Bệnh nhân nữ, 59 tuổi nhập viện với biểu hiện vàng da, ngứa và đau vùng hạ sườn phải kéo dài. Kết quả chụp chiếu cho thấy tổn thương đường mật trong gan kèm sỏi và tình trạng giãn đường mật. Tuy nhiên, trong quá trình thăm khám toàn diện, các bác sĩ tiếp tục phát hiện thêm một khối u tại đại tràng lên qua nội soi tiêu hóa. Kết quả sinh thiết xác định đây là ung thư biểu mô tuyến.

Sau hội chẩn đa chuyên khoa, các bác sĩ xác định bệnh nhân mắc đồng thời hai ung thư nguyên phát thay vì một ung thư đã di căn. Trong đó, ung thư đại tràng phải ở giai đoạn sớm IA, chưa di căn hạch, còn ung thư đường mật trong gan ở giai đoạn IIIB, đã có xâm lấn và di căn hạch. Việc phân biệt hai bệnh lí này có ý nghĩa quyết định trong lựa chọn hướng điều trị.

PGS.TS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Ung bướu và Y học Hạt nhân cho biết, những trường hợp xuất hiện đồng thời hai ung thư nguyên phát trong hệ tiêu hóa không nhiều, dễ gây nhầm lẫn với ung thư di căn nếu không được đánh giá toàn diện. “Chẩn đoán chính xác giúp chúng tôi xây dựng chiến lược điều trị phù hợp, tránh bỏ sót tổn thương hoặc điều trị không triệt để”, TS Phương nhấn mạnh.

Dựa trên thể trạng người bệnh và đặc điểm tổn thương, ê-kíp đã quyết định thực hiện phẫu thuật triệt căn trong cùng một lần mổ. Ca phẫu thuật bao gồm cắt đoạn đại tràng phải kèm nạo vét hạch D3 và cắt gan trái cùng đường mật ngoài gan. Quá trình phẫu thuật diễn ra thuận lợi, toàn bộ tổn thương được loại bỏ.

Sau mổ, bệnh nhân hồi phục tốt, chức năng gan mật dần ổn định. Kết quả giải phẫu bệnh cho thấy khối u đại tràng đã được cắt bỏ triệt căn và chưa cần điều trị bổ trợ. Trong khi đó, ung thư đường mật có xâm lấn thần kinh và di căn hạch nên bệnh nhân tiếp tục được chỉ định hóa trị bổ trợ nhằm giảm nguy cơ tái phát.

Theo PGS.TS Phạm Cẩm Phương, ung thư đường mật trong gan thường có tiên lượng xấu do phát hiện muộn. Tuy nhiên, ở trường hợp này, bệnh được phát hiện tương đối sớm nhờ các biểu hiện tắc mật rõ ràng, tạo cơ hội để can thiệp phẫu thuật triệt căn và cải thiện tiên lượng.

Các chuyên gia khuyến cáo, người dân cần chủ động khám sức khỏe định kì, đặc biệt khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau bụng kéo dài, vàng da hay rối loạn tiêu hóa. Việc tầm soát ung thư, bao gồm nội soi tiêu hóa, đóng vai trò quan trọng trong phát hiện sớm bệnh lí. Sau điều trị, bệnh nhân cần tuân thủ lịch tái khám định kì từ 3 đến 6 tháng với các phương pháp như siêu âm, chụp cắt lớp vi tính hoặc cộng hưởng từ, kết hợp xét nghiệm dấu ấn ung thư. Riêng với ung thư đại tràng, nội soi kiểm tra nên được thực hiện mỗi 1-2 năm để phát hiện sớm nguy cơ tái phát hoặc tổn thương mới.

Trường hợp bệnh nhân trên là minh chứng cho hiệu quả của phối hợp đa chuyên khoa và cá thể hóa điều trị trong các ca ung thư phức tạp, đồng thời cho thấy vai trò then chốt của việc chẩn đoán sớm và chính xác trong nâng cao cơ hội sống cho người bệnh.

Bạn có để ý không, nhiều người hay than lạnh tay chân, mệt mỏi, đau lưng, tiểu đêm nhiều , nhưng lại không nghĩ đến chuyện chăm sóc thận từ những điều đơn giản nhất như ăn uống.

Trong quan niệm Đông y, thận là “gốc” của cơ thể , liên quan đến sức khỏe tổng thể, từ thể lực, sinh lý cho đến khả năng chống chịu thời tiết. Khi thận yếu, cơ thể dễ rơi vào trạng thái uể oải, thiếu năng lượng.

Tin vui là không cần ăn đồ bổ đắt tiền , ngay trong chợ Việt cũng có những loại rau vừa rẻ vừa dễ mua, lại được xem là “trợ thủ” giúp cơ thể khỏe hơn nếu ăn đúng cách.

Dưới đây là 4 loại tiêu biểu.
1. Thì là

Thì là thường chỉ được dùng làm gia vị cho cá hoặc nấu canh, nhưng thực tế đây là loại rau có tính ấm, được đánh giá cao trong việc hỗ trợ làm ấm cơ thể và cải thiện tuần hoàn .

Theo Đông y, thì là có thể giúp tán hàn, hỗ trợ thận dương , tức là giúp cơ thể giảm cảm giác lạnh, đặc biệt ở vùng bụng và lưng.

Những người hay bị lạnh tay chân đau lưng, mỏi gối cơ thể dễ nhiễm lạnh, có thể thử bổ sung thì là vào bữa ăn.

Cách ăn đơn giản nhất là nấu canh cá thì là, trứng chiên thì là hoặc cho vào món hấp . Mùi thơm đặc trưng của loại rau này không chỉ giúp món ăn dễ ăn hơn mà còn hỗ trợ tiêu hóa.
2. Hẹ

Hẹ từ lâu đã được gọi bằng cái tên là “rau khởi dương” . Điều này phần nào phản ánh tác dụng của nó trong việc hỗ trợ sinh lực và tăng cường năng lượng cho cơ thể .

Hẹ có tính ấm, vị cay nhẹ, giúp kích thích tiêu hóa tăng tuần hoàn máu hỗ trợ giảm mệt mỏi. Đặc biệt, những người thường xuyên cảm thấy uể oải, thiếu sức, lạnh bụng có thể hưởng lợi từ việc ăn hẹ điều độ.

