Tuổi già không phải lúc nào cũng là cảnh chiều tà an yên, có chén trà thơm và tiếng chim hót sau vườn. Đằng sau những bức ảnh gia đình sum vầy, đằng sau những lời chúc “thọ tỉ nam sơn” lấp lánh, đôi khi là một sự thật rất khắc nghiệt.
Tuổi già của mỗi người đều chất chứa những cơn bão giông ở cuối cuộc đời. Nếu bạn chưa từng dành vài tháng để kề cận, chăm sóc một người già hay một người bệnh nặng không còn khả năng tự chủ, có lẽ bạn vẫn còn giữ một ảo tưởng khá lãng mạn về sự già đi.
Tôi viết ra những dòng này vì đã từng đi qua thực tế ấy: những ngày tháng chăm sóc mẹ già vào cuối đời, rồi những tháng dài ở bên người bạn đời bệnh nặng cho đến phút cuối. Những trải nghiệm ấy, cùng với những điều mắt thấy tai nghe trong cuộc sống, khiến tôi nhìn tuổi già bằng một cái nhìn khác một chút.
**
Khi bạn thật sự sống giữa mùi thuốc sát trùng, mùi mồ hôi đặc quánh, mùi bài tiết nồng nặc và những tiếng rên rỉ vô thức lúc nửa đêm, bạn mới hiểu rằng sự già nua đôi khi là một cuộc tước đoạt phẩm giá âm thầm.
Chúng ta từng nhìn cha mẹ, thầy cô, những doanh nhân hay những người lao động tảo tần với sự ngưỡng vọng. Họ là trụ cột của gia đình, là người cầm lái con tàu cuộc đời. Nhưng thời gian và bệnh tật là những kẻ bạo chúa không phân biệt giai cấp hay chức quyền. Trên chiếc giường bệnh trắng toát, mọi địa vị xã hội đều tan thành mây khói.
Một vị giáo sư từng uyên bác trên bục giảng có thể trở nên ngơ ngác không biết cầm thìa cháo. Một người cha từng dầm mưa dãi nắng nuôi con khôn lớn giờ đây nằm bất lực, để con cái lau rửa những phần riêng tư nhất của cơ thể. Những vết loét đỏ do nằm lâu không kịp trở mình, những lần mất kiểm soát vệ sinh giữa đêm khuya… đó không chỉ là nỗi đau thể xác. Đó còn là sự sụp đổ của lòng tự trọng.
Người già khi còn tỉnh táo thường rất tủi thân. Họ cảm nhận rõ mình đang dần trở thành một “đối tượng cần chăm sóc” hơn là một con người được lắng nghe. Khi một người phải gạt bỏ thể diện để tồn tại, đó là lúc tuổi già thực sự bắt đầu. Và sự dịu dàng của người chăm sóc khi ấy không còn là điều đơn giản. Nó đòi hỏi một nguồn năng lượng lớn của sự kiên nhẫn và lòng từ bi.
Người ta thường nói: “Trước giường bệnh lâu ngày mới biết ai là người con có hiếu.” Nhưng thực tế đôi khi còn khắc nghiệt hơn thế. Khi việc chăm sóc kéo dài từ tháng này sang tháng khác, sự mệt mỏi bắt đầu bào mòn những tình cảm thiêng liêng nhất. Những toan tính âm thầm có thể xuất hiện giữa anh chị em: ai góp tiền nhiều hơn, ai trực đêm nhiều hơn, vì sao mình phải gánh vác nhiều hơn người khác. Những câu hỏi ấy, dù chỉ là những làn sóng ngầm trong lòng, vẫn có thể trở thành những vết rạn trong tình thân.
Đau đớn hơn, đôi khi “nhát chém” ấy hiện ra ngay trong ánh mắt người thân. Đó có thể là ánh mắt chán chường của người bạn đời khi nhìn thấy sự tàn tạ của người chung chăn gối nửa đời. Đó cũng có thể là sự lạnh lùng của những người đứng ngoài cuộc, buông vài lời cay nghiệt về cái nghèo, cái khổ của kẻ bệnh tật.
Tình thương rất lớn, nhưng nó dễ bị nhấn chìm bởi sự kiệt sức, bởi những hóa đơn viện phí chồng chất, và bởi vòng quay lặp lại của tuyệt vọng.
Có một sự thật ít khi được nói ra: người chăm sóc đôi khi cũng là nạn nhân. Họ không chỉ chăm sóc một cơ thể bệnh tật, mà còn đang chứng kiến hình ảnh tương lai của chính mình. Nhìn người già nằm đó, người trẻ bỗng thấy thấp thoáng bóng dáng của mình ba mươi hay bốn mươi năm sau. Nỗi sợ ấy lặng lẽ lớn dần.
Nhiều người từng chăm sóc bệnh nhân lâu ngày đã thở dài: “Thà chết còn sướng hơn sống lay lắt thế này.” Đó không phải là sự nhẫn tâm. Đó là tiếng thở dài trước sự bế tắc của sinh mệnh. Con người sợ trở thành gánh nặng, sợ làm phiền con cháu bằng mùi bệnh tật và sự lú lẫn. Có lẽ đó là một trong những nỗi sợ sâu xa nhất của kiếp người.
Nhiều người vẫn nghĩ có tiền thuê người chăm sóc là xong, hoặc vào viện dưỡng lão sẽ nhẹ nhàng hơn. Nhưng rồi họ nhận ra rằng tiền bạc có thể mua được dịch vụ, chứ không mua được sự kết nối của tâm hồn. Người già cần hơn một bàn tay lau rửa. Họ cần một ánh mắt vẫn nhìn họ như một con người còn giá trị.
Những dòng này không nhằm gieo rắc bi quan, mà chỉ mong gợi lên một sự từ bi của người đã nhìn thấy cuối con đường. Khi còn khỏe mạnh, hãy đối xử tốt với chính mình, để chuẩn bị cho một nền tảng sức khỏe và tinh thần vững vàng.
Vợ chồng phải sống chung thủy, tử tế và yêu thương nhau bằng sự chân thành từ đáy lòng. Nếu làm được điều đó, khi về già, một người lâm bệnh thì người còn lại sẽ luôn ở bên cạnh, chăm sóc và làm mọi điều có thể để giúp người kia vơi bớt nỗi đau, giữ được tinh thần và sức khỏe tốt hơn.
Khi cha mẹ còn trên đời, hãy dành cho họ sự kiên nhẫn vượt mức bình thường, bởi bạn đang trả lại những năm tháng họ từng kiên nhẫn với bạn khi bạn còn là một đứa trẻ chưa biết tự chăm sóc mình. Sự dịu dàng thật sự là khi người kia không còn chút thể diện nào, bạn vẫn sẵn lòng nâng niu họ.
***
Tuổi già và bệnh tật là một phần tất yếu của quy luật sinh - lão - bệnh - tử. Không ai tránh khỏi cơn bão ấy. Nhưng thái độ của chúng ta trước cơn bão sẽ quyết định phẩm giá của cả người ra đi lẫn người ở lại. Câu hỏi cuối cùng của cuộc đời có lẽ không phải là chúng ta đã thành công đến đâu hay từng đứng trên đỉnh cao danh vọng nào. Mà là trong những ngày cuối cùng, khi mọi phù hoa rũ bỏ, chúng ta có thể rời khỏi thế gian này trong sự nhẹ nhàng nhất có thể hay không. Và những người ở lại, khi nhớ về chúng ta, họ sẽ nhớ đến một tình thương trọn vẹn – hay chỉ là sự mệt mỏi vừa được giải thoát.
Hãy nhìn sâu vào thực tại để hiểu rằng cuộc đời này vừa đáng quý vừa đáng thương biết bao. Hãy sống sao cho khi hoàng hôn buông xuống, dù có đau đớn hay héo tàn, chúng ta vẫn giữ lại được một chút hơi ấm của nhân tính để sưởi ấm cho nhau giữa cơn gió lạnh của định mệnh.

