Rộ tin Mỹ và Iran sắp đạt thỏa thuận chấm dứt chiến tranh; Giá dầu giảm, chứng khoán toàn cầu tăng mạnh sau diễn biến ở Hormuz; Paris lên tiếng thông tin tàu Pháp bị tấn công ở Hormuz.Tình hình Trung Đông tiếp tục xuất hiện nhiều thông tin quan trọng.

Mỹ và Iran “tiến sát thỏa thuận” chấm dứt xung đột ở vùng Vịnh
Ngày 6-5, hãng Reuters dẫn lời một nguồn tin từ Pakistan - quốc gia trung gian trong các cuộc đàm phán - cho biết Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một bản ghi nhớ dài một trang nhằm chấm dứt chiến sự Trung Đông.

“Chúng tôi sẽ sớm chốt lại vấn đề này. Hai bên đang rất gần nhau” - nguồn tin Pakistan cho biết.

Hãng Axios trước đó dẫn lời 2 quan chức Mỹ cùng 2 nguồn thạo tin cho biết thông tin tương tự. Theo hãng tin Mỹ, Washington dự kiến nhận phản hồi từ Iran về một số điểm then chốt trong vòng 48 giờ tới.Một số nội dung đáng chú ý trong dự thảo cho thấy Iran sẽ tạm ngừng hoạt động làm giàu uranium, trong khi Mỹ đồng ý dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt và giải phóng hàng tỉ USD tài sản bị phong tỏa của Iran.

Hai bên cũng sẽ dỡ bỏ các hạn chế liên quan việc đi lại qua eo biển Hormuz.

Theo Axios, một bản ghi nhớ (MOU) dài một trang, gồm 14 điều khoản, đang được các đặc phái viên Mỹ là Steve Witkoff và Jared Kushner đàm phán với phía Iran. Quá trình trao đổi diễn ra cả trực tiếp lẫn thông qua các bên trung gian.

Hiện cả Mỹ và Iran đều chưa đưa ra bình luận chính thức về thông tin này.

Diễn biến này xuất hiện sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tạm dừng “Dự án Tự do” - hoạt động hỗ trợ tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz - trong một thời gian ngắn, nhằm tạo điều kiện hoàn tất một thỏa thuận với Iran.

Ông Trump cũng cho biết đã có “tiến triển đáng kể” hướng tới một thỏa thuận “hoàn chỉnh và cuối cùng” với các đại diện của Iran.

Theo nhà lãnh đạo Mỹ, chiến dịch “Dự án Tự do” sẽ tạm ngưng để kiểm chứng khả năng hoàn tất và ký kết thỏa thuận, trong khi lệnh phong tỏa vẫn được duy trì đầy đủ.

Viết trên nền tảng Truth Social ngày 6-5, Tổng thống Trump cảnh báo các cuộc không kích nhằm vào Iran sẽ được nối lại với “mức độ và cường độ cao hơn nhiều” nếu Tehran không tuân thủ thỏa thuận mở cửa eo biển Hormuz.

“Giả định rằng Iran đồng ý thực hiện những gì đã được nhất trí, thì chiến dịch ‘Epic Fury’ sẽ kết thúc, và lệnh phong tỏa sẽ [được điều chỉnh để] cho phép eo biển Hormuz mở cửa cho tất cả các bên, gồm cả Iran” - ông Trump viết.

“Nếu họ không đồng ý, các cuộc ném bom sẽ bắt đầu, và đáng tiếc là mức độ, cường độ sẽ cao hơn nhiều so với trước đây” - nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh.

Cùng ngày, lực lượng hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết sẽ bảo đảm hoạt động lưu thông “an toàn, ổn định” qua eo biển Hormuz sau khi “các mối đe dọa từ phía đối phương bị loại bỏ”.

Pakistan cảm ơn ông Trump vì tạm dừng “Dự án Tự do”
Ngày 6-5, phía Pakistan bày tỏ sự “biết ơn” đối với ông Trump sau khi ông quyết định tạm dừng “Dự án Tự do” tại eo biển Hormuz.

Islamabad cho rằng động thái này có thể mở đường cho một “thỏa thuận lâu dài, bảo đảm hòa bình và ổn định bền vững” cho khu vực, theo đài CNN.

Thủ tướng Pakistan - ông Shehbaz Sharif gửi lời cảm ơn tới ông Trump, cho biết quyết định này được đưa ra sau đề nghị từ Pakistan và một số quốc gia khác, trong đó có Saudi Arabia.

Ông Sharif nhấn mạnh vai trò của Thái tử kiêm Thủ tướng Saudi Arabia - ông Mohammed bin Salman, cho rằng đây là bước đi quan trọng góp phần thúc đẩy hòa bình, ổn định và hòa giải trong khu vực.Trong một diễn biến liên quan, Ngoại trưởng Iran - ông Abbas Araghchi đã có cuộc điện đàm với người đồng cấp Saudi Arabia - Hoàng tử Faisal bin Farhan, vào ngày 6-5.

Ngoại trưởng Iran và Ngoại trưởng Saudi Arabia đã thảo luận về diễn biến khu vực, nhấn mạnh cần tiếp tục nỗ lực ngoại giao và hợp tác khu vực nhằm tránh tái diễn căng thẳng, theo Bộ Ngoại giao Iran.

Giá dầu giảm, chứng khoán toàn cầu tăng mạnh
Ngày 6-5, giá dầu thế giới giảm mạnh, trong khi thị trường chứng khoán đồng loạt tăng điểm, sau khi ông Trump tuyên bố các cuộc đàm phán với Iran đang “tiến triển rất tốt”, mở ra kỳ vọng về một thỏa thuận hòa giải giữa hai bên.

Giá dầu Brent, chuẩn tham chiếu toàn cầu, giảm 8% xuống còn 101 USD/thùng. Dầu WTI của Mỹ cũng giảm mạnh 9,2%, xuống mức 92,8 USD/thùng.

Ngược lại, thị trường chứng khoán phản ứng tích cực. Hợp đồng tương lai của các chỉ số lớn như S&P 500, Dow Jones và Nasdaq đều cho thấy khả năng mở cửa tăng điểm, nối tiếp đà tăng hôm trước.