Ở Việt Nam, hẹ rất dễ mua và có thể chế biến thành nhiều món như hẹ xào trứng, hẹ xào gan hoặc thịt canh hẹ nấu đậu phụ.

Tuy nhiên, vì chứa nhiều chất xơ và có tính ấm, không nên ăn quá nhiều trong một bữa , tránh gây đầy bụng.
3. Củ mài

Củ mài là nguyên liệu quen thuộc trong Đông y, thường được gọi là “hoài sơn” . Đây là thực phẩm có tính bình, không quá nóng cũng không quá lạnh, phù hợp với nhiều thể trạng. Điểm đặc biệt của củ mài là khả năng bổ cả tỳ (tiêu hóa) lẫn thận , giúp cơ thể hấp thu dinh dưỡng tốt hơn.

Loại củ này chứa nhiều chất nhầy (mucin) , có lợi cho hệ tiêu hóa niêm mạc dạ dày khả năng hấp thu dinh dưỡng. Những người hay bị ăn uống kém tiêu hóa yếu cơ thể suy nhược có thể thêm củ mài mài vào thực đơn.

Cách chế biến phổ biến gồm nấu cháo hầm canh xương xào nhẹ. Ưu điểm lớn là dễ ăn, lành tính , phù hợp cả người lớn tuổi lẫn người trẻ.
4. Đậu đen

Trong Đông y có quan niệm “màu đen đi vào thận” , vì vậy đậu đen thường được xem là thực phẩm hỗ trợ thận rất tốt.

Đậu đen có vị ngọt, tính bình, giúp bổ thận lợi tiểu hỗ trợ thanh lọc cơ thể. Ngoài ra, đậu đen còn giàu chất chống oxy hóa, chất xơ và protein thực vật , tốt cho cả tim mạch và tiêu hóa.

Ở Việt Nam, đậu đen quá quen thuộc và có thể chế biến thành nhiều món chè đậu đen, nước đậu đen rang, cháo đậu đen hoặc sữa đậu đen.

Nếu dùng đều đặn, loại thực phẩm này có thể giúp cơ thể cải thiện năng lượng và giảm cảm giác mệt mỏi .
Ăn sao cho đúng để cơ thể khỏe lên thật sự?

Dù là thực phẩm tốt, nhưng ăn sai cách vẫn có thể phản tác dụng.

- Với thì là và hẹ, nên nấu nhanh trên lửa lớn để giữ dinh dưỡng và hương vị.

- Củ mài sau khi gọt nên ngâm nước muối loãng để tránh thâm và giảm nhựa.

- Đậu đen nên ngâm trước khi nấu để dễ tiêu hóa hơn.

Ngoài ra, cần lưu ý người hay nóng trong, dễ táo bón không nên ăn quá nhiều hẹ đậu đen ăn quá nhiều có thể gây đầy bụng khoai mài có tính “se”, khi đang táo bón hoặc sốt nên hạn chế.

Nguồn và ảnh: QQ

“Uống nhiều nước ấm cho tốt”, lời khuyên quen thuộc này gần như ai cũng từng nghe. Nhưng có một sự thật ít người để ý là không phải chiếc cốc nào cũng phù hợp để đựng nước nóng. Chọn sai loại, bạn có thể vô tình biến ly nước mỗi ngày thành nguồn đưa chất độc vào cơ thể.

Dưới đây là 6 loại cốc cần đặc biệt cẩn trọng.
1. Cốc tráng men bị bong lớp phủ

Loại cốc này có lớp men bên ngoài. Khi bị sứt mẻ, phần kim loại bên trong lộ ra và có thể bị oxy hóa, gỉ sét theo thời gian.

Khi đổ nước nóng vào, nguy cơ kim loại nặng hòa tan vào nước sẽ tăng lên. Nếu sử dụng lâu dài, các chất này có thể tích tụ trong cơ thể, ảnh hưởng đến hệ thần kinh hệ miễn dịch.

2. Cốc thủy tinh chứa chì

Một số loại thủy tinh để tăng độ sáng và độ trong có thể chứa chì. Nếu sử dụng lâu dài, chì có thể gây đau đầu, buồn nôn, tăng nồng độ chì trong máu, ảnh hưởng đến thần kinh, đặc biệt nguy hiểm với trẻ em.

Cách nhận biết nhanh là cốc nặng hơn bình thường; ánh sáng khúc xạ lấp lánh hơn và khi gõ có âm trầm.
3. Cốc thủy tinh màu

Những chiếc cốc nhiều màu sắc bắt mắt thường được phủ màu bằng sơn, mạ hoặc hóa chất. Vấn đề là các lớp này có thể chứa kim loại nặng hóa chất độc, khi gặp nhiệt độ cao, chúng có thể bong tróc hoặc thôi nhiễm vào nước, gây hại cho gan, thận và hệ thần kinh.

Lời khuyên cho bạn là nên chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, đạt tiêu chuẩn như GB4806.5 hoặc QB/T4162.

4. Cốc nhựa PC

Đây là loại nhựa phổ biến nhưng không phù hợp với nước nóng.

Khi gặp nhiệt độ cao, nhựa PC có thể giải phóng bisphenol A (BPA), một chất gây rối loạn nội tiết. Nếu tích tụ lâu dài, BPA có thể ảnh hưởng nội tiết, tác động đến miễn dịch và thần kinh, đồng thời làm tăng nguy cơ bệnh mạn tính.

Do đó, bạn nên chọn nhựa số 5 (PP) có thể chịu nhiệt tới khoảng 120 độ C, phù hợp đựng nước nóng.
5. Cốc inox kém chất lượng

Không phải inox nào cũng an toàn.

Các loại cốc inox giá rẻ, không rõ nguồn gốc có thể chứa kim loại như crôm, mangan dễ bị thôi nhiễm khi gặp nước nóng. Theo thời gian, các kim loại này có thể tích tụ trong cơ thể.

Khi chọn mua, bạn nên tránh inox 201 (dễ bị ăn mòn) mà hãy ưu tiên inox 304 hoặc 316 vì bền và an toàn hơn.

