(ĐVO) - "Nếu một địa danh đăng kư bảo hộ địa lư cho một sản phẩm này mà lại quảng cáo cho một sản phẩm khác là không đúng".
Vinacafe Biên Ḥa đang tung ra một clip quảng cáo được chiếu trên Đài Truyền h́nh Quốc gia Việt Nam, trong đó có lời dẫn "Được tuyển chọn từ hạt cà phê của 8 vùng đặc sản (Buôn Mê Thuột, Cầu Đất, Đăk Hà, Đăk Mil, Khe Sanh, Chiềng Ban, Long Khánh, Chư Sê) ngon nhất Việt Nam"... để khẳng định chỉ có cà phê của ḿnh mới là thật và ngon nhất.
Tuy nhiên, trao đổi với báo Đất Việt, ông Lưu Đức Thanh, Trưởng pḥng Chỉ dẫn địa lư (Cục Sở hữu trí tuệ) cho biết, sự thật không phải như vậy.
Tất cả việc quảng cáo 'láo' đă được chỉ rơ qua phân tích của Cục Sở hữu trí tuệ và Viện Khoa học Sở hữu trí tuệ (Bộ khoa học và công nghệ).
Không có khái niệm sản phẩm "ngon nhất"
Theo ông Thanh, Quy định chỉ dẫn địa lư được quy định trong pháp luật Việt Nam một cách đầy đủ và cơ bản nhất phù hợp với các quy định của pháp luật, Luật thương mại, WTO, Luật sở hữu trí tuệ năm 2005 được sửa đổi bổ sung năm 2009.
Thí nghiệm đổ cà phê vào nước để nhận biết cà phê thật được Vinacafe Biên Ḥa truyền thông tới nhân dân, tuy nhiên sự thật khoa học lại khác. (Ảnh TTO)
Chỉ dẫn địa lư là dấu hiệu dùng để chỉ sản phẩm có nguồn gốc từ khu vực, địa phương, vùng lănh thổ hay quốc gia cụ thể.
Danh tiếng của sản phẩm mang chỉ dẫn địa lư được xác định bằng mức độ tín nhiệm của người tiêu dùng đối với sản phẩm đó thông qua mức độ rộng răi người tiêu dùng biết đến và chọn lựa sản phẩm đó.
Chất lượng, đặc tính của sản phẩm mang chỉ dẫn địa lư được xác định bằng một hoặc một số chỉ tiêu định tính, định lượng hoặc cảm quan về vật lư, hoá học, vi sinh và các chỉ tiêu đó phải có khả năng kiểm tra được bằng phương tiện kỹ thuật hoặc chuyên gia với phương pháp kiểm tra phù hợp.
Khu vực địa lư mang chỉ dẫn địa lư có ranh giới được xác định một cách chính xác bằng từ ngữ và bản đồ. Theo quy định tại Điều 79 Luật Sở hữu trí tuệ, chỉ dẫn địa lư được bảo hộ nếu đáp ứng các điều kiện cụ thể, khoa học.
Khi được bảo hộ rồi th́ chỉ những người trong khu vực đó mới được mang tên bảo hộ. Những người ngoài khu vực không được phép gắn tên bảo hộ cho sản phẩm của ḿnh.
Nếu những người ngoài khu vực mà sử dụng tên này là vi phạm pháp luật và vi phạm luật sở hữu trí tuệ. Những người trong khu vực được bảo hộ mà chưa được phép sử dụng th́ cũng không được sử dụng.
Ông Thanh cho biết, trong 8 vùng chỉ dẫn địa lư mà Vinacafe đưa ra chỉ có duy nhất cà phê Buôn Mê Thuột đă được đăng kư bảo hộ chỉ dẫn địa lư. 7 vùng c̣n lại vẫn chưa nộp hồ sơ đăng kư bảo hộ chỉ dẫn.
Buôn Mê Thuột, cũng phải hiểu rất linh hoạt. Mặc dù mang tên Buôn Mê Thuột nhưng không phải toàn tỉnh được bảo hộ, mà chỉ có những khu vực nào đáp ứng được tiêu chuẩn chung, mang lại được sản phẩm có tính chất đặc thù th́ mới được mang cái tên Buôn Mê Thuột. Hơn nữa, sản phẩm phải gắn liền với lịch sử lâu dài chứ không phải sản phẩm trồng hôm nay, ngày mai được mang tên Buôn Mê Thuột.