Tại châu Âu, các thị trường lớn cũng tăng mạnh, với chỉ số FTSE 100 của London, DAX của Đức và CAC 40 của Paris đều tăng hơn 2%.

Châu Á cũng ghi nhận diễn biến tích cực, khi hầu hết các chỉ số lớn đều đóng cửa trong sắc xanh. Đáng chú ý, chỉ số Kospi của Hàn Quốc tăng vọt 6,45%, nhờ cổ phiếu Samsung tăng 14,4%, đưa giá trị vốn hóa của hãng lần đầu vượt mốc 1.000 tỉ USD.

Tuy vậy, các chuyên gia vẫn thận trọng. Giới chuyên gia nhận định khả năng đạt được một thỏa thuận hòa bình lâu dài còn nhiều bất định, và giá dầu nhiều khả năng sẽ tiếp tục biến động mạnh trong thời gian tới.

Paris lên tiếng thông tin tàu Pháp bị tấn công ở Hormuz
Ngày 6-5, hãng vận tải biển Pháp CMA CGM xác nhận tàu container CMA CGM San Antonio đã bị tấn công khi đang di chuyển qua eo biển Hormuz, khiến một số thủy thủ bị thương và tàu bị hư hại.

Các nạn nhân sau đó đã được sơ tán để điều trị, theo đài France 24.

Sau vụ việc, người phát ngôn chính phủ Pháp Maud Bregeon cho biết vụ tấn công cho thấy tình hình tại eo biển Hormuz vẫn rất nguy hiểm, tuy nhiên khẳng định Pháp không phải là mục tiêu cụ thể.

“Pháp hoàn toàn không phải là mục tiêu” - bà Bregeon nói với báo giới.

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm kêu gọi ngừng bắn và đối thoại sau đề nghị của Mỹ về việc thuyết phục Iran mở lại Eo biển Hormuz.
Trong buổi họp báo thường kỳ chiều 6/5, khi phóng viên đề nghị bình luận về phát biểu gần đây của Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent rằng ông đã kêu gọi Bắc Kinh tăng cường nỗ lực ngoại giao nhằm thuyết phục Iran mở lại Eo biển Hormuz, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm cho biết lập trường của nước này đối với tình hình tại Eo biển Hormuz là “rất rõ ràng”, theo Global Times.

“Chúng tôi hy vọng tất cả các bên liên quan sẽ hành động thận trọng, tránh làm leo thang căng thẳng, giải quyết bất đồng thông qua đối thoại và sớm khôi phục hòa bình, ổn định tại eo biển này,” ông Lâm Kiếm nói, đồng thời cho biết chỉ có một lệnh ngừng bắn toàn diện mới có thể tạo ra những điều kiện cần thiết để hạ nhiệt căng thẳng hiện nay tại Eo biển Hormuz.

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc nhấn mạnh rằng chủ quyền và an ninh lãnh thổ của các quốc gia dọc theo Eo biển Hormuz cũng như những quan ngại chính đáng của các nước trong khu vực cần được tôn trọng và các lợi ích hợp pháp của cộng đồng quốc tế cũng phải được bảo vệ.

Ông Lâm Kiếm cho biết Bắc Kinh sẽ tiếp tục nỗ lực nhằm hạ nhiệt tình hình tại Eo biển Hormuz, đồng thời bảo đảm đầy đủ an toàn cho các tàu có vốn đầu tư Trung Quốc cũng như các thủy thủ đoàn người Trung Quốc.

Trả lời câu hỏi của phóng viên về thời gian cụ thể cùng các chi tiết liên quan đến chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong tháng này, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm cho biết: “Xin hãy chờ thông tin tiếp theo”.Vào ngày 4/5, phát biểu trong một cuộc phỏng vấn trên Fox News, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã kêu gọi Trung Quốc gia tăng sức ép ngoại giao đối với Iran nhằm mở lại Eo biển Hormuz. “Hãy xem liệu Trung Quốc có thể đẩy mạnh các nỗ lực ngoại giao và thuyết phục Iran mở cửa eo biển này hay không,” Reuters dẫn lời ông Bessent.

Theo Bộ trưởng Tài chính Mỹ, Trung Quốc có vai trò đặc biệt tại Eo biển Hormuz khi “mua tới 90% năng lượng của Iran”, song ông không nêu cụ thể những biện pháp mà Washington mong muốn Bắc Kinh thực hiện để thuyết phục Iran mở lại tuyến hàng hải này.

Lời kêu gọi trên của ông Bessent được đưa ra trước thềm chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump, dự kiến diễn ra từ ngày 14 đến 16/5, theo tuyên bố của người đứng đầu Nhà Trắng trên mạng xã hội Truth Social. Reuters cho biết vấn đề Iran sẽ được thảo luận giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Khi người dẫn chương trình của Fox News hỏi liệu căng thẳng liên quan đến Iran có làm "phức tạp hơn" chuyến đi hay không, Bộ trưởng Scott Bessent cho biết ông Trump đã “trao đổi thư từ” với ông Tập về tình hình Trung Đông. Ông Bessent nhấn mạnh hội nghị thượng đỉnh sắp tới tại Trung Quốc là cơ hội để hai bên trực tiếp trao đổi quan điểm.

“Quan hệ Mỹ - Trung Quốc hiện duy trì được sự ổn định đáng kể, và điều đó bắt nguồn từ sự tôn trọng lẫn nhau giữa hai nhà lãnh đạo”, Bộ trưởng Tài chính Mỹ chia sẻ.

Mùa hè năm nay, Mexico sẽ đi vào lịch sử khi trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới ba lần đăng cai ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh. Thế nhưng, trái ngược với sự hào nhoáng của những kỷ lục, bầu không khí tại quốc gia láng giềng của Mỹ lại đang bao trùm bởi sự hụt hẫng và những tiếng thở dài. Người ta vẫn bảo "Vui xem hát, nhạt xem bơi", nhưng với người hâm mộ Mexico lúc này, niềm vui xem bóng đá đang trở thành một thứ xa xỉ phẩm nằm ngoài tầm với.

