Ông Trump cho rằng lao động trẻ nếu tiết kiệm đều đặn vào tài khoản hưu trí sẽ "giàu có" ở tuổi 65, với khoản tích lũy khoảng 465.000 USD.
Tổng thống Mỹ Donald Trump mới ký sắc lệnh mở rộng cơ hội tiết kiệm cho hàng chục triệu lao động chưa có quỹ hưu trí tại nơi làm việc. Theo đó, Bộ Tài chính sẽ xây dựng nền tảng trực tuyến giúp họ tìm kiếm, so sánh và mở các tài khoản hưu trí (IRA) chi phí thấp do các đơn vị tư nhân cung cấp.
Trọng tâm của chương trình là "Saver’s Match" - cơ chế chính phủ liên bang hỗ trợ tối đa 1.000 USD mỗi năm cho người thu nhập thấp và trung bình, nếu họ tiết kiệm đạt mức yêu cầu.
Theo Nhà Trắng, một lao động 25 tuổi tiết kiệm khoảng 165 USD mỗi tháng và khi nhận đủ khoản đối ứng này có thể tích lũy được 465.000 USD ở tuổi 65, với giả định lợi suất đầu tư 6% mỗi năm.
Ông Trump khuyến khích người trẻ tiết kiệm đều đặn để tích lũy số tiền này. "Nói cách khác, họ sẽ trở nên giàu có", ông tuyên bố.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Trung tâm Nghệ thuật Biểu diễn Raymond F. Kravis ở West Palm Beach, bang Florida, hôm 1/5. Ảnh: AP
Tuy nhiên, một số chuyên gia tài chính hoài nghi, thậm chí phản bác rằng 465.000 USD chưa chắc đủ để được xem là giàu khi nghỉ hưu, đặc biệt khi số tiền này dùng cho chi tiêu trong khoảng hai đến ba thập kỷ.
"Những tài khoản hưu trí này có nhiều lợi ích, nhưng tôi không tin chúng sẽ khiến mọi người trở nên giàu có", ông Barry Glassman, chuyên gia hoạch định tài chính, nhà sáng lập Glassman Wealth Services, nhận định.
Theo ông, 465.000 USD có thể là một khoản đáng kể cho hưu trí nhưng với lạm phát 3% thì sau 30 năm, giá trị tương đương hiện nay sẽ dưới 200.000 USD. "Đây không phải số tiền nhỏ, nhưng chắc chắn chưa thể xem là giàu", ông phân tích.
Bà Winnie Sun, Đồng sáng lập kiêm CEO Sun Group Wealth Partners tại Irvine (California), đánh giá 465.000 USD là số tiền lớn với nhiều gia đình thu nhập thấp. Nhưng khi nghỉ hưu, con số này giống như "mức thu nhập khiêm tốn" hơn là khoản tài sản đủ để khiến ai đó có thể nói "tôi giàu có".
Ví dụ, thử xem xét "quy tắc 4%", tức số tiền một hộ gia đình có thể rút an toàn hàng năm từ tiết kiệm hưu trí trong suốt quãng đời còn lại. Theo đó, họ rút được khoảng 18.600 USD trong năm đầu về hưu và tăng dần theo lạm phát. Nói cách khác, 465.000 USD tương đương thu nhập khoảng 19.000 USD mỗi năm.
Ngoài ra, số tiền này cũng thấp hơn nhiều so với mức đa số người Mỹ nghĩ là "giàu có". Theo khảo sát của Charles Schwab, trung bình người Mỹ sở hữu khoảng 2,3 triệu USD mới được xem là giàu. Người tham gia khảo sát còn cho biết họ cần đến 839.000 USD mới cảm thấy "thoải mái về tài chính".
Dù vậy, 465.000 USD là nền tảng tốt cho người thu nhập thấp ở tuổi 65, theo các chuyên gia. Các nghiên cứu lĩnh vực hưu trí tại Mỹ thường đánh giá mức tiết kiệm qua "tỷ lệ thay thế thu nhập" (income replacement ratio). Nghĩa là, khoản tiết kiệm cá nhân và các nguồn từ an sinh xã hội khác của một người về hưu có thể thay thế bao nhiêu phần thu nhập khi còn làm việc.
Vì vậy, nếu sắc lệnh của ông Trump giúp một lao động duy trì mức sống tương đương trước nghỉ hưu thì người này có thể được xem là "giàu" so với những người cùng hoàn cảnh, chứ không phải toàn xã hội.
"Nếu mục tiêu là duy trì lối sống trước khi nghỉ hưu, đây là bước tiến lớn giúp lao động thu nhập thấp đạt được", ông Michael Finke, chuyên gia hoạch định tài chính tại The American College of Financial Services, bình luận.
Ngoài ra, trong bối cảnh sắc lệnh của ông Trump, khái niệm "giàu có" có thể không phải con số mà là việc hình thành thói quen dành dụm. "Đôi khi 'sự giàu có' không nằm ở mức dư dả. Tôi nghĩ chương trình không nhắm đến tạo ra các triệu phú, mà khơi gợi động lực bắt đầu tiết kiệm", bà Winnie Sun, nhận định.
Theo Nhà Trắng, khoảng 41-56 triệu người Mỹ không có quỹ hưu trí tại nơi làm việc. Phát ngôn viên Kush Desai cho biết họ chủ yếu là nhóm thu nhập thấp và hiện gần như không tiết kiệm gì cho tuổi già. Theo ông, khoản 465.000 USD "có thể tạo ra khác biệt rất lớn" với nhóm lao động này.
Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã gặp một chỉ huy quân sự cấp cao; đây là cuộc gặp trực tiếp thứ hai của ông Khamenei trong vài ngày qua.
Theo hãng tin bán chính thức Fars, ông Khamenei đã gặp Thiếu tướng Abdollahi, chỉ huy tổng hành dinh quân đội và nhận báo cáo về tình hình sẵn sàng của các lực lượng vũ trang Iran.
Trong cuộc gặp, ông Abdollahi báo cáo lực lượng Iran đang trong trạng thái sẵn sàng cao, có các thiết bị và vũ khí cần thiết để đối phó các hành động thù địch của đối phương. Ông Abdollahi nói: “Trong trường hợp họ mắc sai lầm chiến lược, có hành động gây hấn hoặc tấn công, ta sẽ đáp trả nhanh chóng, dữ dội và mạnh mẽ”.
Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei. (Ảnh: Anadolu Agency)
Theo hãng Fars, ông Khamenei nói Iran đã ngăn chặn kẻ thù đạt các mục tiêu và ban hành chỉ thị mới nhằm đối đầu mạnh mẽ.
Trước đó, ngày 7/5, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết ông đã có cuộc gặp kéo dài hai tiếng rưỡi với Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei. Đây là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên được ghi nhận giữa một quan chức cấp cao Iran và lãnh tụ tối cao mới của nước này. Ông Pezeshkian không nêu rõ thời điểm cuộc gặp diễn ra.
Truyền thông Iran không công bố ảnh hoặc video nào về các cuộc gặp. Truyền thông Iran cũng chưa đăng bất kỳ hình ảnh nào của ông Khamenei kể từ khi ông nhậm chức hồi tháng 3. Đây là thời điểm các cuộc không kích của Mỹ và Israel khiến cha ông và người tiền nhiệm, Đại giáo chủ Ali Khamenei, thiệt mạng. Đã có nhiều đồn đoán về sức khỏe và nơi ở của Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei trong thời gian qua.
Ngày 8/5, kênh CNN đưa tin tình báo Mỹ đánh giá ông Khamenei đang đóng vai trò quan trọng trong định hình chiến lược xung đột cùng các quan chức cấp cao Iran. Các thông tin cho thấy quyền lực chính xác bên trong chính quyền Iran vẫn chưa rõ ràng, nhưng ông Mojtaba Khamenei nhiều khả năng đang chỉ đạo Iran xử lý các cuộc đàm phán với Mỹ nhằm chấm dứt xung đột.
Trong diễn biến liên quan, ngày 8/5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết nước này đang chờ Iran phản hồi về các đề xuất của Mỹ nhằm đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột. Phát biểu với các phóng viên trong chuyến thăm Rome (Italy), ông Rubio nêu rõ: “Tôi thật sự hy vọng đó là một đề xuất nghiêm túc”.
