Ngày 3/1, mưa lớn kết hợp triều cường được cho là mạnh nhất trong 20 năm đã gây ngập lụt nghiêm trọng tại nhiều khu vực phía Bắc bang California (Mỹ), khiến hoạt động giao thông trên nhiều tuyến đường bị gián đoạn và nhiều người mắc kẹt trong ô tô.
Một tuyến đường bị ngập lụt sau những trận mưa lớn tại Corcoran, California, Mỹ. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN
Theo Trung sĩ Michael Dobbins thuộc Văn phòng Cảnh sát trưởng hạt Marin, các tuyến đường dài khoảng 20 km từ khu vực Sausalito đến San Rafael đã bị ngập sâu sau khi mưa xối xả trút xuống đúng thời điểm xuất hiện “Thủy triều vua” dâng cao nhất trong hơn 2 thập kỷ. Lực lượng chức năng được triển khai khẩn cấp để giải cứu nhiều phương tiện mắc kẹt trong dòng nước dâng cao từ 1,1 - 1,2 mét.
Trước tình hình trên, chính quyền các cộng đồng phía Bắc thành phố San Francisco khuyến cáo người dân ở yên trong nhà cho đến khi nước rút. Trong khi đó, Cơ quan Thời tiết Quốc gia (NWS) Mỹ ban hành cảnh báo lũ lụt đến chiều 3/1 theo giờ địa phương và duy trì các khuyến cáo an toàn đến chiều 4/1 đối với khu vực San Francisco.
Tại hạt Santa Barbara, hoạt động giao thông trên nhiều tuyến đường cũng bị gián đoạn do ngập lụt. Một tuyến đường cao tốc huyết mạch gần thành phố Goleta đã bị chặn do nhiều vụ lở đất. Văn phòng Cảnh sát trưởng của hạt xác nhận 1 nam giới đã tử vong do nước cuốn trong cơn bão.
NWS dự báo những đợt mưa liên tiếp sẽ tiếp tục trút xuống bang California vào hai ngày đầu tuần tới.
Hiện tượng “Thủy triều vua” xảy ra khi Mặt Trời, Mặt Trăng và Trái Đất cùng nằm trên một đường thẳng, đồng thời Mặt Trăng tiến tới vị trí gần Trái Đất nhất. Điều này tạo ra lực hấp dẫn cực lớn, khiến mực nước biển dâng cao bất thường.
Hiện bệnh nhân tại Mỹ phải trả mức giá thuốc cao nhất thế giới, khoảng gấp 3 lần so với các quốc gia phát triển khác, song, năm 2026, các hãng dược vẫn dự kiến tăng giá hơn 350 loại thuốc với mức 4%.
Bất chấp việc chính quyền của Tổng thống Donald Trump đang gây sức ép giảm giá thuốc, các hãng dược phẩm dự kiến tăng giá đối với ít nhất 350 thương hiệu thuốc tây tại thị trường Mỹ, bao gồm các loại vaccine ngừa COVID-19 và virus hợp bào hô hấp (RSV), bệnh giời leo, cùng thuốc điều trị ung thư Ibrance.
Theo phóng viên TTXVN tại Washington, dữ liệu do công ty nghiên cứu y tế 3 Axis Advisors cung cấp cho thấy số lượng thuốc dự kiến tăng giá trong năm nay cao hơn so với năm ngoái (250 loại thuốc). Mức tăng giá trung bình năm nay vào khoảng 4%, tương đương với năm 2025. Mức tăng này chưa tính đến các khoản hoàn tiền cho người quản lý lợi ích hiệu thuốc hoặc các hình thức giảm giá khác.
Hiện nay, bệnh nhân tại Mỹ phải trả mức giá thuốc theo đơn cao nhất thế giới, thường gần gấp 3 lần so với các quốc gia phát triển khác. Tổng thống Trump nhiều lần gây sức ép buộc các hãng dược phẩm hạ giá thuốc xuống mức tương đương với những nước giàu có.
Chính quyền của Tổng thống Trump đạt được các thỏa thuận giá với 14 hãng dược phẩm đối với một số loại thuốc trong chương trình Medicaid dành cho người thu nhập thấp và người trả tiền mặt. Các hãng như Pfizer, Sanofi, Boehringer Ingelheim, Novartis và GSK nằm trong nhóm này, nhưng vẫn dự kiến tăng giá một số thuốc ngay từ đầu năm nay.
Bác sỹ Benjamin Rome, nhà nghiên cứu chính sách y tế tại bệnh viện Brigham and Women’s ở Boston, nhận định: “Những thỏa thuận này được công bố như thể mang tính chuyển đổi, nhưng thực tế chúng chỉ tác động rất hạn chế đến những nguyên nhân thực sự khiến giá thuốc tại Mỹ tăng cao.”
Theo ông, các công ty dường như đang tối đa hóa giá thuốc, trong khi âm thầm đàm phán giảm giá với các hãng bảo hiểm y tế và bảo hiểm thuốc, rồi lại đưa ra một mức giá khác cho người tiêu dùng trả tiền mặt trực tiếp.
Pfizer là hãng dược phẩm công bố nhiều đợt tăng giá nhất, với khoảng 80 loại thuốc, bao gồm thuốc ung thư Ibrance, thuốc trị đau nửa đầu Nurtec, thuốc Paxlovid điều trị COVID-19, cùng một số thuốc dùng trong bệnh viện như morphine và hydromorphone.
Phần lớn các đợt tăng giá của Pfizer dưới 10%, ngoại trừ việc tăng 15% đối với vaccine Comirnaty ngừa COVID-19. Một số thuốc dùng trong bệnh viện có giá tương đối thấp, thậm chí ghi nhận mức tăng hơn 4 lần.
Pfizer cho biết họ điều chỉnh giá trung bình của các loại thuốc và vaccine đổi mới cho năm 2026 thấp hơn mức lạm phát chung. Thông cáo của Pfizer chỉ rõ: “Mức tăng khiêm tốn này là cần thiết để hỗ trợ khoản đầu tư nhằm tiếp tục nghiên cứu, phát triển thuốc mới, đồng thời bù đắp phí gia tăng trong toàn bộ hoạt động kinh doanh.”
Hãng dược GSK của châu Âu dự kiến tăng giá khoảng 20 loại thuốc và vaccine, với mức từ 2-8,9%. đồng thời cam kết giữ giá ở mức hợp lý và các đợt tăng giá là cần thiết để hỗ trợ đổi mới khoa học.
Dự kiến sẽ còn nhiều đợt tăng và giảm giá khác được công bố vào đầu tháng 1, thời gian cao điểm hằng năm để các hãng dược phẩm điều chỉnh giá.
Trước đây, các đợt tăng giá thuốc mạnh tại Mỹ từng phổ biến hơn nhiều. Tuy nhiên, các hãng dược giảm tốc độ tăng giá trước các chỉ trích của giới lập pháp và do chính sách mới của chính phủ, như xử phạt các công ty nếu giá thuốc trong chương trình Medicare tăng nhanh hơn lạm phát.
Ngoài ra, các hãng dược phẩm cũng dự kiến giảm giá khoảng 9 loại thuốc. Trong số này có Jardiance, thuốc điều trị tiểu đường của Boehringer Ingelheim, với mức giảm hơn 40%, cùng 3 liệu pháp liên quan.
Jardiance nằm trong danh mục 10 loại thuốc mà Chính phủ Mỹ đàm phán giá thấp hơn cho chương trình Medicare dành cho người từ 65 tuổi trở lên trong năm 2026. Theo thỏa thuận này, Boehringer và Lilly giảm giá Jardiance tới hơn 60%./.
Quân đội Mỹ đã từng phát triển một loại đầu đạn hạt nhân cỡ nhỏ mang tên Davy Crockett, nhưng vũ khí này rốt cuộc lại chưa bao giờ được dùng trong thực chiến.
Theo trang Army History, vào thời kỳ Chiến tranh Lạnh, trong khi hải quân và không quân Mỹ tập trung vào việc duy trì kho vũ khí hạt nhân chiến lược như máy bay ném bom và tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm, lục quân Mỹ lại tập trung phát triển một loại vũ khí hạt nhân cỡ nhỏ có thể vận hành trên tiền tuyến.
Nhờ sự phát triển của công nghệ trong những năm 1950, kích thước của các đầu đạn hạt nhân đã được thu nhỏ đáng kể. Tại thời điểm này, lục quân Mỹ đặt mục tiêu tạo ra một hệ thống vũ khí mới, mang đầu đạn hạt nhân đơn giản, có đương lượng nổ dưới 1 kiloton và tầm bắn từ 500 - 3.600m.
