Các bước sơ cứu khi bị rắn cắn

[sonnyd]

Bác sỹ Phùng Nam Lâm, Tổng thư ký Hội Hồi sức Cấp cứu và Chống độc Việt Nam cho biết, ở Việt Nam thường gặp các loài rắn độc sau đây: họ rắn hổ gồm rắn hổ mang thường, rắn hổ mang chúa; rắn cạp nong có khoanh đen - vàng; rắn cạp nia có khoanh đen - trắng, ở miền Bắc nổi tiếng là rắn cạp nia sông Hồng; rắn biển (đẻn biển). Họ rắn lục, thường gặp rắn lục xanh, rắn choàm quạp (ở miền Nam)...



Cách phát hiện rắn độc cắn
Bác sỹ Lâm hướng dẫn, nếu phát hiện người bị rắn cắn phải sơ cứu cho nạn nhân ngay và đưa đến bệnh viện càng nhanh càng tốt. Cách phát hiện rắn độc cắn như sau: nếu bị rắn hổ mang cắn, nạn nhân có các dấu hiệu: tại vết cắn thấy đau buốt, nhìn thấy vết răng (một hoặc hai vết răng), phù nề xung quanh vết cắn, hoại tử. Triệu chứng toàn thân là: sụp mi mắt, giãn đồng tử, khó há miệng, khó nuốt, khó nói, khó thở do liệt cơ hô hấp, liệt chi, nhịp tim nhanh, tăng huyết áp, bàng quang căng đau do bí tiểu....
Nếu bị rắn lục cắn, nạn nhân có các triệu chứng: vết cắn bị sưng tấy nhanh, chảy máu. Vùng có vết cắn sưng to, bầm tím, xuất huyết dưới da, xuất huyết trong cơ, phồng rộp, chèn ép nhiều. Triệu chứng toàn thân là: chóng mặt, lo lắng, sốc, rối loạn đông máu, chảy máu nhiều chỗ, suy thận cấp do tiêu cơ vân, nôn, tiêu chảy...
Nếu bị rắn biển (đẻn biển) cắn: các triệu chứng liệt như các loại rắn hổ mang, cạp nong, cạp nia cắn, bệnh nhân bị liệt cơ, tan máu....

Các bước sơ cứu
Động viên bệnh nhân yên tâm, không quá lo lắng, không để bệnh nhân tự đi lại. Cần nhanh chóng làm bất động phần chân, tay bị rắn cắn bằng nẹp (vì vận động làm cho nọc độc xâm nhập vào trong cơ thể nhanh hơn).
Cởi bỏ đồ trang sức ở chân, tay bị cắn vì có thể gây chèn ép khi vùng đó bị sưng nề. Áp dụng biện pháp băng ép bất động với
một số loại rắn hổ (rắn cạp nong, cạp nia, hổ mang chúa, rắn biển và một số giống rắn hổ mang thường): băng ép bất động để làm chậm sự xuất hiện triệu chứng liệt. Không sử dụng biện pháp băng ép khi rắn lục cắn vì có thể làm vết thương nặng thêm.
Vận chuyển bệnh nhân bằng phương tiện đến cơ sở y tế đồng thời duy trì băng ép, bất động. Nếu bệnh nhân khó thở thì hô hấp nhân tạo (hà hơi thổi ngạt hoặc bằng phương tiện y tế có tại chỗ như bóp bóng, máy thở xách tay...).

Kỹ thuật băng ép bất động



Dùng băng rộng khoảng 10cm, nếu có điều kiện dài ít nhất khoảng 4,5m. Có thể băng chun giãn, băng vải, hoặc tự tạo từ khăn, quần áo. Không cố cởi quần áo vì dễ làm chân, tay phải vận động, có thể băng đè lên quần áo. Băng tương đối chặt nhưng không quá mức (đủ để luồn một ngón tay giữa các nếp băng, còn sờ thấy mạch máu đập). Bắt đầu băng từ ngón chân, tay đến hết toàn bộ chân, tay bị cắn. Dùng nẹp cứng (nẹp, miếng gỗ, que, miếng bìa cứng,...) cố định chân, tay với nẹp.
Vết cắn ở bàn tay, ngón tay, cẳng tay: Băng ép bàn tay, cẳng tay; Dùng nẹp cố định cẳng tay và bàn tay; Dùng khăn hoặc dây treo quàng lên cổ bệnh nhân. Duy trì băng ép bất động tới khi bệnh nhân đến được cơ sở y tế có khả năng cấp cứu hồi sức hoặc huyết thanh kháng nọc rắn đặc hiệu (bác sỹ là người quyết định tháo băng ép hay không).
Vết cắn ở thân mình: Băng ép lên vùng bị cắn nhưng không làm hạn chế cử động ngực nạn nhân.
Vết cắn ở vùng đầu, mặt, cổ: khẩn cấp vận chuyển bệnh nhân đến bệnh viện càng nhanh càng tốt.
Không sử dụng các biện pháp sau: Garô, làm tắc nghẽn hoàn toàn động mạch (mạch máu vận chuyển máu từ tim đi nuôi dưỡng các bộ phận của cơ thể), gây đau, rất nguy hiểm và không thể duy trì lâu (không quá 40 phút), chân tay rất dễ bị thiếu máu nguy hiểm; không hút nọc độc; không sử dụng biện pháp gây điện giật; không chườm đá (chườm lạnh); không được cố gắng bắt hoặc giết rắn.

sonnyd ©VietSN