Quân đội Mỹ không nhấn mạnh nhiều đến vai trò của máy bay không người lái MQ-9 Reaper. Tuy nhiên, dấu hiệu cho thấy sự hiện diện của chúng trên bầu trời có thể thấy rõ trong nhiều video ghi lại các cuộc không kích của Mỹ do Bộ Tư lệnh Trung tâm (Centcom) - đơn vị phụ trách lực lượng Mỹ ở Trung Đông - đăng trên mạng xã hội.Khi Tổng thống Donald Trump ra lệnh cho quân đội Mỹ tấn công các cơ sở hạt nhân của Tehran vào tháng 6/2025, đội hình máy bay ném bom tàng hình B-2 được hộ tống bởi các tiêm kích đã vào sâu lãnh thổ Iran để thả đánh trúng mục tiêu bằng những quả bom xuyên boong-ke cỡ lớn.

Nhưng khi ông Trump ra lệnh tiến hành chiến dịch tấn công Iran cách đây 2 tuần, những chiếc máy bay đầu tiên chậm rãi vượt qua biên giới lại là đội máy bay không người lái MQ-9 Reaper. Kể từ đó, chúng được sử dụng liên tục trong cuộc chiến với Iran, tấn công hàng trăm mục tiêu.

Những chiếc máy bay không người lái Shahed giá rẻ của Iran đã thu hút nhiều chú ý khi chúng tấn công lực lượng Mỹ cũng như cơ sở hạ tầng quân sự và dân sự trên khắp Trung Đông. Trong khi đó, Mỹ cũng đang tiến hành cuộc chiến bằng máy bay không người lái của riêng mình, đánh vào tên lửa, UAV và các mục tiêu khác của Iran, đồng thời tiến hành các hoạt động do thám chiến trường quan trọng.

Quân đội Mỹ không nhấn mạnh nhiều đến vai trò của MQ-9. Tuy nhiên, dấu hiệu cho thấy sự hiện diện của chúng trên bầu trời có thể thấy rõ trong nhiều video ghi lại các cuộc không kích của Mỹ do Bộ Tư lệnh Trung tâm (Centcom) - đơn vị phụ trách lực lượng Mỹ ở Trung Đông - đăng trên mạng xã hội.

Được các phi công tại Mỹ điều khiển từ xa, MQ-9 từng tạo nên dấu mốc quan trọng trong chiến đấu. Được trang bị bom SDB nặng khoảng 110kg với cánh gấp, loại UAV này có thể tấn công những mục tiêu nằm ngoài tầm bắn của tên lửa Hellfire mà chúng từng được trang bị.

Các chuyến bay sâu vào lãnh thổ Iran không phải không có tổn thất. Theo các quan chức quân sự, tính đến cuối tuần trước, Mỹ thiệt hại khoảng chục chiếc MQ-9 do tên lửa Iran tấn công. Một chiếc khác bị bắn nhầm ở vùng Vịnh.

Dù vậy, điều đó không khiến Mỹ chùn bước. Quân đội Mỹ đã điều hơn 10 chiếc MQ-9 tuần tra cùng lúc trên bầu trời Iran khi các chỉ huy Mỹ cố gắng ngăn chặn các vụ phóng tên lửa đạn đạo của Tehran và làm suy yếu năng lực tấn công của nước này.

Người phát ngôn của Bộ Tư lệnh Trung tâm từ chối bình luận về chi tiết hoạt động của Reaper.

“Giờ đây không thể phủ nhận rằng máy bay không người lái có vai trò quan trọng trong môi trường nhiều rủi ro”, Caitlin Lee, một chuyên gia UAV và giám đốc chính sách công nghệ và mua sắm tại hãng nghiên cứu Rand cho biết.

Ông cho rằng việc sử dụng MQ-9 cho “sự hiện diện lâu dài và xác định mục tiêu” là “hoàn toàn hợp lý.”

Tuy vậy, giới quan sát cho rằng vai trò ít được chú ý của MQ-9 trong cuộc chiến này có thể là “khúc khải hoàn cuối cùng” của Reaper - loại UAV từng nổi tiếng vì đã bay hàng triệu giờ trên chiến trường Iraq và Afghanistan để truy tìm phiến quân và những đối tượng chế tạo bom.

Khi quân đội Mỹ giảm dần cuộc chiến chống khủng bố và chuyển trọng tâm sang đối phó sức mạnh quân sự ngày càng tăng của Trung Quốc, sự ủng hộ dành cho việc mua thêm MQ-9 bắt đầu suy giảm.

Không quân Mỹ đặt đơn hàng Reaper gần đây nhất vào năm 2020, và nhà sản xuất General Atomics đã đóng dây chuyền sản xuất từ năm ngoái, sau khi chế tạo 575 chiếc UAV. Theo người phát ngôn của công ty, mỗi chiếc trong lô cuối cùng có giá khoảng 16 triệu USD nếu mua theo lô 4 chiếc.

Theo giới chuyên gia, những UAV bay chậm và không có khả năng tàng hình này dễ bị tổn thương trước hệ thống phòng không của Trung Quốc và các đối thủ được trang bị tốt khác.

“Trong một cuộc chiến cường độ cao, chúng ta đơn giản là không thể đưa chúng ra chiến trường. Chúng rất dễ bị bắn hạ”, ông Will Roper – cựu quan chức Không quân Mỹ, phát biểu năm 2020, khi Không quân đề xuất chấm dứt sản xuất MQ-9.

Tuy vậy, Reaper vẫn có những điểm mạnh quan trọng. UAV này được gắn các camera công suất cao và nhiều cảm biến mà không phải máy bay chiến đấu có người lái nào cũng có. Chúng có thể lượn trên chiến trường tới 20 giờ chỉ với một lần tiếp nhiên liệu, nhờ đó có thể chờ các bệ phóng tên lửa cơ động xuất hiện rồi tấn công. Ngoài ra, động cơ của Reaper tĩnh hơn nhiều so với máy bay phản lực.

Tải trọng vũ khí của chúng cũng có thể điều chỉnh để tấn công mục tiêu để giảm gây thương vong ngoài ý muốn cho dân thường. Dữ liệu vệ tinh từ UAV cho phép các chỉ huy phía sau theo dõi tình hình chiến trường theo thời gian thực.

“Chúng kết nối mọi yếu tố lại với nhau - tình báo, mục tiêu di động, tọa độ chính xác - và cập nhật vũ khí để chúng có thể đánh trúng mục tiêu theo thời gian thực”, ông Houston Cantwell - một chuẩn tướng Không quân đã nghỉ hưu từng chỉ huy một đội MQ-9, cho biết.

Việc sử dụng Reaper thay vì máy bay có người lái cũng giúp tránh thương vong cho quân nhân Mỹ.

