Phong Thanh Dương là một trong những nhân vật được yêu thích nhất trong tiểu thuyết kiếm hiệp Tiếu Ngạo Giang Hồ của cố nhà văn Kim Dung.

Phong Thanh Dương là một nhân vật phụ trong tiểu thuyết Tiếu Ngạo Giang Hồ, nhưng lại là một trong những nhân vật vô cùng quan trọng và có ảnh hưởng lớn đến cốt truyện, mặc dù xuất hiện rất ít trong truyện.

Phong Thanh Dương là thái sư thúc của Nhạc Bất Quần, chưởng môn phái Hoa Sơn, và là thái sư thúc tổ của Lệnh Hồ Xung, nhân vật chính của truyện. Ông đại diện cho phe "Kiếm tông" trong phái Hoa Sơn, đối lập với "Khí tông" về quan điểm và phương pháp luyện võ. Kiếm tông chủ trương luyện kiếm pháp là chính, trong khi Khí tông thiên về nội công.

Trong truyện, Phong Thanh Dương chỉ xuất hiện một lần khi truyền thụ bí kíp Độc Cô Cửu Kiếm, một tuyệt kỹ kiếm pháp vô địch của Độc Cô Cầu Bại, cho Lệnh Hồ Xung. Đây là một khoảnh khắc quan trọng, giúp Lệnh Hồ Xung trở thành một cao thủ kiếm pháp bậc nhất. Sau đó, ông lại ẩn mình và không xuất hiện nữa, nhưng vẫn được nhắc đến qua những lời ca ngợi của các nhân vật khác trong truyện.

Ngoại hình gầy gò

Miêu tả về ngoại hình của Phong Thanh Dương được tác giả nhấn mạnh sự gầy gò, tiều tụy, khác hẳn với những hình ảnh tráng kiện của các võ sĩ khác. Điều này thể hiện một cuộc sống tĩnh lặng, ít vận động và tinh thần tự tại của ông.

Bù lại vẻ ngoài gầy yếu, đôi mắt của Phong Thanh Dương lại sáng quắc, thể hiện sự thông minh, tinh anh và thâm hậu trong võ học.

Tính cách phóng khoáng

Phong Thanh Dương không thích ràng buộc bởi các quy tắc, lễ nghi của giang hồ. Ông sống một cuộc đời tự do, ung dung tự tại.

Với tài năng võ công tuyệt đỉnh, Phong Thanh Dương tỏ ra khá cao ngạo và bất cần trước những tranh đấu quyền lực trong giang hồ.

Bên cạnh vẻ ngoài lạnh lùng, Phong Thanh Dương lại là một người rất nhân hậu và chính trực. Ông luôn sẵn sàng giúp đỡ những người gặp khó khăn.

Sau khi đạt đến đỉnh cao võ học, Phong Thanh Dương chỉ mong muốn được sống một cuộc sống yên bình, tránh xa những tranh đấu giang hồ.

Võ công của Phong Thanh Dương

Phong Thanh Dương là một trong số ít những người có thể sử dụng được toàn bộ sức mạnh của Độc Cô Cửu Kiếm. Ông đã truyền thụ bí kíp này cho Lệnh Hồ Xung và giúp chàng trai trẻ này trở thành một kiếm khách xuất chúng.

Đến cuối truyện Tiếu Ngạo Giang Hồ, chỉ có Phong Thanh Dương và Độc Cô Cầu Bại được xác nhận là có thể sử dụng "Phá Khí Thức" - một chiêu thức vô cùng lợi hại trong Độc Cô Cửu Kiếm.

Cuộc sống ẩn dật

Dù là một cao thủ võ lâm đỉnh cao, Phong Thanh Dương lại chọn cuộc sống ẩn dật trên Ngọc Nữ Phong (chỉ có duy nhất Lệnh Hồ Xung và Điền Bá Quang biết Phong Thanh Dương ở ẩn tại đây) để tránh xa những tranh đấu giang hồ. Ông dành phần lớn thời gian để nghiên cứu võ học và tận hưởng vẻ đẹp của thiên nhiên.

Mặc dù sống ẩn dật, nhưng Phong Thanh Dương vẫn có ảnh hưởng rất lớn đến giang hồ. Ông được các võ lâm cao thủ kính trọng và ngưỡng mộ. Hình ảnh của Phong Thanh Dương trở thành một biểu tượng của sự tự do, phóng khoáng và tinh thần võ hiệp cao thượng.

Có thể nói Phong Thanh Dương là một nhân vật phức hợp và đầy bí ẩn. Ông là sự kết hợp hoàn hảo giữa tài năng võ công tuyệt đỉnh, tính cách phóng khoáng và một cuộc sống ẩn dật thanh bình. Hình tượng của Phong Thanh Dương đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng độc giả và trở thành một trong những nhân vật kinh điển của tiểu thuyết kiếm hiệp Kim Dung.

Vietbf @ Sưu tầm

Cái chết oan nghiệt của Trương Phi, Lưu Bị và Gia Cát Lượng được cho là những hung thủ giấu mặt sắp đặt âm mưu trong suốt một thời gian dài.

Sự thật khiếp sợ về cái chết oan nghiệt của Trương Phi
Nhà nghiên cứu Trung Quốc Uông Hoành Hoa chỉ ra, trong "Tam Quốc diễn nghĩa", tác giả La Quán Trung đã thực hiện một số "thủ thuật che đậy sự thực", nhằm phù hợp với quan niệm chính thống "Lưu chống Tào".

Và một trong những "quan niệm" thực tế, khác với trong "Tam Quốc diễn nghĩa", đó là cái chết đầy oan nghiệt của Trương Phi.

Trên thực tế, cái chết oan nghiệt của Trương Phi do bị ám sát, bên cạnh nguyên nhân từ bản thân Phi là "bạo mà vô ơn", thì Lưu Bị và Gia Cát Lượng được cho là những "hung thủ giấu mặt" sắp đặt âm mưu trong một thời gian dài.


Trương Phi (? - Mất năm 221) là danh tướng nhà Thục Hán thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Su that ngo ngang ve cai chet oan nghiet cua Truong Phi
Mãnh tướng Trương Phi.
Trương Phi tự là Ích Đức, hay thường được gọi là Dực Đức, người Trác Quận (nay là Trác Châu, địa cấp thị Bảo Định, tỉnh Hà Bắc).

Ông sinh trưởng trong một gia đình giàu có, làm nghề bán rượu, thân hình to lớn, dung mạo oai phong, được học hành cả võ nghệ lẫn sách vở.

Trương Phi viết chữ rất đẹp và là một họa sĩ, ông có sở trường vẽ tranh mỹ nhân.

Trương Phi - Hữu dũng, vô mưu

Nhằm giúp cho Lưu Thiện được thuận lợi đăng cơ, bảo vệ thiên hạ của Lưu gia, Lưu Bị đã quyết định "qua cầu rút ván", thanh trừng các "anh em" khác họ là Quan Vũ, Trương Phi.

Lưu Bị đã âm mưu loại trừ Quan Vũ, liệu có khả năng sẽ bỏ qua Trương Phi?

So với Lưu Bị và Quan Vũ, Trương Phi không có lập trường chính trị rõ ràng. Ông không có xuất thân bần hàn như Lưu Bị, cũng không có tư tưởng diệt cường hào như Quan Vũ.

Trương Phi tòng quân thuần túy vì tinh thần "nhiệt huyết hào tình", cho rằng đại trượng phu thì nên ra giúp nước.