6. Cốc sứ vé màu trên men

Cốc sứ thường an toàn, nhưng loại có họa tiết nổi trên bề mặt lại tiềm ẩn rủi ro. Vì lớp màu nằm bên ngoài men, nếu chất lượng kém, có thể chứa kim loại nặng. Khi gặp nước nóng, các chất này dễ bị giải phóng.

Cách phân biệt là bạn hãy nhìn dưới ánh sáng, lớp men tốt sẽ bóng và đồng đều sờ bề mặt; loại an toàn trơn mịn, không gồ cào nhẹ, loại kém có thể bong màu.
Uống nước đúng cách, bắt đầu từ chiếc cốc

Một chi tiết nhỏ nhưng ảnh hưởng lớn là không phải cứ uống nước là tốt, mà phải uống đúng cách, dùng đúng dụng cụ.

Nếu không chắc chiếc cốc của mình có an toàn hay không, tốt nhất hãy:

- Chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng.

- Ưu tiên vật liệu an toàn như thủy tinh không chì, inox 304, sứ chất lượng cao.

Nguồn và ảnh: QQ

Một nghiên cứu mới cho thấy protein trong lòng trắng trứng có thể đóng vai trò quan trọng trong việc loại bỏ các hóa chất vĩnh cửu (PFAS) khỏi nguồn nước bị ô nhiễm, NDTV (New Delhi Television) thông tin. Phát hiện này mở ra khả năng phát triển những giải pháp xử lý nước thân thiện với môi trường, đồng thời có thể giúp giảm nguy cơ đối với sức khỏe con người.

PFAS có thể tồn tại rất lâu trong môi trường hoặc cơ thể con người.

Các hợp chất hóa học được nhắc tới trong nghiên cứu là per- và polyfluoroalkyl substances (PFAS). Đây là nhóm hóa chất được sử dụng phổ biến trong nhiều sản phẩm như chảo chống dính hay vải chống nước. Chúng được gọi là “hóa chất vĩnh cửu” vì tồn tại rất lâu trong môi trường cũng như trong cơ thể người. Theo các nhà khoa học, PFAS tích tụ quá nhiều trong cơ thể có liên quan đến nhiều rủi ro sức khỏe như ung thư, tổn thương gan và rối loạn hệ miễn dịch.
Protein trong lòng trắng trứng có thể “bẫy” PFAS

Nghiên cứu do các nhà khoa học của Đại học Bang North Dakota và Đại học Bang Iowa (Mỹ) thực hiện. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cell Reports Physical Science.

Các nhà khoa học đã sử dụng mô hình hóa phân tử và các kỹ thuật tính toán để quan sát sự tương tác giữa ovalbumin (loại protein chính trong lòng trắng trứng) và PFAS ở cấp độ nguyên tử. Qua đó, họ phát hiện ovalbumin có khả năng liên kết với PFAS.

Cụ thể, protein này hoạt động giống như một “cãi bẫy” tự nhiên. Nó có thể bám vào và bao bọc các phân tử PFAS, từ đó giữ chúng lại trong một cấu trúc ổn định.

Protein trong lòng trắng trứng có thể loại bỏ các hóa chất vĩnh cửu (PFAS).

PGS Achintya Bezbaruah, một trong những tác giả nghiên cứu, cho biết kết quả này có thể tạo nền tảng cho các giải pháp xử lý nước mới.

“Phát hiện này đặt nền móng cho việc phát triển một vật liệu hấp phụ sinh học vừa dễ tìm, vừa có hiệu quả cao. Việc sử dụng trứng làm nguyên liệu ban đầu cho các vật liệu hấp phụ sinh học trong công nghiệp cũng có thể mở ra những nguồn giá trị mới cho ngành chăn nuôi gia cầm”, PGS Bezbaruah cho hay.
Có thể là giải pháp rẻ hơn so với các phương pháp hiện nay

Theo PGS Wenjie Xia, đồng tác giả nghiên cứu trên, nhiều phương pháp xử lý PFAS hiện nay như than hoạt tính hoặc lọc màng thường khá tốn kém.

“Việc sử dụng protein từ trứng có thể đánh dấu một bước chuyển sang các giải pháp chi phí thấp hơn và thân thiện với môi trường”, PGS Xia cho biết. “Khai thác các protein tự nhiên dồi dào làm vật liệu hấp phụ sinh học là một hướng tiếp cận ít gây hại cho môi trường”, PGS Xia nói thêm.

Đặc biệt, nghiên cứu cũng cho thấy ovalbumin có thể giữ lại 7 loại PFAS khác nhau trong nhiều điều kiện khác nhau.

Nhà nghiên cứu Shirsa Mazumdar của Đại học Bang North Dakota, nhận xét: “Thật đáng kinh ngạc khi một thứ đơn giản như lòng trắng trứng lại có thể mang lại một ứng dụng môi trường tinh vi như vậy”.

Jimli Goswami, một nhà nghiên cứu khác của Đại học Bang North Dakota, cho rằng phát hiện này gợi mở một góc nhìn mới:“Giải pháp tiếp theo cho một cuộc khủng hoảng toàn cầu có thể đang nằm ngay trong chiếc tủ lạnh của chúng ta”.

Nguồn: NDTV

Một cảnh báo mới đầy bất ngờ cho thấy việc tránh hoàn toàn ánh nắng mặt trời có thể mang lại những rủi ro nghiêm trọng cho sức khỏe. Thực tế, các chuyên gia cho biết thiếu ánh nắng có thể gây hại gần tương đương với hút thuốc, báo Anh Mirror đưa tin.

Cảnh báo này xuất phát từ một nghiên cứu dài hạn với gần 30.000 phụ nữ, nhằm tìm hiểu tác động của việc tiếp xúc với ánh nắng đối với tuổi thọ. Các nhà nghiên cứu đã theo dõi những người tham gia trong hai thập kỷ và phát hiện sự khác biệt rõ rệt về sức khỏe tùy theo mức độ họ tiếp xúc với ánh nắng.

Nghiên cứu do các nhà khoa học tại Viện Karolinska (Thụy Điển) thực hiện, theo dõi 29.518 phụ nữ Thụy Điển từ 25 đến 64 tuổi. Những người tham gia được quan sát trong khoảng 20 năm như một phần của nghiên cứu Melanoma in Southern Sweden.