Nhiều nhược điểm

Nhược điểm của MQ-9 là bay chậm nên mất nhiều thời gian để đến được các khu vực quan trọng. Góc quan sát của chúng khá hẹp, cung cấp hình ảnh chi tiết về mục tiêu đang theo dõi nhưng ít thấy các lực lượng khác ở gần đó.

Những ưu điểm và điểm yếu của MQ-9 được thể hiện rõ vào năm ngoái, khi Tổng thống Trump phát động chiến dịch không kích nhằm vào các mục tiêu của lực lượng Houthi ở Yemen. Bộ Tư lệnh Trung tâm, với ưu tiên loại bỏ các lãnh đạo cấp cao của Houthi, đã sử dụng Reaper để tìm kiếm và tấn công mục tiêu.

Houthi dùng một loại tên lửa đất đối không do Iran cung cấp có thể lơ lửng trên không trước khi khóa vào nguồn nhiệt từ UAV. Ít nhất nửa tá MQ-9 đã bị bắn hạ trong cuộc chiến kéo dài 53 ngày với Houthi. Các quan chức quân sự Mỹ cho biết, chính loại tên lửa này cũng là đe dọa đối với MQ-9 trên bầu trời Iran.

Reaper được trang bị công nghệ để có thể tự phá hủy bằng bom, nhằm ngăn các cảm biến rơi vào tay đối phương.

Trong những năm gần đây, Không quân Mỹ tìm cách sử dụng Reaper theo những cách mới trong chiến đấu, đưa chúng tham gia các cuộc tập trận quy mô lớn ở Thái Bình Dương và ở Alaska. Tại đó, lực lượng Mỹ học được những cách mới để sử dụng UAV này.

Tuy vậy, các lãnh đạo Lầu Năm Góc vẫn thúc đẩy việc loại bỏ UAV này, cho rằng MQ-9 quá dễ bị tổn thương và số tiền tiết kiệm được có thể dùng để phát triển thế hệ máy bay mới.

Trong thập kỷ qua, lý do tương tự cũng khiến Mỹ loại biên A-10 Warthog, một dòng máy bay cường kích từ thập niên 1970 chuyên yểm trợ lực lượng mặt đất. Tuy nhiên, nó vẫn được triển khai ở Trung Đông để chống tổ chức Nhà nước Hồi giáo và được huấn luyện cho các nhiệm vụ trên biển ở khu vực này. Cuối tuần qua, Centcom cũng ca ngợi vai trò của Warthog trong chiến dịch chống Iran.

Trong bối cảnh chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran khiến vận tải năng lượng toàn cầu rơi vào khủng hoảng, Tehran tuyên bố eo biển Hormuz vẫn mở nhưng chỉ cho phép một số tàu của các quốc gia nhất định đi qua, trong khi tàu của Mỹ và các đồng minh bị cấm tiếp cận.
Eo biển Hormuz - Yết hầu năng lượng của thế giới
Eo biển Hormuz từ lâu được xem là một trong những tuyến hàng hải chiến lược nhất thế giới. Mỗi ngày, khoảng 1/5 lượng dầu mỏ được giao dịch trên toàn cầu đi qua vùng biển hẹp này, nối Vịnh Ba Tư với vịnh Oman và Ấn Độ Dương.Chính vì vai trò sống còn đối với chuỗi cung ứng năng lượng thế giới, bất kỳ biến động nào tại Hormuz cũng lập tức tác động đến giá dầu toàn cầu. Khi chiến sự bùng phát cuối tháng 2 giữa Iran với liên minh Mỹ-Israel, nguy cơ tuyến vận tải này bị phong tỏa đã khiến thị trường năng lượng biến động mạnh mẽ.

Ngày 2/3, cố vấn cấp cao của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran Ebrahim Jabari tuyên bố tuyến đường này “đã bị đóng” đối với các tàu thuyền của Mỹ và những nước ủng hộ Washington. Ông cảnh báo nếu tàu thuyền cố vượt qua, lực lượng hải quân Iran có thể “thiêu rụi chúng ngay trên biển”.

Tuyên bố cứng rắn này ngay lập tức khiến giá dầu tăng vọt. Giá dầu chuẩn Brent vượt ngưỡng 100 USD/thùng, cao hơn hơn 40% so với mức khoảng 65 USD trước khi chiến sự bùng phát. Các thị trường năng lượng từ châu Á đến châu Âu lập tức bước vào trạng thái cảnh giác cao độ.

Tuy nhiên, trong khi siết chặt tuyến vận tải đối với các đối thủ, Tehran cũng để ngỏ cánh cửa cho một số quốc gia tiếp tục sử dụng eo biển Hormuz, miễn là họ đạt được thỏa thuận với Iran.

Pakistan
Một trong những trường hợp đầu tiên được ghi nhận là tàu chở dầu treo cờ Pakistan mang tên Karachi.

Theo Bloomberg, con tàu này đã rời Vịnh Ba Tư và đi qua eo biển Hormuz an toàn vào ngày 9/3. Việc tàu Pakistan được phép đi qua cho thấy Tehran đang áp dụng chính sách lựa chọn có tính toán, thay vì phong tỏa hoàn toàn tuyến đường biển chiến lược này.

Pakistan từ lâu duy trì quan hệ tương đối ổn định với Iran, đồng thời có lợi ích kinh tế trực tiếp trong việc duy trì dòng chảy năng lượng từ Trung Đông. Điều này có thể giúp Pakistan trở thành một trong những quốc gia hiếm hoi được Iran dành ngoại lệ.

Ấn Độ
Ấn Độ cũng nằm trong danh sách những quốc gia được Iran cho phép tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.

Đại sứ Iran tại New Delhi xác nhận Tehran đã cho phép một số tàu Ấn Độ vượt qua tuyến đường biển này. Ngày 13/3, giới chức Ấn Độ cho biết hai tàu chở khí hóa lỏng (LPG) treo cờ nước này đã đi qua eo biển an toàn và đang trên hành trình trở về các cảng phía tây Ấn Độ.

Đối với New Delhi, eo biển Hormuz có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Phần lớn nguồn dầu nhập khẩu của Ấn Độ đến từ Trung Đông và phải đi qua tuyến đường này. Bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể gây ra tác động dây chuyền đối với nền kinh tế vốn đang tăng trưởng nhanh của quốc gia Nam Á này.

Việc Iran cho phép tàu Ấn Độ đi qua được xem là dấu hiệu cho thấy Tehran vẫn muốn duy trì kênh hợp tác năng lượng với các đối tác lớn ngoài phương Tây.

Thổ Nhĩ Kỳ
Thổ Nhĩ Kỳ cũng đã nhận được sự chấp thuận hạn chế từ Tehran.