Thêm nữa, con người Trương Phi "quá mức đơn giản". Ông lầm tưởng rằng con cháu của mình cũng cam tâm ở "chiếu dưới", vĩnh viễn trung thành với gia tộc họ Lưu.

Su that ngo ngang ve cai chet oan nghiet cua Truong Phi-Hinh-2
Trương Phi tòng quân thuần túy vì tinh thần "nhiệt huyết hào tình". Ảnh minh họa.
Ông cũng lầm tưởng rằng "anh cả" Lưu Bị sẽ mãi mãi giữ trọn lời thề nhân nghĩa, coi ông là "huynh đệ khác họ".

Trên thực tế, mô hình huynh đệ kết nghĩa "đồng sinh cộng tử" như La Quán Trung xây dựng chỉ phù hợp với thời đồng tâm hiệp lực đánh thiên hạ, không hợp với thời Hoàng đế chuyên quyền nắm thiên hạ.

Đây có phải là "dấu hiệu dẫn đến cái chết đầy oan nghiệt của Trương Phi?

Âm mưu hiểm độc của Lưu Bị

Lưu - Quan - Trương đã "cùng nhau" dựng nên triều đình Thục Hán, thì hậu duệ của bọn họ về lý thuyết phải cùng hưởng quyền kế thừa Hoàng vị, chỉ cần tuân thủ nguyên tắc "lập trưởng không lập ấu, lập hiền không lập ngu".

Su that ngo ngang ve cai chet oan nghiet cua Truong Phi-Hinh-3
Lưu Bị, Quan Vũ và Trương Phi kết nghĩa huynh đệ tại vườn đào. Ảnh minh họa.
Lưu Bị trong vai trò là huynh trưởng, đồng thời cũng là người có lợi ích bị đe dọa trực tiếp, đương nhiên sẽ không để mô hình chính trị "lý tưởng" đó uy hiếp quyền kế vị và thống trị của Lưu Thiện, phá hủy huyết thống "Hoàng gia chính tông" của ông.

Chưa cần nói tới việc đăng cơ làm Hoàng đế Trung Nguyên, cho dù chỉ dừng ở ngôi Hán Trung Vương hay Hoàng đế Tây Thục, khả năng Lưu Bị chia sẻ thiên hạ với 2 họ Quan, Trương cũng không thể xảy ra, nhất là khi Lưu Thiện hoàn toàn không có năng lực cạnh tranh.

Vốn đã có sẵn ý đồ thoát khỏi mô hình "chính trị huynh đệ", Lưu Bị đã ngấm ngầm mượn tay Đông Ngô triệt hạ Quan Vũ, rồi dùng danh nghĩa "tầm thù" để hóa giải lời thề "đồng sinh cộng tử".

Lưu Bị là cao thủ dùng người. Ban đầu, Bị mượn tay Quan Vũ, Trương Phi để "cất cánh". Đến khi đại công sắp thành, lại muốn mượn tay người khác để loại trừ hậu họa.

Người được Lưu Bị "chọn mặt gửi vàng" không ai khác ngoài quân sư Gia Cát Lượng.

Đòn hiểm của Khổng Minh

Gia Cát Lượng cũng không phụ sự kỳ vọng của Lưu Bị. Với sở trường "tâm lý chiến" của mình, ông đã khuếch đại khiếm khuyết trong tính cách của Quan Vũ và Trương Phi bằng những "viên đạn bọc đường".

Với Trương Phi, Khổng Minh cho ông lĩnh quân mai phục, diễn màn "tiếng thét trên cầu Đương Dương đẩy lui trăm vạn Tào binh", chính là giúp Phi khoe được cái "dũng" của mình.

Đến khi Khổng Minh muốn "diệt" Quan Vũ, Trương Phi, ông chỉ cần "thổi phồng" cái Tôi của 2 vị danh tướng này lên.

Khi Quan Vân Trường nhận được địa vị "ngũ hổ thượng tướng đệ nhất dũng" mà Lượng phong tặng đã nói - "Kẻ hiểu ta chính là Khổng Minh".

Nhưng Quan Công không ngờ được đó chính là "độc dược" mà Gia Cát Lượng gieo vào đầu ông, mà tưởng rằng bản thân đích thực là uy chấn thiên hạ rồi.

Trương Phi nhận được 3 xe rượu ngon của Gia Cát Lượng gửi tặng, cũng tưởng rằng bản thân là "trí thần - tửu thần" vô địch thiên hạ, đánh đâu thắng đó.

Thực chất, cả Quan Vũ và Trương Phi đều đã vui vẻ bước vào "con đường diệt vong" mà Khổng Minh bày sẵn rồi.

Kết cục cay đắng sau cái chết của Trương Phi

Lưu Bị xưng đế 3 năm không hề nhắc đến chuyện báo thù cho Quan Vũ, khiến Trương Phi "mất phương hướng", rồi đến một ngày đột nhiên hạ chỉ phát binh phạt Ngô.

Trong 3 năm đó, Trương Phi đã sớm trở thành "sâu rượu", ý chí tiêu tán, đâu còn là đại tướng lẫy lừng của Thục Hán.

Việc Lưu Bị "nuôi" Trương Phi thành một kẻ nát rượu rồi ra lệnh "cấm rượu" trước ngày phạt Ngô được các học giả hiện đại đánh giá là một "đòn độc" rất cao tay.

Trương Phi là người "ưa mềm không ưa cứng", lệnh cấm của Lưu Bị chỉ khiến Phi càng ham rượu, mà Trương Phi càng ham rượu thì càng lộ rõ tính bạo ngược.

Theo nhiều học giả Trung Quốc, việc Trương Phi bị ám sát trong quân chỉ là màn cuối trong vở kịch mà Lưu Bị và Khổng Minh đã dựng sẵn, khiến Trương Phi "vì ngu dốt mà tự hại mình".

Còn Lưu Bị khi nghe tin thì "òa khóc", có lẽ là khóc vì quá vui mừng.

Vietbf @ Sưu tầm

Lực lượng 3 vạn tinh binh của Hạng Vũ, ai nấy đều quyết tử, đã nhanh chóng xông thẳng vào đội hình đối phương. Chỉ trong thời gian ngắn, quân liên minh do Lưu Bang đứng đầu bị đánh tan tác, đội hình vỡ vụn, rơi vào tình trạng mạnh ai nấy đánh.

Tháng 5 năm Hán Nguyên niên, Điền Vinh nổi dậy chống lại Hạng Vũ. Chỉ trong vòng ba tháng, ông đã phá vỡ hoàn toàn hệ thống phong kiến chư hầu mà Hạng Vũ dày công xây dựng, làm dấy lên làn sóng phản Sở khắp thiên hạ. Trong mắt Hạng Vũ, nước Tề công khai chống đối là mối họa lớn, và Điền Vinh chính là kẻ đứng đầu. Nếu không nhanh chóng tiêu diệt, thiên hạ sẽ không thể yên ổn.

Mùa xuân năm Hán thứ hai, quân Sở và quân Tề quyết chiến tại Thành Dương. Quân Sở đại thắng, Điền Vinh thua chạy về huyện Bình Nguyên. Nhưng không ngờ quân dân Bình Nguyên lại mở thành đầu hàng và giết chết ông. Sau khi Điền Vinh chết, em ông là Điền Hoành dẫn quân Tề tiếp tục kháng chiến quyết liệt. Hành động này khiến Hạng Vũ vô cùng tức giận, ông tăng cường đàn áp, thậm chí giết hại tù binh và bắt phụ nữ, trẻ em làm con tin. Điều này lại càng kích thích sự phản kháng dữ dội hơn của người Tề, khiến quân Sở bị sa lầy, không thể rảnh tay đối phó nơi khác.