Khi tấm vé vào cửa đắt hơn cả gia tài

Ông Francisco Javier Ferreira, một lão niên 70 tuổi từng đi qua hai mùa World Cup lịch sử 1970 và 1986 trên chính quê hương mình, giờ đây chỉ biết ngậm ngùi đứng ngoài cuộc chơi. Với mức thu nhập hưu trí khoảng 1.000 USD mỗi tháng, ông Ferreira không cách nào chi trả nổi cho những tấm vé "cắt cổ". Trong đợt mở bán thứ hai vào tháng Tư vừa qua, giá vé cho trận khai mạc tại Mexico City vào ngày 11/6 đã dao động từ 3.000 đến 10.000 USD.

"Tiền nào của nấy" vốn là lẽ thường, nhưng mức giá này lại là một cú tát vào thực tế kinh tế của đại đa số người dân Mexico. Ông Ferreira chua chát nói: "World Cup này cơ bản thuộc về nước Mỹ. Nó không mang lại cảm giác của người Mexico vì giá vé đã vượt quá khả năng của mọi người". Thậm chí trên thị trường chuyển nhượng, những tấm vé ở tầng dưới cho trận chung kết tại Mỹ đang được rao bán với mức giá không tưởng – gần 3 triệu USD mỗi vé. Dù FIFA khẳng định có những hạng vé giá rẻ từ 60 USD dành cho hội cổ động viên, nhưng con số đó chẳng khác nào "muối bỏ bể" trước cơn khát của hàng triệu người hâm mộ.

Sân vận động Banorte: Áo mới nhưng lòng chưa vui

Tâm điểm của sự chú ý là sân vận động Banorte (trước đây là Estadio Azteca huyền thoại) vừa mở cửa trở lại sau 22 tháng trùng tu. Với sức chứa được nâng lên 86.000 chỗ ngồi, màn hình LED hiện đại và hệ thống an ninh tối tân, nơi đây được kỳ vọng sẽ là "thánh đường" của bóng đá. Thế nhưng, ngày chạy thử nghiệm trong trận giao hữu với Bồ Đào Nha vào cuối tháng Ba vừa qua lại là một trải nghiệm đáng quên.

"Nói thì dễ, làm mới khó", hàng vạn khán giả đã phải đi bộ hơn 2km dưới cái nắng gay gắt vì bãi đậu xe chỉ dành cho "khách đặc biệt". Sân vận động vẫn chưa hoàn thiện hoàn toàn, các lối vào bị tắc nghẽn nghiêm trọng. Đau lòng hơn, một cổ động viên 26 tuổi đã tử vong sau khi ngã từ khu vực khán đài VIP trong tình trạng say xỉn. Anh Alan Rea, một ông bố trẻ bế con trai một tuổi trên tay, ngậm ngùi chia sẻ: "Ước mơ đưa con đi xem World Cup đã tan vỡ khi tôi không thể mua nổi vé. Tôi chỉ có thể đưa cháu đến xem sân vận động mới trong một trận giao hữu để vơi đi nỗi nhớ".

Bóng ma an ninh và những bất ổn xã hội

Bên cạnh nỗi lo về tiền bạc, bóng ma bạo lực từ các băng đảng ma túy đang khiến du khách quốc tế chùn bước. Những vụ bắt giữ các ông trùm cartel khét tiếng như "El Mencho" hay "El Jardinero" gần đây đã dẫn đến hàng loạt vụ đốt xe, chặn đường đầy kinh hoàng tại Nayarit và các bang lân cận. "Cẩn tắc vô ưu", Chủ tịch FIFA Gianni Infantino đã phải đích thân tới cung điện quốc gia để hội đàm với Tổng thống Claudia Sheinbaum về vấn đề an ninh.

Tuy nhiên, mối lo không chỉ đến từ các băng đảng. Ngay bên ngoài sân vận động ngày mở cửa, những cuộc biểu tình rầm rộ đã diễn ra. Những người trẻ tuổi tổ chức đá bóng ngay trên đại lộ để chặn xe, phản đối tình trạng thiếu nước sạch và giá thuê nhà tăng vọt do World Cup. Nhiều căn hộ tại Mexico City đã bị chuyển đổi thành dịch vụ cho thuê ngắn ngày, đẩy người dân địa phương vào cảnh không nơi nương tựa. Họ hét lên: "World Cup đã trở thành cuộc chơi của giới thượng lưu!".

Lời kết cho một mùa lễ hội đắng cay

Mexico chỉ được giao vỏn vẹn 13 trận đấu trên tổng số 104 trận của giải đấu. Sự phân chia không đồng đều này, cộng với những vấn đề nhức nhối về kinh tế và xã hội, đã khiến tinh thần lễ hội bị dập tắt đáng kể. Người dân Mexico vốn yêu bóng đá như hơi thở, nhưng khi "Cơm áo không đùa với khách thơ", họ đành phải đứng nhìn ngày hội của chính mình qua màn hình nhỏ.

Thay vì là một cuộc ăn mừng thống nhất, World Cup 2026 tại Mexico đang hiện lên như một tấm gương phản chiếu những rạn nứt sâu sắc trong xã hội. Hy vọng rằng khi tiếng còi khai cuộc vang lên, những giá trị nguyên bản của thể thao sẽ phần nào xoa dịu được nỗi lòng của những người hâm mộ nhiệt thành nhưng đang bị bỏ lại phía sau trên chính quê hương mình.

ộ Quốc phòng Mỹ cho biết trong hai ngày 4-5/5, quân đội nước này đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào tàu nghi chở ma túy tại Caribe và phía Đông Thái Bình Dương, khiến 5 người thiệt mạng.Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết đã có 5 người thiệt mạng trong hai cuộc không kích do quân đội nước này tiến hành nhằm vào các tàu tình nghi buôn bán ma túy tại khu vực Caribe và phía Đông Thái Bình Dương trong 2 ngày qua.

Trong thông báo trên mạng xã hội X, Bộ Chỉ huy miền Nam Mỹ (SOUTHCOM) nêu rõ cuộc không kích do quân đội thực hiện ngày 5/5 có mục tiêu là một con tàu do các tổ chức mà Washington liệt vào danh sách khủng bố vận hành tại phía Đông Thái Bình Dương.