Theo Bộ trưởng Giao thông và Cơ sở hạ tầng Thổ Nhĩ Kỳ Abdulkadir Uraloglu, có khoảng 15 tàu thuộc sở hữu doanh nghiệp nước này đang chờ gần khu vực Iran. Trong số đó, một tàu đã được phép đi qua sau khi Ankara đạt được sự đồng ý từ phía Iran.

Đáng chú ý, con tàu này trước đó từng sử dụng một cảng của Iran, điều được cho là đã giúp quá trình xin phép trở nên thuận lợi hơn.

Trung Quốc
Trong khi một số quốc gia đã được phép đi qua, Trung Quốc hiện đang tiến hành đàm phán với Tehran để đảm bảo an toàn cho các tàu chở dầu của mình.

Theo Reuters, Bắc Kinh muốn Iran cho phép các tàu vận chuyển dầu thô và tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng từ Qatar đi qua eo biển Hormuz.

Trung Quốc là khách hàng năng lượng lớn nhất của Trung Đông và phụ thuộc đáng kể vào tuyến đường này. Khoảng 45% lượng dầu nhập khẩu của nước này đi qua Hormuz.

Các nguồn tin ngoại giao cho biết Bắc Kinh không hài lòng với việc Iran làm tê liệt hoạt động vận tải tại đây và đang gây sức ép để Tehran nới lỏng các hạn chế đối với tàu Trung Quốc.

Châu Âu tìm cách đối thoại
Không chỉ châu Á, các nền kinh tế châu Âu cũng đang tìm cách giảm thiểu rủi ro từ cuộc khủng hoảng tại Hormuz.

Theo Financial Times, Pháp và Italy đã đề nghị tiến hành các cuộc đàm phán với Iran nhằm bảo đảm tàu thuyền của họ có thể đi qua eo biển.

Đối với châu Âu, việc tuyến vận tải năng lượng bị gián đoạn có thể khiến giá nhiên liệu tăng mạnh và làm trầm trọng thêm các khó khăn kinh tế hiện nay.

Kế hoạch liên minh hải quân của Mỹ
Trong khi nhiều quốc gia tìm kiếm giải pháp ngoại giao, Tổng thống Mỹ Donald Trump lại lựa chọn cách tiếp cận cứng rắn hơn.

Ông Trump đã kêu gọi thành lập một liên minh hải quân quốc tế nhằm bảo vệ tuyến vận tải qua eo biển Hormuz. Theo đề xuất của Washington, các quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Anh và Trung Quốc nên cử tàu chiến tham gia bảo vệ tuyến đường này.

Tuy nhiên, cho đến nay chưa có quốc gia nào cam kết tham gia sáng kiến này. Một số nước châu Âu thậm chí đã công khai từ chối.

Chính phủ Đức tuyên bố sẽ không tham gia bất kỳ chiến dịch quân sự nào nhằm mở lại tuyến vận tải qua Hormuz trong khi chiến sự vẫn tiếp diễn. Hy Lạp cũng đưa ra lập trường tương tự.

Thủ tướng Anh Keir Starmer nhấn mạnh London không muốn bị cuốn vào một cuộc chiến rộng lớn hơn tại Trung Đông.

Theo các chuyên gia an ninh khu vực, khả năng các đồng minh của Mỹ tham gia chiến dịch quân sự bảo vệ eo biển Hormuz là khá thấp, bởi phần lớn trong số họ đã phản đối cuộc chiến ngay từ đầu. Đồng thời, việc triển khai lực lượng hải quân tới khu vực này cũng đòi hỏi thời gian dài và sự chuẩn bị phức tạp.

Trong bối cảnh đó, việc Iran áp dụng chính sách “cho phép có chọn lọc” đối với tàu thuyền quốc tế đang trở thành một công cụ gây sức ép chiến lược, vừa hạn chế dòng chảy năng lượng toàn cầu, vừa tạo đòn bẩy ngoại giao trong cuộc đối đầu với Mỹ và các đồng minh.

Nhà nghiên cứu Murad Sadygzade cho rằng giới lãnh đạo Ankara đang "ngồi trên đống lửa" bởi chiến sự Iran có thể mở ra vòng xoáy xung đột mới, đưa Thổ Nhĩ Kỳ vào tâm điểm.

Lập trường của Thổ Nhĩ Kỳ đối với chiến dịch quân sự của Israel và Mỹ nhằm vào Iran là hết sức rõ ràng, và trong những tuần gần đây ngày càng trở nên cứng rắn hơn.

Nếu Tehran bị đánh bại, Trung Đông có thể chuyển từ trạng thái cân bằng mong manh sang một vụ bùng nổ dữ dội, và Ankara rất có thể trở thành mục tiêu kế tiếp

Murad Sadygzade, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Trung Đông, giảng viên tại Trường Đại học Kinh tế Cao cấp (HSE), Moscow.

Ankara không coi những gì đang diễn ra chỉ là các đòn tấn công trả đũa mang tính cục bộ, cũng không phải một chương mới trong chuỗi xung đột quen thuộc của Trung Đông. Theo cách nhìn của Thổ Nhĩ Kỳ, đây là một bước tiến nguy hiểm hướng tới một thảm họa khu vực toàn diện, có thể ảnh hưởng tới mọi quốc gia từ Đông Địa Trung Hải tới Vịnh Ba Tư, ông Sadygzade viết trên RT.

Đối với Ankara, các cuộc không kích nhằm vào Iran không phải là công cụ đem lại ổn định, mà ngược lại là cơ chế kích hoạt thêm bất ổn và bùng nổ xung đột. Chính vì vậy, Tổng thống Recep Tayyip Erdoğan, Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ, Ngoại trưởng Hakan Fidan cùng các quan chức trong phủ tổng thống liên tiếp đưa ra những tuyên bố thể hiện sự lên án, cảnh báo và lo ngại sâu sắc về nguy cơ bùng phát một cuộc chiến lớn.

Những cảnh báo sớm từ Ankara
Ngay từ ngày 28/2/2026 - khi chiến dịch tấn công của Israel và Mỹ nhằm vào Iran bước vào giai đoạn công khai - ông Erdoğan đã lên tiếng chỉ trích các cuộc không kích, đồng thời kêu gọi ngừng bắn và giải pháp ngoại giao nhằm ngăn toàn bộ khu vực bị cuốn vào vòng xoáy xung đột.

Cùng ngày, Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ bày tỏ “quan ngại sâu sắc” trước những hành động bị cho là vi phạm luật pháp quốc tế và đe dọa tính mạng dân thường. Ankara kêu gọi chấm dứt ngay các cuộc tấn công, đồng thời nhấn mạnh rằng những vấn đề của khu vực chỉ có thể được giải quyết bằng con đường hòa bình và đối thoại.

