Bảo vệ động vật hoang dã ở Việt Nam: Khó bào chữa những điểm yếu

Trong khi một tổ chức quốc tế khẳng định Việt Nam đứng đầu danh sách tội phạm đối với động vật hoang dã (ĐVHD), cơ quan quản lý nhà nước lại cho rằng thông tin này là thiếu khách quan. Tuy nhiên, nhà khoa học lại nhận định khó tìm cơ sở để bào chữa thuyết phục.

GS.TSKH Đặng Huy Huỳnh, Chủ tịch Hội Động vật học Việt Nam nhận định: “Nếu dùng một cụm từ thì có thể nói công tác quản lý, bảo vệ ĐVHD ở Việt Nam còn nhiều bất cập”.

Những sự cố “phản chủ”

Hầu hết giới chuyên môn đều cho rằng Việt Nam có rất nhiều luật liên quan đến quản lý, bảo vệ ĐVHD, song do việc thực thi luật chưa nghiêm nên các vi phạm liên tiếp xảy ra.

Vụ việc mới đây nhất là ngày 30.7, tại địa phận xã Thanh Trạch, huyện Bố Trạch, Quảng Bình, lực lượng CSGT đã phát hiện và bắt giữ vụ vận chuyển hổ ép khô và xương hổ trái phép. Trên xe chở 1 con hổ lớn đã chết còn nguyên hình dạng; 1 bộ xương nhỏ hơn (được nhận định là hổ) đã róc thịt; 1 bao tải đựng mai rùa, xương động vật khô.

Trước đó một câu chuyện đau lòng cũng từng xôn xao dư luận khi một nam quân nhân đã cùng nhóm bạn hành hạ dã man rồi giết hại 2 cá thể voọc chà vá, sau đó thản nhiên “tung” ảnh lên mạng “khoe chiến tích”.

Đầu và thân của một trong 4 con hổ phát hiện được tại một nhà dân ở Hà Nội vào tháng 9 năm 2007.(Ảnh Phạm Tuyên/ENV)

Theo tài liệu lưu trữ của Trung tâm Giáo dục thiên nhiên (ENV) chỉ trong 5 năm (2005-2010) đã có 104 vụ vi phạm về hổ trên toàn quốc, trong đó có 16 vụ bắt giữ, tịch thu hổ đông lạnh, bộ phận cơ thể hoặc xương hổ và một vụ buôn bán hổ sống.

Trong 10 vụ bắt giữ hổ buôn bán vận chuyển trái phép ở Việt Nam, tang vật thu giữ được đều là hổ đông lạnh. Quan sát bàn chân hổ và cách thức hổ được làm đông lạnh cho thấy rất có thể chúng có nguồn gốc từ các trang trại hoặc những cơ sở nuôi nhốt kinh doanh tương tự, không phải từ tự nhiên. “Với khoảng 350 triệu đồng tiền mặt, hoặc một chuyến đi thị trấn Tây Sơn gần cửa khẩu biên giới Cầu Treo (Hà Tĩnh) sẽ mua được một con hổ trên 100 kg”, một nhân viên ở ENV cho biết.

Còn theo khảo sát của Quỹ Quốc tế bảo vệ thiên nhiên (World Wide Fund for Nature-WWF) đối với loài tê giác một sừng, đến năm 1999, có từ 7-8 cá thể tê giác ở Vườn Quốc gia (VQG) Cát Lộc, sinh sống trên 6.500 ha diện tích lõi phân bố tê giác. Trong năm 2010, người ta đã phát hiện cá thể tê giác cuối cùng tại VQG này đã bị bắn chết.

Đánh giá thấp là có cơ sở

Báo cáo mới đây của WWF đánh giá việc tuân thủ và thực hiện cam kết CITES về hổ, tê giác và voi, đã tiến hành đánh giá 23 quốc gia trong số nhiều quốc gia được coi là có sự phân bố, trung chuyển hoặc tiêu thụ các loài này nhận định, Việt Nam là một trong các quốc gia có việc thực thi đáng lo ngại nhất, với thẻ màu đỏ đối với hai loài tê giác và hổ.

Báo cáo xác định Việt Nam là quốc gia tiêu thụ sừng tê giác với số lượng lớn nhất và được coi là tác nhân gây ra khủng hoảng săn bắn trộm tại Nam Phi. Năm 2011, có đến 448 cá thể tê giác đã bị giết hại để lấy sừng tại quốc gia này, và đã mất thêm 262 cá thể khác cho đến thời điểm này năm nay.

Một con khỉ con bị xích để chào bán trên đường phố ở Thành phố Hồ Chí Minh.(Ảnh ENV)

Phản ứng lại nhận định này, Cơ quan quản lý CITES Việt Nam cho rằng trong những năm gần đây các cơ quan thực thi pháp luật của Việt Nam đã luôn thể hiện những nỗ lực cao nhất trong việc đấu tranh với tình trạng vi phạm pháp luật về loài hoang dã. Việc WWF nhận định về hệ thống pháp luật và thực thi luật của một số nước trong đó có Việt Nam là “không đáng tin cậy và thiếu khách quan”.

Tuy nhiên, ông Trần Việt Hưng, Phó giám đốc ENV lại cho rằng kết luận của WWF là “không oan” cho Việt Nam. “Việc thực thi pháp luật thiếu quyết liệt đang làm giảm đi sự cố gắng trong việc xây dựng các văn bản pháp luật cũng như sự phát hiện các vụ việc lớn về buôn bán ĐVHD của Việt Nam thời gian qua”, ông Hưng nói.

Cùng chung quan điểm này, GS.TSKH Đặng Huy Huỳnh cũng nhấn mạnh, việc WWF đưa ra những nhận định là có lý, dù rằng chưa hoàn toàn chính xác. “Nếu không nghiêm minh, luật sẽ không còn ý nghĩa răn đe”, GS Huỳnh nói.

Bà Nguyễn Phương Ngân, cán bộ WWF Việt Nam cho biết, tổ chức này đang tiếp tục thảo luận và trong thời gian tới, sẽ đưa ra những con số thuyết phục để bảo vệ quan điểm đã nêu trong báo cáo của WWF.

Việt Nam phải giải trình về kiểm soát buôn bán sừng tê giác Tại cuộc họp lần thứ 62 của Ủy ban thường trực thuộc Công ước quốc tế về buôn bán các loài động thực vật hoang dã nguy cấp (CITES) vừa diễn ra tại Geneva từ 23-27.7,, Ủy ban đưa ra quyết định yêu cầu Việt Nam phải báo cáo về thực trạng buôn lậu ngà voi, sừng tê giác và hổ vào tháng 12 năm nay, bao gồm những hành động mà Việt Nam thực hiện để chống lại buôn bán sừng tê giác trái phép. Việt Nam cũng được yêu cầu công khai số liệu sừng tê giác tịch thu đang được cất giữ và xác minh việc sử dụng sừng tê giác vào mục đích phi thương mại. Khoảng 350 nhà quan sát đã có mặt tại cuộc họp trên. Trúc Quỳnh (Theo CITES)

Bích Ngọc - ĐấtViệt

chiện quá rỏ ràng làm sao chối cải, đi đâu cũng thấy nhưng lồng nhét đầy là chó, thịt chó nguyên con bán đầy đường

Chó được dồn lại, nhốt trong lồng giữa chợ - ảnh: Nick Út


Và đây là kết cục chờ đợi những chú chó...

Khiếp quá

.....Mả cha nhà nó.....đúng là lủ mọi rợ .....

Sao mà lại có người dã man đến như vậy?