Trong khi đó, Lưu Bang luôn âm thầm chuẩn bị. Sau khi Hạng Vũ giết Hoài Vương, các chư hầu tuy bất mãn nhưng không dám lên tiếng. Lưu Bang đã tận dụng điều này, giương cao ngọn cờ “đánh kẻ bất nghĩa”, liên kết chư hầu, tập hợp tới 60 vạn quân tiến đánh Bành Thành – kinh đô của nước Sở, với mục tiêu tiêu diệt Hạng Vũ trong một trận quyết định.

Chỉ trong vòng tám tháng, bốn tuyến phòng thủ mà Hạng Vũ dựng lên để ngăn Lưu Bang tiến về phía đông đều bị phá vỡ. Tốc độ tiến quân quá nhanh khiến cục diện chiến trường thay đổi chóng mặt, vượt ngoài dự liệu của Hạng Vũ. Quân Tề chiến đấu dai dẳng, còn quân Lưu Bang tiến như vũ bão, khiến Hạng Vũ rơi vào thế bị tấn công cả trước lẫn sau.


Dưới sự chỉ huy của Lưu Bang, liên quân chư hầu nhanh chóng chiếm được Bành Thành. Đây là chiến thắng lớn thứ hai của Lưu Bang kể từ khi khởi binh ở Bái huyện, và tưởng chừng sẽ trở thành nền tảng cho việc thống nhất thiên hạ. Trong men say chiến thắng, Lưu Bang tiến vào thành với tâm thế của kẻ chiến thắng, thậm chí có phần kiêu ngạo.

Tại Bành Thành, ông và các tướng sĩ mải mê chia nhau của cải, mỹ nữ mà Hạng Vũ để lại. Ngày ngày mở tiệc ăn mừng, từ tướng lĩnh đến binh sĩ đều chìm trong yến tiệc, hoàn toàn lơ là cảnh giác. Không ai để ý rằng ở đất Tề, Hạng Vũ vẫn còn nguyên lực lượng và đang chuẩn bị phản công.

Khi tin Bành Thành thất thủ truyền đến, Hạng Vũ lập tức hành động. Một mặt, ông vẫn để quân tiếp tục đánh Điền Hoành để giữ thế trận. Mặt khác, đích thân ông dẫn theo 3 vạn kỵ binh tinh nhuệ, bí mật hành quân thần tốc về Bành Thành. Bề ngoài, mọi thứ vẫn như cũ, khiến đối phương tưởng rằng ông chưa thể quay về.

Quân Sở hành quân ngày ẩn đêm đi, khéo léo tránh các thành trì, lợi dụng hiểu biết địa hình để tiến quân mà không bị phát hiện. Khi đến gần Bành Thành, Hạng Vũ không tấn công ngay mà vòng ra phía tây, cắt đứt liên lạc giữa liên quân và hậu phương.

Sự xuất hiện bất ngờ của quân Sở khiến liên quân chư hầu hoảng loạn. Lực lượng 3 vạn tinh binh của Hạng Vũ, ai nấy đều quyết tử, đã nhanh chóng xông thẳng vào đội hình đối phương. Chỉ trong thời gian ngắn, quân liên minh bị đánh tan tác, đội hình vỡ vụn, rơi vào tình trạng mạnh ai nấy đánh.

Đến giữa trưa, cục diện đã hoàn toàn sụp đổ. Liên quân đại bại, trên đường tháo chạy có hơn mười vạn người bị giết hoặc chết đuối. Đây là một trong những thất bại thảm khốc nhất trong lịch sử quân sự cổ đại Trung Quốc.

Trận thua tại Bành Thành là bài học cay đắng đối với Lưu Bang. Nó cho thấy rõ điểm yếu của ông: không giỏi trực tiếp cầm quân tác chiến, dễ chủ quan khi thắng lợi. Sau này, khi đã giành được thiên hạ và trở thành Nhà Hán, Lưu Bang từng hỏi Hàn Tín rằng mình có thể chỉ huy bao nhiêu quân. Hàn Tín trả lời thẳng thắn: “Bệ hạ nhiều nhất chỉ có thể thống lĩnh khoảng mười vạn quân. Bệ hạ không giỏi cầm quân, mà giỏi dùng tướng”.

Câu nói này đã chỉ ra bản chất thành công của Lưu Bang: ông không phải là thiên tài quân sự như Hạng Vũ, nhưng lại là người biết dùng người. Chính thất bại tại Bành Thành đã giúp ông nhận ra điều đó, từ đó thay đổi cách dùng binh, trọng dụng các tướng tài như Hàn Tín, Trương Lương, Tiêu Hà, và cuối cùng đánh bại Hạng Vũ trong cuộc chiến Hán – Sở.

Nhìn lại, trận Bành Thành không chỉ là một thất bại quân sự, mà còn là bước ngoặt quan trọng giúp Lưu Bang trưởng thành, đặt nền móng cho sự ra đời của một trong những triều đại hùng mạnh nhất lịch sử Trung Hoa.

Vietbf @ Sưu tầm

Ba nhân vật “có tài mà thiếu đức” trong lịch sử Trung Hoa, tài năng của họ khiến người khác khó theo kịp, nhưng nhân phẩm lại không đáng nhắc đến

Lịch sử Trung Hoa chưa bao giờ thiếu thiên tài, nhưng có những người lại tự tay phá hỏng “một ván bài tốt”. Tài năng của họ là thật – cao đến mức người cùng thời cũng phải tự thấy không bằng; nhưng nhân phẩm cũng thật tệ – đến mức hậu thế đọc sử chỉ biết lắc đầu.



Bạn nói họ là người xấu ư? Những việc họ làm quả thực không tốt. Nhưng nói họ vô dụng thì cũng không đúng, bởi thành tựu của họ vẫn còn đó. Vậy vì sao sự tương phản lại lớn đến vậy?

Thái Luân – thiên tài bị cuốn theo số phận
Câu chuyện của Thái Luân phức tạp hơn nhiều người khác, bởi nhiều lúc ông không thể tự quyết định số phận mình.

Năm 12 tuổi, ông vào cung làm hoạn quan – vốn đã là một bi kịch. Thời đó, con nhà nghèo vào cung không phải vì muốn, mà vì không còn con đường nào khác. Một khi đã vào cung, cuộc đời coi như bị giam hãm.

Thái Luân không có lựa chọn, chỉ có thể cố gắng học hỏi và vươn lên. Đến thời Hán Chương Đế, ông được bổ nhiệm làm Tiểu Hoàng Môn, phụ trách truyền đạt chiếu chỉ – một vị trí gần trung tâm quyền lực.

Đến thời Hán Hòa Đế, Thái Luân thăng làm Trung Thường Thị, trực tiếp tham gia chính sự. Lúc này, Đậu Thái hậu và gia tộc họ Đậu nắm quyền lớn, ngay cả hoàng đế cũng bị khống chế.

Thái Luân đứng về phía hoàng đế, góp phần giúp ông giành lại quyền lực. Nhưng cũng trong thời gian này, ông dính vào việc hãm hại Tống quý nhân – mẹ của Hán Hòa Đế. Dù là bị ép buộc hay tự nguyện, kết quả là Tống quý nhân chết, còn Thái Luân thì thăng chức.