Ông Burhanettin Duran, người đứng đầu cơ quan truyền thông của Phủ Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ, cảnh báo rằng các diễn biến hiện nay không chỉ ảnh hưởng đến các bên trực tiếp tham chiến mà còn đe dọa sự ổn định của một khu vực rộng lớn hơn nhiều.

Ngay từ những phản ứng đầu tiên này, logic trong lập trường của Ankara đã khá rõ ràng: leo thang quân sự nhằm vào Iran sẽ không thể bị giới hạn trong phạm vi lãnh thổ nước này mà sớm muộn cũng lan rộng ra toàn khu vực.

Hai ngày sau, vào ngày 2/3, Tổng thống Erdoğan tiếp tục nâng mức cảnh báo. Theo hãng tin Reuters, ông mô tả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran là sự vi phạm rõ ràng luật pháp quốc tế, đồng thời khẳng định Thổ Nhĩ Kỳ “chia sẻ nỗi đau với người dân Iran”.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ cũng cho biết Ankara sẽ tăng cường các nỗ lực ngoại giao ở mọi cấp độ nhằm thúc đẩy lệnh ngừng bắn và khôi phục không gian cho đàm phán.

Ông Erdoğan nhấn mạnh rằng Thổ Nhĩ Kỳ không muốn chứng kiến chiến tranh, thảm sát và bạo lực lan tới sát biên giới của mình. Nếu không có biện pháp ngăn chặn kịp thời, hậu quả đối với an ninh khu vực và toàn cầu có thể “vô cùng nghiêm trọng”.

Nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ cũng cảnh báo rằng không quốc gia nào có thể gánh nổi gánh nặng bất ổn kinh tế và địa chính trị do một cuộc chiến như vậy gây ra.

Mối lo về năng lượng và kinh tế
Ngày 3/3, Ngoại trưởng Hakan Fidan xác nhận Ankara đang duy trì liên lạc với tất cả các bên nhằm chấm dứt chiến sự và đưa các bên trở lại bàn đàm phán.

Theo Reuters, ông nhấn mạnh Thổ Nhĩ Kỳ đang tiến hành các sáng kiến ngoại giao cần thiết với mọi đối tác để bảo vệ hòa bình khu vực, đồng thời coi việc duy trì ổn định của Iran và toàn khu vực là cực kỳ quan trọng.

Ông Fidan cũng cảnh báo rằng cuộc xung đột có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung năng lượng toàn cầu, đặc biệt nếu xảy ra gián đoạn tại eo biển Hormuz - tuyến đường mà một phần lớn thương mại dầu mỏ thế giới phải đi qua.

Nhận định này giúp hiểu rõ hơn cách Ankara nhìn nhận cuộc chiến: không chỉ qua lăng kính quân sự, mà còn qua các tuyến vận tải, thị trường năng lượng, thương mại quốc tế và những hệ lụy xã hội trong nước.

Đối với Thổ Nhĩ Kỳ - nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng - bất ổn tại eo biển Hormuz không phải là biến động trừu tượng trên thị trường hàng hóa, mà là nguy cơ giá năng lượng tăng vọt, áp lực lạm phát và làn sóng bất ổn kinh tế trong nước.

Mối liên hệ giữa địa chính trị và sức chống chịu nội bộ vì thế có ý nghĩa đặc biệt với Ankara. Theo Reuters, Thổ Nhĩ Kỳ mỗi năm nhập khẩu khoảng 50 tỷ m3 khí đốt, trong đó có 14,3 tỷ m3 ở dạng LNG. Chính phủ nước này cũng thừa nhận gánh nặng năng lượng đối với nền kinh tế và sự phụ thuộc lớn của người tiêu dùng vào các khoản trợ giá.

Vì vậy, những cảnh báo của Ankara về hậu quả tàn phá của chiến tranh với Iran không phải lời nói suông, mà dựa trên tính toán lợi ích quốc gia rất cụ thể.

Nỗi lo lớn hơn
Tuy nhiên, sẽ là sai lầm nếu chỉ lý giải lập trường của Thổ Nhĩ Kỳ bằng yếu tố kinh tế. Ankara tin rằng việc đánh bại Iran bằng quân sự sẽ không mang lại hòa bình.

Trái lại, điều đó có thể phá vỡ một trong những trụ cột của thế cân bằng khu vực và mở ra chuỗi xung đột mới, từ chiến tranh ủy nhiệm đến bất ổn nội bộ kéo dài từ Iraq và Syria tới Kavkaz và Đông Địa Trung Hải. Đây chính là nỗi lo chiến lược cốt lõi của Ankara.

Thổ Nhĩ Kỳ và Iran vốn có lịch sử cạnh tranh lâu dài tại Syria, Iraq và Nam Kavkaz. Tuy nhiên, Ankara cho rằng sự thất thế của Iran sẽ còn nguy hiểm hơn đối với cấu trúc an ninh khu vực.

Ông Murad Sadygzade nhận định, theo cách nhìn của Ankara, một trạng thái cân bằng mong manh nhưng vẫn tồn tại còn tốt hơn nhiều so với sự thay đổi hoàn toàn của hệ thống, điều có thể biến Trung Đông thành một "vùng nổ vĩnh viễn".

Ngày 12/3, Ngoại trưởng Hakan Fidan tuyên bố Ankara phản đối mọi kế hoạch có thể kích động nội chiến tại Iran hoặc làm bùng phát xung đột sắc tộc và tôn giáo. Nếu Iran rơi vào bất ổn, một vùng bất ổn khổng lồ có thể xuất hiện ngay sát biên giới Thổ Nhĩ Kỳ.

Một yếu tố khác định hình lập trường của Thổ Nhĩ Kỳ là kinh nghiệm từ các cuộc chiến trước đây trong khu vực.

Ankara vẫn còn nhớ rõ hậu quả của những nỗ lực tái định hình Trung Đông bằng vũ lực tại Iraq, Syria hay Libya: sự sụp đổ của các thể chế nhà nước, làn sóng người tị nạn khổng lồ, sự trỗi dậy của các nhóm vũ trang và bất ổn kéo dài.

Nếu sự tan rã của Syria đã gây ra khủng hoảng kéo dài nhiều năm, thì việc tạo ra làn sóng bất ổn tại một quốc gia có quy mô và vị thế như Iran có thể gây ra hậu quả còn nghiêm trọng hơn.