Ngoài ra, ông Rubio cũng bày tỏ quan ngại về các nỗ lực của Iran nhằm kiểm soát eo biển Hormuz, sau khi xuất hiện thông tin cho rằng Tehran đã thành lập một cơ quan để phê duyệt hoạt động quá cảnh qua tuyến đường thủy này. Ông nhấn mạnh rằng việc Iran tuyên bố quyền kiểm soát một tuyến đường thủy quốc tế là điều không thể chấp nhận.
Tuyên bố của Ngoại trưởng Mỹ được đưa ra sau khi ông Ebrahim Azizi - lãnh đạo Ủy ban An ninh quốc gia và Chính sách đối ngoại của Quốc hội Iran - cho biết ủy ban này đã chuẩn bị một dự luật về chế độ pháp lý đối với eo biển Hormuz.
Hãng tin Fars dẫn lời ông Azizi nêu rõ dự luật này đã sẵn sàng và dự kiến sẽ được thông qua tại phiên họp toàn thể sau khi Quốc hội Iran nhóm họp trở lại. Văn kiện sau đó sẽ được trình lên Hội đồng Giám hộ để phê chuẩn.
Nhiều người kêu gọi Tổng thống Trump áp lệnh cấm xuất khẩu xăng dầu để kìm đà tăng giá xăng ở Mỹ, song phương án này tiềm ẩn nhiều nguy cơ dài hạn.
Xung đột tại vùng Vịnh đã khiến gần một tỷ thùng dầu kẹt lại do eo biển Hormuz bị phong tỏa, làm gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung năng lượng toàn cầu. Các nước châu Á và châu Âu phải gấp rút tìm nguồn thay thế cho lượng dầu bị đình trệ, khiến nhu cầu thị trường thế giới đối với dầu thô Mỹ tăng vọt.
Trong khi một số quốc gia đã bắt đầu hạn chế xuất khẩu xăng dầu từ nhiều tuần trước, Mỹ vẫn đang xuất khẩu nhiều dầu hơn lượng nhập khẩu. Theo dữ liệu được Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) công bố hôm 6/5, lượng xuất khẩu các sản phẩm dầu mỏ của Mỹ đã tăng vọt lên mức cao chưa từng thấy, đạt 8,2 triệu thùng mỗi ngày trong tuần qua.
Mức xuất khẩu kỷ lục này được thúc đẩy bởi nhu cầu mạnh mẽ đối với dầu diesel của Mỹ, với lượng xuất khẩu loại nhiên liệu này cũng chạm mốc cao nhất từ trước đến nay. Mỹ hiện đã trở thành nhà cung cấp nhiên liệu quan trọng cho thị trường toàn cầu, bao gồm các mặt hàng chiến lược như dầu diesel, nhiên liệu phản lực và xăng.
Dữ liệu liên bang công bố tuần qua cho thấy lượng tồn kho năng lượng của Mỹ, vốn được xem như "tấm đệm giảm sốc" cho thị trường xăng dầu ở nước này, tiếp tục giảm nhanh.
Trong khi xuất khẩu hàng triệu thùng xăng dầu mỗi ngày, Mỹ lại chứng kiến một nghịch lý khi giá xăng trong nước không ngừng tăng từ cuối tháng 3. Dữ liệu của GasBuddy cho thấy giá xăng trung bình tại Mỹ đã vượt 4,5 USD một gallon (1,2 USD một lít), cao nhất kể từ tháng 7/2022. California hiện là bang có giá xăng trung bình cao nhất cả nước, với 6,14 USD một gallon.
Tình trạng này khiến ngày càng nhiều người cho rằng chính quyền Tổng thống Donald Trump nên áp lệnh hạn chế xuất khẩu xăng dầu để hạ nhiệt giá xăng trong nước. Hạ nghị sĩ Dân chủ Ro Khanna gần đây tái đề xuất dự luật cấm xuất khẩu dầu trong giai đoạn giá nhiên liệu tăng cao.
"Tại sao chúng ta lại xuất khẩu dầu ra nước ngoài trong khi người dân Mỹ dốc sạch túi ở cây xăng? Nguồn cung dầu nên phục vụ người Mỹ trước. Điều đó sẽ giúp hạ giá nhiên liệu tại Mỹ", ông nói với Fox Business.
Một số chuyên gia trong ngành năng lượng thừa nhận việc hạn chế xuất khẩu có thể giúp kiềm chế giá nhiên liệu trong ngắn hạn. Rapidan Energy Group, hãng phân tích đầu tư trong lĩnh vực năng lượng tại Mỹ, đánh giá có 35% khả năng giá năng lượng tăng mạnh đến mức Nhà Trắng phải áp dụng biện pháp kiểm soát xuất khẩu xăng dầu.
"Đây là ý tưởng tồi, nhưng sẽ rất khó cưỡng lại nếu giá xăng tiếp tục tăng", Bob McNally, nhà sáng lập Rapidan Energy Group và từng là cố vấn năng lượng cho cựu tổng thống George W. Bush, nhận định.
Nhân viên Dịch vụ Bưu chính Mỹ (USPS) đổ xăng tại trạm bơm ở Chicago ngày 7/4. Ảnh: AP
Cuộc khủng hoảng nguồn cung năng lượng hiện nay, được nhiều người xem là cú sốc nghiêm trọng nhất lịch sử, cũng khiến một số chuyên gia Mỹ từng phản đối kiểm soát xuất khẩu xăng dầu phải xem xét lại quan điểm này.
McNally không loại trừ khả năng chính quyền Tổng thống Trump sẽ áp đặt một số hình thức hạn chế xuất khẩu, nếu khủng hoảng năng lượng tiếp tục xấu đi như dự đoán của nhiều công ty.
Vikas Dwivedi, chiến lược gia năng lượng toàn cầu tại hãng Macquarie Group, cho rằng lệnh cấm tạm thời xuất khẩu dầu và các sản phẩm dầu mỏ có thể giúp giá năng lượng tại Mỹ giảm mạnh, qua đó giảm áp lực lên người tiêu dùng trước cuộc bầu cử quốc hội giữa kỳ vào tháng 11.
"Tôi không thể tin mình lại nói điều này. Trong suốt sự nghiệp, tôi đã luôn cho rằng lệnh cấm xuất khẩu sẽ không hiệu quả và không nên thực hiện", Dwivedi nói.
Chính quyền Tổng thống Trump đã nhiều lần nói hạn chế xuất khẩu xăng dầu không nằm trong các lựa chọn đang được xem xét, phần lớn vì phương án này quá nhiều rủi ro.
Giới chuyên gia cảnh báo rằng biện pháp kiểm soát xuất khẩu về lâu dài có thể gây tổn hại nặng nề cho ngành lọc dầu Mỹ, làm suy giảm uy tín của Washington với vai trò nhà cung cấp năng lượng đáng tin cậy, đồng thời đẩy các đồng minh vào nguy cơ suy thoái.
Một phần nguyên nhân nằm ở chuỗi cung ứng năng lượng phức tạp của Mỹ, vốn phụ thuộc đồng thời vào cả nhập khẩu lẫn xuất khẩu. Matt Smith, chuyên gia phân tích dầu mỏ tại Kpler, nhấn mạnh rằng dù Mỹ là nước xuất khẩu ròng dầu mỏ, nước này vẫn nhập khoảng 6,5 triệu thùng dầu thô mỗi ngày.
Các nhà máy lọc dầu lâu đời của Mỹ hiện đã sử dụng tối đa lượng dầu nhẹ, ít lưu huỳnh được khai thác từ lưu vực Permian ở bang Texas và New Mexico. Để sản xuất xăng và dầu diesel, họ thường phải pha trộn loại dầu đá phiến này với dầu nặng hơn nhập từ Canada, Trung Đông và Mỹ Latin. Phần dầu thô dư thừa của Mỹ sau đó được xuất khẩu ra nước ngoài, đồng nghĩa Mỹ không thể tự tách khỏi hệ thống năng lượng toàn cầu.
McNally cho rằng bất kỳ đợt giảm giá xăng nào ở Mỹ nhờ lệnh hạn chế xuất khẩu cũng chỉ mang tính tạm thời. Ông cảnh báo lệnh cấm xuất khẩu sẽ buộc các nhà máy lọc dầu Mỹ chỉ sử dụng dầu nội địa, điều có thể làm giảm lợi nhuận của họ, "từ đó dẫn đến sản lượng xăng ít hơn và cuối cùng là giá tăng trở lại".