VietBF@sưu tập

Lực lượng Iran đã tập kích khu phức hợp LNG Ras Laffan ở Qatar và gây thiệt hại trên diện rộng, khiến Doha lên án là "cuộc tấn công tàn bạo".

Tập đoàn dầu khí quốc gia QatarEnergy hôm nay xác nhận tên lửa Iran đã đánh trúng khu phức hợp khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) Ras Laffan, nằm cách Doha khoảng 80 km về phía bắc. Đây được biết đến là khu sản xuất LNG lớn nhất thế giới.

Một phóng viên AFP mô tả đám cháy khổng lồ từ khu phức hợp rực sáng cả bầu trời đêm và có thể nhìn thấy từ khoảng cách 30 km. QatarEnergy cho biết các đội khẩn cấp đã được "triển khai ngay lập tức để khống chế ngọn lửa" và tình hình đã được kiểm soát sau đó. Tuy nhiên, tập đoàn này thừa nhận vụ tập kích đã gây "thiệt hại trên diện rộng".

Bộ Quốc phòng Qatar thông báo lực lượng phòng không nước này đã đánh chặn hai tên lửa đạn đạo của Iran nhắm vào Ras Laffan.


Khói đen bốc lên ở Doha, Qatar ngày 1/3, được cho là do Iran tập kích một khu công nghiệp tại đây. Ảnh: AFP

Bộ Ngoại giao Qatar lên án "cuộc tấn công tàn bạo của Iran nhắm vào Ras Laffan", khẳng định hành động này là "mối đe dọa trực tiếp đến an ninh quốc gia". Cơ quan này sau đó cho biết các tùy viên quân sự, an ninh Iran cùng nhân viên của họ đã được yêu cầu rời khỏi nước này trong 24 giờ.

Ras Laffan bị tập kích chỉ vài giờ sau cuộc tấn công của Israel vào mỏ khí khổng lồ South Pars của Iran. Đây là một phần của mỏ khí đốt tự nhiên lớn nhất thế giới, được Iran chia sẻ chung với Qatar trên vùng Vịnh. Truyền thông Israel đưa tin cuộc tấn công do Israel thực hiện với sự đồng ý của Mỹ, mặc dù cả hai nước đều chưa nhận trách nhiệm.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cảnh báo về "những hậu quả không thể kiểm soát" của các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sau đó đe dọa sẽ phá hủy ngành công nghiệp dầu khí của các nước láng giềng vùng Vịnh mà họ coi là lợi ích của Mỹ, nếu ngành năng lượng của chính họ bị tổn hại một lần nữa.