Mục tiêu tiếp theo của Israel?
Một yếu tố khác khiến Ankara lo ngại là cách họ nhìn nhận chiến lược của Israel. Theo đánh giá của giới lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ, các hành động quân sự của Israel không chỉ nhằm đáp trả những mối đe dọa tức thời, mà còn phản ánh tham vọng tái cấu trúc trật tự khu vực bằng vũ lực. Điều này thể hiện trong ngôn ngữ ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ khi họ liên tục nói tới “khiêu khích”, “gây bất ổn” và “phá hoại cơ chế ngoại giao”.

Đáng chú ý, một số phát biểu từ chính trường Israel cũng làm dấy lên quan ngại tại Ankara. Ngày 23/2/2026, Al Jazeera dẫn lời cựu Thủ tướng Israel Naftali Bennett cho rằng Israel không nên “nhắm mắt trước Thổ Nhĩ Kỳ”, mô tả Ankara là mối đe dọa mới và cho rằng cần hành động cả với Iran lẫn Thổ Nhĩ Kỳ.

Những phát biểu này làm dấy lên lo ngại tại Ankara rằng việc đánh bại Iran có thể chỉ là bước đầu trong quá trình tái cấu trúc quyền lực ở Trung Đông.

Thêm vào đó, quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Israel cũng chịu ảnh hưởng bởi vấn đề người Kurd - vấn đề an ninh quốc gia đặc biệt nghiêm trọng của Ankara. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdoğan từng cáo buộc Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu làm suy yếu chính quyền chuyển tiếp tại Syria bằng cách hỗ trợ các nhóm người Kurd ở nước này, theo Conversation.Chính vì vậy, Ankara đang theo đuổi đồng thời nhiều mục tiêu: lên án các cuộc tấn công vào Iran như hành vi vi phạm luật pháp quốc tế; cảnh báo nguy cơ bất ổn khu vực và toàn cầu; thúc đẩy các nỗ lực hòa giải; đồng thời tăng cường khả năng phòng thủ của chính mình.

Tóm lại, việc Ankara lên án các hành động quân sự của Israel và Mỹ nhằm vào Iran dựa trên ba trụ cột chính. Thứ nhất là yếu tố pháp lý: Thổ Nhĩ Kỳ coi các cuộc tấn công này là vi phạm luật pháp quốc tế và chủ quyền quốc gia.

Thứ hai là yếu tố chính trị: Ankara tin rằng chúng sẽ đẩy nhanh vòng xoáy bạo lực và phá hoại các giải pháp ngoại giao.

Thứ ba là yếu tố chiến lược - kinh tế - xã hội: một cuộc chiến khu vực sẽ giáng đòn nặng nề vào năng lượng, thương mại, ngân sách và ổn định xã hội, đặc biệt đối với Thổ Nhĩ Kỳ.

Ở điểm giao của ba yếu tố đó, lập trường cứng rắn hiện nay của Ankara được hình thành. Đây không phải là cử chỉ đoàn kết mang tính biểu tượng, cũng không phải phản ứng cảm tính. Đó là bản năng tự vệ chiến lược của một quốc gia đang nhìn thấy “đám cháy lớn” tiến gần tới chính ngôi nhà của mình.

Hoạt động tại mỏ khí Shah của UAE vẫn bị đình chỉ sau vụ tấn công bằng UAV, trong khi một vụ tấn công mới đã gây ra hỏa hoạn tại cảng Fujairah.Hoạt động tại mỏ khí Shah của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) vẫn bị đình chỉ sau một vụ tấn công bằng máy bay không người lái, trong khi một vụ tấn công mới đã gây ra hỏa hoạn tại cảng Fujairah - một đầu mối xuất khẩu quan trọng, nơi việc bốc xếp dầu của công ty nhà nước ADNOC đã bị dừng lại.

Các gián đoạn dây chuyền này đe dọa cắt đứt hoàn toàn tuyến xuất khẩu dầu thô còn lại của quốc gia thành viên OPEC khỏi thị trường toàn cầu, có thể làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng đã đẩy giá năng lượng tăng vọt.

Các trung tâm xuất khẩu khác của UAE đều nằm trong vùng Vịnh - khu vực hiện gần như bị cô lập với thế giới do Iran kiểm soát eo biển Hormuz, tuyến đường hẹp giữa Iran và Oman, nơi thường vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu.

Cuộc tấn công vào đầu tuần này tại mỏ Shah - nằm cách Abu Dhabi khoảng 180 km về phía tây nam và là một trong những mỏ khí chua lớn nhất thế giới - càng làm gia tăng gián đoạn đối với ngành năng lượng UAE.

Mỏ này do ADNOC vận hành trong liên doanh với Occidental Petroleum, cung cấp ít nhất 500 triệu feet khối khí mỗi ngày cho lưới điện trong nước.

Sản lượng dầu thô hàng ngày của nhà sản xuất lớn thứ ba trong OPEC đã giảm hơn một nửa kể từ khi xung đột bùng phát. Việc eo Hormuz gần như bị đóng cửa đã buộc ADNOC phải triển khai cắt giảm sản lượng trên diện rộng, theo Reuters.

Một nguồn tin am hiểu tình hình cho biết hoạt động bốc xếp dầu của ADNOC tại Fujairah vẫn đang bị đình chỉ.

Một câu hỏi tưởng chừng rất riêng tư của người đàn ông lớn tuổi tại phòng khám đã vô tình giúp bác sĩ phát hiện sớm nguy cơ đột tử do bệnh tim mạch tiềm ẩn. Nhờ sự chia sẻ thẳng thắn ấy, người bệnh đã tránh được nguy cơ gặp biến cố nghiêm trọng, dân gian thường gọi là “thượng mã phong”.

Thông tin được TS.BS Trần Chí Cường, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ, chia sẻ trên PNO.

Theo đó, bệnh nhân là một người đàn ông sinh năm 1950 đến khám trong tình trạng sức khỏe không thật sự sung mãn. Trong quá trình tư vấn, ông chủ động hỏi bác sĩ liệu có thể sử dụng thuốc hỗ trợ cương dương trước khi quan hệ vợ chồng hay không. Đây là câu hỏi không hiếm gặp tại phòng khám nam khoa, tuy nhiên với những người có yếu tố nguy cơ tim mạch, việc sử dụng thuốc hỗ trợ sinh lý có thể tiềm ẩn nhiều nguy cơ.

Nhận thấy thể trạng người bệnh không thật sự khỏe mạnh, TS.BS Trần Chí Cường đã khuyến cáo cần kiểm tra tim mạch trước khi quyết định sử dụng thuốc. Theo bác sĩ, nếu tồn tại bệnh mạch vành nặng, đặc biệt là tình trạng hẹp khít trên 90%, việc gắng sức đột ngột có thể khiến cơ tim bị thiếu máu cấp.

