưu tập

Hai vợ chồng cùng làm nghề xuất bản sách.
Đêm tân hôn của họ thật thơ mộng, vừa ôm nhau vừa “ứng khẩu” như đọc thơ:

Anh chồng âu yếm: “Sách mới cho nên phải đắt tiền.”

Chị vợ đáp ngay: “Hôm nay xuất bản số đầu tiên.”

Anh chồng ghì chặt vợ: “Anh còn tái bản nhiều lần nữa.”

Chị vợ sung sướng: “Em để cho anh giữ bản quyền.”

👉 Một màn “xuất bản” đầy sáng tạo, khiến cả tình yêu lẫn nghề nghiệp hòa quyện trong tiếng cười.

VietBF@sưu tập

Ngày xưa súng ngắn ngang hông
Ngày nay súng ngắn để không trong quần
Ngày xưa dùng gậy chỉ huy
Ngày nay dùng gậy khi đi dò đường.
Ngày xưa ra bẩy vào ba
Ngày nay tám tháng xả ga một lần
Ngày xưa sàn nhẩy múa chân
Ngày nay đi đứng phải cần ba-toong.
Ngày xưa uống cả chục lon
Ngày nay ngủ gục nửa lon vẫn còn
Ngày xưa ngồi lái xe con
Ngày nay xe buýt mài mòn đôi mông.
Ngày xưa mập mạp trắng hồng
Ngày nay xanh mét lồng ngồng bộ xương
Ngày xưa như Tướng như Vương
Ngày nay thất thế như phường hát rong.
Ngày xưa đường phố long nhong
Ngày nay ba buổi trong phòng đọc kinh
Ngày xưa tiệc nhậu linh đình
Ngày nay ăn uống tận tình kiêng khem.
Ngày xưa ăn Chả ăn Nem
Ngày nay ngao ngán chẳng thèm liếc qua
Ngày xưa quán cóc hàng quà
Ngày nay chỉ mỗi cơm nhà mà thôi.
Ngày xưa cờ bạc liên hồi
Ngày nay lưng mỏi không ngồi được lâu
Ngày xưa sức mạnh như trâu
Ngày nay uể oải ngồi đâu ngáp ruồi.
Ngày xưa xông xáo ngược xuôi
Ngày nay rờ rẫm đuổi ruồi không bay
Ngày xưa qua núi vác cày
Ngày nay nằm thở dang tay xin hòa.
Ngày xưa tiếng lớn như loa
Ngày nay thỏ thẻ ra là... thiếu hơi
Ngày xưa kẻ đón người mời
Ngày nay cô lẻ vắng lời hỏi thăm.
Ngày xưa số tựa trăng rằm
Ngày nay số tối như nằm chùm chăn
Ngày xưa tánh nóng hung hăng
Ngày nay ai chửi cũng nhăn răng cười.
Ngày xưa chơi giỏi học lười
Ngày nay siêng ngủ lại lười biếng đi
Ngày xưa tướng tá uy nghi
Ngày nay xộc xệch chân đi không đều.
Ngày xưa dáng dấp mỹ miều
Ngày nay như thể dây thiều đứt ngang
Ngày xưa phung phí bạc ngàn
Ngày nay góp nhặt lon mang đổi tiền.
Ngày xưa vui thú cùng Tiên
Ngày nay vui trọn một miền nồi soong
Ngày xưa ăn mấy cũng ngon
Ngày nay nhấm nháp hết còn muốn nhai.
Ngày xưa đấu hót dài dài
Ngày nay mệt mỏi bái bai xin ngừng...

VietBF@sưu tập

Giữa lúc chiến tranh tưởng như đã có thể lùi một bước để nhường chỗ cho ngoại giao, Donald Trump lại tung ra một thông điệp vừa như mời gọi đàm phán, vừa như siết thêm vòng dây thòng lọng quanh cổ Tehran. Ông tuyên bố Iran thật ra không hề muốn đóng eo biển Hormuz, trái lại còn muốn mở nó ra để tiếp tục kiếm hàng trăm triệu USD mỗi ngày, nhưng Washington sẽ không dỡ phong tỏa các cảng Iran nếu chưa đạt được một thỏa thuận thực sự. Nói cách khác, Mỹ đang đặt Iran vào thế tiến thoái lưỡng nan: muốn có tiền thì phải mở cửa biển, nhưng muốn mở cửa biển thì phải chấp nhận đàm phán trong khi bàn tay phong tỏa của Mỹ vẫn bóp chặt lấy mạch sống kinh tế của nước này.