Vũ khí hạt nhân cỡ nhỏ Davy Crockett của Mỹ. Ảnh: armyhistory
Cuối năm 1957, Ủy ban Năng lượng nguyên tử Mỹ (AEC) thông báo đã phát triển thành công một đầu đạn phân hạch nhẹ, đương lượng nổ thấp, phù hợp cho tác chiến tiền tuyến. Lục quân Mỹ sau đó sử dụng công nghệ này cho một dự án được gọi là BGADS. Tới tháng 8/1958, chương trình BGADS chính thức được đặt tên là Davy Crockett và nguyên mẫu đầu tiên được giới thiệu vào tháng 11 cùng năm. Sau nhiều năm thử nghiệm, hệ thống M28/M29 Davy Crockett chính thức được biên chế vào tháng 5/1961.
Davy Crockett có hai biến thể là M28 hạng nhẹ, cỡ 120mm, tầm bắn khoảng 2km và M29 hạng nặng, cỡ 155mm, tầm bắn tối đa 4km. Cả hai phiên bản đều sử dụng đầu đạn W54, vũ khí hạt nhân nhỏ nhất từng được Mỹ triển khai, nặng 23kg, đương lượng nổ 0,01 - 0,02 kiloton.
Vũ khí hạt nhân cỡ nhỏ Davy Crockett của Mỹ. Ảnh: armyhistory
Nhờ kích thước nhỏ, Davy Crockett có thể được triển khai bằng kíp chiến đấu 3 người hoặc trang bị trên xe jeep quân sự. Dù là loại hạt nhân có năng lượng thấp nhưng Davy Crockett vẫn tạo ra một vụ nổ tương tự các vũ khí phi hạt nhân có sức công phá lớn. Hơn nữa, vụ nổ không chỉ gây ra tổn thất cho mục tiêu, mà phóng xạ tỏa ra sau đó sẽ giết chết mọi sinh vật trong bán kính 400m.
Trớ trêu thay, sức mạnh của Davy Crockett lại trở thành nhược điểm lớn nhất của vũ khí này khi nó cực kỳ không an toàn với người điều khiển. Trong điều kiện không có gió, vùng phơi nhiễm phóng xạ ngay sau vụ nổ là bán kính 457m. Tuy nhiên, gió có thể dễ dàng thổi những phóng xạ nguy hiểm này tới hướng của chính người bắn.
Trong quá trình phát triển, chỉ có 2 đầu đạn hạt nhân Davy Crockett được kích nổ thật vào tháng 7/1962 tại bãi thử Nevada, trong các thử nghiệm Little Feller I và II. Từ năm 1967, hệ thống này bắt đầu bị rút khỏi châu Âu và chính thức loại biên vào năm 1971, dù chưa từng một lần được dùng trong thực chiến. Hiện nay chỉ còn một số ít tổ hợp Davy Crockett được trưng bày tại các bảo tàng quân sự ở Mỹ.
Ngày 2/1, giới chức địa phương bang Arizona thông báo 4 người đã thiệt mạng trong vụ rơi trực thăng xảy ra trưa cùng ngày tại khu vực miền núi của bang này.
Văn phòng Cảnh sát trưởng hạt Pinal cho biết vụ tai nạn xảy ra vào khoảng 11h tại khu vực gần hẻm núi Telegraph, cách thành phố Phoenix khoảng 103 km về phía Đông. Toàn bộ 4 người trên trực thăng đã thiệt mạng, gồm phi công 59 tuổi và 3 nữ hành khách từ 21-22 tuổi. Văn phòng cảnh sát cũng đã bày tỏ chia buồn sâu sắc tới gia đình các nạn nhân xấu số.
Theo nhà chức trách, trực thăng đã cất cánh từ một sân bay ở thị trấn Queen Creek gần đó. Sau vụ việc, các chuyến bay bay qua khu vực đã tạm thời bị hạn chế vì lý do an toàn.
Cơ quan Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) Mỹ và Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ (NTSB) đang tiến hành điều tra nguyên nhân vụ tai nạn.
Sau kế hoạch thành lập đảng chính trị mới, tỷ phú giàu nhất thế giới Elon Musk dường như đang quay trở lại sát cánh cùng đảng Cộng hòa trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ năm 2026
Một năm sau màn rạn nứt ồn ào với Tổng thống Donald Trump, Musk từng công khai chỉ trích đảng Cộng hòa là một thế lực “tham nhũng”, đang “đẩy nước Mỹ tới bờ phá sản”. Tuy nhiên, sau nhiều tháng gần như đứng ngoài dòng chảy chính trị, tỷ phú công nghệ cá tính này nay phát tín hiệu sẽ tiếp tục rót tiền khổng lồ nhằm hậu thuẫn các ứng viên GOP, Independent cho biết.
Tỷ phú Elon Musk từng chi gần 300 tỷ USD để tài trợ ông Trump và các ứng viên Cộng hòa trong chiến dịch bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2024. Ảnh: Reuters.
“Nước Mỹ sẽ tiêu tan nếu phe cánh tả cực đoan chiến thắng. Họ sẽ mở toang cánh cửa cho nhập cư trái phép và gian lận. Khi đó, nước Mỹ sẽ không còn là nước Mỹ nữa”, Musk viết trên mạng xã hội X.
Bài đăng của Musk dẫn lại và dường như xác nhận một tuyên bố của một nhân vật có ảnh hưởng trong giới bảo thủ, người cho rằng Musk đang “tất tay” tài trợ cho đảng Cộng hòa trong năm nay.
Động thái này cũng phù hợp với các thông tin hồi tháng 12. Theo đó, Musk đã bắt đầu viết những “tấm séc lớn” cho các nghị sĩ Cộng hòa sau một bữa tối hòa giải với Phó Tổng thống J.D. Vance.
Diễn biến mới cho thấy sự đảo chiều đáng kể so với cam kết hồi tháng 7 năm ngoái, khi Musk tuyên bố sẽ dốc hàng tỷ USD để xây dựng “America Party” - một lực lượng chính trị mới nhằm phá vỡ cái mà ông gọi là sự đồng thuận lưỡng đảng trong việc vay nợ và chi tiêu công.
“Trong chuyện làm đất nước phá sản vì lãng phí và tham nhũng, chúng ta đang sống trong một hệ thống một đảng, chứ không phải nền dân chủ”, Musk từng phát biểu. “Hôm nay, Đảng nước Mỹ ra đời để trao lại tự do cho các bạn”.
Tuy nhiên, kế hoạch này nhanh chóng đi vào bế tắc khi Musk - người nổi tiếng với những lời hứa táo bạo nhưng thường trễ hẹn - phải đối mặt với những thách thức thực tế, phức tạp và ít hào nhoáng trong việc xây dựng một đảng phái chính trị từ con số không.
Đến tháng 8, Wall Street Journal đưa tin Phó Tổng thống Vance đã thuyết phục Musk từ bỏ ý tưởng lập đảng thứ ba, khiến ông hủy bỏ cuộc gọi dự kiến với các chiến lược gia chính trị.
Trong khi đó, Washington Post cho biết Vance đã âm thầm tiến hành các nỗ lực hậu trường suốt nhiều tháng nhằm hàn gắn mối quan hệ giữa Trump và Musk, dù sự “đình chiến” này được cho là vẫn rất mong manh.
Hiện sở hữu khối tài sản ước tính khoảng 726 tỷ USD, Musk từng chi hơn 290 triệu USD để hỗ trợ chiến dịch của ông Trump và các ứng viên Cộng hòa khác trong chiến dịch bầu cử năm 2024.
Tuy vậy, mối quan hệ giữa hai nhân vật quyền lực này đã đổ vỡ nghiêm trọng vào tháng 6 năm ngoái, sau khi Musk cáo buộc ông Trump che giấu mối liên hệ với Jeffrey Epstein, còn ông Trump đáp trả bằng lời đe dọa hủy toàn bộ các hợp đồng chính phủ dành cho các công ty của Musk.
Đến tháng 9, cả hai bất ngờ trò chuyện và bắt tay nhau tại một lễ tưởng niệm lớn dành cho Charlie Kirk, dù ông Trump nhanh chóng giảm nhẹ ý nghĩa của khoảnh khắc này.
Hai tháng sau đó, ông Trump tiếp tục bị bắt gặp thân thiện vỗ vai Musk trong một bữa tiệc tối vinh danh Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman.
CHÚC MỪNG NĂM MỚI 2026: Hãy chờ đón MỘT NĂM LỊCH SỬ KHÁC dưới sự lãnh đạo của vị Tổng thống vĩ đại của nước Mỹ, Donald Trump!
Năm 2025 là một năm lịch sử đối với Hoa Kỳ.
Tổng thống Trump đã đưa đất nước thoát khỏi bờ vực sụp đổ sau bốn năm dài dưới chế độ Biden-Obama-Soros.