Khi đó, huyết áp có thể tăng vọt, thậm chí vượt ngưỡng 200 mmHg, dẫn đến nhồi máu cơ tim hoặc xuất huyết não chỉ trong tích tắc.

Sau khi được tư vấn, bệnh nhân đồng ý thực hiện chụp CT mạch vành. Kết quả cho thấy hệ mạch vành của người bệnh đã bị vôi hóa nặng, gây hẹp trên 90%. Đây là mức độ hẹp rất nguy hiểm, có thể dẫn đến thiếu máu cơ tim cấp nếu xảy ra gắng sức mạnh.


Trên hình ảnh CT Photon bác sĩ phát hiện mạch vành của người bệnh đã bị vôi hóa gây hẹp trên 90%

Theo TS.BS Trần Chí Cường, trong dân gian tình trạng đột ngột ngất, ngưng tim – ngưng thở xảy ra trong hoặc ngay sau khi quan hệ tình dục thường được gọi là “thượng mã phong”. Tuy nhiên dưới góc nhìn y học, hiện tượng này có thể liên quan đến nhiều biến cố tim mạch nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim cấp, rối loạn nhịp tim ác tính, ngừng tim đột ngột hoặc đột quỵ não.

Quan hệ tình dục thực chất cũng là một dạng hoạt động gắng sức. Khi nhịp tim tăng nhanh, huyết áp tăng cao, những bệnh lý tim mạch tiềm ẩn có thể bị kích hoạt, dẫn đến biến cố nguy hiểm.

“Chúng tôi phải ưu tiên điều trị và tái thông mạch vành trước, giống như nâng cấp lại ‘hệ bơm’ của cơ thể. Khi tim chưa an toàn, mọi kích thích gắng sức đều có thể trở thành yếu tố ‘bóp cò’ dẫn đến nguy hiểm cho tính mạng người bệnh”, TS.BS Trần Chí Cường cho biết.

Các chuyên gia tim mạch cũng nhận định, nhiều trường hợp được gọi là “thượng mã phong” thực chất là biểu hiện của bệnh mạch vành thầm lặng. Người bệnh có thể không có triệu chứng rõ ràng hoặc chỉ cảm thấy mệt khi gắng sức, đau tức ngực thoáng qua. Tuy nhiên khi hoạt động tình dục khiến nhịp tim và huyết áp tăng nhanh, nguy cơ biến cố tim mạch có thể xuất hiện đột ngột.

Đáng lo ngại là không ít người tự ý sử dụng thuốc hỗ trợ cương dương mà chưa được tầm soát tim mạch. Một số loại thuốc có thể làm thay đổi huyết áp, tương tác với thuốc điều trị tim mạch hoặc khiến tình trạng thiếu máu cơ tim trở nên nghiêm trọng hơn nếu mạch vành đã hẹp nặng.

Theo các bác sĩ, trường hợp được phát hiện tại S.I.S Cần Thơ được xem là khá may mắn. Nếu bác sĩ trả lời theo hướng có thể sử dụng thuốc mà không đánh giá kỹ nguy cơ, hậu quả có thể rất nghiêm trọng đối với người bệnh.

Từ trường hợp này, TS.BS Trần Chí Cường khuyến cáo nam giới trên 60 tuổi, đặc biệt là những người có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc thường xuyên mệt khi gắng sức, nên tầm soát bệnh mạch vành trước khi sử dụng thuốc hỗ trợ sinh lý.

Quan hệ tình dục là nhu cầu sinh lý bình thường của con người, nhưng không nên đánh đổi bằng sức khỏe và tính mạng khi tình trạng tim mạch chưa được đánh giá đầy đủ.

Các bác sĩ cũng lưu ý, nếu xuất hiện các triệu chứng như đau ngực, khó thở, choáng váng, hồi hộp trống ngực trong hoặc sau khi quan hệ, người bệnh cần được cấp cứu ngay lập tức. Việc xử trí càng sớm sẽ giúp tăng cơ hội sống còn và giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

VietBF@ sưu tập

Quan chức Afghanistan cho biết một cơ sở cai nghiện ma túy tại thủ đô Kabul bị không kích tối 16/3, khiến ít nhất 400 người thiệt mạng và khoảng 250 người bị thương.Phó phát ngôn viên chính phủ Afghanistan, Hamdullah Fitrat, cho biết vụ không kích xảy ra khoảng 21h (giờ địa phương), nhằm vào cơ sở cai nghiện Omid ở Kabul. Cơ sở này có khoảng 2.000 giường, chuyên điều trị người nghiện ma túy.

Vụ tấn công gây cháy lớn, phá hủy phần lớn cơ sở. Giới chức cảnh báo số thương vong có thể tiếp tục tăng.

Lực lượng cứu hộ đang nỗ lực khống chế đám cháy và tìm kiếm những người có thể còn mắc kẹt bên trong. Quan chức Afghanistan đồng thời cáo buộc Pakistan có thể liên quan đến vụ việc.

Phía Pakistan bác bỏ cáo buộc, khẳng định chỉ tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào mục tiêu quân sự và hạ tầng của các tay súng phiến quân ẩn náu tại quốc gia láng giềng.

Theo Bộ Thông tin và Phát thanh Pakistan, lực lượng an ninh nước này đã thực hiện các cuộc tấn công “chính xác” vào các kho thiết bị kỹ thuật và đạn dược tại Kabul và tỉnh Nangarhar, những địa điểm bị cho là phục vụ các hoạt động chống lại Pakistan.

Căng thẳng giữa Pakistan và Afghanistan gia tăng từ cuối tháng trước sau các cuộc đụng độ dọc biên giới. Nhiều nguồn tin cho biết hàng chục người đã thiệt mạng và bị thương trong các vụ giao tranh này.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đề xuất tăng nguồn cung giấy phép carbon và hỗ trợ tài chính để giảm áp lực từ giá năng lượng tăng vọt.Liên minh Châu Âu (EU) đang khẩn trương thiết lập các cơ chế can thiệp thị trường nhằm giảm thiểu tác động từ việc giá năng lượng leo thang do xung đột tại Iran. Theo kế hoạch mới nhất, khối này sẽ tập trung vào việc điều tiết thị trường carbon và tăng cường hỗ trợ tài chính thay vì áp dụng các biện pháp cực đoan như áp trần giá khí đốt ngay lập tức.

Giải pháp trọng tâm từ thị trường carbon
Trong bức thư gửi các lãnh đạo EU trước hội nghị thượng đỉnh tại Brussels ngày 19/3, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã vạch ra các lộ trình ưu tiên. Cụ thể, EU dự kiến tăng nguồn cung giấy phép phát thải carbon trên thị trường nội khối và tăng hỗ trợ tài chính cho các ngành công nghiệp chịu ảnh hưởng nặng nề.