"Họa phúc khôn lường, lòng người khó đoán" – Câu tục ngữ ấy dường như đang vận vào ván bài cân não giữa Washington và Tehran trong những giờ qua.
Trump nói Iran chỉ giả vờ muốn đóng Hormuz, thực chất là đang muốn cứu nguồn sống của chính mình

Trong thông điệp mới nhất, Donald Trump khẳng định Iran không thực sự muốn eo biển Hormuz tiếp tục đóng kín. Theo ông, Tehran muốn nó được mở lại để tiếp tục thu về khoảng 500 triệu USD mỗi ngày. Trump cho rằng việc Iran lớn tiếng đòi đóng eo biển chỉ là cách “giữ thể diện” trong bối cảnh Mỹ đã phong tỏa toàn diện. Ẩn sau phát biểu ấy là một lập luận rất sắc lạnh: Iran không phải đang điều khiển thế cờ như họ tuyên bố, mà đang bị hoàn cảnh bóp buộc đến mức chỉ còn cách vừa cứng miệng vừa ngầm mong tuyến huyết mạch dầu khí sớm hoạt động lại.

Lời lẽ đó của Trump là cách ông muốn vạch trần điều mà Toà Bạch Ốc tin là điểm yếu lớn nhất của Tehran: nền kinh tế Iran không thể sống khỏe mãi nếu Hormuz tắc nghẽn và các cảng tiếp tục bị siết. Khi Trump nói Iran “chỉ muốn save face”, ông đang cố biến đối thủ từ hình ảnh một quốc gia thách thức thế giới thành một chế độ bị dồn tới mức phải giấu nhu cầu sống còn sau lớp vỏ ngạo nghễ. “Miệng nói một đằng, bụng nghĩ một nẻo” – trong con mắt Washington, đó chính là tư thế hiện nay của Tehran.

Trên nền tảng Truth Social, Tổng thống Trump đã chính thức xác nhận việc kéo dài lệnh ngừng bắn với Iran. Quyết định này được đưa ra sau lời thỉnh cầu từ Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif và Thống chế Asim Munir, nhằm tạo không gian cho những nỗ lực ngoại giao cuối cùng. Tuy nhiên, Trump không quên buông lời mỉa mai khi nhận định chính phủ Iran đang "rạn nứt nghiêm trọng".

Người xưa có câu: "Mềm nắn rắn buông", nhưng với Trump, ông đang áp dụng chiến thuật "vừa đấm vừa xoa". Ông khẳng định quân đội Mỹ luôn trong trạng thái "sẵn sàng xuất kích" và lệnh phong tỏa các cảng biển của Iran vẫn được duy trì nghiêm ngặt. Thông điệp rất rõ ràng: Mỹ sẽ chỉ dừng tay khi Tehran đưa ra một đề xuất hòa bình thống nhất và thực chất, bằng không, mọi thứ sẽ kết thúc trong khói lửa.

Mỹ không chịu dỡ phong tỏa: mở cảng, mở biển lúc này theo Trump là tự tay phá luôn cơ hội đạt thỏa thuận

Điểm then chốt trong phát biểu của Trump là ông cảnh báo rằng nếu Mỹ dỡ phong tỏa ngay lúc này thì “sẽ không bao giờ có một thỏa thuận với Iran”, trừ phi Washington quyết định đánh tan phần còn lại của đất nước này. Đó là một câu nói đầy mùi thuốc súng. Nó cho thấy Trump coi phong tỏa không chỉ là biện pháp quân sự hay kinh tế, mà là đòn bẩy thương lượng quan trọng nhất hiện nay. Ông chấp nhận kéo dài ngừng bắn, nhưng không chấp nhận nới tay với thứ đang khiến Iran đau nhất: nguồn thu dầu mỏ và đường ra biển.

Chính vì vậy, gia hạn ngừng bắn trong cách làm của Trump không phải là xuống thang hoàn toàn. Đây là kiểu “ngừng tay nhưng không buông cổ”. Ông đồng ý kéo dài thời gian cho ngoại giao sau đề nghị của Pakistan, nhưng đồng thời ra lệnh để quân đội Mỹ tiếp tục phong tỏa các cảng Iran và duy trì tư thế sẵn sàng hành động. Cái gọi là “cơ hội hòa bình” mà Trump nói tới vì thế không phải cành ô liu mềm mại, mà giống một cánh cửa hẹp, buộc Iran phải bước vào trong khi phía sau vẫn là lưỡi dao phong tỏa kề sát lưng.