Khoảng 35 tuổi, Thái Luân phụ trách chế tạo công cụ, từ đó bắt đầu nghiên cứu vật liệu. Ông nhận ra lụa quá đắt, thẻ tre quá nặng, và bắt đầu thử nghiệm làm giấy từ vỏ cây, giẻ rách, lưới cũ.

Sau gần 7 năm thử nghiệm, ông cải tiến thành công kỹ thuật làm giấy. Năm 42 tuổi, dâng lên hoàng đế, được khen thưởng và phong hầu. “Giấy Thái Hầu” từ đó ra đời, ảnh hưởng sâu sắc đến văn minh nhân loại.

Tưởng rằng cuộc đời sẽ yên ổn, nhưng khi Hán An Đế lên nắm quyền, ông bị thanh toán vì chuyện cũ liên quan đến Tống quý nhân. Ở tuổi 60, Thái Luân chọn uống độc tự vẫn.


Ông để lại phát minh thay đổi thế giới, nhưng cuộc đời lại kết thúc trong bi kịch.

Tống Chi Vấn – tài thơ xuất chúng, nhân cách gây tranh cãi
Tên tuổi Tống Chi Vấn thuộc hàng nổi bật trong thi đàn thời nhà Đường. Ông từ nhỏ đã có thiên phú về thơ, 20 tuổi đỗ tiến sĩ – một thành tích cực kỳ hiếm.

Dưới thời Võ Tắc Thiên, Tống Chi Vấn nhanh chóng nhận ra muốn thăng tiến phải biết nịnh bợ. Nhờ tài thơ, ông được ban thưởng và dần tiến thân.

Ông còn khéo léo dựa vào hai sủng thần Trương Dịch Chi và Trương Xương Tông để củng cố địa vị.

Nhưng sau “Thần Long chính biến”, Võ Tắc Thiên mất quyền, hai người này bị giết, Tống Chi Vấn bị liên lụy và bị đày đi phương Nam.

Trong thời gian chạy trốn, Tống Chi Vấn được bạn là Trương Trọng Chi che chở. Nhưng khi nghe được kế hoạch ám sát Võ Tam Tư, ông đã tố giác toàn bộ.

Kết quả: ân nhân bị giết, còn Tống Chi Vấn thì được phục chức.

Tuy nhiên, khi Đường Huyền Tông lên ngôi và thanh trừng phe cánh cũ, Tống Chi Vấn bị xử tử. Một cái kết mà nhiều người cho là “quả báo”.

Thơ của ông vẫn được lưu truyền, nhưng con người ông thì khó được tôn trọng.

Thẩm Quát – học giả vĩ đại Trung Hoa với vết nhơ khó xóa
Trong lịch sử khoa học Trung Hoa, Thẩm Quát là cái tên có trọng lượng lớn. Ông tinh thông nhiều lĩnh vực: thiên văn, địa lý, vật lý, kỹ thuật…

Ông từng cải tiến thiết bị thiên văn, đề xuất lịch dương, và có nhiều đóng góp khoa học vượt thời đại. Tác phẩm Mộng Khê bút đàm của ông được coi như “bách khoa thư” thời cổ.

Tuy nhiên, ông cũng dính đến vụ án nổi tiếng “Ô đài thi án”.

Khi đến thăm Tô Thức, Thẩm Quát đã mang các bài thơ của Tô Thức về và trình lên triều đình, cho rằng có nội dung châm biếm chính sự. Điều này trở thành một trong những nguyên nhân khiến Tô Thức bị bắt giam và suýt mất mạng.

Dù có tranh cãi về động cơ, nhưng rõ ràng hành động của Thẩm Quát đã góp phần dẫn đến vụ án nghiêm trọng này.

Cuối đời, ông lui về ở ẩn và hoàn thành “Mộng Khê bút đàm”. Tác phẩm này mang lại lợi ích lớn cho hậu thế, nhưng vết nhơ liên quan đến Tô Thức vẫn không thể xóa bỏ.

Kết luận

Ba con người, ba thiên tài xuất chúng. Nhưng ở những thời khắc then chốt, lựa chọn của họ đã phủ bóng lên toàn bộ sự nghiệp.

Lịch sử không phân xử trắng đen tuyệt đối. Nó chỉ ghi lại tất cả – cả công lao lẫn sai lầm – để hậu thế tự đánh giá.

Tài năng dù cao đến đâu, cuối cùng vẫn không thể đứng trên nhân cách.

Vietbf @ Sưu tầm

Tehran đã tuyên bố nhà của các quan chức và chỉ huy quân sự Mỹ và Israel là mục tiêu hợp pháp, để trả đũa các cuộc tấn công liên tiếp vào các tòa nhà dân cư ở Iran, được cho là đã khiến gần 2.000 thường dân thiệt mạng trong tháng đầu tiên của cuộc chiến.

Theo Hội Trăng lưỡi đỏ Iran, hơn 80.000 địa điểm dân sự đã bị phá hủy hoặc hư hại ở Iran kể từ ngày 28 tháng 2, trong đó có hơn 60.000 ngôi nhà. Để trả đũa, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo tuyên bố hôm Chủ nhật rằng họ sẽ "bắt đầu ném bom" nhà của các quan chức và chỉ huy đối phương.

Bộ Quốc phòng Mỹ đã tăng cường lực lượng 50.000 người của mình trong khu vực bằng 3.500 lính thủy đánh bộ vào cuối tuần qua, trong khi một nhóm đổ bộ sẵn sàng chiến đấu khác – và có thể là một nhóm tác chiến tàu sân bay thứ ba – được cho là đang trên đường đến, làm dấy lên lo ngại về một cuộc đổ bộ trên bộ có thể xảy ra.

Trước đó, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố lực lượng vũ trang nước này đang "chờ đợi" quân đội Mỹ, cáo buộc Mỹ "bí mật lên kế hoạch xâm lược trên bộ" trong khi công khai nói về đàm phán.

Iran đã nhận được các đề xuất hòa bình "vô cùng phi lý" từ Mỹ khi Washington tăng cường thêm quân số (ẢNH, VIDEO)ĐỌC THÊM: Iran nhận được đề xuất hòa bình 'vô cùng phi lý' từ Mỹ khi Washington tăng cường thêm quân (ẢNH, VIDEO)

Dưới đây là những diễn biến mới nhất:

Các ngoại trưởng của Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập và Ả Rập Xê Út đã gặp nhau tại Islamabad vào sáng Chủ nhật để tiến hành đàm phán hòa bình.

Theo hãng tin RT tại Iran, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmaeil Baqaei, cho biết Iran đã nhận được các đề xuất từ ​​Mỹ thông qua các trung gian hòa giải, nhưng Tehran coi chúng là "vô cùng phi lý".

Quân đội Israel tuyên bố sẵn sàng cho một "cuộc chiến trên nhiều mặt trận" sau khi phiến quân Houthi ở Yemen, được Iran hậu thuẫn, tham gia vào cuộc xung đột bằng các cuộc tấn công tên lửa vào Israel.


Nhiều tiếng nổ vang lên ở Tehran giữa lúc bị oanh tạc dữ dội, khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đe dọa tấn công các trường đại học của Mỹ và Israel để trả đũa các cuộc tấn công vào các cơ sở giáo dục của Iran.

Mỹ và Israel tấn công vào nhà máy hóa dầu Tabriz

Truyền thông nhà nước Iran đưa tin một cuộc tấn công của Mỹ và Israel đã nhắm vào một đơn vị của Công ty Hóa dầu Tabriz.Hãng thông tấn Tasnim dẫn lời tổng giám đốc quản lý khủng hoảng của tỉnh Đông Azerbaijan thuộc Iran cho biết tình hình “đã được kiểm soát”. Theo thông báo, các đội cứu hộ và điều hành đã có mặt tại hiện trường, đồng thời khẳng định không có chất độc hại hay chất gây ô nhiễm nào bị phát tán.Nhấp vào đây để chia sẻ trên mạng xã hội.