Các phụ nữ được hỏi về thói quen tiếp xúc với ánh nắng, bao gồm cả việc họ có chủ động tránh ánh nắng hay không. Dựa trên câu trả lời, các nhà nghiên cứu chia họ thành ba nhóm:

- nhóm chủ động tránh ánh nắng,

- nhóm tiếp xúc ở mức trung bình,

- nhóm tiếp xúc thường xuyên.

Kết quả nghiên cứu khá đáng chú ý. Theo công bố trên Tạp chí Journal of Internal Medicine, những phụ nữ tránh ánh nắng có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân cao gần gấp đôi so với những người tiếp xúc với ánh nắng nhiều nhất.

Thiếu tiếp xúc với ánh nắng mặt trời có thể gây hại cho sức khỏe.

Các nhà nghiên cứu cũng đưa ra một so sánh gây bất ngờ với việc hút thuốc. Những người không hút thuốc nhưng tránh ánh nắng có tuổi thọ tương đương với những người hút thuốc nhưng tiếp xúc với ánh nắng nhiều.

Trưởng nhóm nghiên cứu, Tiến sĩ Pelle Lindqvist, cho biết kết quả cho thấy việc tránh ánh nắng có thể là một yếu tố nguy cơ tử vong có mức độ tương tự như hút thuốc. Những phụ nữ ít ra nắng cũng mất trung bình từ 0,6 đến 2,1 năm tuổi thọ so với những người thường xuyên hoạt động ngoài trời.
Cơ chế sinh học

Các nhà khoa học cho rằng có nhiều cơ chế sinh học có thể giải thích mối liên hệ giữa ánh nắng và sức khỏe. Một trong những cơ chế nổi tiếng nhất là cơ thể sản xuất vitamin D khi da tiếp xúc với tia cực tím UVB.

Vitamin D đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe xương, hệ miễn dịch và tim mạch. Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), vitamin này chủ yếu được cơ thể tạo ra nhờ ánh nắng mặt trời, chứ không chỉ từ chế độ ăn uống.

Ngoài ra, các nhà nghiên cứu cũng cho rằng ánh nắng có thể tác động đến cơ thể theo nhiều cách khác. Việc tiếp xúc với tia UV có thể kích thích da giải phóng nitric oxide, một chất giúp giảm huyết áp và hỗ trợ sức khỏe tim mạch.

Nghiên cứu cũng phát hiện rằng bệnh tim mạch là nguyên nhân chính khiến tỷ lệ tử vong cao hơn ở những người tránh ánh nắng. Những phụ nữ ít tiếp xúc với ánh nắng dễ tử vong vì bệnh tim và các bệnh không phải ung thư khác hơn.
Tắm nắng thông minh

Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng điều này không có nghĩa là mọi người nên tắm nắng trong thời gian dài. Việc tiếp xúc quá nhiều với tia UV vẫn là yếu tố nguy cơ gây ung thư da, đặc biệt là u hắc tố (melanoma).

Thay vào đó, các nhà khoa học cho rằng sự cân bằng mới là yếu tố quan trọng. Tiếp xúc ánh nắng ở mức vừa phải, tránh để da bị cháy nắng, có thể mang lại lợi ích sức khỏe mà vẫn bảo vệ làn da.

Mùa xuân đã đến, và khi tháng này kết thúc, mùa hè cũng sẽ cận kề. Sự thay đổi này có thể gây khó ngủ, nhưng với việc ăn tối đúng giờ, bạn có thể giảm bớt tác động của việc thời tiết chuyển dần sang hè.

Bác sĩ Tim Mercer, bác sĩ đa khoa thuộc Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) và là người đào tạo bác sĩ tại Opera Beds, đã chia sẻ một số khuyến nghị quan trọng giúp thích nghi với giai đoạn chuyển đổi này. Ông cũng giải thích vì sao việc chuyển mùa có thể khiến nhiều người khó ngủ.

Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến lượng ánh sáng mà cơ thể tiếp xúc.

Thời tiết chuyển mùa có thể khiến nhiều người khó ngủ, mất ngủ.

Bác sĩ Mercer cho biết: “Ánh sáng buổi sáng sẽ ức chế việc sản xuất melatonin, giúp chúng ta thức dậy và tỉnh táo trong ngày. Vào buổi tối và khi trời tối, cơ thể sẽ tăng sản xuất melatonin, gửi tín hiệu rằng đã đến lúc đi ngủ.”

“Khi trời tối muộn hơn, cơ thể có thể trì hoãn việc sản xuất melatonin, khiến bạn khó ngủ vào thời điểm quen thuộc. Sự thay đổi này có thể gây rối loạn tạm thời nhịp ngủ khi cơ thể phải thích nghi với lịch trình mới.”

“Nếu bạn đang có thói quen ngủ tốt, hãy cân nhắc đi ngủ sớm hơn 10–15 phút mỗi ngày trong giai đoạn chuyển mùa.”
Nên ăn tối lúc mấy giờ để có giấc ngủ ngon?

Ngoài ra, theo bác sĩ Mercer, mọi người cũng nên chú ý đến thói quen ăn uống. Để có giấc ngủ tốt, bữa tối nên cách giờ đi ngủ khoảng 3 tiếng.

Ông khuyên: “Việc ăn quá gần giờ ngủ có thể gây rối loạn giấc ngủ và khó tiêu. Tốt nhất nên kết thúc bữa tối vài giờ trước khi đi ngủ.”

Theo các nghiên cứu, ăn tối trước giờ đi ngủ khoảng 3 tiếng mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe và chất lượng giấc ngủ. Khoảng thời gian này giúp dạ dày có đủ thời gian tiêu hóa thức ăn, từ đó giảm nguy cơ đầy bụng, trào ngược dạ dày và khó tiêu khi nằm xuống ngủ.

Khi hệ tiêu hóa không phải làm việc quá sức vào ban đêm, cơ thể cũng dễ dàng đi vào giấc ngủ sâu và ổn định hơn. Ngoài ra, thói quen ăn tối sớm còn giúp kiểm soát lượng calo nạp vào, hỗ trợ duy trì cân nặng hợp lý và góp phần cải thiện sức khỏe tim mạch, chuyển hóa.