"Chúng tôi cảnh báo một lần nữa rằng các vị đã phạm sai lầm lớn khi tấn công hạ tầng năng lượng của Cộng hòa Hồi giáo, và đòn đáp trả đang được thực hiện", tuyên bố của IRGC. "Nếu hành động này tái diễn, các cuộc tấn công tiếp theo vào hạ tầng năng lượng của các vị và đồng minh sẽ không dừng lại cho đến khi chúng bị phá hủy hoàn toàn".

Iran đã phóng hàng loạt máy bay không người lái (UAV) và tên lửa về phía các quốc gia vùng Vịnh trong tối cùng ngày. Nhiều tiếng nổ lớn đã được nghe thấy tại thủ đô Riyadh của Arab Saudi, trong khi giới chức Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cho biết đã đánh chặn một mối đe dọa tên lửa.

Bộ Quốc phòng Arab Saudi cho biết đã đánh chặn 4 tên lửa đạn đạo ngày 18/3, với một mảnh vỡ rơi gần nhà máy lọc dầu phía nam thủ đô Riyadh.

Vùng Vịnh đang gánh chịu hậu quả nặng nề từ các đòn trả đũa của Iran đối với các chiến dịch tập kích của Mỹ - Israel từ ngày 28/2.

"Việc nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng gây ra mối đe dọa trực tiếp đến an ninh năng lượng toàn cầu", Bộ Ngoại giao UAE tuyên bố và thêm rằng hành động của Iran là "sự leo thang nguy hiểm".

VietBF@sưu tập

Cặp vợ chồng ngoài 70 tuổi không kịp vào phòng trú ẩn và thiệt mạng khi đầu đạn con từ tên lửa Iran rơi trúng một tòa nhà tập thể ở miền trung Israel.

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) rạng sáng 18/3 khai hỏa loạt tên lửa, trong đó có loại mang đầu đạn chùm, để đáp trả vụ Israel hạ sát Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Ali Larijani.

Giới chức Israel cho biết 4 đợt phóng tên lửa từ 0h đến 8h đã đánh trúng nhiều địa điểm ở miền trung nước này, gây thương tích cho nhiều người, làm hư hại tài sản.

Một đầu đạn con từ tên lửa Iran đã rơi trúng tòa nhà tập thể ở Ramat Gan, thành phố nằm sát Tel Aviv, khiến Yaron và Ilana Moshe, cặp vợ chồng ngoài 70 tuổi, tử vong tại hiện trường.

Cảnh sát cho biết hai vợ chồng Moshe thiệt mạng khi đang cố chạy tới phòng trú bom trong căn hộ. "Họ không vào kịp, chỉ còn cách vài mét", chỉ huy cảnh sát Tel Aviv Haim Sargaroff nói. Bên cạnh thi thể hai người có một khung tập đi dành cho người già.


Hiện trường vụ không kích khiến hai người thiệt mạng ở Ramat Gan, miền trung Israel, rạng sáng 18/3. Ảnh: ToI

Chen Amir, hàng xóm, kể rằng sau khi còi báo động vang lên, anh và vợ lập tức vào phòng trú ẩn của gia đình.

"Tôi nghe thấy một tiếng nổ lớn", Amir nhớ lại. "Mở cửa ra thì thấy khói mù mịt. Đồ đạc ngổn ngang, tường nứt toác".

Nhiều địa điểm khác ở miền trung Israel thông báo bị đầu đạn con của tên lửa đánh trúng, cảnh đổ nát xuất hiện ở nhiều nơi. Các chuyên gia xử lý bom mìn đang làm việc ở nhiều địa điểm có đầu đạn con sót lại.

Bộ Y tế Israel cho biết sáng nay thông báo có 192 người bị thương phải nhập viện trong vòng 24 giờ qua, trong đó có 177 ca chấn thương nhẹ. Một số người phải điều trị vì hoảng loạn.

Giới chức Israel cho biết đạn chùm của Iran có thể rải hàng chục đạn con, mỗi quả chứa vài kg thuốc nổ, trong bán kính khoảng 10 km. Trong một tuyên bố, IRGC cho biết đã sử dụng mẫu Khoramshahr-4 và Qadr "mang nhiều đầu đạn", cũng như Emad và Kheibar Shekan.

"Tên lửa mang đầu đạn chùm đang đặt ra thách thức mới cho phòng không Israel, khi họ không thể chặn được đạn con với kích thước nhỏ trong thời gian ngắn. Đó là một trong những cơ chế để vượt qua hệ thống phòng thủ hiện đại", Tal Inbar, chuyên gia tên lửa đang làm cố vấn cho các công ty quốc phòng Israel, cho biết.

VietBF@sưu tập

Quan chức Cơ quan An ninh Vận tải Mỹ cảnh báo nhiều sân bay quy mô nhỏ có thể phải đóng cửa khi nhân viên soi chiếu vắng mặt hàng loạt vì làm việc không lương.

Hơn 30% nhân viên Cơ quan An ninh Vận tải Mỹ (TSA), lực lượng làm nhiệm vụ soi chiếu và kiểm tra an ninh hàng không, đã vắng mặt tại một số sân bay trên cả nước trong tuần qua. Tình trạng này diễn ra khi họ phải làm việc không lương suốt một tháng qua, trong bối cảnh Bộ An ninh Nội địa (DHS) không được quốc hội phê duyệt ngân sách hoạt động.