SOUTHCOM khẳng định tàu này đang di chuyển trên các tuyến đường buôn ma túy đã được xác định và trực tiếp tham gia các hoạt động phi pháp. 3 đối tượng đã thiệt mạng.Video đen trắng do SOUTHCOM cung cấp cho thấy cảnh tượng con tàu nổ tung và bốc cháy dữ dội sau khi trúng bom, dù vị trí chính xác không được tiết lộ.

Trước đó, ngày 4/5, quân đội Mỹ cũng thực hiện một cuộc tấn công tương tự tại vùng biển Caribe, khiến 2 người thiệt mạng.

Như vậy, đã có ít nhất 190 người thiệt mạng trong các vụ tấn công do Mỹ tiến hành nhằm vào các tàu mà nước này nghi chở ma túy từ đầu tháng Chín.

Chính quyền của Tổng thống Donald Trump tuyên bố đây là cuộc chiến chống lại các đối tượng mà Washington gọi là "khủng bố ma túy."

Tuy nhiên, các hoạt động này đang gây ra nhiều tranh cãi pháp lý khi phía Mỹ chưa đưa ra được các bằng chứng xác thực cho thấy tất cả các tàu bị tấn công đều liên quan hoạt động buôn bán chất cấm./.

Nhà chức trách Maroc đang phối hợp với lực lượng quân sự Mỹ và các đối tác quốc tế triển khai chiến dịch tìm kiếm quy mô lớn sau khi 2 binh sĩ Mỹ mất tích trong khuôn khổ cuộc tập trận chung “African Lion” tại khu vực gần Tan-Tan, miền Nam nước này.Theo phóng viên TTXVN tại Bắc Phi, thông tin từ Bộ Tư lệnh châu Phi của Mỹ (AFRICOM) và Lực lượng vũ trang Hoàng gia Maroc cho biết 2 binh sĩ nói trên được nhìn thấy lần cuối tại khu vực huấn luyện Cap Draa, gần một vách đá ven biển. Ngay sau khi xảy ra vụ việc, chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn đã được kích hoạt với sự tham gia của nhiều lực lượng trên bộ, trên không và trên biển.

Hoạt động tìm kiếm hiện bao gồm trực thăng SA-330 Puma và AS332 Super Puma của Maroc, trực thăng CH-47 Chinook của Mỹ, cùng thiết bị bay không người lái do hai bên triển khai. Lực lượng hải quân Maroc và Pháp cũng điều động tàu hộ vệ tham gia tìm kiếm tại khu vực ngoài khơi. Ngoài ra, các đội cứu hộ chuyên trách gồm lực lượng leo núi và thợ lặn của Maroc đang rà soát khu vực vách đá và vùng biển lân cận.Giới chức liên quan cho biết hiện chưa công bố danh tính các quân nhân mất tích và nguyên nhân vụ việc đang được điều tra làm rõ. Một số thông tin ban đầu cho thấy khả năng hai binh sĩ có thể đã rơi xuống biển, tuy nhiên, chưa có kết luận chính thức. Hiện không có dấu hiệu cho thấy vụ việc liên quan đến khủng bố.

Cuộc tập trận “African Lion” là hoạt động huấn luyện quân sự đa quốc gia lớn nhất tại châu Phi, do AFRICOM chủ trì, nhằm tăng cường khả năng phối hợp tác chiến giữa lực lượng Mỹ, các nước thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và các đối tác châu Phi.

Năm nay, cuộc tập trận diễn ra từ ngày 27/4 đến ngày 8/5 tại nhiều quốc gia, trong đó có Ghana, Senegal, Tunisia và Maroc. Riêng tại Maroc, khoảng 5.000 quân nhân đến từ hơn 40 quốc gia tham gia các nội dung huấn luyện về tác chiến đa miền, ứng phó khủng hoảng và phối hợp liên quân. Sự việc đang thu hút sự quan tâm của giới chức quân sự quốc tế trong bối cảnh hoạt động huấn luyện vẫn tiếp tục được triển khai theo kế hoạch.

Các hãng hàng không toàn cầu thông báo hủy khoảng 13.000 chuyến bay dự kiến trong tháng 5.Theo Euro News, các hãng hàng không trên toàn thế giới đã cắt giảm hàng nghìn chuyến bay trong tháng 5 và thu hẹp công suất hoạt động do tình trạng thiếu nhiên liệu máy bay ngày càng trở nên nghiêm trọng.

Theo dữ liệu từ công ty phân tích hàng không Cirium, các hãng hàng không đã cắt giảm gần 2 triệu chỗ ngồi khỏi lịch bay tháng 5 chỉ trong hai tuần qua.

Dữ liệu của Cirium cho thấy tổng số ghế có sẵn trên tất cả các hãng hàng không toàn cầu trong tháng 5 đã giảm từ 132 triệu xuống còn 130 triệu trong hai tuần cuối tháng 4.

Việc hủy chuyến có thể ảnh hưởng đáng kể tới hoạt động đi lại của các cá nhân và gia đình đã đặt các chuyến du lịch nước ngoài trong kỳ nghỉ giữa học kỳ vào cuối tháng 5 tại Anh và một số khu vực thuộc châu Âu.

Trong số các hãng hàng không châu Âu hủy chuyến có Turkish Airlines, Lufthansa, British Airways và KLM.

Con số 2 triệu chỗ ngồi bị cắt giảm này vẫn chưa phản ánh toàn bộ nguy cơ về một mùa hè đầy biến động đối với ngành hàng không chở khách.

Các hãng hàng không cũng đã cắt giảm thêm hàng triệu chỗ ngồi và chuyển sang sử dụng máy bay nhỏ hơn, do tình trạng thiếu nhiên liệu máy bay tiếp tục ảnh hưởng đến lịch trình khai thác, làm gia tăng nguy cơ gián đoạn đối với du khách.

Cùng với Turkish Airlines, hãng hàng không quốc gia Đức Lufthansa là một trong những hãng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi tình trạng thiếu nhiên liệu. Hãng đã phải cắt giảm khoảng 20.000 chuyến bay ngắn khỏi lịch trình mùa hè.