Robert Auers, phụ trách mảng nhiên liệu tinh chế tại RBN Energy, cũng nhận định lệnh cấm xuất khẩu xăng dầu có thể kéo giá năng lượng giảm trong ngắn hạn, nhưng cái giá dài hạn sẽ rất lớn. Ông động thái này sẽ tạo ra "một núi hỗn loạn", buộc các nhà máy lọc dầu phải cắt giảm sản lượng và thậm chí khiến một số cơ sở đóng cửa vĩnh viễn.
"Bạn có thể kéo giá xuống rất mạnh ngay tuần tới, nhưng tác động đó sẽ giảm dần theo thời gian. Một năm sau, giá có thể chẳng khác gì hiện nay", Auers nói.
Giám đốc điều hành Chevron Mike Wirth tuần này cảnh báo các biện pháp như cấm xuất khẩu hay áp trần giá sẽ không mang lại hiệu quả. Phát biểu tại hội nghị toàn cầu của Viện Milken, ông Wirth cho rằng những chính sách này có thể xuất phát từ ý định tốt, nhưng lịch sử cho thấy chúng thường tạo ra những hệ quả ngoài dự kiến khiến tình hình tệ hơn.
"Một chính sách như vậy sẽ rất tệ và ngành công nghiệp dầu mỏ sẽ phản đối quyết liệt", một nguồn tin trong lĩnh vực dầu khí nói với CNN.
Việc hạn chế nguồn cung xăng dầu Mỹ cho phần còn lại của thế giới còn có thể gây tổn hại nghiêm trọng cho kinh tế toàn cầu và cuối cùng tác động ngược trở lại chính nước Mỹ.
Dwivedi dự đoán giá dầu, xăng, nhiên liệu máy bay và các sản phẩm năng lượng khác trên thị trường thế giới sẽ tăng "điên cuồng" nếu Mỹ hạn chế xuất khẩu. "Bạn có thể đẩy cả thế giới vào nguy cơ suy thoái đột ngột. Và Mỹ không thể miễn nhiễm trước điều đó. Tác động cuối cùng sẽ quay lại với chính chúng ta", ông nói.
Các đồng minh của Mỹ ở châu Âu và châu Á, những bên đang phụ thuộc vào nguồn năng lượng Mỹ trong giai đoạn khủng hoảng, sẽ phải trả giá bằng mức nhiên liệu cực kỳ đắt đỏ.
"Chúng ta sẽ phá hủy vĩnh viễn danh tiếng của mình với tư cách kho bảo hiểm năng lượng của thế giới", McNally cảnh báo.
Quân đội Iran cho biết các nước cùng Washington thực thi trừng phạt nhằm vào Tehran sẽ gặp khó khăn khi di chuyển qua eo biển Hormuz.
"Từ bây giờ, những nước theo phe Mỹ thực thi biện pháp trừng phạt nhằm vào Iran chắc chắn sẽ đối mặt với vấn đề khi đi qua eo biển Hormuz. Chúng tôi đã thiết lập hệ thống pháp lý và an ninh mới ở khu vực, mọi tàu thuyền di chuyển qua đều sẽ phải phối hợp với Iran", tướng Mohammad Akraminia, phát ngôn viên quân đội Iran, tuyên bố hôm nay.
Tướng Iran cho biết hệ thống pháp lý mới đã có hiệu lực và sẽ mang lại "lợi ích về kinh tế, an ninh cũng như chính trị".
Ebrahim Azizi, lãnh đạo Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại quốc hội Iran, trước đó cũng đưa ra thông điệp tương tự trên mạng xã hội.
"Chúng tôi cảnh báo các chính phủ, trong đó có quốc gia nhỏ như Bahrain, rằng ủng hộ nghị quyết do Mỹ hậu thuẫn sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. Eo biển Hormuz là huyết mạch quan trọng, đừng mạo hiểm và khiến nó đóng cửa vĩnh viễn đối với các vị", ông viết.
Các tàu ở eo biển Hormuz, ngoài khơi thành phố Bandar Abbas thuộc miền nam Iran, trong ảnh đăng hôm 4/5. Ảnh: AFP
Hãng thông tấn Tasnim hôm nay dẫn lời tư lệnh hải quân Iran Shahram Irani cho biết nước này đã triển khai tàu ngầm hạng nhẹ nội địa, có biệt danh "cá heo vịnh Ba Tư", để đối phó tàu hải quân thù địch ở eo biển Hormuz. Ông thêm rằng lực lượng tàu ngầm hạng nhẹ đang được mở rộng, khẳng định chúng có khả năng hoạt động ở dưới nước trong thời gian dài để theo dõi và phá hủy mục tiêu.
Giới chức Mỹ và đồng minh chưa bình luận về thông tin.
Mỹ đã áp đặt nhiều lệnh trừng phạt đối với Iran trong hàng thập kỷ qua, khiến nền kinh tế nước này bị bóp nghẹt. Nhiều quốc gia, trong đó có các thành viên Liên minh châu Âu (EU), Anh và Australia, cũng thực thi cấm vận với lý do lo ngại về chương trình vũ khí và sự hỗ trợ của Iran đối với những nhóm vũ trang khu vực.
Mỹ hồi đầu tháng áp đặt những biện pháp trừng phạt mới nhằm vào lợi ích của Iran, yêu cầu tàu thuyền không trả phí cho Tehran để được đi qua eo biển Hormuz. Mỹ cũng đã cùng Bahrain soạn thảo nghị quyết Liên Hợp Quốc kêu gọi Iran ngừng hạn chế hoạt động hàng hải ở khu vực.
Eo biển Hormuz là tiêu điểm trong xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran. Trong thời bình, đây là tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới đến từ vùng Vịnh, các tàu thương mại được tự do đi qua theo quy định của luật pháp quốc tế.
Kể từ khi chiến sự nổ ra, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz, chỉ cho phép tàu của quốc gia "thân thiện" đi qua, với lý do nhằm đảm bảo an ninh cho nước này.
Để vượt eo biển Hormuz, hãng vận hành tàu phải tìm đến bên trung gian có thể liên hệ với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và cung cấp đầy đủ thông tin về phương tiện. Nếu hồ sơ vượt qua quá trình thẩm tra, IRGC sẽ cấp một mã phê duyệt và hướng dẫn cụ thể về tuyến đường mà tàu phải đi để qua eo biển Hormuz.
Phó chủ tịch quốc hội Iran Hamidreza Hajibabaei tháng trước cho biết nước này đã thu được khoản tiền đầu tiên từ phí di chuyển được áp đặt ở eo biển Hormuz.
Giữa lúc bàn cờ địa chính trị thế giới đang xoay chuyển chóng mặt, những cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran đã bước vào giai đoạn mang tính quyết định. Thế nhưng "Trong nhà chưa tỏ, ngoài ngõ đã tường", nội bộ Iran đang chứng kiến một cuộc rạn nứt sâu sắc. Một phe cánh cực đoan nhỏ nhưng đầy quyền lực đang ra sức "đốt đuốc soi đường" cho sự thất bại của các thỏa thuận tiềm năng, vô tình biến những tuyên bố của Tổng thống Donald Trump về một Iran "rối loạn" trở nên có cơ sở hơn bao giờ hết. Mặt trận Paydari: Những "vệ binh" cực đoan hay "kẻ phá bĩnh" vĩ đại?
Được biết đến với cái tên Jebhe-ye Paydari (Mặt trận Bền vững), nhóm này thường được các nhà quan sát gọi là những kẻ "Siêu Cách mạng". Họ tự coi mình là những người gác đền trung thành nhất cho các giá trị của cuộc cách mạng năm 1979. Đối với họ, cuộc chiến chống lại Hoa Kỳ và Israel không phải là một vấn đề chính trị có thể thương lượng, mà là một cuộc thánh chiến vĩnh cửu.
Chuyên gia Hamidreza Azizi từ Viện Nghiên cứu An ninh và Quốc tế Đức nhận định rằng nhóm này tin vào một nhà nước Shia thần quyền phải tồn tại cho đến ngày tận thế. Họ mang trong mình một tư tưởng tôn giáo cuồng tín đến mức coi bất kỳ sự thỏa hiệp nào với phương Tây đều là sự phản bội. Sự trỗi dậy của Paydari trong hai tháng qua, đặc biệt là sau khi cựu lãnh đạo tối cao Ali Khamenei qua đời vào cuối tháng 2, đã phơi bày một cuộc tranh giành quyền lực khốc liệt trong kỷ nguyên "hậu Khamenei".