Chỉ huy quân đội Iran cho biết đang tiến hành trả đũa các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng

Chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran cho biết đang tiến hành các biện pháp trả đũa cho các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng của Iran.

Seyed Majid Mousavi cho rằng Iran đang phá hủy các ngành công nghiệp chiến lược có liên hệ với Mỹ và Israel ở Trung Đông.

Cho đến nay, nhà máy hóa chất Neot Hovav, một nhà máy lọc dầu, hai nhà máy thép và hai khu phức hợp nhôm quy mô lớn đã trở thành mục tiêu tấn công.

Mousavi nói rằng những "đòn đánh đau đớn" sẽ tiếp tục "cho đến khi chúng tôi thấy được nỗi đau trong mắt các người".

Lính gìn giữ hoà bình LHQ bị thiệt mạng

Lực lượng lâm thời Liên Hợp Quốc tại Lebanon cho biết một binh sĩ gìn hòa bình đã thiệt mạng và một người khác bị thương nặng sau khi một quả đạn pháo phát nổ tại vị trí của Liên Hợp Quốc gần Adchit Al Qusayr đêm qua, đây là một trong những vụ việc gây thương vong nặng nề nhất liên quan đến phái bộ này trong những tháng gần đây.

Lực lượng Liên Hợp Quốc cho biết họ vẫn chưa biết nguồn gốc của vật thể phóng và đã mở cuộc điều tra về hoàn cảnh vụ nổ. Trong một tuyên bố hôm Chủ nhật, UNIFIL gửi lời chia buồn tới gia đình và đồng nghiệp của người lính gìn hòa bình đã thiệt mạng và cho biết người lính bị thương vẫn đang nằm viện với những vết thương nghiêm trọng. Họ kêu gọi tất cả các bên bảo vệ nhân viên Liên Hợp Quốc – cảnh báo rằng các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng gìn hòa bình có thể cấu thành tội ác chiến tranh.

Quân đội Israel tuyên bố đã thả 120 quả đạn dược xuống các kho vũ khí ở Iran

Quân đội Israel cho biết hôm nay họ đã thả hơn 120 quả bom đạn xuống các địa điểm nghiên cứu, phát triển và sản xuất vũ khí ở Tehran.

Các cơ sở bị tấn công bao gồm một cơ sở phát triển tên lửa đạn đạo; một khu phức hợp được Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) sử dụng để nghiên cứu và phát triển hệ thống tên lửa đạn đạo và các loại bệ phóng vệ tinh khác nhau; và một địa điểm nghiên cứu, phát triển và sản xuất vũ khí cho quân đội Iran.

IAEA xác nhận cơ sở hạt nhân của Iran bị "thiệt hại nghiêm trọng"

Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đã xác nhận rằng nhà máy sản xuất nước nặng Khondab của Iran “đã bị hư hại nghiêm trọng và không còn hoạt động được nữa”.

"Cơ sở này không chứa bất kỳ vật liệu hạt nhân nào đã được công bố," thông báo cho biết thêm.

Israel xác nhận đã ném bom nhà máy điện hạt nhân Khondab vào thứ Sáu. Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) dựa trên kết luận của mình vào phân tích hình ảnh vệ tinh độc lập và kiến ​​thức riêng về cơ sở này.

Vietbf @ Sưu tầm

Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại thương và Đầu tư Cuba Oscar Pérez-Oliva Fraga cho biết, lệnh cấm vận năng lượng của Cuba đã tác động tiêu cực đến lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và, trong số những hậu quả khác, đã dẫn đến việc hơn 100.000 người Cuba, bao gồm cả trẻ em, hiện đang phải chờ phẫu thuật tại các bệnh viện.


Theo phóng viên của hãng tin RIA Novosti, Thống đốc Saint Petersburg Alexander Beglov, đã gặp gỡ ông Fraga vào Chủ nhật.

Ông Fraga nói về tác động của lệnh cấm vận năng lượng đối với cuộc sống của người dân Cuba: "Trong hệ thống chăm sóc sức khỏe... hơn 100.000 người đang chờ được phẫu thuật, và hơn 11.000 trong số đó là trẻ em".

Ông lưu ý rằng cuộc khủng hoảng năng lượng đã ảnh hưởng đến mọi khía cạnh của cuộc sống. Đặc biệt, tình trạng mất điện hàng ngày đã ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất, vận chuyển và dự trữ lương thực. Tình trạng thiếu nhiên liệu cũng cản trở hoạt động bình thường của hệ thống cấp nước.

Ngày 29 tháng 1, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp cho phép áp thuế nhập khẩu đối với hàng hóa từ các nước cung cấp dầu cho Cuba và tuyên bố tình trạng khẩn cấp do cáo buộc Cuba đe dọa an ninh quốc gia Mỹ. Chính phủ Cuba tuyên bố rằng Mỹ đang sử dụng việc phong tỏa năng lượng để kìm hãm nền kinh tế của quốc gia vùng Caribe này và khiến điều kiện sống của người dân trở nên không thể chịu đựng được.

Ngày 12 tháng 2, trong cuộc điện đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Cuba Bruno Rodriguez, Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov đã bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với người dân Cuba trong việc bảo vệ chủ quyền quốc gia và quyền lựa chọn con đường phát triển của riêng mình.

Vietbf @ Sưu tầm

Năm 1974, nước Mỹ rúng động trước vụ bắt cóc Patty Hearst – nữ sinh 19 tuổi, đồng thời là người thừa kế của một gia đình truyền thông quyền lực. Nhưng điều khiến vụ việc này đi vào lịch sử không chỉ là hành vi bắt cóc, mà là những gì xảy ra sau đó: nạn nhân dường như đã đứng về phía chính những kẻ bắt cóc mình.



Quá trình bắt cóc diễn ra thế nào?

Tháng 2/1974, Patty Hearst bị bắt cóc ngay tại căn hộ ở Berkeley, California. Khi đó, cô chỉ là một sinh viên đại học bình thường, dù xuất thân từ gia đình giàu có bậc nhất nước Mỹ.

Chỉ hơn một tuần sau, gia đình cô nhận được một băng ghi âm. Trong đó, Hearst nói: “Bố mẹ ơi, con đang ở cùng một đơn vị chiến đấu có vũ khí tự động”.

Nhóm bắt cóc là Symbionese Liberation Army (SLA) – thực chất là một tổ chức vũ trang bao gồm những thanh niên bất mãn thuộc tầng lớp trung lưu. Nhóm này tuyên bố đang đấu tranh chống lại hệ thống tư bản và sẵn sàng sử dụng bạo lực để đạt mục tiêu.

Thay vì yêu cầu tiền chuộc thông thường, SLA đưa ra một yêu sách chưa từng có: gia đình Hearst phải tài trợ hàng triệu USD để phát thực phẩm miễn phí cho người nghèo ở California. Họ thậm chí đe dọa sẽ giết Hearst nếu yêu cầu không được đáp ứng.

Câu chuyện sau đó diễn ra thế nào?


Gia đình Hearst chấp nhận chi khoảng 2 triệu USD để thực hiện chương trình phát thực phẩm. Tuy nhiên, quá trình này nhanh chóng rơi vào hỗn loạn, thậm chí xảy ra xô xát và bạo lực tại các điểm phát hàng.