Kể từ khi xung đột với Iran bắt đầu vào cuối tháng 2, giá nhiên liệu máy bay đã tăng hơn gấp đôi, một phần do việc đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ toàn cầu.

Trên phạm vi toàn cầu, nhiều hãng hàng không đã tăng giá vé trên các tuyến bay phổ biến nhất, hủy hoàn toàn các chuyến bay trên những tuyến ít được ưa chuộng hơn và tiếp tục sử dụng các loại máy bay nhỏ hơn nhằm tiết kiệm nhiên liệu.

Tại Anh, Bộ trưởng Giao thông Heidi Alexander thông báo quy định yêu cầu các hãng hàng không phải sử dụng các khung giờ cất hạ cánh tại sân bay Anh, nếu không sẽ có nguy cơ bị chuyển cho đối thủ cạnh tranh, sẽ tạm thời được đình chỉ.

Trên thực tế, điều đó đồng nghĩa các hãng hàng không như British Airways có thể cắt giảm chuyến bay mà không phải chịu hình phạt.

Trong bối cảnh mùa xuân và mùa hè tiếp diễn, hành khách trên các tuyến bay phổ biến nhưng không bị hủy có thể bị chuyển sang các chuyến bay vào ngày khác, đồng nghĩa kỳ nghỉ của họ có thể bị rút ngắn so với kế hoạch ban đầu.

Cuộc chiến kéo dài cùng lệnh phong tỏa trên biển đang đẩy nền kinh tế Iran vào một trong những giai đoạn tồi tệ nhất nhiều thập kỷ, khi lạm phát tăng vọt, đồng nội tệ lao dốc, thất nghiệp lan rộng và hàng triệu người dân đối mặt nguy cơ rơi xuống dưới chuẩn nghèo.Theo kênh Ynet News của Israel, ngay cả trước khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, nền kinh tế Iran đã rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng do nhiều năm chịu sức ép từ lạm phát, tham nhũng và các lệnh trừng phạt quốc tế. Thu nhập trung bình hàng tháng của người lao động Iran từ khoảng 700 USD năm 2022 hiện giảm xuống còn khoảng 400 USD, khiến ngày càng nhiều gia đình không đủ khả năng chi trả những nhu cầu tối thiểu.

Một blogger Iran từng kể lại câu chuyện về người mẹ trẻ buộc phải mua tã dành cho trẻ một tuổi cho cô con gái hai tuổi rưỡi vì đứa trẻ sụt cân nghiêm trọng do thiếu ăn. Những câu chuyện như vậy ngày càng phổ biến trong bối cảnh đời sống người dân lao dốc nhanh chóng.

Lạm phát tăng sốc, đồng rial mất giá kỷ lục

Chiến sự đã khiến tình hình vốn đã mong manh của Iran trở nên tồi tệ hơn. Lạm phát hàng năm hiện được ước tính quanh mức 70%, trong khi đồng rial liên tục giảm xuống mức thấp chưa từng có. Tuần trước, tỷ giá đã rơi xuống khoảng 1,8 triệu rial đổi một USD.

Sự lao dốc của đồng nội tệ khiến giá hàng hóa nhập khẩu tăng mạnh, đặc biệt là thuốc men và nguyên liệu sản xuất. Nhiều mặt hàng thiết yếu như nhựa, vải, ống dẫn và bao bì thực phẩm đều tăng giá chóng mặt.

Trong khi đó, các cuộc không kích quy mô lớn đã phá hủy nhiều nhà máy, cơ sở công nghiệp, khu luyện thép và tổ hợp hóa dầu lớn của Iran, khiến hàng trăm nghìn lao động không thể quay lại làm việc. Không chỉ những khu vực bị đánh bom trực tiếp chịu thiệt hại, tình trạng gián đoạn chuỗi nhập khẩu và thiếu nguyên liệu sản xuất cũng khiến nhiều doanh nghiệp phải đóng cửa hoặc cắt giảm hoạt động.

Hàng chục nghìn lao động đã bị sa thải mà không được trả lương, trong đó toàn bộ ngành hàng không gần như tê liệt. Sức mua suy giảm nghiêm trọng do lạm phát cao và suy thoái kinh tế càng khiến thị trường rơi vào vòng xoáy đình trệ.

Người dân phải lựa chọn giữa thực phẩm và thuốc men

Khủng hoảng kinh tế hiện không chỉ dừng lại ở các con số. Nhiều gia đình Iran đang phải đưa ra lựa chọn giữa mua thực phẩm hay thuốc chữa bệnh.

Các hiệu thuốc tại Iran cho biết giá khoảng 5.000 loại thuốc đã tăng kể từ khi chiến sự bắt đầu. Khoảng 200 loại thuốc tăng giá gấp đôi, thậm chí có mặt hàng tăng tới 380%. Những loại thuốc điều trị ung thư, tim mạch, rối loạn thần kinh và đông máu đang khan hiếm nghiêm trọng.

Một bác sĩ tại Tehran cho biết nhiều bệnh nhân ung thư không thể tiếp tục hóa trị vì không đủ khả năng thanh toán chi phí mới. Ngay cả insulin cho bệnh nhân tiểu đường cũng tăng giá gấp bốn lần so với trước chiến tranh.

“Có những người chỉ còn biết chờ cơn đau đầu hoặc cảm cúm tự qua đi vì không đủ tiền mua thuốc”, vị bác sĩ nói.

Theo các dự báo mới nhất, khoảng 4,1 triệu người Iran có thể rơi xuống dưới chuẩn nghèo trong thời gian tới, chưa tính thiệt hại từ việc xuất khẩu dầu mỏ, thép và hóa dầu sụt giảm mạnh.

Áp lực lớn với chính quyền Iran

Khó khăn kinh tế đang làm gia tăng sức ép lên chính quyền Tehran. Các cuộc biểu tình lớn hồi đầu năm tại Iran chủ yếu xuất phát từ sự bất mãn về kinh tế, khi người dân mất niềm tin vào khả năng cải thiện tình hình của chính phủ.