Trong khi Tân Lãnh đạo tối cao Mojtaba Khamenei nỗ lực phô diễn sự đoàn kết của toàn dân trước những đe dọa tồn vong từ bên ngoài, thì nhóm Paydari lại không ngừng gieo rắc sự chia rẽ ngay tại nghị trường, trên mặt báo và cả ngoài đường phố.
Khi đàm phán bị coi là "hành vi đầu hàng"
Mặc dù chính quyền Tehran đã cố gắng xoa dịu phe cánh này bằng cách đưa đại diện của họ vào phái đoàn đàm phán tại Pakistan hồi tháng trước, nhưng nỗ lực này dường như đã "Dã tràng xe cát". Thay vì chung sức, nhóm này lại công khai chỉ trích các nhà thương thuyết là "hèn nhát" và không trung thành với những "vạch đỏ" mà lãnh đạo tối cao đã đề ra.
Tờ Raja News, cơ quan ngôn luận của Mặt trận Paydari, thậm chí đã đăng những bài viết đầy cay nghiệt: "Họ (Hoa Kỳ) nhận ra rằng việc giết hại các lãnh đạo và những người thân yêu của chúng ta chẳng tốn kém gì. Họ hiểu rằng ngay cả khi lãnh tụ tối cao hy sinh, vẫn có những nhóm ở đây sẵn sàng bắt tay và mỉm cười với những kẻ giết người".
Những "Siêu Cách mạng" này không chỉ nói suông. Bảy nghị sĩ thuộc nhóm này đã từ chối ký vào tuyên bố ủng hộ đội ngũ đàm phán. Nghị sĩ Mahmoud Nabavian, dù có tên trong phái đoàn tại Islamabad, nhưng ngay sau đó đã tuyên bố việc thảo luận về chương trình hạt nhân là một "sai lầm chiến lược" và đòi cách chức Bộ trưởng Ngoại giao Abbas Araghchi. Đúng là "Một con sâu làm rầu nồi canh", những động thái này đã khiến nỗ lực ngoại giao của Iran trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
"Tâm điểm quyền lực mới" và sự ảo tưởng về chiến thắng tuyệt đối
Sau 8 tuần hứng chịu bom đạn từ Hoa Kỳ và Israel, nhóm Paydari đã tận dụng sự phẫn nộ của một bộ phận giới trẻ "cách mạng" để tạo ra một trung tâm quyền lực mới thông qua các cuộc biểu tình đường phố quy mô lớn tại Tehran. Dưới sự dẫn dắt tinh thần của những giáo sĩ có tư tưởng "tận thế" như Ayatollah Mahdi Mirbaqiri, nhóm này tin rằng Iran chỉ có thể đạt được một thỏa thuận thuận lợi bằng cách đánh bại Washington hoàn toàn trên chiến trường.
Tuy nhiên, tư duy "Được làm vua, thua làm giặc" theo kiểu cực đoan này đang khiến họ ngày càng bị cô lập. Mohammad Ali Shabani, biên tập viên của Amwaj.media, chỉ ra rằng phe cánh này đang bị phản ứng ngược. Những tiếng ồn ào mà họ tạo ra vô tình tiếp tay cho Israel và Mỹ trong việc khắc họa một Iran đang tan rã từ bên trong. Hiện nay, từ các chính trị gia đối thủ đến các nhà bình luận và người dân thường, tất cả dường như đang hợp lực để cô lập "những kẻ cực đoan ngoài rìa" này.
Thực chất, như giới phân tích nhận định, Paydari không hẳn là chống lại một thỏa thuận, mà họ muốn chính mình là người đặt bút ký để độc chiếm quyền lực và tái cấu trúc quốc gia theo ý muốn. Họ tin rằng: "Chờ được mạ thì má đã sưng", nếu cứ tiếp tục chiến đấu, họ có thể buộc Mỹ phải đầu hàng và chấp nhận các điều khoản do họ đưa ra.
Giữa lúc vận mệnh quốc gia đang ngàn cân treo sợi tóc, cuộc chiến giữa lý trí ngoại giao và sự cuồng tín ý thức hệ tại Iran vẫn chưa có hồi kết. Liệu Tehran có thể thống nhất được ý chí để đạt được hòa bình, hay sẽ bị nhấn chìm bởi những mâu thuẫn nội tại? Câu trả lời có lẽ nằm ở việc liệu chính quyền mới có đủ bản lĩnh để dẹp bỏ những "hòn đá tảng" trên con đường đàm phán hay không.
Võ Tắc Thiên những năm tháng cuối đời lại đột ngột thay đổi đến kỳ lạ, cùng với sự lộng hành của gian thần dẫn đến những nghi vấn rằng bà đã bị hại chết.
Võ Tắc Thiên (624 – 705) là nữ hoàng duy nhất trong lịch sử Trung Quốc. Bà lập ra nhà Võ Chu và chính thức trị vì trong 15 năm. Bà qua đời ở tuổi 82, không lâu sau khi nhường ngôi cho con trai.
Sử sách nhà Đường khi đó ghi chép hết sức đơn giản về cái chết của Võ Tắc Thiên: “Tuổi già đau ốm, buộc phải nhường ngôi cho Thái tử, chưa đầy một năm sau thì băng hà”.
Nhưng cái chết của Võ Tắc Thiên cho đến nay vẫn là đề tài gây tranh cãi của các học giả Trung Quốc hiện đại. Không ai biết rõ thực sự vị nữ hoàng đế duy nhất đã phải đối mặt với cái chết như thế nào.
Hình tượng Võ Tắc Thiên trong phim truyền hình Trung Quốc.
Cuộc đảo chính khôi phục nhà Đường
Theo Nhân dân Nhật báo, năm Thần Long thứ nhất (năm 705), Võ Tắc Thiên lại lâm trọng bệnh. Các tướng lĩnh dưới quyền nhân cơ hội đó tạo binh biến.
Tể tướng Trương Giản Chi, Thôi Huyền Vĩ cùng các tướng đem 500 ngự lâm quân kéo đến Huyền Vũ môn, bao vây cung cấm, nơi Võ Tắc Thiên đang tĩnh dưỡng.
Một cánh quân khác đến Đông Cung, nghênh đón thái tử Đường Trung Tông trở lại làm vua lần thứ hai. Bản thân thái tử có ý định đảo chính nhưng một phần chưa dám quyết cướp ngôi vua từ tay mẹ.
Phò mã đô úy An Dương Vương Đồng Kiểu, trọng thần bên cạnh Đường Trung Tông hết mực khuyên nhủ: “Chúng thần xuất phát từ tấm lòng trung, đồng tâm hiệp lực, muốn lấy ngày này để trừ hung diệt ác, phục hồi lại xã tắc giang sơn cho họ Lý. Chúng thần nguyện mong Điện Hạ tạm dời tới Huyền Vũ môn để đáp lòng mong mỏi của dân chúng”.
Thái tử đáp: “Trừ gian diệt ác là chuyện nên làm. Nhưng nay hoàng thượng (nhắc đến Võ Tắc Thiên) ngọc thể bất an, liệu làm vậy có kinh động. Các khanh phải lo nghĩ về sau”.
Tướng quân Lý Trạm khi đó lên tiếng: “Chuyện binh biến không thể thành công nếu không có thái tử. Mọi chuyện không thể hoãn lại được nữa rồi. Chúng thần đã không màng đến gia tộc khi làm điều này, vì sao Điện Hạ lại có thể đứng nhìn chúng thần đi vào chỗ chết”.
Thái tử Đường Trung Tông nghe vậy nên mới miễn cưỡng vào cung gặp Võ Tắc Thiên. Đám nam sủng Trương Dịch Chi, Trương Xương Tông của Võ Tắc Thiên lập tức bị đem ra chém đầu ngay lập tức, còn nơi Võ Tắc Thiên tĩnh dưỡng thì bị vây chặt.
Võ Tắc Thiên ban đầu chỉ nghĩ đây là việc dẹp loạn thông thường, nhưng khi thấy Thái tử chần chừ không trở về Đông Cung, bà mới bắt đầu hiểu ra chuyện.