Trong khi đó, Hearst liên tục xuất hiện trong các băng ghi âm mới. Ban đầu, cô có vẻ là nạn nhân. Nhưng chỉ vài tuần sau, cô gây chấn động khi tuyên bố: “Tôi đã được lựa chọn: được thả hoặc gia nhập SLA… Tôi đã chọn ở lại và chiến đấu”.

Cô nhận tên mới là “Tania” và công khai ủng hộ tổ chức này. Đỉnh điểm xảy ra vào tháng 4/1974, khi camera ghi lại hình ảnh Hearst tham gia một vụ cướp ngân hàng, tay cầm súng như một thành viên thực thụ. Từ một nạn nhân bị bắt cóc, cô trở thành tội phạm bị truy nã trên toàn quốc.

Áp lực từ lực lượng chức năng khiến SLA bị truy quét gắt gao. Tháng 5/1974, FBI bao vây một nơi ẩn náu của nhóm. Cuộc đấu súng và hỏa hoạn sau đó khiến 6 thành viên thiệt mạng, trong một sự kiện được truyền hình trực tiếp trên toàn nước Mỹ. Tuy nhiên, Hearst không có mặt tại hiện trường và tiếp tục lẩn trốn.

Phải đến tháng 9/1975, sau hơn một năm bỏ trốn, cô mới bị bắt tại San Francisco. Khi bị hỏi nghề nghiệp, cô trả lời gây sốc: “Du kích đô thị”.

Năm 1976, sau một phiên tòa kéo dài nhiều tuần, Hearst bị kết án 7 năm tù vì tội cướp ngân hàng. Tuy nhiên, cô chỉ thụ án 22 tháng trước khi được Tổng thống Jimmy Carter giảm án. Sau đó, vào năm 2001, Tổng thống Bill Clinton ký quyết định ân xá hoàn toàn cho cô.


Vụ án gây tranh cãi

Điều khiến vụ việc trở nên đặc biệt và gây tranh cãi suốt nhiều thập kỷ là sự thay đổi khó hiểu của Patty Hearst. Chỉ trong thời gian ngắn sau khi bị bắt cóc, cô không chỉ hợp tác mà còn tham gia các hoạt động vũ trang, công khai ủng hộ tổ chức bắt cóc mình.

Câu hỏi lớn được đặt ra là: Cô bị tẩy não hay thực sự tự nguyện? Luật sư bào chữa cho rằng cô là nạn nhân của bạo lực và thao túng tâm lý, thậm chí mắc hội chứng Stockholm – khi con tin nảy sinh sự đồng cảm với kẻ bắt giữ.

Trong khi đó, phía công tố khẳng định cô đã hành động có ý thức và chủ động tham gia vào tội phạm. Bản thân Hearst sau này cũng thay đổi quan điểm. Ban đầu cô phủ nhận bị tẩy não, nhưng về sau thừa nhận rằng mình đã bị kiểm soát tâm lý: “Tôi từng nghĩ mình không bị tẩy não… nhưng giờ tôi tin là có”.

Vụ án Patty Hearst không chỉ là một vụ bắt cóc, mà còn là một trong những trường hợp hiếm hoi khiến ranh giới giữa nạn nhân và thủ phạm trở nên mơ hồ. Cho đến nay, câu chuyện của cô vẫn là đề tài gây tranh luận: liệu đó là một bi kịch tâm lý, hay là lựa chọn có ý thức của một người trong hoàn cảnh cực đoan?

Vietbf @ Sưu tầm

Một cuộc tấn công của Iran vào một căn cứ không quân ở Ả Rập Xê Út dường như đã phá hủy một máy bay E-3 Sentry của Không quân Mỹ, loại máy bay quan trọng đối với hệ thống cảnh báo và kiểm soát trên không (AWACS) cho phép giám sát từ trên không trên diện tích lên tới 120.000 dặm vuông chiến trường.

Hình ảnh về chiếc máy bay bị phá hủy bắt đầu xuất hiện trên các trang mạng xã hội vào cuối tuần qua. CNN đã xác định vị trí địa lý của các hình ảnh này tại Căn cứ Không quân Prince Sultan ở miền trung Ả Rập Xê Út bằng cách so sánh chúng với hình ảnh vệ tinh chụp ngày 11/3, cho thấy một máy bay E-3 Sentry ở cùng vị trí với xác máy bay được thấy trong các bức ảnh gần đây.

Trước đó, CNN đã đưa tin rằng một cuộc tấn công vào căn cứ không quân đã khiến ít nhất 10 binh sĩ Mỹ bị thương. Không có trường hợp tử vong nào được báo cáo. Một máy bay tiếp nhiên liệu của Không quân Mỹ cũng bị phá hủy, theo các nguồn tin cho biết.

Trong các hình ảnh, có thể thấy vòm radar xoay đặc trưng của máy bay E-3 nằm trên mặt đất bên cạnh chiếc máy bay bị hư hại.


Máy bay E-3 Sentry đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý không phận tác chiến của quân đội Mỹ.

Với khả năng theo dõi khoảng 600 mục tiêu cùng lúc, phi hành đoàn AWACS có thể cung cấp cho các chỉ huy và đơn vị chiến đấu thông tin chính xác về vị trí của lực lượng địch, đồng minh và trung lập, từ đó giúp định hướng các cuộc tấn công và phòng thủ.

Theo Không quân Mỹ, vòm radar đường kính 30 feet (3m) được đỡ bằng các thanh chống cao 11 feet (khoảng 3,3m) so với thân máy bay, cho phép Sentry quan sát chiến trường từ mặt đất đến tầng bình lưu ở phạm vi 250 dặm, bao phủ khoảng 120.000 dặm vuông.

Theo Bloomberg, chiếc máy bay trị giá khoảng 300 triệu USD. Trong ảnh, phần đuôi của nó đã bị cắt rời hoàn toàn, khiến nó không thể bay được.

Các máy bay AWACS, được trang bị đĩa radar xoay gắn phía trên thân máy bay, được sử dụng để phát hiện các mối đe dọa từ xa và điều khiển các máy bay chiến đấu khác. Mặc dù Mỹ có hơn 60 chiếc loại này và có thể bù đắp những tổn thất, nhưng việc phá hủy một chiếc vẫn là một mất mát đáng kể, xét đến sự quý hiếm và chi phí của chúng.

Bộ Chỉ huy Trung ương Hoa Kỳ không phản hồi yêu cầu bình luận về vụ mất máy bay.

Tuần trước, có thông tin cho rằng Iran có thể đã bắn hạ một máy bay chiến đấu F-35 của Mỹ lần đầu tiên tại Trung Đông.

Tháng này, 3 máy bay chiến đấu F-15 của Mỹ đã bị hệ thống phòng không Kuwait bắn nhầm, khiến toàn bộ 6 thành viên phi hành đoàn phải nhảy dù thoát hiểm.

Vietbf @ Sưu tầm

NATO không sụp đổ, nhưng đang bước vào một giai đoạn biến đổi sâu sắc, khi những nền tảng cũ dần suy yếu - theo bài viết của Dmitry Trenin, giáo sư nghiên cứu tại Trường Kinh tế Cao cấp và là nghiên cứu viên chính tại Viện Kinh tế Thế giới và Quan hệ Quốc tế, thành viên Hội đồng Các vấn đề quốc tế Nga (RIAC).