Brussels cũng kế hoạch điều chỉnh cơ chế dự trữ điều tiết nguồn cung giấy phép phát thải (MSR) nhằm kiềm chế đà tăng giá trong ngắn hạn. Ngoài ra, lộ trình giảm phát thải sau năm 2030 có thể được xem xét điều chỉnh để đảm bảo tính thực tế và giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp trong bối cảnh mới.

Áp lực từ giá khí đốt và hóa đơn nhập khẩu
Kể từ khi xung đột nổ ra vào ngày 28/2, giá khí đốt tại châu Âu đã ghi nhận mức tăng hơn 50%. Bà von der Leyen xác nhận rằng hóa đơn nhập khẩu dầu và khí đốt của EU đã tăng thêm 6 tỷ EUR kể từ thời điểm đó. "Hiện tại, an ninh nguồn cung của EU vẫn được đảm bảo, nhưng giá nhiên liệu hóa thạch tăng đang gây sức ép lớn lên nền kinh tế," bà nhấn mạnh.

Mặc dù EU đã chuyển dịch nguồn cung sang Mỹ, Na Uy và các khu vực khác để giảm phụ thuộc vào Nga, nhưng sự gián đoạn tại Trung Đông vẫn tạo ra những cú sốc giá toàn cầu mà lục địa này không thể tránh khỏi.

Sự chia rẽ trong nội bộ khối
Các đề xuất hiện nay đang đối mặt với sự phân hóa sâu sắc giữa các quốc gia thành viên. Ý và một số nước kêu gọi tạm dừng thị trường carbon để hạ nhiệt hóa đơn năng lượng ngay lập tức. Ngược lại, Thụy Điển và Hà Lan phản đối gay gắt vì lo ngại làm suy yếu các cam kết về khí hậu lâu dài.

Ông Wojciech Wrochna, quan chức năng lượng Ba Lan, nhận định rằng thị trường và các nhà đầu tư cần sự ổn định, do đó không nên thay đổi quy định một cách đột ngột. Bên cạnh đó, các chuyên gia cảnh báo việc tăng hỗ trợ quốc gia có thể làm nới rộng khoảng cách kinh tế giữa các nước giàu như Đức và các quốc gia nghèo hơn trong khối.

Bài học từ khủng hoảng năng lượng 2022
EU đang nỗ lực tránh lặp lại cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022, thời điểm giá đạt mức kỷ lục lịch sử. Theo dữ liệu từ viện nghiên cứu Bruegel, trong giai đoạn đó, các chính phủ EU đã phải chi hơn 500 tỷ EUR để hỗ trợ người tiêu dùng và doanh nghiệp. Trong đó, riêng Đức đã đóng góp khoảng 158 tỷ EUR để ổn định thị trường nội địa.

Tối 16/3 đã xảy ra nhiều vụ nổ do đánh bom tự sát làm rung chuyển thành phố Maiduguri ở Đông Bắc Nigeria, khiến ít nhất 23 người thiệt mạng và 108 người bị thương ở các mức độ khác nhau.Theo cảnh sát nước này, đã có 3 vụ nổ xảy ra tại khu chợ chính của thành phố, cổng Bệnh viện Đại học Maiduguri và khu vực xung quanh cầu vượt Bưu điện thành phố. Những kẻ đánh bom tự sát đã kích hoạt các thiết bị nổ tự chế và hiện cảnh sát không phát hiện thấy có các chất nổ khác ở khu vực xung quanh hiện trường.

Đến sáng 17/3, tình hình ở các khu vực bị ảnh hưởng đã được khôi phục hoàn toàn. Lực lượng an ninh đã được tăng cường hiện diện và giám sát chặt chẽ trên khắp thành phố Maiduguri và các vùng phụ cận để ngăn chặn tái diễn các vụ việc tương tự. Thống đốc bang Borno, Babagana Zulum, nhận định các vụ tấn công này có liên quan đến hoạt động quân sự trong rừng Sambisa, một cứ điểm nổi tiếng của các nhóm vũ trang.Trước đó, một căn cứ quân sự cũng đã bị tấn công đêm 15/3 và một đền thờ Hồi giáo bị đánh bom hồi tháng 12/2025.

Làn sóng tấn công diễn ra trong bối cảnh lực lượng Boko Haram và nhóm tay súng Nhà nước Hồi giáo tỉnh Tây Phi (ISWAP) đang đẩy mạnh hoạt động ở Đông Bắc Nigeria.

Lượng hỏa lực Iran nhắm vào Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cao hơn đáng kể so với nhắm vào các nước láng giềng vùng Vịnh và gần tương đương nhắm vào Israel, nguyên nhân là gì?Ít nhất 11 quốc gia đã bị Iran tấn công để đáp trả các cuộc không kích của Mỹ và Israel. Tuy nhiên ngoài Israel không có quốc gia nào hứng chịu thiệt hại nặng nề hơn Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), theo đài CNBC.

UAE cho biết đã đánh chặn hơn 90% các mối đe dọa tên lửa và UAV từ Iran. Tính đến ngày 12-3, số liệu chính thức từ Bộ Quốc phòng UAE cho thấy lực lượng phòng không nước này đã đánh chặn 268 tên lửa đạn đạo, 15 tên lửa hành trình và 1.514 UAV; ghi nhận 6 người thiệt mạng và 131 người bị thương.

Lượng hỏa lực nhắm vào UAE cao hơn đáng kể so với nhắm vào các nước láng giềng vùng Vịnh và gần tương đương nhắm vào Israel, quốc gia đã phải nhận hơn 1.000 tên lửa và UAV từ Iran trong 2 tuần qua. Các cuộc tấn công vào Qatar, Saudi Arabia và Bahrain đều ở mức vài trăm.

Vậy tại sao UAE là mục tiêu hàng đầu của Iran?

Đòn giáng vào hoạt động kinh doanh
Trong số 11 triệu dân của UAE, khoảng 90% là người nước ngoài sinh sống và làm việc. Trong ba thập niên qua, quốc gia này đã xây dựng danh tiếng như một thiên đường thuế xa hoa, ngập tràn nắng ấm và đầy cơ hội kinh doanh.

Năm ngoái, UAE cũng được dự báo sẽ thu hút kỷ lục 9.800 triệu phú USD chuyển đến sinh sống - nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác, theo công ty tư vấn di cư Henley & Partners.

Dubai hưởng lợi lớn từ làn sóng tài sản quốc tế này, với nền kinh tế được thúc đẩy nhờ sự kết hợp giữa thương mại, du lịch, bất động sản cao cấp và dịch vụ tài chính. Tiểu vương quốc này cũng sở hữu khoảng 6% trữ lượng dầu mỏ của thế giới và xuất khẩu dầu trị giá hàng chục tỉ USD mỗi năm.