"Chúng tôi có thể buộc phải đóng cửa một số sân bay, đặc biệt là các phi trường nhỏ, nếu tỷ lệ vắng mặt của nhân viên an ninh tiếp tục tăng", Adam Stahl, quyền phó giám đốc TSA, cho biết trong phỏng vấn ngày 17/3.

Tình trạng nhân viên soi chiếu tại các sân bay nghỉ việc, báo ốm đang trở nên ngày càng nghiêm trọng. DHS đã ngừng hoạt động một phần vì không được quốc hội phê duyệt ngân sách từ tháng trước, khiến 50.000 nhân viên TSA, những người được xếp vào diện "lao động thiết yếu", phải làm việc nhưng không được trả lương.

Sau phát biểu của ông Stahl, phát ngôn viên TSA Nick Dyer giải thích các sân bay chỉ phải đóng cửa nếu số nhân viên TSA đến làm việc "ít đến mức không thể bố trí đủ người vận hành đầy đủ một chốt kiểm tra an ninh".


Quyền phó giám đốc Cơ quan An ninh Vận tải Mỹ (TSA) Adam Stahl. Ảnh: FOX News

Ông Dyer không nêu sân bay nào có thể bị ảnh hưởng, cho biết mọi quyết định sẽ được đưa ra "tùy trường hợp cụ thể".

Tình trạng thiếu nhân viên soi chiếu từ TSA khiến thời gian chờ kiểm tra an ninh kéo dài nhiều giờ tại hàng loạt sân bay lớn nhỏ của Mỹ.

Hơn 37% nhân viên TSA tại sân bay quốc tế Hartsfield Jackson Atlanta, phi trường bận rộn nhất thế giới, đã không đến làm việc vào ngày 16/3. Tỷ lệ vắng mặt tại sân bay Kennedy ở New York cùng ngày vượt 30%, còn tại sân bay LaGuardia là hơn 20%.

Mức vắng mặt cao nhất trong một ngày được ghi nhận vào ngày 14/3 tại sân bay William P. Hobby ở Houston, khi 55% nhân viên TSA nghỉ làm.

Ông Stahl cảnh báo thời gian tới sẽ "cực kỳ khó khăn", dự đoán hành khách có thể tiếp tục phải chờ hàng tiếng. "Tình hình sẽ còn tồi tệ hơn trước khi cải thiện".

VietBF@sưu tập

Tổng thống Trump gỡ các quy định trong Đạo luật Jones về vận tải biển trong 60 ngày, cho phép Mỹ giảm thiểu tác động từ chiến sự với Iran.

"Tổng thống Donald Trump quyết định gỡ Đạo luật Jones trong 60 ngày là bước đi nhằm giảm thiểu những gián đoạn ngắn hạn đối với thị trường dầu mỏ, trong bối cảnh quân đội Mỹ tiếp tục thực hiện các mục tiêu của Chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng", phát ngôn viên Nhà Trắng Karoline Leavitt ngày 18/3 cho biết.

Đạo luật Jones, còn gọi là Đạo luật Hàng hải Thương mại, được Mỹ ban hành năm 1920 để thúc đẩy và duy trì ngành hàng hải thương mại của nước này. Luật quy định hàng hóa vận chuyển giữa các cảng tại Mỹ phải được chở bằng tàu được đóng tại Mỹ, treo cờ Mỹ và phần lớn thuộc sở hữu của Mỹ. Quy định này làm giảm đáng kể số lượng tàu chở dầu có thể tham gia vận chuyển nội địa, nhưng lại được các công đoàn trong ngành hàng hải ủng hộ.

Việc tạm thời miễn trừ quy định sẽ cho phép các tàu nước ngoài vận chuyển hàng hóa giữa các cảng của Mỹ, qua đó có thể giúp giảm chi phí vận tải và đẩy nhanh tốc độ giao hàng. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng tác động đối với giá xăng bán lẻ có thể sẽ không đáng kể.


Tổng thống Donald Trump ký một sắc lệnh hành pháp tại Nhà Trắng ngày 16/3. Ảnh: AFP

Phát ngôn viên Leavitt nói rằng biện pháp này sẽ cho phép các nguồn lực thiết yếu như dầu mỏ, khí tự nhiên, phân bón và than đá được lưu thông tự do tới các cảng của Mỹ trong vòng 60 ngày

"Chính quyền vẫn giữ vững cam kết củng cố các chuỗi cung ứng then chốt của chúng ta", bà Leavitt nói.

Động thái diễn ra trong bối cảnh chiến sự Mỹ, Israel - Iran đã bước sang tuần thứ ba và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Tehran đã phong tỏa eo biển Hormuz, nơi 20% nguồn cung dầu của thế giới đi qua, để đáp trả, khiến giá dầu cùng các sản phẩm lọc dầu tăng mạnh.

Mỹ từng tạm gỡ Đạo luật Jones một số lần trong quá khứ, như khi bão Maria tàn phá Puerto Rico năm 2017 và khi một đường ống năng lượng bị tấn công mạng năm 2021.

VietBF@sưu tập

Qatar đã trục xuất tùy viên an ninh và quân sự Iran sau khi Tehran tấn công thành phố công nghiệp Ras Laffan, cơ sở xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng lớn nhất thế giới.

Bộ Ngoại giao Qatar tối 18.3 tuyên bố tùy viên an ninh, quân sự tại Đại sứ quán Iran ở Doha là nhân vật "không được chào đón" và yêu cầu rời khỏi đất nước trong vòng 24 giờ.