Một cách khác để cải thiện giấc ngủ là duy trì vận động, theo bác sĩ Mercer: “Thời gian ban ngày dài hơn mang lại nhiều cơ hội để hoạt động ngoài trời, điều này có lợi cho giấc ngủ. Hãy tập thể dục thường xuyên, chẳng hạn như đi bộ hoặc chơi thể thao ngoài trời. Tuy nhiên, nên tránh các hoạt động quá mạnh gần giờ đi ngủ, vì chúng có thể khiến cơ thể bị kích thích và khó ngủ.”

Hướng dẫn giúp bạn ngủ ngon hơn khi thời tiết chuyển mùa.

Trước đó, vào tháng 6 năm 2025, anh Phạm Đức Huy (37 tuổi tại Hải Phòng) đi khám sức khỏe định kỳ, phát hiện máu nhiễm mỡ, rối loạn chuyển hóa lipid, gan nhiễm mỡ độ 2. Bác sĩ nói nếu không thay đổi lối sống ngay, nguy cơ suy gan là hiện hữu.

Lúc đó, Huy kể trong đầu anh chỉ hiện lên một câu hỏi: “Nếu mình gục xuống, ai lo cho con đang tuổi ăn học, ai lo cho bố mẹ?".

Thời điểm đó, Huy nặng 82 kg, cao 1,70 m - chỉ số BMI xấp xỉ 28,4 - ngưỡng thừa cân theo tiêu chuẩn châu Á. Vòng bụng phình to giống như "bụng bầu 7 tháng".

Trước đây, Huy từng tìm kiếm lối thoát qua các phương pháp giảm cân cực đoan. Anh nhịn ăn sáng, vắt kiệt sức trong phòng gym với cường độ cao. Nhưng vòng luẩn quẩn của việc nhịn đói - kiệt sức - ăn bù đã khiến cân nặng không những không giảm mà còn tăng vọt từ 76 kg lên 80 kg. Cơ thể phản kháng lại sự khắc nghiệt bằng những cơn đau đầu mỗi sáng và chứng mất ngủ triền miên.
Quyết tâm chuyển sang lối sống khoa học

Tháng 8 năm 2025, Huy tiếp cận một chương trình dinh dưỡng lấy tên "Ăn ngon không gym". Thay vì cắt giảm triệt để, chương trình này xây dựng cấu trúc bữa ăn gồm 4 nhóm thực phẩm: đạm động vật (thịt gà, bò, ngan), đạm phi thịt (trứng, giá đỗ), rau xanh và tinh bột (bún, phở, cơm, bánh mì). Điểm khác biệt nằm ở thứ tự ăn trong mỗi bữa - rau trước, đạm phi thịt tiếp theo, rồi đến đạm động vật, tinh bột ăn sau cùng.

Theo VnExpress, một nghiên cứu năm 2015 tại Đại học Cornell (Mỹ) chỉ ra rằng ăn rau và protein trước tinh bột giúp làm chậm hấp thu glucose, giảm đỉnh đường huyết sau bữa ăn tới 29% - từ đó hạn chế tích trữ mỡ và kiểm soát cảm giác thèm ăn hiệu quả hơn.

"Sáng tôi vẫn ăn bún, bánh đa hay bánh mì. Trưa ăn cơm cùng đồng nghiệp tại công ty. Tối nhẹ hơn với rau và đạm. Tôi chỉ hạn chế tối đa đồ chiên xào nhiều dầu mỡ", Huy mô tả thực đơn của mình với VnExpress.

Song song điều chỉnh ăn uống, người đàn ông duy trì các bài cardio toàn thân kết hợp tạ tay tại nhà, ba đến 4 buổi mỗi tuần, mỗi buổi 30 phút. Anh tận dụng triệt để khoảng thời gian trống, kể cả lúc đang luộc rau, để thực hiện các động tác vận động đơn giản.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chỉ cần 150 phút vận động cường độ vừa mỗi tuần đã đủ để giảm đáng kể nguy cơ mắc các bệnh chuyển hóa, bao gồm gan nhiễm mỡ không do rượu.
Kết quả bất ngờ sau ba tháng

Sau ba tháng, Huy giảm 12 kg. Ngày tái khám sau 90 ngày, bác sĩ xem kết quả xét nghiệm rồi hỏi Huy với vẻ ngạc nhiên: "Anh uống thuốc gì mà chỉ số gan và mỡ máu lại về mức chuẩn đẹp thế này?".

"Lúc đó tôi mới thở phào nhẹ nhõm, cười và kể với bác sĩ rằng mình không dùng một viên thuốc nào cả, tất cả là nhờ thay đổi cách ăn", anh nói.

Hiện tại, ở tuổi 37, người đàn ông khẳng định tinh thần và thể chất của mình như đang ở tuổi 20. Những cơn mất ngủ đêm hay đau đầu mỗi sáng thức dậy đã hoàn toàn biến mất. Không chỉ có được vóc dáng săn chắc, sự tự tin đã giúp anh thoải mái lưu lại những kỷ niệm bên gia đình qua ống kính - điều mà trước đây anh luôn lẩn tránh.

Anh nhắn nhủ: "Tôi mong mọi người hiểu rằng: Thay đổi không cần điều gì quá cao siêu, chỉ cần chọn cách ăn uống khoa học và vận động phù hợp, bạn sẽ nhận được món quà vô giá từ sức khỏe".

Đây là năm thứ tám liên tiếp Phần Lan đứng đầu trong báo cáo này. Cùng với đó, các nước Bắc Âu như Đan Mạch, Iceland, Na Uy và Thụy Điển tiếp tục duy trì sự hiện diện trong nhóm dẫn đầu, cho thấy một mô hình phát triển bền vững và đáng học hỏi.

Theo Gallup, đơn vị thực hiện khảo sát, đây không phải kết quả bất ngờ. Bà Ilana Ron Levey – Giám đốc điều hành của Gallup – cho rằng những quốc gia đảm bảo tốt đời sống người dân thường đạt mức độ ổn định cao, từ đó tạo nền tảng cho hạnh phúc.
Niềm tin và sự gắn kết: “Chìa khóa” của hạnh phúc

Phần Lan được xem là trường hợp đặc biệt khi hội tụ nhiều yếu tố giúp người dân cảm thấy hài lòng với cuộc sống. Theo bà Ron Levey, đó là “niềm tin vào người khác”, sự lạc quan về tương lai, niềm tin vào các thể chế công quyền và đặc biệt là sự hỗ trợ từ gia đình, bạn bè.