Ngừng bắn được gia hạn, nhưng đó chưa phải hòa bình mà chỉ là một khoảng thở ngắn giữa hai đợt sóng dữ

Trump ngày 21/4 đã tuyên bố gia hạn ngừng bắn với Iran cho tới khi Tehran nộp một đề xuất thống nhất nhằm chấm dứt xung đột vĩnh viễn. Reuters cho biết quyết định này được đưa ra chỉ vài giờ trước thời điểm lệnh ngừng bắn cũ hết hiệu lực, sau yêu cầu từ phía Pakistan. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ: chính Mỹ cũng không chắc Iran có công nhận hay đáp lại việc gia hạn đó hay không. Từ Tehran, một cố vấn cấp cao của Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf đã bác bỏ động thái của Trump, cho rằng nó “không có ý nghĩa gì” và thậm chí nhìn nhận đây có thể là mưu kế nhằm câu giờ cho một đòn bất ngờ khác.

Thế nên, trên giấy tờ là gia hạn ngừng bắn, nhưng trên thực tế đó vẫn là một lệnh đình chiến rất mong manh. Nó không đi kèm niềm tin, không có sự xác nhận rõ ràng từ mọi phía, và vẫn bị bao quanh bởi phong tỏa, đe dọa, trừng phạt và các phát biểu đối đầu. Nói cách khác, chiến tranh chưa thực sự rời khỏi căn phòng, nó chỉ lùi ra sát cửa, đứng đó chờ ngoại giao sơ sẩy một bước là xông trở lại.

Tehran đáp trả: chỉ cần Mỹ bỏ phong tỏa, đàm phán ở Islamabad có thể được nối lại

Trong khi Trump giữ phong cách vừa đe vừa dụ, phía Iran cũng phát đi tín hiệu không kém phần rõ ràng: muốn đàm phán thì Mỹ phải dỡ phong tỏa trước. Đại sứ Iran tại Liên Hiệp Quốc, Amir Saeid Iravani, nói rằng ông tin vòng đàm phán tiếp theo sẽ diễn ra ở Islamabad ngay khi Washington chấm dứt phong tỏa hải quân đối với các cảng Iran. Reuters cùng ngày cũng dẫn lời một quan chức cấp cao Iran cho biết Tehran sẵn sàng thảo luận tại Pakistan, nhưng không chấp nhận kiểu thương lượng dưới sức ép và đe dọa, càng không chấp nhận một cuộc nói chuyện mang dáng dấp đầu hàng.

Thông điệp của Iran rất dễ hiểu: họ muốn Mỹ chứng minh thiện chí bằng hành động chứ không phải bằng những lời gia hạn ngừng bắn trên mạng xã hội. Từ góc nhìn của Tehran, vừa phong tỏa cảng, vừa bắt tàu, vừa siết nguồn thu dầu, rồi lại bảo đối phương đến bàn thương lượng thì chẳng khác gì bắt người ta ký giấy trong khi tay vẫn bị trói. Đây là lý do khiến hòa đàm ở Islamabad liên tục rơi vào cảnh “tưởng sắp họp mà lại chưa họp”. Pakistan có thể là chiếc bàn, nhưng Mỹ và Iran vẫn đang giằng co xem ai phải hạ tay xuống trước.

Hormuz trở thành yết hầu của cả cuộc chiến: ai giữ được dòng dầu là giữ được nhịp tim kinh tế khu vực

Eo biển Hormuz bây giờ không chỉ còn là một tuyến hàng hải. Nó là tử huyệt của cả cuộc đối đầu. Reuters cho biết nước này cùng các đồng minh phương Tây đã phải họp nhiều vòng để tính chuyện mở lại tuyến lưu thông này, bởi rất ít tàu còn dám qua lại sau khi Iran siết chặt khu vực để trả đũa các cuộc tấn công Mỹ-Israel. Hàng chục quốc gia đã tham gia các cuộc bàn thảo do Anh và Pháp thúc đẩy nhằm xây dựng một cơ chế bảo vệ tự do hàng hải khi điều kiện cho phép.

Chính sự quan trọng quá mức của Hormuz đã khiến mọi tuyên bố quanh nó đều mang sức nặng vượt xa biên giới Iran. Nếu cửa biển mở, Iran có tiền, thị trường năng lượng được thở, và ngoại giao có thêm khoảng trống. Nếu cửa biển tiếp tục bị bóp nghẹt, Tehran sẽ càng bị siết nguồn sống, nhưng giá dầu toàn cầu cũng có nguy cơ dựng đứng. Cho nên Trump hiểu rất rõ: Hormuz không chỉ là con đường của Iran, mà còn là đòn bẩy ép buộc đối phương. Còn Iran cũng hiểu rằng đó là lá bài cuối cùng để buộc Mỹ phải tính toán. “Nắm đằng chuôi hay cầm đằng lưỡi” lúc này phần lớn đều xoay quanh cửa biển ấy.