Một cố vấn kinh tế tại Iran nhận định rằng áp lực kinh tế hiện nay đang gây tổn hại cho Tehran còn lớn hơn nhiều so với các đợt không kích quân sự. Theo người này, chính sách gây sức ép của Mỹ đang tạo ra hiệu quả mà hàng nghìn phi vụ quân sự không thể đạt được.

Mức tăng giá mạnh nhất hiện tập trung vào các mặt hàng cơ bản như bánh mì, thịt gà, sữa và dầu ăn. Trong bối cảnh Washington tuyên bố chưa có ý định dỡ bỏ phong tỏa, nguy cơ bùng phát bất ổn xã hội tại Iran ngày càng lớn.

Chỉ trích xuất hiện ngay trên truyền hình quốc gia

Một trong những dấu hiệu cho thấy mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng là làn sóng chỉ trích hiếm thấy trên truyền thông Iran, vốn thường tránh công khai công kích chính quyền.

Trong một chương trình truyền hình trực tiếp, người dẫn chương trình Elmira Sharifi đã công khai chất vấn Tổng thống Masoud Pezeshkian trước ống kính.

“Điều gì đang xảy ra với đất nước chúng ta, thưa ông Pezeshkian? Nhiều gia đình không đủ khả năng mua dầu ăn, gạo, đường, sữa hay thuốc men”, cô nói.

Khoảnh khắc này được xem là rất hiếm tại Iran, nơi giới truyền thông thường tránh chỉ trích trực diện lãnh đạo cấp cao.

Dù vậy, nhiều ý kiến cho rằng ông Pezeshkian không hoàn toàn chịu trách nhiệm cho cuộc khủng hoảng hiện nay, bởi ông tiếp quản đất nước trong bối cảnh thất nghiệp cao, thâm hụt ngân sách lớn và lạm phát kéo dài. Tuy nhiên, chính phủ của ông bị đánh giá phản ứng chậm trước tình hình khẩn cấp.

Một trong các giải pháp được đưa ra là yêu cầu siêu thị và hiệu thuốc bán hàng trả chậm cho người dân trong hai tháng, đồng thời trợ cấp khoảng 7 USD mỗi người để mua hàng thiết yếu. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng các biện pháp này quá nhỏ bé và không đủ đáp ứng nhu cầu thực tế.

Tờ Ettela’at, nhật báo được xem là thân cận với chính quyền Iran, cảnh báo đất nước đang bước vào một thực tế mới đầy bất ổn và cần một kế hoạch kinh tế hoàn toàn mới để tồn tại trong bối cảnh chiến tranh, phong tỏa và các cuộc đàm phán căng thẳng với Mỹ.

Cuộc diễn tập đã trình diễn hệ thống phóng thẳng đứng bốn ống của Typhon khai hỏa tên lửa Tomahawk với khả năng đổi mục tiêu giữa hành trình bay.

Viễn cảnh chiến tranh tại Thái Bình Dương đang dần chuyển dịch về đất liền. Những tên lửa tầm xa từng gắn liền với tàu chiến nay được triển khai trên các tuyến đường đảo và các căn cứ phân tán. Trong một động thái phản ánh xu hướng này, Mỹ đã tiến hành vụ phóng tên lửa Typhon mang tính tác chiến đầu tiên từ Philippines trong cuộc tập trận Balikatan 2026 ngày 6/5.

Từ đảo Leyte, hệ thống này đã tấn công một mục tiêu cách khoảng 391 dặm (629 km). Sự kiện cho thấy lực lượng mặt đất hiện có thể triển khai hỏa lực chính xác trên quy mô rộng khắp chuỗi đảo. Nó cũng phản ánh sự tập trung ngày càng lớn vào các hệ thống tấn công cơ động tại các khu vực hàng hải đang tranh chấp.

Mở rộng năng lực tấn công từ mặt đất
Hệ thống Typhon mang lại cho Mỹ một lựa chọn tấn công tầm xa phóng từ mặt đất. Điều này giúp giảm phụ thuộc vào các nền tảng hải quân và không quân trong môi trường có mức đe dọa cao. Đây là yếu tố quan trọng tại các khu vực chịu ảnh hưởng của chiến lược chống tiếp cận và chống xâm nhập khu vực.

Nhà phân tích quốc phòng Erwan Halna du Fretay thuộc Army Recognition Group nhận định hệ thống này phản ánh xu hướng chuyển sang mô hình tác chiến phân tán. Nó giúp tăng cường khả năng răn đe bằng cách khiến đối phương gặp khó khăn hơn trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tác chiến.

Bệ phóng sử dụng kiến trúc mô-đun. Nó có thể phóng cả tên lửa tấn công mặt đất Tomahawk và tên lửa SM-6. Mỗi bệ phóng được đặt trên một rơ-moóc kéo bởi xe tải quân sự M983A4 HEMTT và mang theo bốn ống chứa tên lửa, dựng thẳng đứng trước khi khai hỏa.

Đại tá Dennis Hernandez xác nhận hệ thống đã được sử dụng trong cuộc diễn tập. Ông cho biết Typhon đã phóng một tên lửa Tomahawk trong giai đoạn đầu của cuộc tập trận. Đây là lần đầu tiên hệ thống được sử dụng mang tính tác chiến tại Philippines kể từ tháng 4/2024.

Đợt tấn công bao gồm chuỗi hoạt động phối hợp từ Tacloban nhằm vào một mục tiêu trên bộ tại khu vực trung tâm đảo Luzon. Cuộc diễn tập cho thấy các hệ thống như Typhon có thể nhanh chóng triển khai đòn tấn công chính xác ngay sau khi được bố trí.

Năng lực nổi bật của Tomahawk
Tên lửa Tomahawk vẫn là thành phần trung tâm trong sức mạnh của Typhon. Biến thể BGM-109 có tốc độ bay khoảng 547 dặm/giờ. Nó có thể tấn công mục tiêu ở khoảng cách vượt 932 dặm (1.500 km), trong khi các phiên bản mới hơn đạt tầm bắn trên 1.118 dặm (1.800 km).