Một trong những tham vọng mang tính lý tưởng của ban lãnh đạo Liên Xô cuối cùng là giải thể đồng thời cả hai khối thời Chiến tranh Lạnh - NATO và Hiệp ước Warsaw. Nhưng chỉ một nửa viễn cảnh đó trở thành hiện thực. Hiệp ước Warsaw biến mất vào mùa xuân năm 1991. NATO thì không. Trái lại, nó tồn tại và mở rộng.

Trong những thập niên tiếp theo, liên minh này không chỉ sống sót mà còn phát triển từ 16 lên 32 thành viên. NATO tham gia các chiến dịch quân sự tại Nam Tư, Afghanistan và Libya, đồng thời từng bước mở rộng phạm vi ảnh hưởng. Sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine vào năm 2022, NATO tiếp tục mở rộng, kết nạp Phần Lan và Thụy Điển, đồng thời củng cố lập trường chống Nga một cách rõ rệt hơn bất kỳ thời điểm nào kể từ sau Chiến tranh Lạnh.

Lần đầu tiên trong lịch sử, Nga phải đối mặt với một liên minh quân sự thống nhất trải dài khắp châu Âu và Bắc Mỹ. Ý tưởng về một “phương Tây tập thể” đối đầu với Moscow không còn chỉ là lời nói mà đã trở thành hiện thực chiến lược. Tuy nhiên, đến giữa những năm 2020, các vết rạn đã bắt đầu xuất hiện.

Việc ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng đánh dấu một sự thay đổi không phải trong cam kết của Mỹ với NATO, mà trong cách định nghĩa cam kết đó. Ông Trump từ bỏ mô hình quen thuộc, trong đó Mỹ là người lãnh đạo mang tính bảo trợ, đôi khi dễ dãi, của liên minh. Thay vào đó, ông định hình nước Mỹ như một bá quyền đòi hỏi cao, yêu cầu các đồng minh phải gánh vác phần trách nhiệm lớn hơn nhiều.

Ban đầu, các thủ đô châu Âu phản ứng với sự bất an. Trong nhiều thập niên, họ dựa vào Washington để chi trả phần lớn chi phí của NATO. Tuy nhiên, họ đã điều chỉnh. Các mục tiêu chi tiêu quân sự tăng lên, thậm chí tiến gần tới mức 5% GDP mà Trump đề xuất.

Nhưng sự thay đổi thực sự sâu sắc hơn vấn đề ngân sách. Dưới thời Trump, trọng tâm chiến lược của Washington chuyển dịch rõ rệt khỏi châu Âu và hướng sang Trung Quốc. Trong khi các chính quyền trước tìm cách tích hợp Bắc Kinh vào các cấu trúc quản trị toàn cầu, Trump theo đuổi đối đầu, cả về kinh tế lẫn địa chính trị. Trong nhiệm kỳ thứ hai, việc kiềm chế Trung Quốc đã trở thành trụ cột trung tâm trong chính sách đối ngoại của Mỹ.

Điều này tất yếu đòi hỏi phải phân bổ lại nguồn lực. Chiến lược Quốc phòng Quốc gia mới nhất của Mỹ đã nêu rõ logic này: Tây Âu, với sức mạnh kinh tế và dân số tổng hợp, đủ khả năng tự xử lý thách thức từ Nga. Mỹ sẽ vẫn ở trong NATO, nhưng vai trò sẽ thay đổi. Nước này sẽ lùi khỏi tuyến đầu và kỳ vọng châu Âu tiến lên.

Sự điều chỉnh này thể hiện rõ nhất tại Ukraine. Trump, thận trọng trước nguy cơ leo thang và không hoàn toàn tin vào giá trị chiến lược của Ukraine, đã giảm mức độ can dự của Mỹ mà không chấm dứt hoàn toàn hỗ trợ. Ông chuyển dần gánh nặng tài chính và quân sự sang châu Âu, đồng thời bắt đầu đối thoại trực tiếp với Moscow, nhiều khi không tham vấn các đồng minh châu Âu.

Đối với giới tinh hoa Tây Âu, điều này gây bất an sâu sắc. Họ đã đầu tư rất nhiều, cả về chính trị lẫn kinh tế, vào cuộc xung đột Ukraine. Với một số người, đây thậm chí còn trở thành công cụ để củng cố Liên minh châu Âu và thúc đẩy quân sự hóa như một biện pháp kích thích kinh tế.

Sau đó là một cú sốc khác. Những phát biểu của Trump về Greenland và Canada, trong đó ông đặt câu hỏi về chủ quyền của các thành viên NATO lâu năm, đã đánh vào những giả định cốt lõi của liên minh. Việc các tham vọng đó có thực tế hay không không phải là điều quan trọng. Điều đáng chú ý là lãnh đạo của NATO công khai nghi ngờ tính toàn vẹn lãnh thổ của chính các đồng minh. Đây là điều chưa từng có.

Tổng hợp lại, những diễn biến này đặt dấu hỏi đối với nguyên tắc nền tảng của NATO: phòng thủ tập thể. Trong nhiều thập niên, Điều 5 được coi là một cam kết sắt đá, dựa trên sức mạnh hạt nhân của Mỹ. Tuy nhiên, trên thực tế, cam kết đó luôn chứa đựng sự mơ hồ. Khi hiệp ước được phê chuẩn, Thượng viện Mỹ đã đảm bảo rằng Washington sẽ không tự động bị ràng buộc phải tham chiến.

Trong thời Chiến tranh Lạnh, nhiều người đã nghi ngờ điều này. Nhưng phần lớn chọn tin vào điều ngược lại. Ngày nay, sự mơ hồ đó không còn mang tính lý thuyết. Người ta hiểu rõ rằng Mỹ sẽ không dễ dàng mạo hiểm chiến tranh hạt nhân để bảo vệ mọi thành viên NATO. Huyền thoại về “chiếc ô hạt nhân” vô điều kiện đã bị suy yếu, nếu chưa hoàn toàn tan biến.

Điều này đã kích hoạt việc tìm kiếm các phương án thay thế trong nội bộ châu Âu. Pháp, cường quốc hạt nhân duy nhất của EU, đã đưa ra ý tưởng mở rộng năng lực răn đe cho các đối tác. Tuy nhiên, quyền kiểm soát cuối cùng vẫn thuộc về tổng thống Pháp, và ít ai tin rằng Paris sẽ hy sinh vì Tallinn hay Warsaw.

Anh cũng đối mặt với những hạn chế tương tự. Kho vũ khí hạt nhân của nước này phụ thuộc vào hệ thống Trident do Mỹ sản xuất, vốn không thể triển khai nếu không có sự đồng ý của Washington. Do đó, bất kỳ bảo đảm độc lập nào của Anh ngay từ đầu đã bị giới hạn.

Trong khi đó, Đức bắt đầu thảo luận về “răn đe hạt nhân châu Âu”, còn Ba Lan công khai cân nhắc tham vọng sở hữu vũ khí hạt nhân. Những diễn biến này gây bất ổn, làm dấy lên nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân tại một khu vực vốn lâu nay được định hình bởi các chuẩn mực phi hạt nhân.

Đồng thời, các sự kiện bên ngoài châu Âu cũng phơi bày thêm những rạn nứt. Các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, đặc biệt sau khi không đạt được kết quả quân sự nhanh chóng, đã gây lo ngại cho các quốc gia châu Âu, chủ yếu vì lý do kinh tế. Tuy nhiên, khi Washington kêu gọi hỗ trợ, bao gồm việc sử dụng căn cứ và hỗ trợ hậu cần, phản ứng từ Tây Âu khá dè dặt hoặc tiêu cực. Đáng chú ý, Tây Ban Nha và Anh đã từ chối.