Scott Bessent đe thẳng vào túi tiền Tehran: Kharg Island sắp đầy, dầu không ra được thì giếng dầu cũng phải khóa

Nếu Trump là người tung ra thông điệp chính trị, thì Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent lại nói theo ngôn ngữ của chiến tranh kinh tế. Ông tuyên bố năng lực chứa dầu tại đảo Kharg – nơi tập trung phần lớn hoạt động xuất khẩu năng lượng của Iran – sẽ đầy trong vài ngày tới nếu phong tỏa tiếp tục có hiệu lực. Điều đó có nghĩa là nếu dầu không xuất đi được, Tehran có thể buộc phải giảm hoặc ngừng khai thác ở một số mỏ, ảnh hưởng trực tiếp tới nguồn thu vốn chiếm khoảng 80% doanh thu xuất khẩu của nước này, theo đánh giá được Reuters trích từ JPMorgan.

Nhưng bản thân các phân tích đi kèm cũng cho thấy cuộc siết này không phải một phát ăn ngay. Iran vẫn còn lượng dầu lớn trên biển và ngoài Vịnh Persian, tức là vẫn còn hàng tỷ USD có thể tiếp tục bán ra trong thời gian ngắn. JPMorgan cho rằng phong tỏa có thể tăng đòn bẩy cho đàm phán, nhưng chỉ nếu được thực thi chặt và duy trì trong nhiều tháng. Nói cách khác, Mỹ đang ép rất đau, nhưng chưa chắc đã đủ để Iran gục ngay. Đây là cuộc bào mòn ý chí, không phải cuộc đấm knockout trong một hiệp.

Chuyến đi Islamabad của JD Vance bị hủy trong ngày, cho thấy ngoại giao đang khựng lại vì chưa ai chịu nhường bước

Một chỉ dấu rõ ràng cho thấy thế cờ vẫn còn rối là chuyến đi Islamabad của Phó tổng thống JD Vance đã bị hủy trong ngày. Theo các cập nhật, Vance vốn dự kiến cùng Steve Witkoff và Jared Kushner dẫn đầu phái đoàn Mỹ sang Pakistan cho vòng đàm phán tiếp theo. Nhưng sau thông điệp mới của Trump rằng Washington đang chờ một “đề xuất thống nhất” từ phía Iran, Nhà Trắng thông báo chuyến đi đó sẽ không diễn ra trong ngày 21/4. Sự đình lại ấy phản ánh một thực tế: Mỹ muốn Iran tự gom lại nội bộ và đưa ra một đề xuất hoàn chỉnh, còn Iran lại muốn Mỹ dỡ phong tỏa trước khi họ bước tiếp.

Khi đoàn đàm phán chưa lên máy bay, nghĩa là bàn đàm phán vẫn còn cách rất xa. Và đó cũng là lý do khiến nhiều người nhìn lệnh gia hạn ngừng bắn với tâm trạng nửa hy vọng nửa hoài nghi. Ngoại giao vẫn còn cửa, nhưng cánh cửa ấy chưa mở; nó chỉ mới được chèn lại để đừng đóng sập ngay trong đêm. “Còn nước còn tát”, nhưng lúc này cả Washington lẫn Tehran đều đang vừa tát nước vừa canh chừng xem đối phương có giấu dao sau lưng hay không.

Tehran không tin Washington: phe cứng rắn xem gia hạn ngừng bắn là cái bẫy câu giờ cho một cú đánh mới

Ngay sau tuyên bố của Trump, phản ứng từ phe cứng rắn Iran đã bộc lộ mức độ ngờ vực sâu sắc. Cố vấn của Chủ tịch Quốc hội Iran cho rằng phía “thua cuộc” không có quyền đặt điều kiện, đồng thời mô tả việc tiếp tục phong tỏa cảng Iran là một cuộc “bao vây” chẳng khác gì ném bom. Ông này còn nghi Trump kéo dài ngừng bắn chỉ để “mua thời gian cho một cuộc tấn công bất ngờ”. Những lời lẽ đó cho thấy ở Tehran, người ta không xem gia hạn ngừng bắn là cử chỉ thiện chí, mà như một động tác chiến thuật của Washington.

Một thành viên trong Hội đồng Lãnh đạo Lâm thời Iran cũng cảnh báo rằng nếu thế giới chấp nhận tiền lệ một quốc gia bị tấn công ngay giữa lúc đang đàm phán, thì sau này sẽ không còn nước độc lập nào dám ngồi vào bàn thương lượng với niềm tin thực sự nữa. Đây là cách Iran cố biến mình thành bên nắm lý lẽ đạo đức: họ muốn nói rằng vấn đề không chỉ là số phận của Tehran, mà còn là luật chơi quốc tế. Đó vừa là đòn phản công về chính trị, vừa là lời nhắn gửi tới các nước trung gian rằng Mỹ đang làm cho ngoại giao mất giá trị.