Kể từ Nội chiến, chúng ta chưa từng chứng kiến một vị tổng thống nào có đủ bản lĩnh và kiến thức để lãnh đạo nước Mỹ vượt qua những mối đe dọa hiện tại từ bên trong và bên ngoài biên giới.
Danh sách thành tựu của Tổng thống Trump thật đồ sộ! Và ông ấy đã phải chiến đấu chống lại những kẻ phản bội đảng Cộng hòa, các thẩm phán cực đoan vi phạm pháp luật, giới truyền thông giả mạo và các thành viên đảng Dân chủ độc hại trên con đường đó.
Dưới đây là danh sách những thành tựu nổi bật của Tổng thống Trump trong năm 2025, theo Grok :
Những thành tựu nổi bật trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump năm 2025. Nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump bắt đầu vào ngày 20 tháng 1 năm 2025 và được đánh dấu bằng việc sử dụng mạnh mẽ quyền hành pháp, với hơn 225 sắc lệnh hành pháp được ký kết vào cuối tháng 12 - con số cao nhất trong lịch sử hiện đại trong một năm. Chính quyền đã thực hiện khoảng một nửa các đề xuất từ Dự án 2025 , một kế hoạch chính sách bảo thủ, bất chấp việc chiến dịch tranh cử của Trump đã cố gắng tách mình khỏi nó. Các chủ đề chính bao gồm thực thi luật nhập cư, bãi bỏ quy định, thuế quan và thương mại, thu hẹp quy mô chính phủ và các chính sách văn hóa/xã hội. An ninh Biên giới và Nhập cư
Đã đạt được mục tiêu gần như bằng không về số vụ vượt biên trái phép, với số vụ bắt giữ trên toàn quốc giảm 92% so với mức đỉnh điểm thời Biden và bảy tháng liên tiếp chỉ thả người nhập cư ở mức tối thiểu.
Đã ký Đạo luật Laken Riley và khôi phục các chính sách nhập cư trước đó, cho phép trục xuất hàng loạt và các cuộc truy quét.
Mở rộng các cơ sở như Guantanamo để phục vụ các hoạt động giam giữ người di cư và đặt giới hạn tiếp nhận người tị nạn ở mức thấp kỷ lục là 7.500 người.
Các nguồn tin khác nhau đều ghi nhận sự giảm mạnh về số lượng người nhập cư bất hợp pháp, mặc dù một số vụ trục xuất gặp phải những thách thức pháp lý và sai sót (ví dụ: những trường hợp sai trái được nêu bật trong các báo cáo).
Kinh tế và Thương mại
Áp đặt thuế quan diện rộng, bắt đầu với mức thuế toàn cầu 10% vào "Ngày Giải phóng" (tháng 4 năm 2025), dự kiến thu về hơn 200 tỷ đô la doanh thu vào cuối năm.
Đã đạt được các thỏa thuận thương mại với các quốc gia bao gồm Anh, Trung Quốc, Indonesia và các nước khác; tạo điều kiện thuận lợi cho việc giải quyết các xung đột quốc tế một phần thông qua áp lực kinh tế.
Những thành tựu kinh tế được ghi nhận: Tăng thêm khoảng 671.000 việc làm trong sáu tháng đầu năm, lạm phát lõi ở mức 2,1%, giá cả hàng tạp hóa giảm đáng kể (ví dụ: trứng giảm 53-62%), và cam kết đầu tư trong nước lên đến 7,6 nghìn tỷ đô la.
Đã thông qua một dự luật điều chỉnh quan trọng ("Dự luật Lớn Tuyệt vời" hoặc gói thuế/chi tiêu tương tự) gia hạn việc cắt giảm thuế năm 2017 và đạt được các mục tiêu tài chính khác, mặc dù sự ủng hộ của công chúng khá trái chiều.
Cải cách chính phủ và bãi bỏ quy định
Thành lập Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE) , do Elon Musk lãnh đạo trong một thời gian ngắn, dẫn đến việc cắt giảm mạnh lực lượng lao động liên bang (hàng trăm nghìn người bị sa thải) và quay trở lại làm việc trực tiếp.
Các nỗ lực bãi bỏ quy định được cho là sẽ giúp người Mỹ tiết kiệm hơn 180 tỷ đô la, với những sự nới lỏng đáng kể trong các quy định về môi trường, năng lượng và ô tô.
Cắt giảm kinh phí cho các chương trình bị coi là lãng phí, bao gồm việc ngừng tài trợ cho NPR/PBS và một số tổ chức viện trợ nước ngoài/phi chính phủ; làm suy yếu hoặc tái cấu trúc các cơ quan như Bộ Giáo dục và USAID.
Chính sách xã hội và văn hóa
Chấm dứt các chương trình đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI) trong toàn bộ chính phủ và quân đội; cấm các thủ tục y tế chuyển giới trong quân đội và cấm nam giới tham gia các môn thể thao dành cho nữ.
Áp dụng chính sách giá ưu đãi tối huệ quốc cho thuốc kê đơn, đạt được thỏa thuận với các công ty dược phẩm để giảm chi phí (ví dụ: insulin với giá 35 đô la/tháng thông qua các chương trình mới).
Những cá nhân được ân xá có liên quan đến các sự kiện ngày 6 tháng 1 năm 2021 và những người biểu tình phản đối phá thai.
Chính sách đối ngoại và các hành động khác
Rút khỏi Hiệp định Khí hậu Paris một lần nữa và tạm dừng một số khoản tài trợ cho năng lượng xanh.
Đã làm trung gian hòa giải các cuộc xung đột (tuyên bố "đã chấm dứt tám cuộc chiến trong tám tháng").
Chính sách không gian tiên tiến với mệnh lệnh nhằm đảm bảo ưu thế của Mỹ trong thám hiểm và phòng thủ không gian.
Nhiều hành động đã phải đối mặt với những thách thức pháp lý, sự biến động của thị trường (ví dụ: sự sụp đổ ban đầu do thuế quan gây ra), và những lời chỉ trích về việc vượt quá thẩm quyền hoặc ảnh hưởng đến người lao động và các chương trình liên bang. Những người ủng hộ nhấn mạnh việc thực hiện nhanh chóng các lời hứa trong chiến dịch tranh cử và sự ổn định kinh tế, trong khi những người chỉ trích lại chỉ ra những gián đoạn, sự cản trở của tòa án và việc thực hiện các yếu tố gây tranh cãi của Dự án 2025 ảnh hưởng đến quyền sinh sản, chính sách LGBTQ+ và tính độc lập của các cơ quan. Nhìn chung, năm 2025 chứng kiến những thay đổi chính sách mang tính đột phá, được chứng thực bởi các hồ sơ chính thức và các báo cáo rộng rãi.
Ngoài danh sách này, Tổng thống Trump đã mang lại hòa bình cho 8 khu vực trên thế giới, nơi ông đích thân giúp dàn xếp hòa bình.
Tổng thống Trump đã giải cứu hàng chục nghìn trẻ em bị buôn bán vào Mỹ trong thời kỳ chính quyền Biden.
Quan trọng hơn hết, Tổng thống Trump đã mang lại niềm tự hào cho nước Mỹ.
Nước Mỹ đã trở lại!
Năm 2026 hứa hẹn sẽ còn tốt hơn nữa.
Cầu Chúa che chở cho tổng thống và đội ngũ lãnh đạo của ông.
Thị trưởng thành phố New York, ông Zohran Mamdani, đã tuyên thệ nhậm chức tại một nhà ga tàu điện ngầm bỏ hoang, đặt tay lên kinh Koran khi trở thành nhà lãnh đạo Hồi giáo đầu tiên của thành phố lớn nhất nước Mỹ.
Zohran Mamdani tuyên thệ nhậm chức thị trưởng thành phố New York (Ảnh chụp màn hình: AP)
Nhà xã hội chủ nghĩa dân chủ Zohran Mamdani đã tuyên thệ nhậm chức thị trưởng thứ 112 của thành phố New York ngay sau nửa đêm tại một nhà ga tàu điện ngầm bỏ hoang bên dưới Tòa thị chính.
Mamdani, sinh ra ở Uganda và là thành viên của đảng Xã hội Dân chủ Hoa Kỳ, đã đặt tay lên kinh Koran trong lúc tuyên thệ nhậm chức, do chính bà Letitia James, nữ luật sư trưởng cực đoan của bang New York, chủ trì.
Điều này đánh dấu ông trở thành thị trưởng Hồi giáo đầu tiên của thành phố lớn nhất nước Mỹ, một động thái đã gây ra sự phẫn nộ trong giới yêu nước, những người coi đó là một bước nữa trong chương trình nghị sự của phe cánh tả nhằm biến nước Mỹ thành một thứ không thể nhận ra.