Một điểm đáng chú ý khác là mức độ chênh lệch hạnh phúc tại Phần Lan thấp hơn so với nhiều quốc gia khác, điển hình như Hoa Kỳ. Điều này đồng nghĩa với việc người dân có sự đồng thuận cao hơn khi đánh giá chất lượng cuộc sống của mình.

Báo cáo được công bố bởi Trung tâm Nghiên cứu về Sức khỏe tại Đại học Oxford, dựa trên dữ liệu khảo sát giai đoạn 2022–2024. Trong đó, người tham gia được yêu cầu tự đánh giá cuộc sống của mình theo thang điểm từ 0 đến 10.

Ngoài ra, bảng xếp hạng còn dựa trên 6 yếu tố chính gồm: GDP bình quân đầu người, hỗ trợ xã hội, tuổi thọ khỏe mạnh, mức độ tự do, sự hào phóng và mức độ minh bạch (không tham nhũng).
Hạnh phúc không chỉ đến từ tiền bạc

Một trong những thông điệp quan trọng của báo cáo là hạnh phúc không đơn thuần đến từ thu nhập cao hay tăng trưởng kinh tế. Theo bà Ron Levey, những hành động tử tế và sự gắn kết xã hội cũng đóng vai trò quan trọng.

“Những việc làm tốt không chỉ mang lại lợi ích cho người nhận mà còn giúp chính người cho cảm thấy hạnh phúc hơn”, bà Ron Levey nhấn mạnh.

Điều này cũng lý giải vì sao các quốc gia như Costa Rica và Mexico lần đầu tiên lọt vào top 10, dù không thuộc nhóm giàu nhất thế giới. Theo các chuyên gia, khi nhu cầu cơ bản được đáp ứng, chất lượng cuộc sống và sự hài lòng phụ thuộc nhiều hơn vào yếu tố xã hội và tinh thần.

Trái ngược với xu hướng tích cực ở Bắc Âu, Hoa Kỳ tiếp tục tụt hạng trong bảng xếp hạng, từ vị trí 23 xuống 24. Nguyên nhân chủ yếu đến từ nhóm người trẻ dưới 30 tuổi, những người ngày càng cảm thấy thiếu sự hỗ trợ, ít tự do trong lựa chọn cuộc sống và kém lạc quan về tương lai.
Đan Mạch: Mô hình phúc lợi toàn diện

Đứng thứ hai thế giới, Đan Mạch tiếp tục duy trì vị thế trong top 10 suốt hơn một thập kỷ. Quốc gia này nổi bật với hệ thống an sinh xã hội toàn diện và sự gắn kết cộng đồng mạnh mẽ.

Dù người dân phải chịu mức thuế cao, lên tới khoảng một nửa thu nhập, nhưng đổi lại họ được hưởng nhiều lợi ích như chăm sóc y tế miễn phí, hỗ trợ chi phí nuôi dạy trẻ, giáo dục đại học miễn học phí kèm trợ cấp sinh hoạt. Người cao tuổi cũng được đảm bảo lương hưu và dịch vụ chăm sóc.

Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), Đan Mạch vượt mức trung bình ở nhiều chỉ số quan trọng như việc làm, giáo dục, sức khỏe, môi trường, sự tham gia xã hội và mức độ hài lòng với cuộc sống.

Báo cáo năm nay tiếp tục gửi đi thông điệp rõ ràng: sự thịnh vượng kinh tế là cần thiết, nhưng chưa đủ. Điều làm nên những quốc gia hạnh phúc nhất thế giới chính là niềm tin, sự gắn kết xã hội và cảm giác an toàn trong cuộc sống hàng ngày.
Top 10 quốc gia hạnh phúc nhất thế giới

Phần Lan
Đan Mạch
Iceland
Thụy Điển
Hà Lan
Costa Rica
Na Uy
Israel
Luxembourg
Mexico

Nguồn: CNBC

Một buổi tối Chủ nhật như bao ngày khác, Roger và vợ nằm dài xem TV ở phòng khách.

Màn hình chiếu phóng sự về đời sống tại nhà tù Cook County khét tiếng Chicago: Nhiều gã phạm nhân uể oải chơi bài, số khác dựa lưng xem TV hoặc vật vờ đi qua đi lại giết thời gian.

"Họ nên chơi pickleball", Roger quay sang nói với vợ.

Vợ ông gật đầu kiểu lịch sự, chẳng hào hứng, việc một ý tưởng bất ngờ nảy ra với chồng bà là chuyện bình thường, thật chẳng đáng để tâm.

Ngay cả khi Roger quả quyết sẽ bốc máy gọi cho cảnh sát trưởng, rằng ông sẽ chuẩn bị đồ, tự bỏ tiền và vào đó dạy tù nhân chơi bóng, vợ cũng không thực sự nghĩ ông sẽ làm vậy. Nhưng nào ngờ, buổi tối hôm đó đã thay đổi hoàn toàn quãng nghỉ hưu an nhàn của Roger.
Pickleball giúp một ông già trở thành "ông bạn già" của những tử tù khét tiếng

Roger BelAir kiên quyết bước vào Rikers Island, một trong những nhà tù khủng khiếp nhất trong lịch sử nước Mỹ. Vợ ông đã từng ngăn cản: "Tôi biết nơi đó, ông đừng đi". Nhưng Roger kệ, vẫn đi.

Ông không mang theo những bài giảng đạo đức khô khan. Thứ ông mang theo là những chiếc vợt và bóng nhựa rỗng. Tại đây, một sự chuyển hóa kỳ lạ đã diễn ra. Từ một "OG" (Old Guy - ông già) xa lạ, Roger được các tù nhân gọi là "Dude" - một người anh em, một người dẫn dắt.

"Họ lắng nghe từng lời tôi nói. Không phải vì tôi giàu, mà vì tôi mang đến cho họ một thứ mà họ tưởng như đánh mất từ lâu: Sự bình đẳng và cách sống như một người bình thường ngoài kia".
Trừng phạt tuyệt đối có khiến xã hội tốt hơn?