Anh và Pháp cũng nhập cuộc, cho thấy Hormuz đã vượt khỏi khuôn khổ đối đầu song phương Mỹ-Iran

Trong lúc Mỹ và Iran còn giằng co, Anh và Pháp đã triệu tập các cuộc họp với hơn 30 quốc gia để chuẩn bị phương án mở lại eo biển Hormuz khi có điều kiện. Reuters cho biết trước đó đã có các hội nghị quy tụ từ vài chục đến khoảng 50 nước từ châu Âu, châu Á và Trung Đông, bàn cách bảo vệ giao thương và bảo đảm tự do hàng hải. Điều này có nghĩa là cuộc khủng hoảng Hormuz đã không còn là chuyện riêng của Washington và Tehran. Nó đang trở thành một vấn đề quốc tế với hệ quả kinh tế sâu rộng.

Một khi nhiều quốc gia bắt đầu chuẩn bị cho một sứ mệnh hàng hải đa phương, Iran sẽ phải đối mặt với sức ép không chỉ từ Mỹ mà còn từ cả một mặt trận rộng hơn. Nhưng điều này cũng đồng thời làm tình hình thêm nhạy cảm, vì Tehran có thể xem đó là nỗ lực quốc tế hóa sức ép quân sự và bóp nghẹt không gian chiến lược của mình. Bởi vậy, càng có nhiều nước nói đến “tự do hàng hải”, nguy cơ tính toán sai lầm trên thực địa càng tăng. Một chiếc eo biển hẹp, nhưng quyền lợi chen chúc trong đó lại quá lớn.

Giữa vòng xoáy Iran, tình hình tại Lebanon cũng không kém phần căng thẳng. Dù có lệnh ngừng bắn 10 ngày với Israel, nhưng những vụ đấu súng và rocket vẫn nổ ra tại miền Nam. Thủ tướng Lebanon Nawaf Salam tuyên bố chính phủ sẽ không bị khuất phục bởi Hezbollah, khẳng định quốc gia không thể tồn tại nếu không có sự độc quyền về vũ khí của nhà nước.

Cuộc chơi của Donald Trump luôn đầy rẫy những bất ngờ và sự quyết liệt. "Cờ đến tay ai người ấy phất", Trump đang nắm đằng chuôi trong cuộc chơi này bằng sức mạnh quân sự và đòn bẩy kinh tế. Thế giới đang nín thở chờ đợi xem Tehran sẽ đưa ra quân bài nào tiếp theo, hay sẽ phải cúi đầu trước "Cơn thịnh nộ kinh tế" từ Washington.