Quyết định được đưa ra sau những đợt tấn công lặp lại của Iran về phía Qatar, theo đài Turkiya Today.


Cơ sở sản xuất LND của Qatar tại Thành phố công nghiệp Ras Laffan

ẢNH: REUTERS

Trước đó, trong ngày 18.3, cơ sở sản xuất của Iran tại mỏ khí đốt South Pars bị tấn công. Đây là mỏ khí lớn nhất thế giới và được chia sẻ giữa Iran và Qatar.

Iran sau đó liệt kê 5 cơ sở năng lượng trong khu vực để đáp trả, gồm tại Ả Rập Xê Út, Qatar và UAE. Sau đó, Thành phố công nghiệp Ras Laffan của Qatar đã bị tấn công. Đây là khu phức hợp rộng lớn nằm ở đông bắc Doha, có cơ sở sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhất thế giới, cung cấp khoảng 20% LNG toàn cầu.

Tập đoàn QatarEnergy thông báo vụ tấn công "gây thiệt hại nghiêm trọng" dù không có thương vong. Bộ Quốc phòng Qatar phát hiện 5 tên lửa đạn đạo được phóng về phía lãnh thổ và ngăn chặn 4 quả. Quả còn lại rơi xuống Ras Laffan, gây cháy.

Mỹ tuyên bố đang phá hủy năng lực tên lửa, Iran đánh trả ra sao?

Bộ Ngoại giao Qatar lên án vụ tấn công là "hành động leo thang nguy hiểm, vi phạm trắng trợn chủ quyền quốc gia và là mối đe dọa trực tiếp đến an ninh quốc gia và ổn định khu vực". Qatar tuyên bố có quyền đáp trả theo khuôn khổ quyền tự vệ được đảm bảo dưới luật pháp quốc tế.

Tại Ả Rập Xê Út, nước này ngăn chặn thành công 4 quả tên lửa đạn đạo nhưng mảnh vỡ rơi xuống nhiều vùng tại thủ đô Riyadh. Nước này cũng ngăn chặn các máy bay không người lái (UAV) tiếp cận cơ sở khí đốt tại miền đông nhưng không có thiệt hại được báo cáo. UAE cũng ngăn chặn các tên lửa và UAV của Iran.

Theo The Guardian, giá dầu đã leo lên 110 USD/thùng vào chiều 18.3 khi những đe dọa đối với hạ tầng dầu khí tại vùng Vịnh leo thang, gây thêm lo ngại về việc gián đoạn nguồn cung toàn cầu.

VietBF@sưu tập

Căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã "san phẳng" hàng loạt mục tiêu quân sự của Mỹ và Israel trong đợt trả đũa thứ 62, sử dụng tên lửa tiên tiến và máy bay không người lái với quy mô lớn chưa từng có.

Lực lượng Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết đã hoàn tất thành công đợt tấn công thứ 62 như một phần của Chiến dịch Lời Hứa Chân Thật 4, nhắm mục tiêu vào căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực cùng các điểm tập kết quân sự và trung tâm hỗ trợ chiến đấu của Israel.

Theo IRGC, các đòn tấn công đã đánh trúng nhiều mục tiêu tại những thành phố của Israel như Acre, Haifa, Tel Aviv và Beersheba. Đáng chú ý, phía Iran khẳng định các cuộc tấn công được thực hiện mà không kích hoạt còi báo động, cho thấy khả năng xuyên thủng hệ thống phòng không của đối phương.

Trong đợt tấn công này, Iran sử dụng nhiều loại vũ khí hiện đại như tên lửa Qadr đa đầu đạn, Kheibar Shekan, Emad và Haj Qassem, kết hợp với máy bay không người lái (UAV).



IRGC tuyên bố đây là lần thứ ba toàn bộ căn cứ của Mỹ trong khu vực bị lực lượng này đồng loạt nhắm mục tiêu. Danh sách các địa điểm bị tấn công bao gồm căn cứ không quân Ali Al Salem và Arifjan tại Kuwait; căn cứ Victory tại Iraq; căn cứ Al Kharj tại Ả Rập Xê Út; căn cứ Al Udeid tại Qatar; các căn cứ Al Dhafra và Al Udeirah tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE); căn cứ Al Azraq tại Jordan và căn cứ Hạm đội 5 tại Bahrain.

Các căn cứ này đã bị Iran tấn công bằng tên lửa đa đầu đạn mạnh mẽ và UAV cảm tử với độ chính xác cao, gây thiệt hại đáng kể cho đối phương.

Trước đó, người phát ngôn quân đội Iran Amir Akraminia cho biết, Iran đã sử dụng các loại vũ khí "chưa từng được sử dụng trước đây" trong cuộc xung đột với Mỹ và Israel, đồng thời cảnh báo sẽ có thêm nhiều loại vũ khí khác được sử dụng trong những ngày tới.

"Trong cuộc chiến này, chúng tôi đã sử dụng những loại vũ khí mà trước đây chưa từng sử dụng và chúng tôi sẽ sử dụng nhiều hơn nữa trong những ngày tới, và các bạn đang thấy những tin tức về tác động của chúng", ông Amir Akraminia nói trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình Iran.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran báo cáo, kể từ khi xung đột bùng phát từ ngày 28/2, Iran đã phóng khoảng 700 tên lửa và 3.600 máy bay không người lái nhằm vào nhiều mục tiêu quân sự của Mỹ và Israel. Kho vũ khí được sử dụng, bao gồm tên lửa siêu thanh Fattah, tên lửa Khorramshahr với đầu đạn nặng một tấn và nhiều hệ thống dẫn đường chính xác khác nhau.