Sau buổi lễ bí mật, một lễ nhậm chức công khai với sự tham dự của Thượng nghị sĩ theo chủ nghĩa xã hội khác, Bernie Sanders, dự kiến sẽ diễn ra vào cuối ngày hôm nay trên bậc thềm Tòa thị chính.
Zohran Mamdani becomes the mayor of New York City after taking the oath of office at an historic, decommissioned subway station in Manhattan. Mamdani was sworn in as the first Muslim leader of America’s biggest city, placing his hand on a Quran as he took his oath. pic.twitter.com/D6qyebCa6L
Thị trưởng mới nhậm chức Zohran Mamdani đã khởi xướng chương trình nghị sự “Kỷ nguyên mới” cho thành phố New York, tập trung vào một “dự án xã hội chủ nghĩa” nhằm phân phối lại của cải và “giảm chi phí sinh hoạt”.
Sau lễ nhậm chức lịch sử tại một nhà ga tàu điện ngầm bỏ hoang, "giấc mơ xã hội chủ nghĩa" của Mamdani tập trung vào các mục tiêu chính sau:
Chăm sóc trẻ em miễn phí toàn diện: Ưu tiên hàng đầu của ông là cung cấp dịch vụ chăm sóc trẻ em miễn phí cho tất cả trẻ em từ 6 tuần đến 5 tuổi, ước tính chi phí khoảng 6 tỷ đô la mỗi năm.
Đóng băng tiền thuê nhà: Cam kết đóng băng tiền thuê nhà cho khoảng 1 triệu hộ gia đình được hưởng chính sách ổn định tiền thuê nhà tại thành phố.
Xe buýt "nhanh và miễn phí": Kế hoạch xóa bỏ phí xe buýt trên tất cả các tuyến xe buýt thành phố đồng thời xây dựng làn đường ưu tiên để tăng tốc độ phục vụ.
Cửa hàng tạp hóa do thành phố sở hữu: Một chương trình thí điểm gồm năm siêu thị do thành phố quản lý (mỗi quận một siêu thị) sẽ bán thực phẩm với giá bán buôn, nhằm phục vụ các khu vực thiếu thực phẩm.
Mức lương tối thiểu 30 đô la: Cam kết nâng mức lương tối thiểu của thành phố lên 30 đô la một giờ vào năm 2030.
Mở rộng nhà ở xã hội: Kế hoạch 10 năm, 100 tỷ đô la để xây dựng 200.000 căn hộ giá rẻ vĩnh viễn, do công đoàn xây dựng và ổn định giá thuê.
Thuế lũy tiến: Nguồn tài trợ cho các chương trình này dựa trên việc đánh thuế 1% người giàu nhất New York (mức thuế cố định 2% đối với những người có thu nhập trên 1 triệu đô la) và nâng thuế suất doanh nghiệp lên 11,5%.
Dân chủ hóa chính quyền: Ý định thành lập các "hội đồng nhân dân" khu phố để trao quyền cho cư dân thuộc tầng lớp lao động tham gia vào quá trình ra quyết định của thành phố.
“Bảo vệ thành phố New York khỏi tác động của Trump”: Cam kết bảo vệ cộng đồng người nhập cư khỏi các cuộc truy quét trục xuất của liên bang và duy trì thành phố New York như một thành phố trú ẩn an toàn.
Sở An toàn Cộng đồng: Một cơ quan mới được thành lập nhằm kết hợp hoạt động cảnh sát truyền thống với các dịch vụ sức khỏe tâm thần và hỗ trợ người vô gia cư.
Ông Mamdani dự định tài trợ cho những sáng kiến trị giá hàng tỷ đô la này thông qua việc tăng thuế đáng kể đối với người giàu và các tập đoàn:
Tăng thuế suất thuế doanh nghiệp từ 9% lên 11,5% .
Áp dụng mức thuế suất cố định 2% đối với cư dân thành phố có thu nhập trên 1 triệu đô la mỗi năm.
Chấm dứt các ưu đãi thuế cho các dự án bất động sản hạng sang để chuyển hướng nguồn vốn sang các tổ chức phi lợi nhuận và quỹ đất cộng đồng.
Các luật sư của Brian Cole, nghi phạm vụ đánh bom bằng ống dẫn khí ở Washington DC, viện dẫn chứng tự kỷ để xin phóng thích có điều kiện.
Brian Cole, nghi phạm đánh bom tự chế ở Washington DC, người bị cáo buộc đặt bom tự chế bên ngoài các tòa nhà của Ủy ban Quốc gia Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa vào tháng 1 năm 2021, đã trở lại tòa án ở Washington DC vào thứ Ba.
Trong phiên tòa, luật sư của Brian Cole đã lập luận trước Thẩm phán Matthew Sharbaugh của Tòa án sơ thẩm Hoa Kỳ về việc tạm thời trả tự do cho Cole, viện dẫn chẩn đoán tự kỷ trước đó của anh ta.
Tuy nhiên, Thẩm phán Sharbaugh đã không đưa ra quyết định ngay lập tức về việc phóng thích Cole mà thay vào đó tuyên bố rằng ông sẽ quyết định về việc phóng thích có điều kiện vào một ngày sau đó.
Hôm thứ Hai, Cole bị bồi thẩm đoàn Tòa án cấp cao DC truy tố hai tội danh liên bang, trong đó có một tội danh liên quan đến khủng bố.
New court documents from DC pipe bomb suspect Brian Cole’s defense attorneys argue he needs to be released from jail pending a trial because he poses no threat to the community —citing he’s diagnosed with autism and OCD and has zero criminal history. @wusa9pic.twitter.com/vnxmyR0cmb
Người đàn ông ở Virginia bị cáo buộc đặt bom ống tại thủ đô Washington vào ngày 5 tháng 1 năm 2021 đang yêu cầu được trả tự do có điều kiện khỏi nhà tù, luật sư của ông viện dẫn chẩn đoán tự kỷ của ông.
Các công tố viên liên bang cáo buộc Brian Cole, 30 tuổi, là người đã đặt các thiết bị nổ tại trụ sở quốc gia của đảng Cộng hòa và đảng Dân chủ vào đêm trước khi những kẻ bạo loạn tràn vào Điện Capitol. Anh ta đã bị giam giữ kể từ khi bị bắt vào ngày 4 tháng 12, khi bị buộc tội vận chuyển thiết bị nổ và âm mưu phá hoại bằng vật liệu nổ.
Cole vẫn chưa đưa ra lời bào chữa.
Thẩm phán Tòa án sơ thẩm Hoa Kỳ Matthew Sharbaugh đã từ chối đưa ra phán quyết về việc liệu Cole có được thả hay không vào thứ Ba, nói với cả hai bên rằng có “những lập luận quan trọng đang được xem xét”. Cả Cole và một số thành viên gia đình anh tại phiên điều trần đều không phản ứng trước thông báo của Sharbaugh.
Hôm thứ Hai, bà Jeanine Pirro, Chưởng lý Hoa Kỳ khu vực Columbia, đã viết trên X rằng văn phòng của bà đã nộp các tài liệu lên tòa án tiết lộ Cole đã thú nhận việc chế tạo bom và cài đặt bộ hẹn giờ để kích nổ chúng.
My office has filed court documents that Brian Cole, Jr., accused of placing pipe bombs outside the RNC and DNC has admitted that he was responsible for the devices and gave a detailed confession to the charged offenses, telling law enforcement he was frustrated with both…
FBI đã xác định Brian Cole là nghi phạm đánh bom ống mà không sử dụng bất kỳ bằng chứng mới nào, mà thay vào đó sử dụng bằng chứng do FBI dưới thời Biden thu thập được.
Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh tạm dừng mọi khoản thanh toán hỗ trợ chăm sóc trẻ em cho bang Minnesota khi đang điều tra các cáo buộc gian lận trên diện rộng.
Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh hôm thứ Ba thông báo sẽ tạm dừng tất cả các khoản thanh toán hỗ trợ chăm sóc trẻ em cho bang Minnesota trong bối cảnh có cáo buộc gian lận trên diện rộng.
Những kẻ lừa đảo trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và trông trẻ người Somalia có thể đã biển thủ hơn 9 tỷ đô la tiền thuế của người dân ở Minnesota.
“Chúng tôi đã ngừng cấp tiền rồi,” Thứ trưởng Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Jim O'Neill cho biết.
Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh (HHS) đã thực hiện ba biện pháp chống lại nạn gian lận tràn lan ở Minnesota: Tất cả các khoản thanh toán trên toàn quốc sẽ yêu cầu phải có bằng chứng xác thực và hình ảnh trước khi tiền được gửi đến tiểu bang.
Tất cả các cá nhân xuất hiện trong video của Nick Shirley đã được xác định danh tính và yêu cầu kiểm toán đã được đưa ra.
Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh (HHS) cũng đã thiết lập một đường dây nóng để báo cáo các vụ gian lận.
Toàn văn tuyên bố của Jim O'Neill:
Chúng tôi đã tạm dừng tất cả các khoản thanh toán trợ cấp chăm sóc trẻ em cho tiểu bang Minnesota.
Chắc hẳn bạn đã đọc về những cáo buộc nghiêm trọng cho rằng tiểu bang Minnesota đã chuyển hàng triệu đô la tiền thuế của người dân vào các cơ sở giữ trẻ lừa đảo trên khắp Minnesota trong thập kỷ qua.
Hôm nay, chúng tôi đã thực hiện ba hành động chống lại hành vi gian lận trắng trợn đang hoành hành ở Minnesota và trên khắp cả nước:
1. Tôi đã kích hoạt hệ thống "bảo vệ chi tiêu" cho tất cả các khoản thanh toán ACF. Bắt đầu từ hôm nay, tất cả các khoản thanh toán ACF trên khắp nước Mỹ sẽ yêu cầu phải có lý do chính đáng và biên lai hoặc bằng chứng hình ảnh trước khi chúng tôi chuyển tiền cho tiểu bang.
2. Alex Adams và tôi đã xác định được những cá nhân trong bài viết xuất sắc của @nickshirleyy. Tôi đã yêu cầu @GovTimWalz tiến hành một cuộc kiểm toán toàn diện đối với các trung tâm này. Điều này bao gồm hồ sơ điểm danh, giấy phép, khiếu nại, điều tra và thanh tra.
3. Chúng tôi đã thiết lập đường dây nóng và địa chỉ email chuyên dụng để báo cáo gian lận tại https://childcare.gov. Cho dù bạn là phụ huynh, nhà cung cấp dịch vụ hay thành viên của cộng đồng, chúng tôi đều muốn lắng nghe ý kiến của bạn.
Chúng tôi đã ngừng cấp tiền và đang tìm ra thủ phạm.
We have frozen all child care payments to the state of Minnesota.
You have probably read the serious allegations that the state of Minnesota has funneled millions of taxpayer dollars to fraudulent daycares across Minnesota over the past decade.
Thông báo của HHS được đưa ra sau khi các đặc vụ liên bang thuộc Bộ An ninh Nội địa đã trực tiếp đến từng nhà ở Minneapolis để điều tra các địa điểm bị nghi ngờ là nơi lừa đảo của người Somalia, sau khi video lan truyền rộng rãi của nhà báo Nick Shirley vạch trần nạn lừa đảo tràn lan trong cộng đồng người Somalia.
Hôm thứ Hai, các đặc vụ liên bang đã ập vào các cơ sở kinh doanh của người Somalia ở Minneapolis.
"Cục Điều tra An ninh Nội địa @ICEGov hiện đang có mặt tại Minneapolis để tiến hành một cuộc điều tra quy mô lớn về gian lận trong lĩnh vực chăm sóc trẻ em và các loại gian lận khác," Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem cho biết.
Chính quyền Trump kiện bang Virginia vì cho phép người nhập cư bất hợp pháp được hưởng học phí ưu đãi trong bang trong khi người đóng thuế Mỹ phải gánh chịu chi phí.
Chính quyền Trump đã khởi kiện một vụ án liên bang quy mô lớn chống lại tiểu bang Virginia, cáo buộc các nhà lãnh đạo tiểu bang công khai vi phạm luật nhập cư liên bang bằng cách giảm học phí đại học cho người nhập cư bất hợp pháp trong khi buộc công dân Mỹ từ các tiểu bang khác phải trả mức học phí cao hơn đáng kể.
Trong đơn kiện dân sự đệ trình lên Tòa án Quận Hoa Kỳ khu vực phía Đông Virginia, Bộ Tư pháp lập luận rằng chương trình học phí của Virginia vi phạm trắng trợn luật liên bang và phải bị chấm dứt vĩnh viễn.
Vụ kiện này yêu cầu phán quyết tuyên bố và lệnh cấm để ngăn chặn việc thi hành các đạo luật của Virginia quy định người nhập cư bất hợp pháp được coi là "cư dân" của tiểu bang cho mục đích học phí và hỗ trợ tài chính.
Trọng tâm của vụ kiện là một đạo luật được thông qua năm 2021 và có hiệu lực từ năm 2022, cho phép sinh viên nhập cư bất hợp pháp đáp ứng các tiêu chí cụ thể về cư trú và tốt nghiệp trung học ở Virginia được đóng học phí như sinh viên nội trú bất kể tình trạng nhập cư của họ. Họ cũng có thể đủ điều kiện nhận hỗ trợ tài chính từ tiểu bang.
Trong khi đó, công dân Mỹ đến từ các tiểu bang lân cận—hoặc thậm chí cả các gia đình quân nhân đóng quân tạm thời ở nơi khác—lại phải trả mức học phí dành cho sinh viên ngoài tiểu bang, cao hơn hàng chục nghìn đô la.
Đơn kiện của Bộ Tư pháp nêu rõ rằng chính sách của Virginia ưu đãi người nhập cư bất hợp pháp hơn công dân Mỹ, gọi hành vi này là "hoàn toàn bị cấm và bị luật liên bang bác bỏ".
"Trái ngược hoàn toàn với luật liên bang, luật Virginia cho phép người nước ngoài không cư trú hợp pháp tại Hoa Kỳ được hưởng mức phí ưu đãi dành cho cư dân tiểu bang và trợ cấp tài chính do tiểu bang quản lý dựa trên nơi cư trú trong tiểu bang, nhưng lại không cho phép công dân Hoa Kỳ được hưởng các quyền lợi đó bất kể họ có phải là cư dân Virginia hay không," đơn kiện nêu rõ.
“Kể từ năm 2022, luật pháp Virginia cho phép người nước ngoài bất hợp pháp thiết lập nơi cư trú tại Virginia được hưởng mức học phí ưu đãi dành cho cư dân trong tiểu bang, trong khi từ chối quyền lợi tương tự đối với công dân Hoa Kỳ không phải là cư dân của Virginia.”
Vụ kiện này cho thấy rõ mức độ nghiêm trọng của sự phân biệt đối xử. Ví dụ, tại Đại học Virginia, sinh viên đại học nội trú phải trả khoảng 23.900 đô la học phí mỗi năm, trong khi công dân Mỹ ngoại trú phải trả gần 63.000 đô la mỗi năm.
Theo quy định của Virginia, người nhập cư bất hợp pháp có thể được hưởng mức thuế thấp hơn, trong khi công dân Mỹ đến từ tiểu bang khác thì không.
Vụ kiện viện dẫn các sắc lệnh hành pháp của Tổng thống Trump nhằm chấm dứt việc trợ cấp từ tiền thuế của người dân cho người nhập cư bất hợp pháp và đảm bảo đối xử bình đẳng với người Mỹ trước pháp luật. Các chỉ thị này yêu cầu các cơ quan liên bang thách thức các luật tiểu bang ưu tiên người nhập cư bất hợp pháp hơn công dân Mỹ—đặc biệt là trong giáo dục đại học.
Chính quyền lập luận rằng chính sách của Virginia không chỉ vi phạm luật nhập cư mà còn làm suy yếu chủ quyền quốc gia và khuyến khích nhập cư bất hợp pháp bằng cách cung cấp các phúc lợi công cộng có giá trị mà Quốc hội đã rõ ràng muốn giữ lại.
Đêm thứ Bảy ở Cúcuta (Colombia) bỗng khác thường. Trên những con phố sát biên giới, đám đông tụ lại, bật nhạc, nhảy múa, hô vang những câu khẩu hiệu về “đức hạnh” và một “Venezuela tự do”. Tin lan nhanh như gió: Tổng thống Nicolás Maduro bị Hoa Kỳ bắt giữ trong một chiến dịch quân sự, và với một bộ phận người Venezuela tha hương, đó là khoảnh khắc họ chờ đợi đã quá lâu.
Một chàng bồi bàn 23 tuổi, quê bang Táchira, sống ở Colombia bảy năm, nói cảm giác ấy “không thể diễn tả” – như chỉ qua một đêm, hạnh phúc ập đến khi “bóng tối chuyển thành ánh sáng”, như thể cơn bão cuối cùng cũng chịu dừng. Với anh, đây là bước tiến mở ra cơ hội cho những người Venezuela khắp thế giới đã chịu đựng mất mát và đắng cay suốt nhiều năm.