Bác sĩ An đẩy gọng kính lên sống mũi, đọc lại dòng tin nhắn lần thứ ba.
"Em là Thu, con gái bệnh nhân phòng 302 tuần trước. Cảm ơn bác sĩ đã cứu mẹ em. Em mời bác sĩ bữa cơm tối thứ sáu này nhé, chỉ hai người, coi như lời cảm ơn ạ. Nhà hàng Hoa Sứ, 47 đường X. khoảng 7 giờ. Mong bác sĩ không từ chối em ạ."
Năm mươi tuổi, tóc muối tiêu, hàm râu đã điểm bạc, bác sĩ An đã quen với việc bệnh nhân tặng giỏ trái cây, hộp bánh... cảm ơn. Ông luôn gửi lại cho khoa. Nhưng lời mời riêng tư thế này, suốt 20 năm làm nghề, đây là lần đầu.
Ông nhớ Thu. Người phụ nữ xinh đẹp ba mươi sáu tuổi, luôn mặc áo sơ mi lụa trắng, tóc búi gọn cài trâm, rât lịch sự. Chồng cô đã ký giấy ly hôn ngay tại hành lang khoa hồi sức, khi bà mẹ vừa qua cơn nguy kịch. Hôm đó cô không khóc. Chỉ ngồi im bên giường bệnh, bàn tay gầy trắng như ngọc, đặt lên tay mẹ, các đốt ngón tay trắng bệch.
An thở hắt ra. Trong gương nhà vệ sinh bệnh viện, ông thấy một người đàn ông mệt mỏi. Vết hằn khẩu trang còn đỏ trên má. Râu mới cạo nay đã lún phún dưới cằm. Vợ ông, Lan, tối qua còn để ông phần cơm, trong lò vi sóng kèm mẩu giấy: "Anh về nhớ hâm lại. Em ngủ trước với cu Bin."
Ông thương Lan. Thương cả hai mươi năm cùng nhau ky cóp trả góp căn nhà, cùng nhau thức trắng mỗi khi con sốt. Nhưng cũng đã lâu lắm rồi, giữa hai người chỉ còn những câu đối thoại ngắn gọn, những mẩu giấy nhắc nhau ăn cơm, uống thuốc.
Điện thoại lại bật sáng tin nhắn. Thu gửi thêm một tấm ảnh. Nhà hàng Hoa Sứ đèn màu, bàn ghế kê sát mặt sông. Không gian kiểu dành cho hai người.
Ngón tay An lơ lửng trên bàn phím. Nhận lời thì sao? Chỉ là bữa cơm thôi mà. Có gì đâu? Từ chối thì sao? Cũng chỉ là bữa cơm... Vậy mà ngực An nặng trĩu như có tảng đá đè.
Tối thứ năm, An về sớm. Lan đang chấm bài cho học trò. Mâm cơm có cá kho tiêu, canh bầu tép rong. Thằng Bin khoe điểm mười môn Toán. Ăn xong, ông ra ngồi ngoài ban công. Gió tháng tư oi nồng. Ông bỗng nhớ lần đầu tiên nắm tay Lan, bàn tay nhỏ nhắn ấm áp, cũng một đêm tháng tư như thế này, ở trước cổng trường. Hồi đó ông chưa có râu, chưa có những đêm trực trắng mắt. Chỉ có lời hứa: "Sau này anh thành bác sĩ, anh sẽ không để ai phải khổ."
Lời hứa đó, ông đã giữ với hàng ngàn bệnh nhân. Còn với Lan, ông giữ được bao nhiêu?
Sáu giờ chiều thứ sáu. An vẫn mặc blouse ngồi trong phòng khám. Lịch mổ kết thúc sớm. Ông có thể về nhà, ăn cơm với vợ con. Cũng có thể rẽ qua Hoa Sứ, ngồi đối diện với một người đàn bà xinh đẹp, đang cần một bờ vai sau đổ vỡ.
Ông lấy điện thoại, gõ rồi xóa, gõ rồi xóa. Cuối cùng, ông gọi cho Thu.
"Chào cô Thu. Tôi là bác sĩ An đây." Giọng ông khàn hơn thường ngày. "Tôi rất cảm ơn thịnh tình của cô. Bác đã khỏe là tôi mừng lắm rồi."
Đầu dây bên kia im lặng vài giây. "Dạ. Em hiểu. Bác sĩ bận ạ?"
"Không phải đâu," Ông nhìn tấm ảnh gia đình trên bàn. Lan đang cười, tay ôm cu Bin hồi nó mới ba tuổi. Rồi ngập ngừng tiếp "Là tôi có nguyên tắc , không ăn tối riêng với bệnh nhân. Mong cô thông cảm."
Ông nghe như có tiếng thở nhẹ bên kia. "Em xin lỗi nếu đường đột. Chỉ là lúc đó em không biết cảm ơn bác sĩ thế nào cho đủ."
"Cô cứ chăm sóc bác thật tốt, đó là lời cảm ơn lớn nhất rồi." Ông ngừng lại, rồi nói thêm: "Nếu cô cần tư vấn thêm về bệnh của bác, cứ đến bệnh viện trong giờ hành chính hay nhắn tin. Tôi luôn sẵn lòng nhé."
Tắt máy, An ngồi thừ một lúc. Ông không thấy nhẹ nhõm. Cũng không thấy tiếc. Chỉ thấy một nỗi buồn không tên, giống như ông vừa đi ngang qua cây cầu bắc sang một khu vườn bí ẩn mà không dám bước lên để khám phá .
Tối đó ông ghé chợ, mua bó hoa lay ơn Lan thích. Về nhà, Bin đã ngủ. Lan đang khâu lại cúc áo blouse cho ông. Ông đặt bó hoa lên bàn, kéo ghế ngồi cạnh vợ.
"Anh xin lỗi," ông nói. "Dạo này bận, anh vô tâm quá."
Lan ngước lên, ngạc nhiên. Rồi chị cười, những nếp nhăn ở đuôi mắt xô lại. "Hôm nay gió nào cuốn hồn anh vậy, bác sĩ?"
"Gió tháng tư," An cười đáp. Rồi ông kể. Kể về tin nhắn, kể về nhà hàng ven sông, về người đàn bà vừa đi qua đổ vỡ. Kể cả về lúc ông đã phân vân.
Lan yên lặng nghe hết, không ngắt lời. Khâu xong chiếc cúc, chị mới nói: "Anh từ chối là đúng. Nhưng em vui hơn vì anh đã kể hết cho em nghe."
Ngoài ban công, trăng thượng tuần treo nghiêng. Ở một nhà hàng ven sông, có lẽ cũng có một người đàn bà đang ngồi cô đơn một mình. An mong cô ấy bước qua được bóng đêm của đời mình, biết vịn vào đâu để không còn chông chênh chao đảo.