Iran luôn khẳng định các hoạt động trả đũa của nước này là hành động tự vệ chính đáng theo luật quốc tế, chỉ nhắm vào các mục tiêu quân sự của Mỹ và Israel mà không gây thiệt hại cho cơ sở hạ tầng dân sự.

Theo các dữ liệu hàng hải mới nhất cho thấy Iran hiện cho phép một số ít tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz và con số này đang dần tăng lên. Theo AP, nền tảng theo dõi tàu biển MarineTraffic ghi nhận 9 lượt tàu đi qua vào ngày 15 và 16-3, so với chỉ 5 lượt trong 2 ngày trước đó.

Trong khi đó, Công ty dữ liệu hàng hải Windward (Anh) cho biết đã ghi nhận 8 tàu (không tính tàu treo cờ Iran) đi qua tuyến đường biển quan trọng này thông qua hệ thống nhận dạng tự động (AIS) hôm 16-3.

Theo Windward, con số này cao "gần gấp đôi" so với những ngày trước đó. Bà Michelle Wiese Bockmann, chuyên gia phân tích tại Windward, cho biết ngày càng có nhiều tàu đang chuyển hướng đi qua vùng lãnh hải Iran, qua đó cho thấy Tehran đang cho phép tàu từ những nước có quan hệ thân thiện được đi qua.

Bên cạnh đó, Công ty dữ liệu hàng hải Lloyd's List Intelligence cho biết ít nhất 89 tàu đã đi qua eo biển Hormuz trong thời gian từ ngày 1 đến 15-3, trong đó có 16 tàu chở dầu. Hơn 20% trong số 89 tàu được cho là có liên hệ với Iran. Bất chấp căng thẳng ở Trung Đông, Iran vẫn xuất khẩu được hơn 16 triệu thùng dầu kể từ đầu tháng 3, theo ước tính của nền tảng dữ liệu và phân tích thương mại Kpler. Trung Quốc hiện là khách hàng lớn nhất của dầu mỏ Iran. Trong nỗ lực bình ổn giá dầu, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đầu tuần này cho biết Washington cho phép tàu chở dầu của Iran đi qua eo biển Hormuz nhằm bảo đảm nguồn cung cho phần còn lại của thế giới.



Cũng trong giai đoạn nói trên, tổng cộng 11 tàu có liên hệ với Trung Quốc đi qua eo biển Hormuz, phần lớn là tàu chở hàng tổng hợp. Theo đài CNBC, các tàu chở dầu do những chủ tàu lớn của Trung Quốc vận hành vẫn tiếp tục tránh tuyến đường này. Ngoài ra, 2 tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) treo cờ Ấn Độ là Shivalik và Nanda Devi, đều thuộc sở hữu của Tập đoàn Vận tải biển Ấn Độ, đã đi qua eo biển Hormuz trong các ngày 13 và 14-3. Bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ Subrahmanyam Jaishankar nói với tờ Financial Times rằng 2 tàu này có thể đi qua eo biển Hormuz sau các cuộc trao đổi với Iran.

Bộ trưởng Dầu mỏ Iraq Hayan Abdul-Ghani hôm 17-3 cũng tiết lộ với kênh Al Jazeera rằng nước này đã đạt được thỏa thuận với Iran để các tàu chở dầu của Iraq có thể đi qua eo biển này. Ngoài ra, Bộ Dầu mỏ Iraq thông báo chính phủ nước này và chính quyền khu vực Kurdistan (KRG) đạt được thỏa thuận nối lại xuất khẩu dầu tới trung tâm năng lượng Ceyhan của Thổ Nhĩ Kỳ từ ngày 18-3.

Công ty Lloyd's List Intelligence cho biết khoảng 100-135 lượt tàu qua lại eo biển Hormuz mỗi ngày trước khi Mỹ và Israel bắt đầu chiến dịch quân sự nhằm vào Iran. Kể từ khi chiến sự nổ ra, theo đài Al Jazeera, lưu lượng tàu qua eo biển này - nơi bình thường vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu - đã giảm hơn 95%. Theo đài CNBC, một báo cáo công bố hôm 15-3 của Công ty Windward cho biết khoảng 400 tàu được ghi nhận hoạt động tại vịnh Oman. Một số tàu đã tính đến việc chuyển hướng sang các cảng thay thế trong bối cảnh tàu thuyền ùn ứ tại eo biển Hormuz.

Thói quen uống ít nước tưởng chừng vô hại nhưng lại là yếu tố âm thầm làm tăng nguy cơ suy thận, tác động tiêu cực đến tim mạch, não bộ và toàn bộ cơ thể.

Nhiều người do mải mê công việc, chỉ uống nước khi cảm thấy khát. Đây là sai lầm có thể khiến chức năng thận suy giảm. Theo thời gian, đây là nguyên nhân gây suy thận mà không nhận ra.


Uống ít nước có làm tăng nguy cơ suy thận?

Thận là cơ quan quan trọng giúp lọc máu, loại bỏ độc tố và duy trì cân bằng nước – điện giải trong cơ thể. Tuy nhiên, nhiều người chỉ uống nước khi cảm thấy khát mà không duy trì thói quen bổ sung nước đều đặn mỗi ngày. Đây là nguyên nhân âm thầm khiến chức năng thận suy giảm theo thời gian.