Giữa đám đông, một người đàn ông lớn tuổi từ miền đông Venezuela cũng gọi đó là “ngày giải phóng khỏi một kẻ độc tài”, và ông nói về điều giản dị nhất nhưng xa xỉ nhất: người ta sẽ trở về, sẽ tìm việc, sẽ quay lại quê hương, gia đình sẽ đoàn tụ. “Cảm ơn Chúa,” ông nói, “sẽ không còn cảnh người Venezuela bị rải ra khắp thế giới nữa.” Niềm vui có điều kiện: “một cái đầu đã rơi xuống, nhưng đường còn dài”
Không phải ai ăn mừng cũng tin mọi thứ sẽ đổi thay ngay lập tức. Một phụ nữ 42 tuổi, là người lưu vong chính trị, gọi đây là ngày hội – “một trong những cái đầu đầu tiên đã rơi xuống” – nhưng cảnh báo chặng đường phía trước còn rất dài. Bà kêu gọi thế giới ủng hộ, lắng nghe và nhìn thấy niềm vui của họ, để hiểu rằng những điều Maduro từng tuyên bố “chưa bao giờ là sự thật”. Và trong lời nói của bà, có một khát vọng không dành cho khẩu hiệu: tất cả đều muốn trở lại Venezuela, xây tương lai cho con cháu. “Bị kéo khỏi giường ngủ” tới “perp walk”: những gì được tường thuật về hành trình của Maduro
Theo những thông tin được thuật lại sau đó, câu chuyện của Maduro rẽ sang một hướng không ai tưởng tượng nổi trong vài giờ đồng hồ.
Rạng sáng hôm qua, Tổng thống Donald Trump thông báo Maduro và vợ là Cilia Flores đã bị “bắt và đưa ra khỏi đất nước”. Hai nguồn tin am hiểu cho biết họ bị kéo khỏi phòng ngủ giữa đêm, khi đang ngủ. Vài giờ sau, ông Trump đăng một bức ảnh cho thấy Maduro trên tàu chiến USS Iwo Jima, mặc bộ đồ thể thao màu xám, tay cầm chai nước; trên mặt có bịt mắt màu đen và đeo tai nghe.
Sau đó, Maduro được nhìn thấy khi xuống máy bay tại căn cứ Stewart Air National Guard Base ở New York, hộ tống bởi hơn một chục đặc vụ liên bang mặc đồ đen. Từ đó, ông được đưa tới Manhattan bằng trực thăng, rồi tiếp tục bay trực thăng sang Metropolitan Detention Center (MDC) ở Brooklyn – nơi hiện ông bị giam giữ.
Không lâu sau, tài khoản phản ứng nhanh chính thức của Tòa Bạch Ốc đăng video giống như cảnh “perp walk”. Trong video, Maduro mặc áo hoodie đen và quần tối màu, nói “good night” và chúc “Happy New Year” bằng tiếng Anh với những người trong phòng – một câu chúc nghe như lạc giọng giữa bối cảnh khóa sắt và ánh đèn lạnh.
Có những cú rơi không cần dàn dựng. Nicolás Maduro – người từng sống trong vòng vây xa hoa, quyền lực và đoàn tùy tùng – giờ bị đưa thẳng tới Metropolitan Detention Center (MDC) ở Brooklyn, New York: một nơi mà chỉ nghe tên thôi, giới luật sư đã nhăn mặt. Theo thông tin được công bố, ông và vợ bị bắt trong một chiến dịch do Mỹ tiến hành tại Venezuela, rồi bị áp giải về New York để đối mặt cáo buộc liên quan ma túy; dự kiến ra tòa liên bang ở Manhattan trong những ngày tới.
Đoàn xe tiến vào MDC dưới lớp an ninh dày đặc, như một dấu chấm hết lạnh tanh cho đời “lãnh tụ” vốn quen phát biểu trên bục cao, ăn bò dát vàng, không quen nghe tiếng khóa sắt khép lại sau lưng. “Nhà giam kinh hoàng” của những cái tên từng làm nước Mỹ chấn động
MDC Brooklyn bị mô tả là “bẩn thỉu”, “kinh hoàng” trong lời kể của nhiều luật sư và người từng bước qua cánh cửa đó. Nơi này nổi tiếng vì thiếu nhân sự trầm trọng, bạo lực trong trại giam, và những sự cố mất điện khiến mọi thứ rơi vào hỗn loạn. Được xây từ thập niên 1990 để giảm tải quá tải nhà tù liên bang, MDC dần trở thành “điểm đến bất đắc dĩ” cho các bị can/bị cáo đình đám: từ ca sĩ R. Kelly, “Pharma Bro” Martin Shkreli, Ghislaine Maxwell, Sam Bankman-Fried, cho đến ông trùm âm nhạc Sean “Diddy” Combs; thậm chí cả những nhân vật bị nghi là trùm băng đảng ma túy cũng từng bị giữ tại đây.
Cuối năm 2024, luật sư của Combs từng nói trước tòa rằng MDC là một nơi cực kỳ khó khăn cho phạm nhân, và việc chuẩn bị bào chữa trong bối cảnh đó gần như là một cuộc chiến thứ hai – cuộc chiến để còn… đủ bình tĩnh mà ra tòa.
Bóng tối 2019 và hai cái chết gây rúng động năm 2024
Ở MDC, bạo lực không phải tin đồn truyền miệng; nó là nỗi lo thường trực. Năm 2024, nhà giam này ghi nhận những vụ việc nghiêm trọng: có phạm nhân bị sát hại, có người chết sau một cuộc ẩu đả, và cơ quan công tố liên bang đã phải công bố các vụ truy tố liên quan những tội ác bạo lực xảy ra ngay trong trại.
Nhưng MDC không chỉ đáng sợ vì dao tự chế hay những cú đánh bất ngờ. Thứ ám ảnh nhất, đôi khi lại là… bóng tối. Năm 2019, một vụ mất điện kéo dài đã đẩy tù nhân vào tình trạng gần như tê liệt: tối tăm, lạnh giá, sinh hoạt đảo lộn, vệ sinh xuống cấp, nhà vệ sinh trục trặc. Sự kiện này dẫn tới điều tra và kiện tụng, rồi một thỏa thuận bồi thường cho hàng ngàn người bị ảnh hưởng – một bản cáo trạng âm thầm về điều kiện giam giữ mà chẳng cần lời văn hoa. Giáo hoàng Leo XIV: “Chủ quyền Venezuela phải được bảo đảm”
Trong khi Maduro bước vào cánh cửa thép ở Brooklyn, Vatican cũng vang lên tiếng nói khác – không phải tiếng hô hào, mà là lời nhắc về ranh giới. Giáo hoàng Leo XIV, vị giáo hoàng người Mỹ đầu tiên, bày tỏ “quan ngại sâu sắc” trước những diễn biến tại Venezuela. Ngài kêu gọi con đường “công lý và hòa bình”, nhấn mạnh việc bảo đảm chủ quyền quốc gia, thượng tôn pháp luật được ghi trong Hiến pháp, tôn trọng quyền con người và quyền công dân.
Ngài cũng nhắc tới những người nghèo nhất – những người “chịu đau” rõ nhất khi kinh tế Venezuela lao dốc suốt nhiều năm. Trước đó, Giáo hoàng Leo XIV từng cảnh báo về nguy cơ của một can thiệp quân sự; và ông Maduro, hồi tháng 10, cũng từng nói đã viết thư cho Tòa Thánh, mong góp phần giữ hòa bình. Trong nội bộ Vatican, Giáo hội Venezuela có ảnh hưởng nhất định, với những nhân vật ngoại giao gốc Venezuela và các hồng y từng có thời gian làm việc tại nước này.
Thế giới phản ứng: đồng thanh nói về “chủ quyền”, nhưng khác nhau ở chữ “giới hạn”
Chỉ trong thời gian ngắn, nhiều lãnh đạo quốc tế đã lên tiếng. Đức nói cần tránh đẩy Venezuela vào bất ổn, kêu gọi một giải pháp chính trị và thận trọng trong đánh giá pháp lý. Ukraine đặt trọng tâm vào dân chủ, nhân quyền và quyền tự quyết của người Venezuela. Nghị viện châu Âu tiếp tục lập trường không coi Maduro là lãnh đạo hợp pháp, đồng thời nhắc lại yêu cầu tôn trọng luật quốc tế. Israel ca ngợi hành động của Mỹ như một bước đi “lịch sử”. Trong khi đó, Bắc Triều Tiên lên án gay gắt, gọi đây là hành động bá quyền và xâm phạm chủ quyền nghiêm trọng.
CUỘC TẤN CÔNG VENEZUALA VÀ BÓNG ĐÊM CỦA CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC
Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này.
Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại , một số câu hỏi đã được đặt ra là :
- " Liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp [/i][/color][/size][/b] và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp ?
Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không ?
Đây sẽ là đề tài bàn luận và tranh cãi ngay tại Mỹ và chính trường quốc tế trong những ngày tới, còn ở đây , có thể nhìn vào một lý do khác về cuộc biến động này .
Đó là trữ lượng dầu của Venezuela.