VietBF@sưu tập

Chi phí đi qua kênh đào Panama đã tăng vọt do chiến sự ở Trung Đông. Hiện chi phí đấu giá cho tàu được ưu tiên đi qua đã tăng gấp đôi, có thể lên đến hàng triệu USD.


Một tàu container đi qua kênh đào Panama - Ảnh: REUTERS

Theo Hãng tin AFP, chi phí tàu thuyền di chuyển qua kênh đào Panama đã tăng vọt kể từ khi chiến sự Mỹ - Israel với Iran bùng nổ ở Trung Đông, dẫn đến việc phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển 1/5 lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu.

Theo Cơ quan quản lý kênh đào Panama, để đáp ứng nhu cầu nhiên liệu hiện tại, các nhà máy lọc dầu ở châu Á đang chuyển sang mua dầu hoặc khí đốt từ Mỹ và vận chuyển qua kênh đào Panama, thay vì nhập từ các nước vùng Vịnh và phải đi qua eo biển Hormuz.

Số lượng tàu đi qua kênh đào Panama hiện duy trì ở mức cao, với trung bình 34 tàu/ngày trong tháng 1, 37 tàu/ngày vào tháng 3, thậm chí có ngày vượt 40 chuyến.

Đặc phái viên Iran: Tehran đảm bảo lưu thông qua eo biển Hormuz theo cơ chế mới
Diễn biến mới vụ Mỹ nổ súng, bắt giữ tàu Iran chở hàng từ Trung Quốc
Các tàu thường phải đặt lịch trước để đi qua kênh đào Panama, nếu không thời gian chờ trung bình sẽ là khoảng 5 ngày.

Tuy nhiên, hiện cơ chế đấu giá cho phép tàu được ưu tiên đi qua, đi kèm với mức tiền tăng mạnh từ khoảng 130.000 USD trước đây lên 385.000 USD trong tháng 3 và 4, thậm chí có trường hợp lên tới hàng triệu USD.

Báo cáo chính thức cho thấy trong một phiên đấu giá gần đây, một tàu LNG đã trả tới 4 triệu USD để được ưu tiên đi qua kênh đào Panama. Hai tàu chở dầu khác cũng đã trả trên 3 triệu USD để được phép "vượt hàng".

Khoảng 5% thương mại hàng hải toàn cầu đi qua kênh đào Panama, với các khách hàng chính là Mỹ và Trung Quốc. Tuyến vận chuyển này chủ yếu kết nối bờ đông nước Mỹ với Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản.

Trong nửa đầu năm tài khóa 2026, kênh đào này ghi nhận 6.288 lượt tàu qua lại, tăng 3,7% so với cùng kỳ năm trước.

VietBF@sưu tập

Ông Trump cho rằng Iran đang mất 500 triệu USD/ngày vì bị Mỹ phong tỏa các cảng. Trong khi Đại sứ Iran tại Liên hợp quốc cho rằng chỉ khi Mỹ dỡ phong tỏa, đàm phán hai bên mới có thể diễn ra.


Ông Trump nói Iran mất 500 triệu USD/ngày vì lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ - Ảnh: REUTERS

Ông Trump: Dỡ lệnh phong tỏa của Mỹ sẽ làm mất cơ hội đạt thỏa thuận hòa bình
Theo Đài CNN, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 21-4 (giờ Mỹ) tiếp tục có những phát biểu liên quan đến eo biển Hormuz sau khi công bố gia hạn thỏa thuận ngừng bắn với Iran.

"Iran không muốn eo biển Hormuz bị đóng, họ muốn nó được mở để kiếm được 500 triệu USD/ngày (cũng chính là số tiền họ mất nếu eo biển bị đóng). Họ chỉ nói muốn đóng vì tôi đã phong tỏa nơi đó hoàn toàn, nên họ chỉ muốn giữ thể diện mà thôi", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.

Ông còn cho biết "cách đây 4 ngày, có người tiếp cận" và nói rằng "Iran muốn mở lại eo biển ngay lập tức". Tuy nhiên nhà lãnh đạo Mỹ cảnh báo rằng việc dỡ bỏ phong tỏa của Mỹ đối với các cảng Iran sẽ làm mất cơ hội đạt được một thỏa thuận hòa bình, trừ khi "chúng ta phá hủy phần còn lại của đất nước đó".