Một tướng lĩnh trong nhóm binh biến lên tiếng: “Năm xưa Tiên Hoàng đã giao phó thái tử cho Bệ hạ, nay thái tử tuổi đã lớn, ở Đông Cung đã lâu. Ý trời và lòng người từ lâu đều nhớ mong họ Lý. Quần thần không quên ơn đức của Thái Tông, Thiên Hoàng. Chỉ mong Bệ hạ truyền ngôi cho thái tử để thuận ý trời, lòng người”.
Chỉ trích các quân thần một hồi lâu, Võ Tắc Thiên hiểu rằng mọi sự đã rồi, không thể thay đổi được và đành chấp nhận nhường ngôi một lần nữa cho thái tử. Đường Trung Tông tôn Võ Tắc Thiên là Thái thượng hoàng, đưa mẹ về an dưỡng tuổi già, nhưng thực chất là giam lỏng ở Thượng Dương cung.
Chưa đầy một tháng sau, Nhà Đường chính thức được khôi phục, triều đại nhà Võ Chu chấm dứt. Điều khiến giới học giả sau này bất ngờ là thái độ của Võ Tắc Thiên trong những ngày tháng cuối đời.
Sử cũ chép lại, bà chấp nhận trở về với thân phận khiêm nhường là một nàng dâu của họ Lý. Bà tỏ lòng khoan dung đối với cả hậu duệ của những kẻ thù năm xưa.
Những trăn trối ấy dường như trái ngược hoàn toàn với tính cách cao ngạo, với vẻ uy phong tột bậc trong suốt cuộc đời Võ Tắc Thiên. Ở thời điểm gần đất xa trời, Võ Tắc Thiên có thể đã thay đổi tích cách, nhưng cũng có thể đấy chỉ là cách để nhà Đường trấn an dân chúng, phác họa một cuộc chuyển giao quyền lực trong bình yên.
Bị gian thần hại chết?
Theo trang mạng Qulishi, lật lại cuộc chính biến lật đổ Võ Tắc Thiên, các nhà sử học Trung Quốc hiện đại chú ý đến tình tiết hai em anh em họ Trương phải chịu kết cục vô cùng bi thảm.
Không chỉ chiụ án chém đầu, thủ cấp của Trương Dịch Chi và Trương Xương Tông còn bị bêu trước dân chúng, xác bị băm thành trăm mảnh.
Những người thân cận khác với Võ Tắc Thiên thì chỉ bị cách chức, không ai mất mạng như huynh đệ họ Trương.
Từ đó, có luồng ý kiến cho rằng hai người này nhất định phải phạm tội ác tày trời nào đó mới khiến Đường Trung Tông ra lệnh chém đầu, băm thây như vậy.
Sử cũ chép lại, hai anh em họ Trương là người nhân phẩm kém cỏi, ỷ vào sự sủng ái của nữ hoàng, nhận hối lộ từ bá quan, sách nhiễu dân chúng, xa xỉ hủ hóa, hãm hại trung thần và âm mưu phản nghịch.
Với “thành tích bất hảo” như vậy, anh em họ Trương hiểu rõ một khi nữ hoàng qua đời, họ sẽ bị đem chôn cùng theo đúng tục lệ truyền thống.
Do đó, rất có thể hai “nam sủng” này đã bí mật lên kế hoạch ám sát Võ Tắc Thiên, loan truyền thánh chỉ giả để tiếm ngôi như thái giám Triệu Cao từng làm với Tần Thủy Hoàng trong quá khứ.
Việc Võ Tắc Thiên bị bệnh nặng, không thể diện kiến các đại thần, thực chất chỉ là cái cớ hoãn binh để hai anh em họ Trương có thời gian chuẩn bị kế hoạch.
Nhưng tầm ảnh hưởng của Trương Dịch Chi và Trương Xương Tông trong triều không thể được như Triệu Cao. Trái lại, các tướng lĩnh nhà Đường đã muốn giết hai người này từ lâu, không chấp nhận cảnh nữ hoàng chỉ trọng dụng “nam sủng” mà bỏ bê triều chính.
Nhưng kế hoạch ám sát Võ Tắc Thiên của hai người này liệu có thành công hay không thì các sử gia ngày nay chưa thể tìm thấy bằng chứng xác đáng. Nữ hoàng có thể đã bị hại chết nhưng chưa chính thức được an táng để bảo vệ thanh danh hoàng tộc.
Ngoài ra, Võ Tắc Thiên có thể không dễ gì chấp nhận binh biến và việc Đường Trung Tông đưa mẹ về cung, cứ 10 ngày đến chăm sóc chỉ là màn kịch dàn dựng nhằm che mắt thiên hạ.
Đến ngày tháng 12/705, nhà Đường loan tin thái thượng hoàng Võ Tắc Thiên băng hà. Lễ tang tiến hành theo nghi thức của Hoàng hậu, hợp táng với Đường Cao Tông ở Càn lăng, được con cháu hoàng tộc họ Lý hết mực tôn kính.
Muốn sống lâu, sống khỏe, không cần làm điều gì quá lớn. Chỉ cần giữ đúng vài việc nhỏ vào buổi tối là đã giúp dưỡng tạng, giữ khí, nuôi huyết, phòng bệnh từ gốc.
Dưới đây là 4 việc tôi luôn nhắc người bệnh thực hành.
1. Kết thúc bữa tối sớm, cách giờ ngủ 2–3 tiếng
NÊN ăn tối trước 19h
Lên giường ngủ lúc 22h-23h là hợp lý
Sau khi ăn, Tỳ Vị cần thời gian để vận hóa thức ăn thành tinh khí nuôi cơ thể.
Khi lên giường, bụng đã nhẹ, khí huyết thuận, giấc ngủ sẽ sâu hơn.
Nếu ăn xong mà ngủ ngay:
- Thức ăn chưa tiêu, khí trệ sinh đầy bụng
- Dạ dày bị ứ tích, lâu ngày sinh đàm, hóa hỏa
- Tâm thần khó yên, ngủ nông, nhiều mộng
2. Ăn tối thanh đạm, dễ tiêu
Buổi tối là lúc âm khí dần thịnh, dương khí lui. Cơ thể cần yên tĩnh để hồi phục. Nếu ăn nhiều thịt cá, dầu mỡ, Tỳ Vị phải làm việc nặng, khí huyết dồn về tiêu hóa mà không đủ nuôi Can Thận.
👉 Hậu quả là:
- Mệt mỏi, nóng trong
- Khó ngủ, dễ mộng mị
- Sáng dậy nặng người
Nên ăn nhẹ nhàng nhu:
cháo gạo lứt, rau củ luộc, canh nhẹ, đậu phụ hấp. Ăn thanh không phải là thiếu, mà là để cơ thể được nghỉ ngơi đúng lúc.
👉 Gợi ý vài món nhẹ buổi tối:
- Cháo yến mạch hạt sen ăn ấm
- Canh rau ngót nấu đậu phụ
- Trà táo đỏ kỷ tử hoa cúc uống ấm sau ăn
- Một ít đu đủ chín hoặc chuối tiêu sau ăn 30 phút
3. Không ăn đêm
Nếu ăn đêm, dạ dày phải hoạt động lại, làm rối loạn sự nghỉ ngơi của toàn thân.
Có người thức khuya hay thèm ăn.
Thực ra đó là khi khí huyết suy, Thận âm không đủ sinh tân dịch, cơ thể lầm tưởng là đói.
Nếu chiều theo mà ăn, Tỳ Vị càng tổn hại, đêm trằn trọc, sáng dậy rã rời.
👉 Sau 19–20h tối, tốt nhất không nên ăn thêm. Nếu đói có thể:
- Uống một ly nước ấm pha vài lát gừng
- Hãm trà cam thảo gừng
- Ăn vài hạt sen hấp chín để an thần
4. Kiễng chân 1–2 phút trước khi ngủ
Trong Đông y có câu: “Chân là gốc của Thận, huyệt Dũng Tuyền là cửa khí.”
Khi kiễng chân nhịp nhàng, khí huyết được dẫn xuống chân, kích thích Dũng Tuyền giúp dưỡng Thận, an thần.