Một vấn đề nữa là cách dùng từ "ngon nhất" như trong quảng cáo là không ổn. "Trong luật sở hữu trí tuệ không có khái niệm thế nào là "ngon; ngon nhất". Định nghĩa từ "ngon" đă rất khó đánh giá rồi, ngon với tôi nhưng không ngon với người khác, nên rất khó để định nghĩa. Dùng từ ngon, ngon nhất là không đúng với cách dùng từ của Luật Sở hữu trí tuệ. Theo quy định, chỉ có thể là chất lượng đặc thù, đặc trưng, ông Thanh cho biết thêm.
Vinacafe Biên Ḥa đem vùng bảo hộ hồ tiêu đi quảng cáo cà phê
Ông Thanh phân tích, một địa danh có thể đăng kư bảo hộ chỉ dẫn địa lư cho nhiều sản phẩm khác nhau. Nhưng nếu một địa danh đăng kư bảo hộ địa lư cho một sản phẩm này mà lại quảng cáo cho một sản phẩm khác là không đúng.
Quảng cáo cà phê được tuyển chọn từ 8 vùng đặc sản ngon nhất của Vinacafe Biên Ḥa. Cơ sở nào khẳng định đây là 8 vùng ngon nhất, các vùng khác là cà phê không ngon?
Ví dụ, 8 địa danh mà Vinacafe khẳng định là 8 vùng địa lư có cà phê đặc ngon nhất nhưng chỉ có duy nhất Buôn Mê Thuột đăng kư bảo hộ chỉ dẫn địa lư với sản phẩm cà phê. Chư Sê đăng kư hồ tiêu, Long Khánh là cao su và các sản phẩm công nghiệp...
Việc Vinacafe Biên Ḥa sử dụng địa danh đăng kư bảo hộ hồ tiêu, cao su để quảng cáo cho cà phê là không ổn, như vậy là lừa dối người tiêu dùng về nguồn gốc, xuất xứ sản phẩm.
Đối với hạt tiêu Chư Sê, để đăng kư bảo hộ UBND tỉnh phải cho phép tổ chức đó đứng ra đăng kư tổng thể cho toàn bộ những người sản xuất, kinh doanh hạt tiêu Chư Sê. Tổ chức này được thành lập hợp pháp và phải đảm bảo được quyền và quyền lợi của những người kinh doanh trong khu vực, lúc đó UBND tỉnh mới cho phép tổ chức đó sử dụng cái tên Chư Sê để đăng kư nhăn hiệu.
Ví dụ, cùng một loại cà phê có thể là cà phê nhân, cà phê tươi.. th́ được coi là một loại cà phê. Tuy nhiên, cà phê với hạt tiêu th́ lại là hai loại hoàn toàn khác nhau và phải được đăng kư bảo hộ khác nhau.
Nếu Chư Sê chỉ đăng kư hồ tiêu mà Vinacafe lại quảng cáo cà phê cho Chư Sê th́ rơ ràng là đă vi phạm quy định của pháp luật (chỉ đăng kư hạt tiêu mà lại sử dụng quảng cáo cà phê), thứ hai, UBND tỉnh chỉ cho phép đăng kư tên Chư Sê bảo hộ cho hạt tiêu thôi chứ không được quyền đăng kư cho sản phẩm khác. Với hai nhận định đó th́ rơ ràng Vinacafe Biên Ḥa không được làm như vậy. Đó là đánh đồng khái niệm.
Tuy nhiên, việc xác định Vinacafe Biên Ḥa vi phạm luật hay không phải do cơ quan chức năng có thẩm quyền xác định. Trong luật đă quy định rất rơ về dấu hiệu, hành vi và h́nh thức xử lư.