Tên lửa sử dụng nhiều lớp dẫn đường, bao gồm hệ thống dẫn đường quán tính và cập nhật GPS. Công nghệ bám địa hình giúp nó di chuyển qua các khu vực phức tạp. Các phiên bản hiện đại còn sử dụng công nghệ đối chiếu hình ảnh số để tăng độ chính xác ở giai đoạn cuối. Tên lửa bay ở độ cao thấp nhằm giảm khả năng bị radar phát hiện.

Các đơn vị vận hành cũng có thể thay đổi mục tiêu giữa hành trình bay thông qua liên kết dữ liệu hai chiều. Điều này giúp tăng tính linh hoạt trong các tình huống chiến đấu biến động nhanh.

Khả năng cơ động của Typhon tạo thêm một lợi thế khác. Các đơn vị có thể tái triển khai nhanh chóng trên địa hình khó khăn, bao gồm các môi trường đảo thiếu hạ tầng. Điều này khiến chúng khó bị phát hiện và nhắm mục tiêu hơn. Tuy nhiên, hệ thống vẫn phụ thuộc vào mạng lưới liên lạc và cảm biến ổn định. Các hoạt động tác chiến điện tử hoặc tấn công mạng có thể ảnh hưởng tới hiệu quả hoạt động.

Dù vậy, khi được tích hợp vào một mạng lưới phòng thủ có độ bền cao, Typhon mang lại năng lực tấn công tầm sâu mạnh mẽ và linh hoạt.

Sự kết hợp giữa tầm bắn, tính cơ động và độ chính xác đang thay đổi cách lực lượng mặt đất tác chiến. Nó cho phép quân đội tác động tới chiến trường ở khoảng cách vượt xa giới hạn pháo binh truyền thống, đồng thời hỗ trợ các chiến dịch liên quân trên nhiều lĩnh vực tác chiến.

Lực lượng Philippines tham gia trực tiếp
Cuộc tập trận cũng cho thấy mức độ phối hợp quân sự sâu hơn giữa hai nước. Các binh sĩ Lục quân Philippines đã trực tiếp tham gia vào quy trình khai hỏa.

Họ hoạt động gần các bệ phóng và bên trong hệ thống chỉ huy – kiểm soát, theo dõi quy trình xác định mục tiêu, giám sát dữ liệu truy vết và hỗ trợ xác nhận kết quả tấn công. Vai trò của họ không chỉ dừng ở quan sát mà đã chuyển sang tham gia thực chất.

Điều này phản ánh nỗ lực có chủ đích nhằm xây dựng sự quen thuộc về tác chiến giữa hai bên.

Sự tích hợp này hỗ trợ khái niệm tác chiến đa lĩnh vực, kết hợp tình báo, giám sát, trinh sát và hỏa lực chính xác trong một mạng lưới thống nhất. Cách tiếp cận này cho phép lực lượng quân sự phản ứng nhanh hơn và chính xác hơn.

Mô hình này cũng củng cố hợp tác dài hạn giữa các lực lượng đồng minh, đồng thời chuẩn bị cho các kịch bản phức tạp liên quan tới các đơn vị phân tán và môi trường liên lạc bị tranh chấp.

Nó cũng cho thấy sự thay đổi trong ưu tiên huấn luyện. Các cuộc tập trận hiện nay không còn tập trung chủ yếu vào khả năng phối hợp cơ bản, mà chuyển sang các nhiệm vụ tác chiến cường độ cao hiện đại.

Một nhóm 14 thượng nghị sĩ đảng Dân chủ tại Mỹ đang gia tăng sức ép lên chính quyền Tổng thống Donald Trump, yêu cầu khôi phục các biện pháp trừng phạt đối với dầu mỏ của Nga sau khi Washington tạm thời nới lỏng hạn chế trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng toàn cầu.

Trong bức thư gửi Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, các nghị sĩ cho rằng việc tạm dừng trừng phạt đang vô tình tạo thêm nguồn thu lớn cho Moscow, đặc biệt khi giá dầu thế giới đang ở mức cao. Động thái nới lỏng ban đầu được đưa ra từ giữa tháng 3, khi gián đoạn tại eo biển Hormuz khiến nguồn cung toàn cầu bị thắt chặt và giá dầu tăng mạnh.

Giấy phép miễn trừng phạt ban đầu có thời hạn 30 ngày, dự kiến kết thúc vào ngày 11/4, nhưng sau đó đã được gia hạn đến ngày 16/5. Khi thời hạn mới đang đến gần, áp lực chính trị tại Washington ngày càng gia tăng.

Theo các nghị sĩ, việc tiếp tục nới lỏng trừng phạt là “một sai lầm” và chính quyền cần sử dụng mọi công cụ có thể để cắt giảm nguồn thu từ dầu mỏ của Nga, vốn được xem là nguồn tài chính quan trọng của nước này. Ước tính được nêu trong các cuộc thảo luận tại Thượng viện cho thấy nguồn thu dầu của Nga có thể tăng thêm khoảng 150 triệu USD mỗi ngày nhờ giá năng lượng tăng cao.

Trong khi đó, thị trường năng lượng toàn cầu đang chịu tác động mạnh từ xung đột Trung Đông. Giá dầu Brent đã vượt mốc 110 USD/thùng, tăng mạnh so với khoảng 70 USD trước khi chiến sự bùng phát. Tại Mỹ, giá xăng trung bình cũng leo lên khoảng 4,48 USD/gallon, phản ánh áp lực chi phí đối với người tiêu dùng.

Các thượng nghị sĩ nhấn mạnh rằng chính quyền Mỹ vẫn có nhiều lựa chọn để hạn chế việc các nước tiếp tục mua dầu Nga, qua đó giảm nguồn thu của Moscow. Họ cũng cảnh báo việc nới lỏng trừng phạt có thể làm suy yếu nỗ lực quốc tế nhằm gây sức ép lên Nga.

Tuy nhiên, chính quyền Tổng thống Trump bảo vệ quyết định này, cho rằng đây chỉ là biện pháp tạm thời nhằm ổn định thị trường trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu bị gián đoạn. Eo biển Hormuz bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi xung đột, khiến các quốc gia nhập khẩu phải cạnh tranh quyết liệt hơn để tìm nguồn thay thế.