👉 Cách làm:
- Đứng thẳng, vịn nhẹ vào mép giường
- Nhón gót lên giữ 1–2 giây rồi hạ xuống
- Lặp lại 30–50 lần
- Hít thở nhẹ, cảm nhận bàn chân ấm dần
Động tác nhỏ nhưng giúp chân ấm, đầu nhẹ, dễ vào giấc ngủ, ít tỉnh giữa đêm.
Tối nay, mình thử ăn sớm hơn, buông bớt lo lắng.
Rồi cô bác, anh chị sẽ thấy: ngủ yên hơn, sáng dậy nhẹ như mây
Đồng hồ treo tường bệnh viện chỉ 2 giờ 17 phút sáng.
Khoa Ngoại tiêu hóa chỉ còn tiếng máy monitor kêu đều đều và tiếng dép lê của điều dưỡng đi tiêm thuốc. Bác sĩ nội trú Minh kéo rèm buồng số 6, bệnh nhân giường số 3 , cô Lan, 67 tuổi, giáo viên về hưu, vẫn còn thức. Mắt cô mở to nhìn lên trần nhà, tay siết chặt mép chăn đã nhàu.
“Mất ngủ hả cô?” Minh ngồi xuống ghế, kéo khẩu trang xuống cằm. Đây là đêm trực thứ 2 liên tiếp. Mắt cậu cũng cay xè.
Cô Lan quay sang, cố nở một nụ cười: “Bác sĩ cũng chưa ngủ à? Mai tôi mổ, bác sĩ còn trẻ thế này quen thức đêm đâu biết mệt nhỉ?”
“Con quen thức rồi cô. Mổ u đại tràng sigma, kíp đầu sáng mai. Giáo sư Tùng mổ chính, con phụ mổ.” Minh liếc bệnh án kẹp cuối giường. U 3cm, chưa di căn. Tiên lượng tốt. Trên giấy tờ là vậy. Nhưng người nằm đây thì đâu phải giấy tờ.
Cô Lan im lặng một lúc. Ngoài hành lang có tiếng xe đẩy đi qua, bánh xe kêu cọt kẹt.
“Hồi tôi còn đi dạy, đêm trước ngày học sinh đi thi tốt nghiệp, tôi cũng không ngủ được. Cứ sợ tụi nó quên bài, sợ đề khó, sợ mình dạy chưa tới.” Cô cười, nếp nhăn ở đuôi mắt xếp lại. “Giờ thì nằm đây, tôi lại sợ y chang. Sợ thuốc mê. Sợ mê rồi không tỉnh lại. Sợ tỉnh lại mà không còn nguyên vẹn.”
Minh không đáp ngay. Cậu đã thuộc lòng phác đồ, nhớ vanh vách nguy cơ tai biến ghi trong sách: chảy máu 1,2%, xì miệng nối 3%, nhiễm trùng … Nhưng không sách nào dạy cách trả lời để đánh tan một nỗi sợ.
“Con kể cô nghe chuyện này được không?” Minh nói. “Tuần trước con phụ mổ một bác thợ mộc. Bác ấy cũng mổ đại tràng, cũng thức trắng đêm trước mổ. Bác hỏi con: ‘Bác sĩ ơi, mai tôi lỡ có mệnh hệ gì, con gái tôi lấy chồng ai dắt tay nó?’”
Cô Lan nắm chặt mép chăn hơn.
“Con lúc đó cũng sợ, cô ạ. Con sợ mình nói sai. Sợ mình hứa lèo. Nên con chỉ nói thật: ‘Bác ơi, con không hứa trước được. Nhưng con hứa kíp mổ tụi con ngày mai sẽ làm hết sức như mổ cho ba của tụi con vậy. Bác ráng ngủ một chút, lấy sức mai mình cùng nhau cố vượt qua cho êm đẹp nha bác.’”
“Rồi giờ bác ấy sao rồi?” Cô Lan hỏi, giọng nhỏ xíu.
“Sáng nay bác ấy đi lại được rồi. Còn khoe với con là xuất viện về sẽ đóng một bộ bàn ghế sa-lông cho ngôi nhà mới của con gái.” Minh cười. “Con không dám nói với bác ấy kiểu cho qua. Vì lên bàn mổ thì ai cũng có phần trăm rủi ro. Nhưng cô ơi, ca của cô, khối u phát hiện cũng sớm, ê kíp của thầy Tùng kinh nghiệm lắm. Phần việc của chuyên môn, tụi con sẽ lo thật kỹ. Phần việc của cô bây giờ, là cứ tin tụi con, cố ngủ một chút nhé.”
Ngoài cửa sổ, mưa bắt đầu rơi. Tháng 10, Sài Gòn mưa đêm dai dẳng. Cô Lan thở dài: “Cả đời tôi đứng trên bục giảng, dặn học trò phải bình tĩnh, tự tin. Giờ tới lượt mình, tôi lại như một đứa học trò dở... mất hết tự tin.”
“không phải học trò dở cô ơi, chỉ tại kỳ thi này mới quá nên ai cũng lo lắng thôi, là bác sĩ cũng sẽ thế cô ạ.” Minh cười. “Hồi nhỏ con sợ ma, ba con không nói ‘làm gì có ma’. Nhưng ba con ngồi với con cả đêm, bật đèn ngủ. Sáng ra con tự hết sợ. Giờ con ngồi với cô nhé. Không cần hết sợ liền, chỉ cần đỡ sợ hơn một chút cũng được.”
Hai cô cháu ngồi im. Tiếng mưa gõ lộp độp vào mái tôn hành lang. Tiếng máy monitor vẫn bíp… bíp… đều đặn.
“Lúc tôi dạy lớp 5,” cô Lan chợt nói, “có thằng bé học chậm, nó toàn bị điểm kém. Ngày nào tôi cũng ở lại giảng lại cho nó. Tới ngày thi, nó làm bài được 6 điểm. Nó chạy tới ôm tôi khóc, nói ‘Cô ơi, con làm được rồi’. Tôi biết 6 điểm không to, nhưng với nó là cả một ngọn núi.”
“Dạ,” Minh gật đầu. “Mai cũng vậy. Với cô, bước qua cánh cửa phòng mổ là một ngọn núi. Con không leo thay cô được. Nhưng con sẽ đi cùng cô.”
Cô Lan nhìn cậu bác sĩ trẻ. Áo blouse hơi nhăn, mắt thâm quầng, nhưng giọng nói thì chắc nịch. Không phải cái chắc của người không biết sợ, mà là cái chắc của người đã chọn ở lại cùng với nỗi sợ của người khác để giúp họ an tâm.
“Cô hỏi thật nhé,” cô Lan ngập ngừng. “Nếu... nếu lỡ có chuyện gì, bác sĩ có buồn không?”
Minh ngẩng lên. Câu hỏi này không có trong sách. Cậu hít một hơi: “Có chứ cô. Tụi con sẽ buồn. Nhưng tụi con buồn xong rồi lại phải học, phải mổ tiếp, để những người sau bớt buồn hơn. Tụi con phải cố làm hết sức ngay từ đầu, để không phải nói ‘giá như' hay 'phải chi' nữa".
Mưa ngoài kia nặng hạt hơn. Điều dưỡng đi ngang, khẽ gật đầu với Minh. 3 giờ kém 10. Còn 4 tiếng nữa tới kíp mổ.
"Cô thử chợp mắt một lát nha cô.” Minh đứng dậy, kéo chăn lên ngang ngực cho cô, y như mẹ cậu hay làm cho cậu hồi nhỏ. “Con đọc cô nghe một bài thơ học trò sinh viên tặng con hồi đi thực tập được không? Ngắn thôi.” Cô Lan gật đầu, tay đã nới lỏng khỏi mép chăn.
'‘blouse trắng đi giữa đêm thâu - Chỗ người ta sợ, giúp nhau yên lòng... Bạn sinh viên đó viết tặng cả khoa. Con lúc nào cũng giữ trong ví.”
Cô Lan nhắm mắt. Lần đầu tiên từ chiều, hàng chân mày cô giãn ra. “Bác sĩ Minh này,” cô nói, giọng đã ngái ngủ, “mai mổ xong, cô tỉnh, cô chấm bài cho con nhé. Xem con phụ mổ được mấy điểm.”
“Dạ, Cô nhớ cho con 6 điểm là con mừng rồi.” Minh cười, kéo ghế sát lại, không ngồi nữa mà đứng dựa vào thành giường.