Khi cơ thể thiếu nước, lượng máu đến thận giảm, làm suy giảm khả năng lọc và đào thải chất cặn bã. Nước tiểu trở nên đậm đặc, tạo điều kiện cho các tinh thể khoáng kết tụ, hình thành sỏi thận hoặc sỏi đường tiết niệu. Nếu tình trạng này kéo dài, các chất lắng đọng có thể gây viêm, nhiễm khuẩn, làm tổn thương ống thận và dẫn đến suy thận.

Người có chức năng thận suy giảm thường xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi, tiểu ít, phù nhẹ, đau lưng hoặc giảm khả năng tập trung. Ngoài ra, thiếu nước còn khiến thận phải làm việc quá sức để duy trì cân bằng nội môi, lâu dần làm tăng nguy cơ suy thận mạn.



Ngoài suy thận, thiếu nước để lại nhiều hệ lụy đến sức khỏe

Không chỉ gây hại cho thận, tình trạng thiếu nước còn tác động đến nhiều cơ quan trong cơ thể. Khi không được bổ sung đủ nước, cơ thể có thể xuất hiện các biểu hiện như mệt mỏi, chóng mặt, tụt huyết áp, nước tiểu sẫm màu và suy giảm trí nhớ.

Về lâu dài, thiếu nước làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề nghiêm trọng. Hệ tim mạch bị ảnh hưởng do thể tích máu giảm, khiến tim phải hoạt động kém hiệu quả hơn. Não bộ cũng suy giảm khả năng tập trung và xử lý thông tin, ngay cả khi mất nước ở mức nhẹ. Bên cạnh đó, hệ tiêu hóa hoạt động kém hiệu quả, dễ gây táo bón, khó tiêu và tăng nguy cơ mắc các bệnh lý đường ruột.

Tình trạng thiếu nước kéo dài còn làm chậm quá trình trao đổi chất, khiến cơ thể dễ mệt mỏi, da xỉn màu, kém sức sống và ảnh hưởng tiêu cực đến tâm trạng.

Duy trì thói quen uống nước đúng cách để ngừa suy thận

Để phòng ngừa các bệnh lý về thận, việc duy trì thói quen uống đủ nước mỗi ngày là rất quan trọng. Người trưởng thành nên uống khoảng 1,5–2 lít nước mỗi ngày, tùy theo thể trạng và mức độ vận động.

Thay vì chờ đến khi khát mới uống, nên chia nhỏ lượng nước trong ngày, uống đều đặn từ sáng đến tối. Có thể đặt bình nước ở nơi dễ nhìn thấy để tạo thói quen, hoặc uống một cốc nước trước mỗi bữa ăn để hỗ trợ tiêu hóa. Ngoài ra, bổ sung các thực phẩm giàu nước như rau xanh, trái cây cũng giúp cơ thể duy trì đủ lượng nước cần thiết.

Các chuyên gia khuyến cáo, việc duy trì đủ nước không chỉ giúp bảo vệ chức năng thận mà còn góp phần giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh lý mạn tính, nâng cao sức khỏe tổng thể.

Thời điểm uống nước tốt nhất cho sức khỏe

- Uống khi mới thức dậy: Uống một cốc nước ấm (khoảng 200-300ml) ngay sau khi ngủ dậy giúp cơ thể bù nước và hỗ trợ quá trình thanh lọc gan, thận. Điều này cũng giúp giảm nguy cơ bị mụn và cải thiện sức khỏe tổng thể.

- Uống từ 9 đến 11 giờ sáng: Cơ thể có thể bị mất nước sau khi đã làm việc một thời gian. Uống nước vào thời điểm này vừa giúp bạn duy trì sự tỉnh táo vừa hỗ trợ quá trình thanh lọc cơ thể.

- Uống khoảng 30 phút trước bữa ăn: Uống một ly nước trước bữa ăn 30 phút có thể cải thiện hệ tiêu hóa, hỗ trợ giảm cân và duy trì vóc dáng cân đối.

- Uống khoảng 30 phút trước và sau khi tập thể dục: Khi tập luyện, cơ thể mất nước nhanh chóng. Uống nước trước và sau khi tập thể dục 30 phút giúp bù đắp lượng nước mất đi và tăng cường sức mạnh cơ bắp.

Trà xanh chứa các hoạt chất giúp bảo vệ gan hiệu quả. Tuy nhiên, nên lựa chọn lá chè tươi hái vườn hay trà khô để đạt lợi ích cao nhất mà không gây hại cho sức khỏe?

Uống lá chè tươi hay trà khô tốt hơn?

Không chỉ là thói quen dân dã, trà xanh chứa những hoạt chất tự nhiên giúp bảo vệ và phục hồi chức năng gan một cách hiệu quả đã được khoa học chứng minh. Khi bạn dùng đúng cách lá chè tươi hái ngoài vườn hay trà khô đã đóng gói đều có lợi cho gan.