Sự đoàn kết Đại Tây Dương, từng được mặc định, hóa ra lại mang tính điều kiện. Đây không phải lần đầu NATO đối mặt với căng thẳng nội bộ. Năm 1956, trong Khủng hoảng Suez, Washington đã từ chối ủng hộ các đồng minh Anh và Pháp. Năm 2003, cuộc chiến Iraq đã chia rẽ liên minh, khi Pháp và Đức phản đối chính sách của Mỹ. Trong cả hai trường hợp, NATO vẫn tồn tại.

Ngay cả khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, khi liên minh mất đi đối thủ ban đầu, NATO cũng không sụp đổ. Trái lại, nó tái định hình, mở rộng cả về địa lý lẫn chức năng.

Cuộc khủng hoảng Ukraine năm 2014 đã mang lại mục đích mới cho NATO. Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng hiện nay có bản chất khác. Nó không chỉ liên quan đến các mối đe dọa bên ngoài, mà còn liên quan đến sự đồng thuận lợi ích bên trong chính liên minh.

Vậy điều gì đang chờ phía trước? NATO khó có khả năng sụp đổ. Mỹ không có ý định từ bỏ hoàn toàn châu Âu. Liên minh vẫn là một công cụ hữu ích để duy trì ảnh hưởng của Mỹ và quản lý quan hệ với cả Nga lẫn các đối tác châu Âu.

Đồng thời, Washington coi Liên minh châu Âu là một đối thủ cạnh tranh kinh tế. Ngược lại, NATO là một khuôn khổ chính trị – quân sự mà qua đó Mỹ có thể duy trì đòn bẩy.

Về phần mình, Tây Âu không có lựa chọn thay thế khả thi.

Ý tưởng về một quân đội EU thống nhất vẫn thiếu thực tế về mặt chính trị. Lợi ích quốc gia tiếp tục lấn át các tham vọng siêu quốc gia. Các thể chế tại Brussels thiếu tính chính danh cần thiết để nắm quyền chỉ huy quân sự trên toàn lục địa.

Việc một cường quốc châu Âu đơn lẻ lãnh đạo cũng khó khả thi. Tham vọng của Pháp vượt quá năng lực. Đức, dù có sức mạnh kinh tế, vẫn bị ràng buộc bởi lịch sử và ngày càng bị các nước láng giềng nghi ngờ khi theo đuổi tái vũ trang. Anh, đứng ngoài EU và gắn bó chặt chẽ với Mỹ, khó có thể dẫn dắt một dự án mang tính lục địa.

Một mô hình lãnh đạo tập thể – giữa Paris, Berlin và London – cũng mong manh không kém. Tham vọng cạnh tranh từ Italy, Tây Ban Nha và Ba Lan càng làm phức tạp thêm bất kỳ sắp xếp nào như vậy.

Nói ngắn gọn, Tây Âu vẫn phân mảnh về chiến lược. Do đó, kịch bản có khả năng cao nhất là một NATO được điều chỉnh: Mỹ vẫn ở vị trí dẫn đầu, nhưng giảm mức độ can dự trực tiếp, trong khi các thành viên châu Âu đảm nhận trách nhiệm tác chiến lớn hơn.

Liên minh sẽ tiếp tục tồn tại, nhưng sự gắn kết nội bộ sẽ suy yếu. Tinh thần truyền thống “một người vì mọi người, mọi người vì một người” sẽ nhường chỗ cho một hình thức hợp tác mang tính điều kiện, dựa trên lợi ích.

Vượt ra ngoài NATO, xu hướng này phản ánh một sự chuyển dịch rộng lớn hơn trong quan hệ quốc tế. Các khối quân sự đang mất đi tính cứng nhắc. Ngay cả những tổ chức như CSTO, SCO hay BRICS cũng gặp khó khăn trong việc duy trì lập trường thống nhất trước các xung đột lớn. Các quan hệ đối tác chiến lược, bao gồm cả quan hệ Nga – Trung, ngày càng linh hoạt và mang tính giao dịch hơn.

Trong nhiều thập niên, NATO là một ngoại lệ: một liên minh kỷ luật, gắn kết trong một thế giới ngày càng phân mảnh. Ngoại lệ đó giờ đây đang phai nhạt.

Quá trình “mở khóa” chính trị toàn cầu – xu hướng hướng tới tự chủ lớn hơn và các liên kết lỏng lẻo hơn – đã lan tới chính liên minh Đại Tây Dương.

NATO sẽ tồn tại. Nhưng nó sẽ không còn như trước.

Vietbf @ Sưu tầm

Tướng Seyed Majid Mousavi, Tư lệnh Lực lượng Không gian thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, tuyên bố rằng Mỹ “không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phải rút xa khỏi biên giới Iran”.

Theo Pars Today, ông Mousavi nhấn mạnh rằng các chiến dịch làm tê liệt hệ thống radar, hậu cần và gây tổn thất cho lực lượng Mỹ trong khu vực của Iran vẫn đang tiếp diễn. Ông nói: “Với ưu thế tình báo và các đòn tấn công của Iran, Mỹ buộc phải rời xa biên giới của chúng tôi".



Vị tướng này cũng cho biết các mảnh vỡ của máy bay cảnh báo sớm AWACS, máy bay tiếp dầu và các nhà chứa máy bay bị phá hủy của Mỹ là bằng chứng cho những tuyên bố trên. Ông khẳng định trong thời gian tới, nhiều mục tiêu giá trị khác sẽ tiếp tục bị tấn công.

Trong khi đó, tướng Mohammad Akraminia, người phát ngôn của Quân đội Cộng hòa Hồi giáo Iran cũng đưa ra cảnh báo rằng nếu Mỹ tiến hành xâm nhập bằng đường bộ, họ sẽ phải hứng chịu “những đòn đánh nặng nề”.

Theo Pars Today, trong cuộc phỏng vấn hôm Chủ nhật về các cuộc tấn công quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, ông Akraminia cho rằng vấn đề cốt lõi của Mỹ với Iran không phải là hạt nhân, mà là sức mạnh và sự độc lập của Tehran.

Đề cập đến khả năng đối phương tấn công trên bộ, ông nhấn mạnh: “Chúng tôi đã sẵn sàng cho mọi kịch bản mà đối phương có thể vạch ra, kể cả chiến tranh trên bộ. Đây chính là điểm mạnh của chúng tôi”.

Ông khẳng định: “Nếu họ quyết định tiến vào bằng đường bộ, họ chắc chắn sẽ phải chịu tổn thất nặng nề, lớn hơn rất nhiều so với cuộc chiến từ xa đang diễn ra hiện nay”.

Liên quan đến eo biển Hormuz, người phát ngôn quân đội Iran cho rằng chính các hành động “thù địch” của Mỹ và Israel đã khiến khu vực này mất an toàn.

Ông nói: “Eo biển Hormuz từ trước đến nay luôn là tuyến hàng hải an toàn và hòa bình, nơi ngay cả các quốc gia ngoài khu vực cũng đi lại. Nhưng sau các hành động quân sự, tình hình đã thay đổi".

Ông cũng lập luận rằng Iran không thể chấp nhận việc bị đe dọa trong khi các quốc gia khác vẫn hưởng lợi từ sự an toàn của tuyến hàng hải này, đặc biệt khi phần lớn khu vực eo biển nằm dưới sự kiểm soát của Iran nhưng nước này lại không được hưởng lợi tương xứng.

Vietbf @ Sưu tầm