Đêm bệnh viện trôi qua nhẹ nhàng. 4 giờ. 5 giờ...Tiếng xe đẩy lại vang lên ngoài hành lang — kíp mổ sớm bắt đầu chuẩn bị.
6 giờ 15, điều dưỡng vào gọi cô Lan đi. Cô mở mắt, không còn vẻ hoảng hốt đêm qua. Thấy Minh vẫn đứng đó, áo blouse đã khoác thêm, tóc chải vội còn ướt.
“Mình đi thi thôi cô,” Minh cười, đẩy giường bệnh ra hành lang. Cô Lan cũng cười, nắm cổ tay cậu, siết nhẹ. Không phải cái siết của người sắp đuối sức, mà là cái siết của cô giáo dành cho học trò trước khi vào phòng thi: “Cố lên nhé, bác sĩ.”
Cửa phòng mổ mở ra, ánh đèn mổ tràn xuống hành lang. Minh đi bên cạnh, cho đến khi y tá đón tay.
“Chị Lan, kíp mổ đã sẵn sàng,” giáo sư Tùng nói. “Yên tâm nhé chị.”
Cô gật đầu. Trước khi cửa khép lại, cô quay sang Minh: “Không sao đâu, con nhỉ?”
Lần này, Minh không giảng giải, không thống kê. Cậu chỉ nói đúng 4 chữ, như một lời hứa, một bài học, một cái ôm không chạm được:
“Không sao đâu ạ.”
Cửa phòng mổ khép lại. Đèn “Đang phẫu thuật” bật sáng. Ngoài hành lang, Minh đứng đó thêm vài giây, rồi quay đi, về phía phòng rửa tay.
Đêm trực bệnh viện kết thúc. Bình minh ngoài kia đón chào một ngày mới.
Năm 1980, tôi 24 tuổi, y sĩ mới ra trường ba tháng, được phân công về Trạm xá xã Phước Long, Giồng Trôm, Bến Tre. Cả trạm chỉ có hai người: tôi và chị Hai nữ hộ sinh. Điện không có, thuốc men dụng cụ cũng rất hạn chế.
Khoảng 8 giờ tối, nước sông Hàm Luông bắt đầu lớn. Trăng non mờ sau những đám mây, gió chướng thổi lồng lộng trên sông. Tôi đang ngủ gà ngủ gật trên ghế bố thì có tiếng đập cửa dồn dập.
"Bác sĩ ơi! Cứu mạng! Con Tám nhà tui nó giựt, sùi bọt mép!"
Ông Sáu Lành ướt như chuột lột, giọng lạc đi. Phía sau là thằng nhỏ chừng 12 tuổi, run cầm cập. Tôi chụp cái ống nghe, chân xỏ vội đôi dép tổ ong.
Con Tám 18 tuổi, mới cưới được hai tháng. Nghe đâu nó bị sốt, đái rát mấy ngày, ra tiệm mua thuốc về uống. Không biết thuốc gì, uống xong nửa tiếng thì lăn ra co giật, người tím tái.
Tôi rọi đèn pin. Đồng tử giãn, nhưng còn phản xạ. Mạch nhanh, nhẹ. Huyết áp không đo được. Sốc phản vệ. Hôm đó, adrenalin ở trạm xá chỉ còn đúng hai ống. Tôi rút một ống tiêm bắp đùi. Nhưng người con Tám cứ lả dần.
"Phải chuyển lên Bệnh viện tỉnh ngay, không là chết," tôi nói. Mặt ông Sáu tái mét.
Đêm hôm, đường bộ từ xã ra thị xã Bến Tre phải vòng qua hai cái cầu dừa dài hơn hai chục mét và vô số cầu khỉ, đi mất 4-5 tiếng. Chỉ còn đường sông. Nước đang lớn, ghe máy đi một mạch tới bến bệnh viện tỉnh chỉ chừng 50 phút. Tôi hỏi:
"Chú Tư nhà che có ghe máy không chú Sáu?"
"Có chiếc ghe máy đuôi tôm. Để tui năn nỉ ổng coi sao."
"Sao cũng được. Đi càng sớm càng tốt."
Ngày ấy dân quê người ta sống với nhau rất thân tình. Sẵn sàng giúp nhau mọi lúc mọi nơi.
Chú Tư cởi trần, đóng mỗi cái quần đùi, lật đật đẩy ghe ra khỏi ụ, giựt máy. Chiếc ghe máy đuôi tôm mui lá, nổ xành xạch.
Chúng tôi khiêng con Tám xuống. Nó nằm thượt trên tấm chiếu, mẹ nó ngồi ôm đầu, tóc tai rối bời, khóc không ra tiếng. Tôi quỳ một bên, một tay giữ ven truyền, tay kia bắt mạch liên tục, mắt ngó coi nó còn thở không. Dịch truyền là chai glucose 5% cuối cùng của trạm, không còn loại nào khác.
Ghe rời bến một lúc thì máy khục khặc. Sông nước đen ngòm, hai bên dừa nước xào xạc. Nước lớn, sóng vỗ mạn ghe ộp oạp. Bóng tối bao trùm tất cả, không phân biệt được đâu là nước là trời, đâu là bến đâu là bờ.
Qua khỏi Vàm, con Tám lên cơn co giật rồi mạch lại yếu đi. Còn ống adrenalin, tôi chích luôn. Miệng lẩm bẩm: "Ráng lên em, ráng lên. Sắp tới rồi." Lúc đó tôi cũng không biết phải vái trời hay vái ai nữa. Sách vở nói sốc phản vệ tỷ lệ tử vong cao lắm nếu không được cấp cứu đầy đủ kịp thời. Mà trên ghe này chỉ có thằng y sĩ mới ra trường, cây đèn pin và không còn ống thuốc chống sốc nào. Lúc này con Tám nó mà ngáp ngáp thì chỉ còn nước ép tim, hô hấp miệng qua miệng.
Đến đoạn sông gần tới bệnh viện, máy khục khặc rồi tắt ngúm. Chú Tư mặt cắt không còn hột máu, nhảy xuống sông lặn hụp kiểm tra chân vịt. "Chết cha... chân vịt bị quấn mớ lục bình!"
Mười phút trôi qua như mười năm. Tôi lấy chiếc chiếu còn lại trên ghe đắp cho con Tám, người nó lạnh như nước đá. Mẹ nó ngất đi, tỉnh lại cứ gọi "Tám ơi con ơi". Tôi nhìn đồng hồ: 9 giờ 25. Mạch con Tám càng lúc càng yếu. Tôi gào to át tiếng gió:
"Mấy chú ơi, bơi tay đi! Bơi đại đi!"
Chú Tư, ông Sáu vớ lấy cây dầm, cắm đầu bơi. Gần tới bờ, tôi cũng quăng dép, nhảy xuống phụ đẩy ghe. Nước lớn ngập tới ngực, lạnh thấu xương. Đá, mảnh sành ven sông cứa lòng bàn chân rát buốt, nhưng lúc đó sao không thấy đau.
Ghe cập bến Bệnh viện tỉnh là 10 giờ kém. Tôi ẵm con Tám chạy chân đất vô phòng cấp cứu máu dưới chân loang ra:
"Cấp cứu! Sốc phản vệ!"
Kíp trực chạy ra, chuyển con Tám lên băng ca đẩy ào vô khoa .
Tôi ngồi bệt xuống hành lang vì mệt, lúc đó mới để ý thấy hai bàn chân rách bươm, máu trộn với bùn. Chị điều dưỡng mang ra đôi dép, tôi lắc đầu. Ngồi đó chờ.
3 giờ sáng, bác sĩ trực đi ra, vỗ vai tôi: "Nó qua rồi. Mày dữ thiệt. Đi chân đất chuyển bệnh còn đẩy ghe cấp cứu."
Tôi không cười nổi nhưng nhẹ cả người.
Sau này tôi học lên bác sĩ, đi học chuyên khoa, rồi thành bác sĩ khoa Hồi sức bệnh viện tỉnh. 40 năm trôi qua, tôi đã trực đêm cấp cứu hồi sức cho hàng ngàn ca, nhưng chưa đêm nào dài như đêm cấp cưu chuyển bệnh bằng ghe máy năm đó. Chưa lần nào tôi thấy rõ được cái lằn ranh sống chết nó mỏng manh đến vậy, chỉ cách nhau một cái khục khặc máy nổ, hay một ống adrenalin cuối cùng.