Roger BelAir không phải là một người mơ mộng làm từ thiện bằng cảm tính đơn thuần. Dù sao đi nữa, xuất phát điểm của BelAir là một triệu phú, ông có tư duy của kẻ làm kinh doanh - rạch ròi, tỉnh táo và thực dụng.

Với ông, mang Pickleball vào nhà tù không phải là ban phát sự tử tế hay "cho phạm nhân được chơi bời", mà là một khoản đầu tư cho sự an toàn của cộng đồng.

Hãy nhìn vào những con số biết nói, thứ mà Roger gọi là "bi kịch của sự trừng phạt".

Tại Mỹ, hệ thống tư pháp vốn dựa trên triết lý trừng phạt khắc nghiệt, và kết quả là một vòng lặp tàn khốc: 65% tù nhân có xu hướng quay trở lại con đường phạm tội như trước đó.

Để đối chứng, Roger đưa ra con số từ Na Uy, nơi coi nhà tù là trung tâm cải huấn và phục hồi, tỷ lệ này chỉ vỏn vẹn 15%. Sự chênh lệch 50% đó không chỉ là những con số trên giấy tờ, đó là hàng triệu vụ án được ngăn chặn, là hàng tỷ USD thuế được tiết kiệm, và là vô số gia đình được bảo vệ khỏi hành vi phạm tội, cũng là hàng triệu gia đình không ly tán.

Mỹ đang giữ kỷ lục buồn với 541 người bị giam trên 100.000 dân, cao gấp nhiều lần so với các quốc gia phát triển khác như Đức (68), Nhật Bản (33) . Một khảo sát của AP-NORC năm 2025 cho thấy 81% người Mỹ vẫn đang sống trong nỗi bất an về tội phạm.

"Chúng ta nói về an toàn, không phải lòng tốt," Roger nhấn mạnh. Ông đưa ra một thực tế mà phần lớn xã hội cố tình lờ đi: 95% tù nhân cuối cùng sẽ được thả. Câu hỏi đặt ra là: Chúng ta muốn đón họ trở lại hàng xóm của mình trong tâm thế nào? Một kẻ nguy hiểm, bị bỏ rơi và mất kết nối, một mối nguy tiềm tàng chỉ cách một bức vách, hay một người đã học được cách kiểm soát cảm xúc và tìm thấy vị trí của mình trong cộng đồng?

Theo các nghiên cứu về tội phạm học, để một người ra tù không quay lại con đường cũ, họ cần một mô hình "kiềng ba chân" để thấy bản thân được đứng vững: Thu nhập, sự hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng. Khi gia đình quay lưng và công việc khó tìm, "cộng đồng" chính là điều còn lại có thể níu giữ nhân tính.

Và đó là lúc quả bóng Pickleball phát huy quyền năng của mình. Pickleball không chỉ là một môn thể thao; nó là một "ngôn ngữ xã hội" mới, cũng là một cách để những kẻ được coi là "thất cách" có một phương thức để tái hòa nhập.

Một người bước ra khỏi song sắt trại giam, trên tay là một cây vợt pickleball, tiến đến sân bóng cộng đồng. Trong mắt người khác, đó không phải là "kẻ vào tù ra tội", đó là "một partner tiềm năng". Sự kết nối tưởng chừng mỏng manh - một sở thích chung, hóa ra chính là lạt mềm buộc chặt người đó với thế giới của "người lương thiện".

Lợi ích lớn nhất của môn thể thao này, không nằm bên trong bốn bức tường dây thép gai, mà nằm ở sự bình yên của những khu phố sau khi người tù được tự do.
Những người phụ nữ hay bất cứ ai sau song sắt đều được trao cơ hội chơi pickleball

Khi được hỏi về phạm nhân nữ hay cộng đồng LGBT có hưởng ứng phong trào này không, Roger trả lời rất nhanh. Có chứ, và không chỉ có, mà còn rất tích cực. Ông nói một trong những nhóm hào hứng nhất ông từng dạy là ở một nhà tù nữ. Họ yêu thích pickleball từ những phút đầu tiên.

Thực tế là họ cũng cần những không gian để chữa lành, cần những hoạt động giúp cơ thể và tinh thần được giải phóng, cần một cơ hội để kết nối lại với cảm giác mình vẫn là một con người trọn vẹn.

Đồng thời, Roger cũng nhắc một cách nửa đùa nửa thật rằng phần lớn rắc rối trong xã hội thường do đàn ông gây ra. Và đúng như thế, bạo lực phần lớn gắn liền với nam giới. Bởi vậy, nếu một mô hình giúp đàn ông học lại cách kiểm soát bản thân, biết hợp tác và giảm xung đột, thì người được bảo vệ nhiều nhất không chỉ là họ. Đó còn là những người phụ nữ sống quanh họ.

Muốn nhân văn thì trước hết phải an toàn

Một trong những câu hỏi thực tế nhất là làm sao đưa vợt và bóng vào trong nhà tù mà vẫn bảo đảm an ninh. Roger không né câu hỏi này. Ông nói thẳng rằng trong tù, gần như vật gì cũng có thể bị biến thành vũ khí nếu ai đó cố tình.

Bàn chải đánh răng, cục xà phòng nhét trong tất, tờ báo cuộn tròn… chỉ cần biết cách, mấy thứ này đều có thể đoạt mạng người khác.

Vì thế, vấn đề không nằm ở chỗ một cây vợt có thể bị lạm dụng hay không. Vấn đề nằm ở quy trình kiểm soát.
"Mảnh ghép thứ ba" và cái bắt tay lịch sử tại nhà tù San Quentin 170 năm tuổi

Tại sao lại là Pickleball? Roger dẫn giải bằng lý thuyết về sự tái hòa nhập. Một người ra tù cần 3 thứ: Thu nhập, Hỗ trợ (gia đình), và Cộng đồng.

Gia đình có thể bỏ rơi họ, công việc có thể khó tìm, nhưng "Cộng đồng" là thứ mà một chiếc vợt có thể mua được. Một người cựu tù có thể cầm vợt ra sân công cộng, và thông qua một trận đấu, họ kết bạn mới, họ thuộc về một nhóm xã hội lành mạnh. Đó là chìa khóa để họ không quay lại con đường cũ.