Để kiểm soát đà tăng giá, Washington đã triển khai nhiều biện pháp như xuất dầu từ kho dự trữ chiến lược, khuyến khích tăng sản lượng trong nước và nới lỏng một số quy định vận chuyển. Ngoài dầu Nga, các biện pháp miễn trừng phạt tạm thời cũng được áp dụng với nguồn cung từ Iran và Venezuela nhằm bổ sung nguồn hàng cho thị trường.

VietBF@sưu tập

Khi châu Á chịu tác động mạnh vì giao thông qua eo biển Hormuz ngưng trệ, Thái Lan đang đề xuất với Trung Quốc, Singapore và các đối tác khác xây “cầu đất liền” trị giá hàng chục tỷ đô la băng qua phần eo đất hẹp của Thái Lan, nhằm kết nối giao thông giữa biển Andaman và vịnh Thái Lan, thay vì phải đi vòng xuống phía nam qua eo biển Malacca.Trung Quốc, Mỹ và các quốc gia khác có thể sử dụng “cầu đất liền” dài 90 km này cho mục đích thương mại, quân sự và vận tải khác, nhờ đó giảm chi phí nhiên liệu và thời gian di chuyển trên các tuyến đến và đi từ vịnh Ba Tư và Biển Đông.

Sử dụng tuyến vận tải này cũng có thể có lợi cho Trung Quốc nếu eo biển Malacca bị phong tỏa trong kịch bản xung đột xảy ra ở khu vực này.

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul cho rằng bất ổn ngày càng gia tăng tại các điểm nghẽn hàng hải quan trọng như eo biển Hormuz là lý do để thúc đẩy dự án, Bangkok Post đưa tin.

Chính phủ Thái Lan cũng đang chuẩn bị một loạt chương trình quảng bá quốc tế nhằm thu hút đầu tư nước ngoài. Toàn bộ dự án có thể tiêu tốn hơn 30 tỷ USD, một thượng nghị sĩ nước này cho biết.

Bộ trưởng Quốc phòng Singapore Chan Chun Sing đã gặp Thủ tướng Anutin tại Bangkok để thảo luận về dự án cùng các vấn đề khác.

Người phát ngôn chính phủ Thái Lan cho biết, các bên nhận thấy tiềm năng của dự án và cơ hội mà nó có thể tạo ra cho Thái Lan và khu vực nếu được triển khai.

Những người ủng hộ cho rằng “cầu đất liền” có thể phù hợp với Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc, thông qua việc kết nối với hệ thống đường sắt và cao tốc hiện có của Thái Lan.

Một số tuyến kết nối sang Lào, nơi tuyến đường sắt cao tốc do Trung Quốc xây dựng chạy qua miền bắc Lào để nối với miền nam Trung Quốc.

​

Để tránh phụ thuộc quá mức vào Trung Quốc, Thái Lan chào đón các nhà đầu tư quốc tế tham gia dự án, thu hút sự quan tâm từ Ấn Độ, Dubai, Nhật Bản, châu Âu và nhiều nơi khác, bao gồm các nhà phát triển cảng, hãng vận tải và doanh nghiệp bất động sản. Nguồn vốn dự kiến đến từ cả khu vực công và tư.

​

Theo kế hoạch, dự án sẽ bao gồm một tuyến cao tốc hiện đại, các kho bãi và cơ sở hậu cần, cùng hệ thống đường ống dầu khí và tuyến đường sắt tốc độ cao chạy song song.

Cảng phía tây tại Ranong trên biển Andaman sẽ được kết nối với cảng phía đông tại Chumphon trên vịnh Thái Lan.

Theo tuyến đường mới này, việc vận chuyển từ bờ này sang bờ kia có thể chỉ mất vài giờ, cộng thêm thời gian bốc dỡ hàng hóa.

Hiện nay, các tàu từ vịnh Ba Tư đến Đông Á phải đi vòng xuống Ấn Độ Dương và qua phần lớn Đông Nam Á trước qua eo biển Malacca (dài khoảng 800 km) và eo biển Singapore.

Các tuyến này nối liền Ấn Độ Dương và biển Andaman với Biển Đông và Thái Bình Dương. Hàng trăm tàu thuyền đi qua mỗi ngày, khiến khu vực thường xuyên quá tải.

Malaysia và Indonesia kiểm soát eo biển Malacca, trong khi Singapore kiểm soát eo biển Singapore.

Sau khi rời các eo biển, tàu từ vịnh Ba Tư phải đi vòng lên phía bắc qua Malaysia và Philippines để đến các cảng ở Trung Quốc và Đông Á.

Hơn 20% lượng dầu thế giới đi qua eo biển Malacca mỗi ngày. Theo Cơ quan Thông tin năng lượng Mỹ (EIA), tuyến này thậm chí còn vận chuyển nhiều dầu hơn eo biển Hormuz trong những năm gần đây và được coi là “điểm nghẽn quan trọng nhất tại châu Á – châu Đại Dương”.

Bangkok cũng quảng bá dự án như một cách biến Thái Lan thành trung tâm cung cấp nhiên liệu hàng hải và lọc hóa dầu, qua đó thu hút thêm đầu tư quốc tế.

Các ý kiến phản đối cho rằng thời gian bốc dỡ và vận chuyển qua đất liền có thể khiến chi phí không giảm đáng kể. Một số chính trị gia đối lập coi dự án là không khả thi về kinh tế.

Các nhà hoạt động môi trường cảnh báo nguy cơ thảm họa đối với hệ sinh thái biển, từ san hô, cá đến vi sinh vật ở biển Andaman và vịnh Thái Lan.

Điều này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngành thủy sản và du lịch - hai nguồn thu ngoại tệ lớn của Thái Lan. Ngoài ra, việc xây dựng hai cảng quy mô lớn sẽ đòi hỏi lấn biển, xây hồ chứa nước và tái định cư người dân.

Các cơ sở hiện có tại Ranong và Chumphon cũng cần được nâng cấp thành cảng nước sâu đủ sức tiếp nhận tàu lớn. Bangkok đã quảng bá dự án trong nhiều năm nhưng chưa đạt tiến triển đáng kể, cho đến khi xảy ra chiến tranh ở Iran và eo biển Hormuz bị phong tỏa.