Là một quốc gia sản xuất dầu không đáng kể, tuy nhiên Venezuela lại sở hữu một trữ lượng dầu thô khổng lồ , khoảng hơn 300 tỷ thùng dầu hay một phần năm trữ lượng toàn thế giới, theo dữ liệu từ Cơ quan Thông Tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA).
Quốc gia Nam Mỹ có xấp xỉ 30 triệu dân này là quốc gia dầu lửa quan trọng của thế giới và cùng với Iran, Iraq, Kuwait và Saudi Arabia, Venezuela từng là một thành viên chủ chốt trong việc vận động và sáng lập khối OPEC từ thập niên 60s.
Từ giai đoạn Hugo Chávez nắm quyền cho đến Nicolás Maduro lên thay thế, sự kiểm soát và chính sách về trữ lượng dầu thô khổng lồ của Venezuela .
Venezuala không mấy gì thân thiện với Mỹ.
Mỹ đã tạo ra một áp lực nặng nề khi đưa ra một chính sách cấm vận và những biện pháp trừng phạt nặng nề với chính phủ Maduro từ hàng chục năm qua, leo thang từ nhiệm kỳ đầu của Donald Trump và trở nên vũ lực hơn trong năm nay qua các cuộc tấn công quân sự kể từ khi Nicolás Maduro từ chối từ bỏ quyền lực dưới áp lực của Hoa Kỳ.
Đó là lý do công luận có thể cho rằng :
- Trữ lượng dầu thô của Venezuela là mục đích quan trọng và hàng đầu của chiến dịch quân sự bắt sống tổng thống Maduro, sau lưng các cáo buộc bề mặt như :
- “ Khủng bố ma túy ”
- Tàng trữ vũ khí hay là một kẻ độc tài, vi phạm nhân quyền và tham nhũng…, dù những điều này đã và đang xảy ra dưới sự nắm quyền của Nicolás Maduro.
Bởi Maduro không phải là một lãnh tụ độc tài duy nhất trên thế giới và các dữ liệu có kiểm chứng cho thấy việc đưa ma túy và fentanyl từ Venezuela vào Mỹ không đáng kể [color=indigo ]so với [/color] với từ :
- Mexico và Columbia, hay các thủ phạm gián tiếp như :
- Trung Quốc cùng Ấn Độ, là nguồn cung cấp chính yếu các hoá chất và thiết bị sản xuất các chất độc hại này.
Có những cú ngã không cần bản án dài. Chỉ cần một cánh cửa sắt khép lại, và một cái tên từng sống giữa thảm đỏ, vệ sĩ, quyền lực… bỗng phải học lại cách thở trong bốn bức tường ẩm mốc.
Nicolás Maduro – người từng được mô tả sống trong xa hoa – đang chuẩn bị bước vào một chương mới ở New York City: nhà tù liên bang Metropolitan Detention Center (MDC). Từ “cung điện” tới “ổ tối”, sự chuyển cảnh này không chỉ là câu chuyện của một cá nhân, mà còn là tấm gương phản chiếu cho một giai đoạn rối ren phía trước của Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela). Cú rơi từ xa hoa xuống MDC: nhà tù bị gọi là “dơ bẩn” và “kinh hoàng”
MDC tại New York City nổi tiếng không phải vì kỷ luật sắt, mà vì những lời mô tả gây lạnh gáy: “disgusting” (dơ bẩn) và điều kiện “horrifying” (kinh hoàng).
Cơ sở này được biết đến với tình trạng nhếch nhác, thiếu nhân sự kéo dài, bạo lực trong tù và… sự cố mất điện. Một nơi mà chỉ nghe tên thôi, nhiều luật sư đã phải nhăn mặt trước tòa.
MDC được xây từ thập niên 1990 nhằm giảm quá tải nhà tù. Nhưng qua thời gian, nó trở thành “địa chỉ quen” của các vụ án đình đám. Nơi đây từng giam ca sĩ R. Kelly, “Pharma Bro” Martin Shkreli, Ghislaine Maxwell, Sam Bankman-Fried, và cả ông trùm âm nhạc Sean “Diddy” Combs. Một nhân vật bị nghi là thủ lĩnh cartel, Ismael “El Mayo” Zambada Garcia, cũng từng bị giữ tại đây khi chờ xét xử về tội giết người và buôn ma túy.
Cuối năm 2024, luật sư của Diddy – Marc Agnifilo – còn phải tranh luận trước tòa rằng MDC “rất khó để một bị cáo chuẩn bị cho phiên xử” nếu bị giam ở đó. Chỉ một câu như vậy cũng đủ thấy: MDC không chỉ là nhà tù, mà là một bài kiểm tra tâm lý và thể chất.
Bạo lực và bóng tối: những thứ không có trong lịch trình “xa hoa”
Bạo lực ở MDC có thể là mối đe dọa thường trực. Từng có một tù nhân bị đâm chết vào tháng 6/2024, và một người khác chết trong một cuộc ẩu đả chỉ một tháng sau đó.
Nhưng điều khiến MDC ám ảnh nhất lại là… điện. Năm 2019, một vụ mất điện kéo dài đã nhấn chìm các khu giam trong bóng tối gần như hoàn toàn, giữa thời tiết giá lạnh, suốt một tuần.
Sự cố này dẫn đến điều tra của Bộ Tư pháp và cuối cùng là một thỏa thuận bồi thường 10 triệu USD cho khoảng 1.600 tù nhân bị ảnh hưởng. Đơn kiện mô tả cảnh tù nhân bị nhốt trong phòng giam nhiều ngày, phải chịu điều kiện mất vệ sinh với nhà vệ sinh hỏng hóc.
MDC hiện là trung tâm giam giữ liên bang duy nhất phục vụ New York City, sau khi khu giam giữ liên bang ở Manhattan đóng cửa sau vụ Jeffrey Epstein chết trong tù năm 2019.
Với Maduro, đó là cú chuyển nhà không cần vali: từ “đời sống xa hoa” sang một nơi mà chính hệ thống Mỹ cũng từng bị chỉ trích vì điều kiện tồi tệ.
Mỹ “chạy” Venezuela: nghe thì gọn, làm mới thấy… gai
Trong khi Maduro chuẩn bị đối diện thực tế MDC, một câu chuyện khác cũng đang nóng lên: kế hoạch mà Trump từng nói – Mỹ sẽ “run” (điều hành) Venezuela trong giai đoạn chuyển tiếp.
Cựu đại sứ Mỹ tại Venezuela, ông Charles Shapiro, cảnh báo đây sẽ là nhiệm vụ cực kỳ phức tạp. Ông nói khó phân biệt liệu những người bỏ phiếu cho phe đối lập năm 2024 là “chống chế độ thật sự” hay chỉ là người quá bất mãn với nền kinh tế sụp đổ.
Shapiro ước tính ít nhất khoảng 20% dân số – có thể hơn – vẫn là người ủng hộ Maduro. Và câu hỏi lớn nhất là: làm sao “kéo” những người đó sang một trật tự mới?
Ông nhắc lại rằng năm 2024 từng nổ ra biểu tình sau khi cơ quan bầu cử (bị cho là đầy đồng minh của chế độ) công bố Maduro thắng với 51%, dù trước đó Maduro hứa bầu cử tự do – công bằng. Quá trình bầu cử bị phủ bóng bởi các cáo buộc gian lận.
Thêm vào đó là rủi ro an ninh: Venezuela khoảng 30 triệu dân, lại có sự hiện diện của một số nhóm du kích. Shapiro cho rằng chính quyền Trump khó có khả năng đưa quân số lớn vào và có vẻ sẽ dựa vào Phó Tổng thống Delcy Rodríguez cùng quân đội Venezuela để giữ trật tự.
Ông kết luận: đó là “một cái kim cực khó xâu” – vừa muốn chuyển tiếp, vừa tránh hỗn loạn, vừa không biến mọi thứ thành phản tác dụng.
Giữ dầu bằng “boots on the ground”? Một đất nước có thể trở mặt bất cứ lúc nào
Cùng lúc, tướng Wesley Clark – cựu tư lệnh tối cao NATO – cảnh báo: nếu Venezuela trở nên thù địch, việc Mỹ dùng lực lượng để “giữ dầu” sẽ vô cùng khó.
Ông nói lịch sử cho thấy các quốc gia thường không chấp nhận chuyện “cường quốc vào chỉ để lấy tài nguyên,” cho dù Trump có lập luận rằng đó là “tài nguyên của Mỹ” vì Mỹ từng đầu tư và đã bị tịch thu trước đây. Giữ được dầu trong một đất nước có thể chuyển sang thái độ đối đầu là một bài toán không đơn giản.