Khoảnh khắc rúng động nhất trong hành trình của Roger có lẽ là tại San Quentin - nhà tù 170 năm tuổi. Lần đầu tiên trong lịch sử, viên quản giáo đã bước xuống sân, cởi bỏ lớp áo quyền lực để đánh một trận cầu cùng tù nhân. Ranh giới giữa "cán bộ quản giáo" và "tù nhân" bị xóa nhòa bởi một quả bóng nhựa.
Tiền chỉ là một "bộ khuếch đại"

Có một nghịch lý tồn tại trong cuộc đời Roger BelAir mà nếu chỉ nhìn qua vẻ ngoài, người ta sẽ thấy thật khó hiểu.

Năm 1984, ông đứng trên đỉnh cao danh tiếng lẫn sự nghiệp tài chính - xuất hiện kiêu hãnh trên trang bìa tạp chí Money, biểu tượng của sự thành đạt và giàu có tại Mỹ.

Với khối tài sản kếch xù, Roger hoàn toàn có thể chọn dành những năm tháng xế chiều trên những sân golf xanh mướt ở Florida, hay tận hưởng những chuyến đi xa hoa trên những chiếc du thuyền lướt sóng Địa Trung Hải.

Nhưng không, Roger lại chọn những nơi "khó ngửi" nhất theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng.

Ông đổi mùi nước hoa đắt tiền lấy mùi vôi vữa ẩm mốc của Rikers Island, đổi không gian thoáng đãng của những biệt thự sang trọng lấy sự ngột ngạt, xám xịt của San Quentin - nơi từng giam cầm của những tử tù khét tiếng nhất bán cầu Tây. Tại sao một người đàn ông có đủ mọi thứ lại tự nguyện dấn thân vào những nơi nguy hiểm và đầy rẫy sự thù ghét?

Câu trả lời nằm ở khái niệm "Inner Scorecard" (Bảng điểm nội tâm) mà Roger học được từ Warren Buffett.

Chứng kiến một người đàn ông thượng lưu, tóc bạc phơ, kiên nhẫn hướng dẫn một tù nhân xăm trổ cách cầm vợt, người ta mới hiểu rằng sự giàu có thực sự không nằm ở những con số trong tài khoản ngân hàng. Nó nằm ở sức khỏe để có thể chạy trên sân, nằm ở ánh mắt ủng hộ của người vợ dù bà đã từng lo lắng đến phát khóc, và nằm ở khả năng kết nối những tâm hồn tan vỡ bằng một quả bóng nhựa rỗng.

Trước khi chia tay, khi được hỏi về "di sản" mà mình muốn để lại, Roger không nhắc đến phong trào "phục hồi nhân phẩm bằng pickleball" đang lan rộng khắp 23 bang, cũng không nói về bộ phim tài liệu sắp ra mắt. Ông chỉ nhìn vào khoảng không, mỉm cười giản dị: "Tôi chỉ muốn được nhớ đến như một người đã cố gắng làm cho thế giới tốt đẹp hơn một chút. Chỉ vậy thôi."

Trong cái thế giới đang điên cuồng chạy theo những hào nhoáng bên ngoài, câu chuyện của Roger BelAir như một nốt trầm mặc, đặt ra một câu hỏi lặng lẽ nhưng dai dẳng cho mỗi chúng ta: Cuối ngày, thành tựu nào mới thực sự khiến bạn mỉm cười trước khi chìm vào giấc ngủ?

Câu chuyện của Roger không chỉ là về Pickleball. Đó là một lời nhắc nhở lặng lẽ cho tất cả chúng ta: Đôi khi, để giải quyết những vấn đề phức tạp nhất của xã hội, chúng ta không cần những bộ luật hà khắc hơn, mà cần những sợi dây kết nối con người bình dị nhất - như cách quả bóng nhựa lóc cóc nảy giữa bốn bức tường chằng chịt thép gai.

Sri Lanka đã quyết định mỗi thứ Tư hàng tuần là ngày nghỉ lễ để tiết kiệm nhiên liệu trong bối cảnh quốc gia này đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nguồn cung sau khi xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran leo thang, làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ qua eo biển Hormuz .

Biện pháp này có hiệu lực từ ngày ngày mai (18/3), áp dụng cho các văn phòng chính phủ, trường học và đại học, tờ BBC đưa tin. Các dịch vụ công thiết yếu bao gồm y tế và cơ quan xuất nhập cảnh vẫn hoạt động bình thường.

Bộ Hành chính công Sri Lanka cho biết ngày thứ Tư được chọn một cách có chủ ý để tránh việc chính phủ phải đóng cửa 3 ngày nếu chọn thứ Sáu là ngày nghỉ.

Tổng thống Anura Kumara Dissanayake đã triệu tập một cuộc họp khẩn cấp với đại diện khu vực công và tư nhân trước khi công bố quyết định này.

Theo một báo cáo của EconomyNext , chính quyền Sri Lanka đã đồng thời khôi phục hệ thống phân phối nhiên liệu được áp dụng lần đầu tiên trong cuộc khủng hoảng ngoại hối năm 2022, phân bổ 15 lít mỗi tuần cho ô tô cá nhân và 5 lít cho xe máy thông qua Thẻ Nhiên liệu Quốc gia dựa trên mã QR.

Giá dầu Brent hiện đang giao dịch quanh mức 100 USD/thùng sau các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran. Gần 90% lượng dầu và khí đốt vận chuyển qua eo biển Hormuz năm ngoái là hướng tới thị trường châu Á. Sri Lanka không phải là trường hợp duy nhất đối mặt với rủi ro về nguồn cung năng lượng.

Ở châu Á, Thái Lan đã kêu gọi người dân giảm sử dụng điều hòa. Bangladesh áp dụng phương án cắt điện theo kế hoạch và dời lịch nghỉ lễ Ramadan. Philippines bắt buộc áp dụng hình thức làm việc tại nhà một phần. Trong khi đó, Myanmar áp đặt hạn chế lái xe luân phiên theo ngày.

Đối với Sri Lanka, quốc gia vẫn đang hoạt động theo chương trình của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) sau khi vỡ nợ quốc gia năm 2022, đà tăng giá dầu kéo dài sẽ đe dọa trực tiếp đến sự phục hồi cán cân thanh toán mong manh của nước này.