Nhiều người thắc mắc nên dùng lá chè tươi hay trà xanh khô thì tốt hơn cho gan. Câu trả lời là cả hai đều có lợi nhưng cần lưu ý:

Lá chè tươi: Mọi người còn gọi là lá chè xanh. Đây là loại lá vừa hái trên cây xuống, chưa qua công đoạn sấy khô hay chế biến nào. Lá chè tươi chứa nhiều chất chống oxy hóa tự nhiên và vitamin. Tuy nhiên, lá tươi thường chứa nhiều nhựa và tanin dễ gây cồn cào, mất ngủ nếu hãm quá đặc. Chú ý cần rửa thật sạch để loại bỏ bụi bẩn và thuốc bảo vệ thực vật trước khi dùng.

Trà xanh khô: Là loại trà đã qua xử lý nhiệt để ngăn chặn quá trình lên men (nhưng không phải là trà đen hay trà ô long). Loại này thường có hàm lượng chất EGCG ổn định hơn và dễ kiểm soát liều lượng khi pha.

Dù dùng lá tươi hay trà khô, điều quan trọng nhất là nguồn gốc sạch và cách pha không dùng nước quá sôi để giữ lại được các hoạt chất bảo vệ gan.

Hoạt chất tự nhiên trong trà xanh giúp bảo vệ tế bào gan

Thành phần giá trị nhất trong lá trà xanh là một chất chống oxy hóa (thường được gọi là EGCG). Trong quá trình làm việc, gan phải liên tục xử lý các chất độc từ thức ăn, đồ uống và môi trường. Quá trình này vô tình sinh ra các gốc tự do gây hại, dễ làm viêm và tổn thương tế bào gan.



Chất EGCG trong trà xanh có khả năng ngăn chặn các gốc tự do này, giúp giảm bớt gánh nặng cho gan. Nhiều nghiên cứu thực tế cho thấy những người có thói quen uống trà xanh thường xuyên có các chỉ số men gan ổn định hơn, vì tế bào gan được bảo vệ tốt nên ít bị tổn thương và viêm nhiễm hơn so với người không uống.

Theo các chuyên gia trên Tạp chí Tiêu hóa Thế giới, việc duy trì thói quen uống trà xanh giúp cải thiện đáng kể các chỉ số men gan, bảo vệ tế bào gan trước các tác nhân gây viêm.

Hỗ trợ giảm mỡ trong gan

Gan nhiễm mỡ là tình trạng rất phổ biến do chế độ ăn nhiều đường, tinh bột và dầu mỡ. Trà xanh giúp ích rất nhiều cho tình trạng này nhờ khả năng hạn chế sự hấp thụ chất béo từ thức ăn vào cơ thể.

Đồng thời, các hoạt chất trong trà xanh còn thúc đẩy quá trình chuyển hóa chất béo tại gan diễn ra nhanh hơn. Thay vì tích tụ lại thành mỡ trong các mô gan, chất béo sẽ được chuyển đổi thành năng lượng cho cơ thể hoạt động. Nhờ đó, việc duy trì uống trà xanh đúng cách giúp ngăn ngừa tình trạng gan nhiễm mỡ tiến triển thành các bệnh viêm gan nặng hơn.

Ngăn ngừa sẹo gan và các biến chứng

Khi gan bị tổn thương liên tục do thực phẩm không an toàn, hóa chất bảo quản hay rượu bia, các mô sẹo sẽ hình thành để thay thế cho tế bào khỏe mạnh. Nếu sẹo quá nhiều sẽ dẫn đến xơ gan, làm gan mất dần chức năng lọc độc cho cơ thể.

Các chất tự nhiên trong trà xanh giúp ngăn chặn sự hình thành của các mô sẹo này. Ngoài ra, môi trường giàu chất chống oxy hóa từ trà xanh còn giúp bảo vệ tế bào trước những biến đổi bất thường, từ đó giảm nguy cơ dẫn đến những căn bệnh nguy hiểm hơn cho gan về lâu dài.

Dữ liệu từ Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ cho thấy trà xanh chứa các chất ngăn chặn sự hình thành mô sẹo, từ đó hạn chế nguy cơ xơ gan và các biến chứng nguy hiểm.

Ngoài ra, theo nghiên cứu quy mô lớn tại Nhật Bản (Nghiên cứu Ohsaki) theo dõi hơn 40.000 người trong nhiều năm, các nhà khoa học Nhật Bản phát hiện ra rằng uống trà xanh thường xuyên có liên quan mật thiết đến việc giảm tỉ lệ tử vong do các bệnh về gan và ung thư gan.

Cách dùng trà xanh tốt cho sức khỏe

Để trà xanh phát huy tác dụng tốt nhất mà không gây khó chịu cho cơ thể, mọi người nên lưu ý vài điểm đơn giản sau:

Không dùng nước quá sôi: Khi pha trà, nên để nước đã đun sôi nguội bớt một chút (khoảng 80 độ C) rồi mới cho vào lá trà. Nước sôi sùng sục sẽ làm mất đi các chất có lợi và làm trà bị đắng chát.

Thời điểm uống: Tốt nhất là uống sau bữa ăn khoảng 30 phút đến 1 tiếng. Tránh uống khi đang đói vì có thể khiến bụng có cảm giác cồn cào, buồn nôn hoặc làm giảm khả năng hấp thụ sắt từ thức ăn.

Số lượng vừa đủ: Mỗi ngày nên uống từ 3 đến 4 tách trà nhỏ là đủ, tuyệt đối không uống thay nước lọc cả ngày. Không nên uống quá nhiều, không uống vào buổi tối để tránh gây mất ngủ hoặc đi tiểu đêm.