Nguyễn Hữu Cẩn - Phó Viện trưởng Viện Khoa học Sở hữu trí tuệ - Bộ Khoa học và Công nghệ: không có khái niệm chỉ dẫn nào là "tốt nhất, ngon nhất"
"Có hai đối tượng tham gia vào việc đăng kư bảo hộ chỉ dẫn địa lư. Thứ nhất là: Người muốn đăng kư chỉ dẫn địa lư cho sản phẩm đó phải nộp đơn tới Cục sở hữu trí tuệ. Dựa vào hồ sơ đó, Cục sẽ xem xét có công nhận bảo hộ đăng kư chỉ dẫn địa lư đó hay không. Để đưa ra được chứng nhận bảo hộ phải dựa trên những cơ sở pháp luật, cụ thể là Luật sở hữu trí tuệ.
Trong đó có những tiêu chí cụ thể, như bảo hộ đó dùng để chỉ dẫn cho sản phẩm nào. Sản phẩm đó phải có chất lượng, đặc tính, đặc thù. C̣n chất lượng đó do từ đâu mang lại th́ có thể là do tự nhiên, yếu tố địa lư, yếu tố con người tất cả phải xuất phát từ một khu vực địa lư cụ thể, nó làm cho sản phẩm đó có những tính chất đặc thù.
Trên cơ sở những ǵ đă có trong hồ sơ Cục sẽ xem xét có phù hợp, đủ tiêu chuẩn để cấp chứng nhận bảo hộ hay không.
Trong bảo hộ chỉ dẫn địa lư không có khái niệm chỉ dẫn nào là "tốt nhất, ngon nhất" mà chỉ có khái niệm là đặc thù và đặc trưng. Ví dụ, khái niệm tốt nhất hoàn toàn là phụ thuộc vào đánh giá của người tiêu dùng chứ không phải là cơ quan quản lư.
Với quảng cáo của Vinacafe về "8 vùng cà phê đặc sản ngon nhất" không đúng là bảo hộ chỉ dẫn địa lư. Bảo hộ chỉ dẫn địa lư không nhằm vào mục tiêu chỉ sản phẩm đó là tốt nhất hay ngon nhất... nó chỉ nhằm khẳng định sản phẩm đó có chất lượng đặc thù, đặc trưng do vùng địa lư đó mang lại".
Các hành vi xâm phạm quyền đối với nhăn hiệu và chỉ dẫn địa lư
Khoản 3, Điều 129 - Luật sở hữu trí tuệ quy định: Các hành vi bị coi là xâm phạm quyền đối với chỉ dẫn địa lư được bảo hộ:
a) Sử dụng chỉ dẫn địa lư được bảo hộ cho sản phẩm mặc dù có nguồn gốc xuất xứ từ khu vực địa lư mang chỉ dẫn địa lư, nhưng sản phẩm đó không đáp ứng các tiêu chuẩn về tính chất, chất lượng đặc thù của sản phẩm mang chỉ dẫn địa lư;
b) Sử dụng chỉ dẫn địa lư được bảo hộ cho sản phẩm tương tự với sản phẩm mang chỉ dẫn địa lư nhằm mục đích lợi dụng danh tiếng, uy tín của chỉ dẫn địa lư;
c) Sử dụng bất kỳ dấu hiệu nào trùng hoặc tương tự với chỉ dẫn địa lư được bảo hộ cho sản phẩm không có nguồn gốc từ khu vực địa lư mang chỉ dẫn địa lư đó làm cho người tiêu dùng hiểu sai rằng sản phẩm có nguồn gốc từ khu vực địa lư đó;
d) Sử dụng chỉ dẫn địa lư được bảo hộ đối với rượu vang, rượu mạnh cho rượu vang, rượu mạnh không có nguồn gốc xuất xứ từ khu vực địa lư tương ứng với chỉ dẫn địa lư đó, kể cả trường hợp có nêu chỉ dẫn về nguồn gốc xuất xứ thật của hàng hoá hoặc chỉ dẫn địa lư được sử dụng dưới dạng dịch nghĩa, phiên âm hoặc được sử dụng kèm theo các từ loại, kiểu, dạng, phỏng theo hoặc những từ tương tự như vậy.
Luật cũng quy định rơ các biện pháp xử lư hành chính, dân sự, h́nh sự với các hành vi trên.
(Trích Luật sở hữu trí tuệ)
Nguyễn Vũ - ĐấtViệt
Cục Sở hữu trí tuệ vạch rơ Vinacafe Biên Ḥa lừa dối