Trong khi đó, tiểu vương quốc Abu Dhabi láng giềng - nơi nắm giữ hơn 90% trữ lượng dầu mỏ của UAE - vẫn phụ thuộc đáng kể vào doanh thu từ dầu mỏ để duy trì tăng trưởng.

Bà Jessie Moritz, giảng viên tại Trung tâm Nghiên cứu Ả Rập và Hồi giáo thuộc Đại học Quốc gia Úc, cho rằng Iran đang cố gắng làm gián đoạn thương mại quốc tế bằng cách nhắm vào UAE - một trung tâm kinh doanh toàn cầu.

“Việc làm gián đoạn thương mại quốc tế, các tuyến cung ứng và hoạt động đi lại là hành động có chủ đích” - bà Moritz nói với đài ABC.

“Bằng cách tấn công Dubai, Tehran dường như muốn cho thấy rằng căng thẳng liên quan Iran có thể tạo ra những tác động rộng hơn đối với khu vực và cộng đồng quốc tế” - theo vị chuyên gia.

“Đây là một chiến lược tiềm ẩn nhiều rủi ro. Iran có thể đang cho rằng nhiều quốc gia có công dân đang ở UAE hoặc những nơi khác tại Trung Đông sẽ không muốn bị cuốn vào một cuộc xung đột có diễn biến khó lường, và rằng Mỹ cùng Israel có thể chịu thêm sức ép để tìm cách hạ nhiệt tình hình” - bà Moritz nói thêm.

Nhiều mục tiêu quân sự tại UAE
UAE không chỉ là trung tâm kinh doanh quốc tế, mà còn là nơi đặt nhiều căn cứ quân sự quan trọng của phương Tây. Không quân UAE chia sẻ căn cứ không quân Al Dhafra, nằm phía nam thủ đô Abu Dhabi, với Không quân Mỹ.

Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), căn cứ này từng hỗ trợ các chiến dịch của Mỹ chống tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) và các hoạt động trinh sát trên khắp khu vực.

Ông Richard Marles - cựu sĩ quan cấp cao quân đội Úc, người từng phục vụ nhiều năm tại Trung Đông, cho biết Mỹ đã sử dụng sân bay Al Dhafra để hỗ trợ các cuộc không kích nhằm vào Iran vào tháng 6-2025.

Ông nói điều này chắc chắn đã khiến Tehran không hài lòng.

“Trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày năm ngoái, Mỹ đã triển khai rất nhiều sức mạnh không quân từ các sân bay nằm trong lãnh thổ UAE” - ông Langford nói với ABC.

Trong khi đó, dù không phải là căn cứ quân sự chính thức, cảng Jebel Ali tại Dubai là điểm neo đậu lớn nhất của Hải quân Mỹ ở Trung Đông và thường xuyên tiếp nhận các tàu sân bay cùng nhiều tàu chiến khác của Mỹ.

Tuyến đầu về địa lý
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian nói rằng Tehran không tấn công các nước láng giềng mà chỉ nhắm vào “các căn cứ, cơ sở và công trình quân sự của Mỹ trong khu vực”.

UAE đã kêu gọi giảm leo thang căng thẳng, cho rằng nước này đang bị nhắm mục tiêu “một cách hoàn toàn vô cớ”.

“Các căn cứ của chúng tôi không được sử dụng để tấn công Iran” - ông Jamal Al Musharakh, đại sứ UAE tại Liên Hợp Quốc, nói với các phóng viên.

“Chúng tôi đã nói rất rõ từ trước và ngay trước những sự kiện đang diễn ra tại khu vực rằng UAE sẽ không tham gia bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào Iran từ lãnh thổ của mình, và chúng tôi cũng sẽ không tham gia vào một cuộc xung đột như vậy” - đại sứ UAE nhấn mạnh.

Ông Ian Langford cho rằng có nhiều yếu tố khiến UAE bị cuốn sâu vào cuộc xung đột.

Chỉ cách Iran khoảng 100 km đường biển, vị trí địa lý cũng khiến UAE nằm ngay trong tầm bắn.

“Khoảng cách rất gần với miền nam Iran khiến UAE dễ trở thành mục tiêu, bởi các phương tiện tấn công phải bay qua khu vực này nếu muốn đánh vào những nơi khác” - ông Langford nói.

UAE tuyên bố sẽ tiếp tục bảo vệ lãnh thổ, đồng thời nỗ lực ngăn chặn xung đột lan rộng hơn trong khu vực.

Quốc gia này sở hữu các hệ thống phòng không hiện đại, trong đó có hệ thống THAAD của Mỹ và các tiêm kích Dassault Rafale của Pháp.

Ngoài ra, UAE cũng vận hành hệ thống Patriot của Mỹ, được thiết kế để đánh chặn máy bay và tên lửa đạn đạo ở độ cao thấp hơn.

Theo ông Langford, hệ thống phòng thủ của UAE rất mạnh, nhưng chi phí vận hành cũng rất cao.

Một quả tên lửa Patriot có thể có giá tới khoảng 1 triệu USD cho mỗi lần phóng.

Quan hệ gần gũi với Israel
Ông Shahram Akbarzadeh, giáo sư về chính trị Trung Đông và Trung Á tại ĐH Deakin (Úc), cho rằng các cuộc tấn công của Iran vào các quốc gia vùng Vịnh phản ánh sức ép lớn mà Tehran đang phải đối mặt trong bối cảnh xung đột leo thang.

Tuy nhiên, GS Akbarzadeh lưu ý rằng việc Iran tập trung vào UAE cũng phản ánh “mối quan hệ khó khăn” giữa hai nước.

Trong lịch sử, Iran và UAE có quan hệ căng thẳng do tranh chấp lãnh thổ và các chiến lược cạnh tranh trong khu vực.

“UAE đã nhiều thập niên lên tiếng mạnh mẽ về tham vọng khu vực của Iran” - GS Akbarzadeh nói.

“Và UAE cũng là một trong những quốc gia đầu tiên trong Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh tham gia các Thỏa thuận Abraham do Mỹ thúc đẩy” - ông Akbarzadeh bổ sung.

Thỏa thuận Abraham là một loạt hiệp định chung giữa Israel và một số quốc gia Ả Rập nhằm bình thường hóa quan hệ các bên. Được Mỹ làm trung gian vào năm 2020, các thỏa thuận này tập trung vào thương mại, công nghệ và du lịch, đồng thời tăng cường quan hệ an ninh.

“Vì vậy, sự kết hợp của những yếu tố đó khiến Iran xem UAE như một đại diện của Mỹ” - theo GS Akbarzadeh.