Bây giờ thỉnh thoảng về lại cái trạm y tế xã năm ấy, tôi vẫn ra bến sông cũ. Bến giờ đã tráng xi măng, ghe máy đuôi tôm giờ thay bằng tàu làm du lịch. Nhưng nhắm mắt lại, tôi vẫn nghe tiếng máy khục khặc, tiếng dầm quẫy nước, và tiếng chân đất của thằng y sĩ trẻ bồng bệnh nhân chạy trên đường nhựa, phía sau là sự sống của một người con gái mười tám tuổi.
Có những ký ức, nó không nằm trong sổ sách hồ sơ, nó nằm trong lòng bàn chân, mỗi bước đi là một lần nhắc nhở: làm thầy thuốc, có khi dù đi chân đất vẫn phải cố chạy đua với tử thần.
Công an xã Pơng Drang (Đắk Lắk) đang củng cố hồ sơ để xử lý vụ bé gái sơ sinh tử vong trong nhà vệ sinh của một hộ dân, liên quan đến thiếu nữ 15 tuổi.
Ngày 8/5, Công an xã Pơng Drang, tỉnh Đắk Lắk cho biết đang củng cố hồ sơ, điều tra vụ bé sơ sinh tử vong xảy ra tại thôn 5, xã Pơng Drang.
Theo thông tin ban đầu, khoảng 4h30 ngày 4/5, một đôi nam nữ đến nhà người dân xin đi nhờ vệ sinh. Người đàn ông ngồi bên ngoài, còn người phụ nữ vào nhà vệ sinh khoảng 15 phút rồi cùng nhau rời đi.
Cơ quan công an điều tra vụ việc bé sơ sinh tử vong phía sau bồn cầu.
Sau đó, chủ nhà phát hiện một bé gái sơ sinh đã tử vong, bị giấu phía sau bồn cầu nên trình báo cơ quan chức năng. Qua kiểm tra, người dân phát hiện trong miệng cháu bé có giấy vệ sinh.
Tiếp nhận tin báo, Công an xã Pơng Drang phối hợp các đơn vị nghiệp vụ Công an tỉnh Đắk Lắk khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi và truy xét những người liên quan. Nạn nhân được xác định là bé gái sơ sinh nặng khoảng 3,6kg.
Đến trưa 6/5, lực lượng công an xác định và tìm thấy đôi nam nữ liên quan khi đang ở phường Phú Hội, tỉnh Gia Lai.
Tại cơ quan công an, thiếu nữ A. (15 tuổi 7 tháng, trú TP Đà Nẵng) khai có thai sau khi quen một nam thanh niên qua ứng dụng hẹn hò.
Theo lời khai, cuối tháng 4/2026, A. đến chòi rẫy của anh V. (37 tuổi) ở xã Pơng Drang chơi. Rạng sáng 4/5, do đau bụng nên A. nhờ anh V. chở đi khám. Trên đường đi, A. xin vào nhà dân đi vệ sinh và sinh con tại đây.
Sau khi sinh, do lo sợ bị phát hiện, A. khai đã dùng giấy vệ sinh nhét vào miệng bé gái rồi giấu phía sau bồn cầu trước khi rời đi cùng anh V.
Làm việc với cơ quan công an, anh V. cho biết không biết A. mang thai và cũng không hay biết việc thiếu nữ này sinh con trong nhà vệ sinh.
Với chiều cao 1,77 m cùng số đo hình thể 85-57-95 cm, Jessica Anh (23 tuổi) đang gây chú ý sau video casting tại show thời trang viral khắp các nền tảng.
Ngày 7/5, video nữ người mẫu Jessica Anh casting ở show thời trang của NTK Adrian Anh hút triệu view, viral khắp các nền tảng. Người mẫu sinh năm 2003 gây ấn tượng với chiều cao 1,77 m, phong cách trình diễn chuyên nghiệp. Sau đoạn clip viral, cái tên Jessica Anh nhanh chóng được cộng đồng mạng tìm kiếm.
Jessica Anh, tên thật Tạ Minh Anh, hiện hoạt động với vai trò người mẫu tự do, content creator và KOC. Trước khi theo đuổi thời trang, cô từng học ngành quản trị kinh doanh. Cô bắt đầu làm mẫu từ cuối năm 2021, sau đó dần được chú ý nhờ các video hậu trường casting và trình diễn thời trang trên TikTok. Hiện kênh cá nhân của cô thu hút hơn 166.000 lượt theo dõi.
Với chiều cao 1,77 m, số đo 85-57-95 cm cùng làn da nâu khỏe khoắn, Jessica Anh luôn là tâm điểm tại các buổi casting thời trang. Video nữ người mẫu casting khoe thân hình đồng hồ cát hút triệu view. Khán giả dành lời khen cho hình thể cân đối và phong cách catwalk của người mẫu Gen Z. Ngoại hình nổi bật giúp Jessica Anh dễ dàng được nhận diện mỗi khi xuất hiện.
Chia sẻ với Tiền Phong, Jessica Anh cho biết cô bất ngờ trước sự quan tâm lớn từ khán giả sau video casting ngày 7/5. Người mẫu sinh năm 2003 nói cô luôn đọc cả bình luận tích cực lẫn góp ý trái chiều để hoàn thiện hơn trong công việc. Theo cô, việc hiểu rõ lợi thế cơ thể và giữ được cá tính riêng quan trọng hơn chạy theo xu hướng. Jessica Anh cũng xem đây là động lực để tiếp tục theo đuổi nghề người mẫu chuyên nghiệp.
Trước khi được chú ý trên TikTok với những video khoe đường cong "siêu thực", Jessica Anh từng trải qua không ít lần trượt casting. Cô cho biết có thời điểm bị nhận xét ngoại hình chưa phù hợp tiêu chuẩn runway truyền thống vì body quá đầy đặn. Người đẹp từng nhận lời khuyên nên thay đổi hình thể để thuận lợi hơn khi làm nghề. Tuy nhiên, Jessica Anh lựa chọn giữ nguyên vẻ ngoài hiện tại và xem đó là dấu ấn cá nhân.
Jessica Anh từng có khoảng thời gian tự ti vì chiều cao vượt trội so với bạn bè cùng trang lứa. Người mẫu chia sẻ những lời trêu chọc về ngoại hình trong giai đoạn đi học khiến cô trở nên khép kín hơn. Chỉ đến khi bước vào lĩnh vực thời trang, cô mới dần xem chiều cao và vóc dáng là lợi thế thay vì áp lực. Hiện Jessica Anh được nhiều khán giả trẻ yêu thích nhờ hình ảnh tự tin và năng lượng tích cực.
Không chỉ hoạt động người mẫu, Jessica Anh còn dạy catwalk. Việc có kinh nghiệm đào tạo giúp cô sở hữu kỹ năng trình diễn ổn định cùng phong thái chuyên nghiệp tại các buổi casting. Trên TikTok, nhiều video hậu trường của Jessica Anh thu hút hàng triệu lượt xem nhờ những khoảnh khắc catwalk tự nhiên. Đây cũng là lý do cô được cộng đồng mạng gọi vui là “thánh casting”.
Ở đời thường, Jessica Anh theo đuổi phong cách mang hơi hướm phương Tây với lối trang điểm tông nude và các thiết kế tôn hình thể. Hình ảnh của cô hướng đến vẻ gợi cảm khỏe khoắn.
Sau hiệu ứng từ video casting tại show Đẩy đưa, người đẹp cho biết cô muốn được ghi nhận bởi sự nghiêm túc với nghề thay vì chỉ nổi tiếng nhờ ngoại hình. Jessica Anh hiện tiếp tục tham gia các show diễn và hoạt động thời trang trong nước.
Chia sẻ về định hướng tương lai, Jessica Anh cho biết cô mong muốn theo đuổi con đường người mẫu chuyên nghiệp lâu dài. Người đẹp sinh năm 2003 nói bản thân yêu thích những sàn diễn lớn và luôn xem các siêu mẫu quốc tế là nguồn cảm hứng trong công việc. Sau loạt video viral, cô kỳ vọng có thêm cơ hội để khẳng định năng lực trong lĩnh vực thời trang.
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. Vì một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hãy ghé thăm chúng tôi, hãy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
VN
USA
CHINA