Trong khi đó, Phó Tổng thống Delcy Rodríguez của Venezuela đã yêu cầu “thả ngay lập tức” Maduro và vợ, đồng thời nói lãnh thổ Venezuela bị Mỹ “tấn công man rợ.” Clark nhận định mọi thứ sau chiến dịch vẫn “chưa rõ ràng.”
Donald Trump vừa thả một quả “địa chấn” lên thị trường năng lượng – dù hôm nay là cuối tuần và dầu tương lai còn chưa kịp mở cửa.
Tại Mar-a-Lago, ông tuyên bố Hoa Kỳ sẽ nắm quyền kiểm soát các trữ lượng dầu khổng lồ của Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela), đồng thời “chiêu mộ” các công ty Mỹ đầu tư hàng tỷ đô-la để sửa chữa một ngành dầu khí mà ông gọi là “một thảm bại toàn phần.” 303 tỷ thùng: kho dầu “to bằng một phần năm thế giới” nhưng bị bỏ phế
Theo số liệu từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA), Venezuela đang ngồi trên khoảng 303 tỷ thùng dầu thô – tương đương gần một phần năm trữ lượng toàn cầu. Nghe như một chiếc két sắt khổng lồ nằm dưới đất.
Nhưng trớ trêu là tiềm năng ấy không hề phản chiếu lên sản lượng thực tế. Venezuela hiện chỉ bơm khoảng 1 triệu thùng/ngày, tương đương chừng 0,8% sản lượng dầu thô toàn cầu.
Con số này chưa bằng một nửa mức trước khi Maduro nắm quyền năm 2013, và chưa bằng một phần ba thời kỳ ngành dầu khí còn “phun như suối” – khoảng 3,5 triệu thùng/ngày trước khi chế độ xã hội chủ nghĩa lên nắm.
Nói cách khác: có vàng dưới chân, nhưng tay thì trống.
Vì sao “mỏ vàng” hóa thành đống sắt vụn? Trừng phạt, khủng hoảng, nhưng gốc rễ là thiếu đầu tư
Suy thoái kinh tế và các lệnh trừng phạt quốc tế đã góp phần kéo ngành dầu Venezuela xuống dốc. Nhưng EIA cũng nhấn mạnh thêm một nguyên nhân chí mạng: thiếu đầu tư và thiếu bảo trì kéo dài.
Cơ sở hạ tầng năng lượng xuống cấp theo năm tháng, công suất khai thác teo tóp, và hệ thống vận chuyển – đường ống – bị già hóa.
Bản thân công ty quốc doanh PDVSA thừa nhận đường ống của họ “50 năm chưa được cập nhật,” và muốn đưa sản lượng trở lại đỉnh cao thì phải chi tới 58 tỷ đô-la để nâng cấp hạ tầng.
Đó là một mức giá khổng lồ, không chỉ bằng tiền, mà còn bằng thời gian và năng lực quản trị.
Trump nói sẽ “cho đại công ty dầu Mỹ vào”: hàng tỷ đô để vá lại ngành dầu bị “ran sườn”
Trump tuyên bố Mỹ sẽ điều hành chính quyền Venezuela “trong thời gian tới,” và các tập đoàn dầu khí Mỹ sẽ vào “chi hàng tỷ đô-la,” sửa lại “hạ tầng dầu mỏ bị phá nát,” rồi “bắt đầu tạo tiền cho đất nước.”
Ông mô tả ngành dầu Venezuela là “total bust,” cho rằng họ “bơm gần như chẳng được bao nhiêu so với khả năng đáng lẽ có thể bơm.”
Lời hứa nghe như một cuộc đại tu: thay vì chỉ cấm vận hay mặc cả chính trị, Washington muốn chạm thẳng vào mạch máu kinh tế – dầu.
Thị trường dầu sẽ phản ứng ra sao? “Tác động có thể khiêm tốn,” trừ khi tình hình rối loạn
Vì là cuối tuần nên giá dầu tương lai chưa giao dịch, tác động trước mắt vẫn là một trò “đoán ý thị trường.” Dầu sẽ mở cửa lại vào đêm Chủ nhật.
Một số phân tích cho rằng phản ứng giá có thể không quá lớn trong ngắn hạn, bởi Venezuela hiện không bơm đủ nhiều để “làm nghiêng cán cân.”
Thêm vào đó, giá dầu năm nay bị giữ tương đối thấp vì nỗi lo dư cung: OPEC tăng sản lượng, trong khi nhu cầu có dấu hiệu chững lại do kinh tế toàn cầu còn vật lộn với lạm phát và bài toán chi phí sinh hoạt sau cú sốc giá hậu đại dịch.
Trước đó, giá dầu Mỹ từng vượt 60 USD/thùng khi chính quyền Trump bắt đầu tịch thu dầu từ các tàu Venezuela, nhưng sau đó lại rơi về khoảng 57 USD/thùng.
Chuyên gia Phil Flynn (Price Futures Group) nhận định đây “có thể là một sự kiện mang tính lịch sử” đối với dầu, nhưng ông cũng nói tác động có thể chỉ tăng nhẹ về mặt tâm lý vì dầu Venezuela có thể được thay thế bởi nguồn từ các nhà sản xuất toàn cầu khác.
Bob McNally (Rapidan Energy Group) dự đoán tác động lên giá sẽ “khiêm tốn,” trừ khi xuất hiện dấu hiệu bất ổn xã hội lan rộng và tình hình trở nên “bầy nhầy.” Nếu mọi thứ có vẻ “ổn định,” thị trường sẽ ít hoảng loạn hơn.
Tuy nhiên, McNally cũng cảnh báo một điều rất thật: “nhận thức thường chạy nhanh hơn thực tế.” Nhà đầu tư có thể tưởng Venezuela tăng sản lượng nhanh hơn khả năng thật, trong khi ông nhấn mạnh Venezuela “có thể là chuyện cực lớn, nhưng không phải trong 5 đến 10 năm.”
“Dầu nặng, chua”: món hàng khó nhằn nhưng cực hợp gu nhà máy lọc dầu Mỹ
Dầu của Venezuela không phải loại “dễ ăn.” Đó là heavy, sour crude – dầu nặng, hàm lượng lưu huỳnh cao – cần thiết bị đặc thù và trình độ kỹ thuật cao để khai thác, xử lý, tinh luyện.
Các tập đoàn dầu quốc tế có năng lực làm việc này, nhưng lâu nay bị hạn chế vì rào cản chính trị và trừng phạt.
Điểm đáng chú ý: Hoa Kỳ là nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới, nhưng chủ yếu là dầu “light, sweet” – nhẹ, ít lưu huỳnh – tốt cho xăng, nhưng không phải thứ tối ưu cho tất cả sản phẩm.
Trong khi đó, dầu nặng kiểu Venezuela lại rất quan trọng cho các sản phẩm trong quá trình tinh chế như diesel, nhựa đường (asphalt), và nhiên liệu cho công nghiệp nặng. Diesel đang là mặt hàng căng trên thị trường thế giới, và có nhận định rằng tình trạng trừng phạt dầu Venezuela góp phần làm nguồn cung diesel trở nên “chật.”
Phil Flynn còn nhấn mạnh một chi tiết “đắt”: nhiều nhà máy lọc dầu ở Mỹ vốn được xây dựng để xử lý dầu nặng Venezuela, và chúng vận hành hiệu quả hơn khi dùng dầu Venezuela so với dùng dầu nội địa Mỹ.
Vì vậy, nếu “mở khóa” được nguồn dầu này, nước Mỹ có thể hưởng lợi trực tiếp, vì vừa gần về địa lý, vừa phù hợp về công nghệ lọc.
Helima Croft (RBC Capital Markets) nói thị trường sẽ nhìn vào một câu hỏi then chốt: liệu Trump có “hiện thực hóa” được cú quay đầu của ngành dầu Venezuela hay không.
Bà nhấn mạnh mọi thứ còn “phụ thuộc vào việc Venezuela có đi ngược lại lịch sử gần đây của các nỗ lực thay đổi chế độ do Mỹ dẫn dắt hay không.” Trump đã phát tín hiệu Mỹ quay lại “nation-building mode,” và nói các công ty Mỹ sẽ đổ vốn để vực dậy dầu khí.
Nhưng Croft cảnh báo: cần “nhiều chi tiết hơn rất nhiều” trước khi ai đó vội vàng tuyên bố “Mission Accomplished.”
Bởi dầu có thể nằm đó 303 tỷ thùng, nhưng để biến nó thành dòng tiền và ổn định thị trường, phải đi qua những thứ không nằm dưới lòng đất: luật lệ, an ninh, nhân lực, thiết bị, vốn, và một chính quyền đủ khả năng vận hành mà không biến mọi thứ thành… đống đổ nát mới.
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. Vì một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hãy ghé thăm chúng tôi, hãy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
South America