Trong một bài đăng khác trên Truth Social nhằm chỉ trích bài viết của tờ Wall Street Journal liên quan đến cuộc chiến ở Iran, ông Trump cáo buộc Tehran đã lợi dụng các đời tổng thống Mỹ trong suốt 47 năm qua, trừ ông.

Ông chủ Nhà Trắng tuyên bố "toàn bộ hải quân Iran đã chìm xuống đáy biển, không quân của họ đã biến mất, hệ thống phòng không và radar của họ đã bị xóa sổ, các phòng thí nghiệm hạt nhân và khu vực lưu trữ của họ đã bị phá hủy", các nhà lãnh đạo Tehran cũng đã bị tiêu diệt.

"Eo biển Hormuz bị phong tỏa và nằm dưới sự kiểm soát hoàn toàn của Mỹ, không một con tàu nào được đi đến các cảng của Iran. Họ đang mất 500 triệu USD/ngày vì điều này", ông nói.

Iran nói sẽ đàm phán sau khi Mỹ dỡ lệnh phong tỏa
Lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ với các cảng của Iran được xem là điểm nghẽn trong tiến trình tổ chức vòng đàm phán thứ hai giữa Washington và Tehran ở quốc gia trung gian Pakistan.

Khi công bố gia hạn ngừng bắn, ông Trump cho biết khoảng thời gian này là để Iran đưa ra một đề xuất thống nhất và quân đội Mỹ tiếp tục duy trì phong tỏa, luôn ở trong trạng thái sẵn sàng hành động.

Cũng trong ngày 21-4, Đại sứ của Iran tại Liên hợp quốc, ông Amir Saeid Iravani, bày tỏ tin tưởng các cuộc đàm phán sẽ diễn ra tại thủ đô Islamabad của Pakistan sau khi Mỹ dỡ bỏ phong tỏa.

"Ngay khi Washington chấm dứt phong tỏa hải quân, tôi cho rằng vòng đàm phán tiếp theo sẽ được tổ chức tại Islamabad", ông Amir Saeid Iravani nói với các phóng viên tại trụ sở Liên hợp quốc ở New York (Mỹ), theo Hãng tin IRNA của Iran.

Tổng thống Donald Trump hôm 21-4 gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran do chính phủ Tehran đang "bị chia rẽ nghiêm trọng".

Ông Donald Trump cho biết lệnh ngừng bắn, mà trước đó ông tuyên bố sẽ kết thúc vào ngày 22-4, sẽ tiếp tục cho đến khi các nhà lãnh đạo và đại diện của Iran đưa ra một "đề xuất thống nhất" để chấm dứt chiến tranh với Mỹ và Israel.

Trước đó, trong cuộc phỏng vấn của CNBC cùng ngày, khi được hỏi liệu có gia hạn lệnh ngừng bắn để cho phép các cuộc đàm phán hòa bình đạt được thỏa thuận hay không, ông Donald Trump nhấn mạnh "không muốn làm điều đó".


Tổng thống Donald Trump hôm 21-4 đã gia hạn lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran. Ảnh: AP

Thông báo mới nhất của ông Donald Trump được đưa ra sau khi có thông tin chuyến đi dự kiến của Phó Tổng thống J.D. Vance tới Pakistan tham gia vòng đàm phán hòa bình thứ hai với các quan chức Iran bị hoãn.

Đồng thời, hãng thông tấn nhà nước Iran Tasnim đưa tin các nhà đàm phán từ Tehran thông báo qua một trung gian ở Pakistan rằng họ sẽ không tham gia cuộc đàm phán tiếp theo. Theo Tasnim, Iran tuyên bố việc tham gia đàm phán là lãng phí thời gian vì Mỹ ngăn cản việc đạt được bất kỳ thỏa thuận phù hợp nào.

Một cố vấn của Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf gọi việc ông Donald Trump gia hạn lệnh ngừng bắn là "một chiêu câu giờ" nhằm chuẩn bị một cuộc tấn công bất ngờ.

Ông Donald Trump nói: "Dựa trên thực tế là chính phủ Iran đang bị chia rẽ nghiêm trọng, điều này không nằm ngoài dự đoán và thể theo yêu cầu của Thống chế Asim Munir cùng Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, chúng tôi được đề nghị hoãn cuộc tấn công Iran cho đến khi các nhà lãnh đạo và đại diện của họ có thể đưa ra một đề xuất thống nhất".

VietBF@sưu tập