Nga, Trung bất ngờ giáng đòn mạnh vào Tổng thống Syria

Nga và Trung Quốc hôm qua (21/3) đã cùng với các thành viên khác của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc nhất trí thông qua một kế hoạch hòa bình do cựu Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Kofi Anna đề xuất. Đây là lần đầu tiên Nga và Trung Quốc đứng về phía phương Tây trong vấn đề Syria và nó được coi là một đòn giáng mạnh vào Tổng thống Bashar al-Assad.

Nga và Trung Quốc trong thời gian qua luôn ở thế đối đầu với các cường quốc phương Tây trong việc xử lý cuộc khủng hoảng chính trị trầm trọng ở đất nước Syria. Hai nước này đã dùng quyền phủ quyết bác bỏ hai nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc nhằm lên án Damascus. Moscow và Bắc Kinh cũng bác bỏ những lời kêu gọi của phương Tây và các nước Ả-rập đòi Tổng thống Assad từ chức.

Tuy nhiên, ngày hôm qua, Nga và Trung Quốc đã bất ngờ ủng hộ cái gọi là “tuyên bố chủ tịch” về vấn đề Syria. Đây là một văn bản không có tính ràng buộc nhưng nó đã thể hiện sự nhất trí hiếm hoi trong Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc liên quan đến cuộc khủng hoảng Syria.

Tuyên bố chủ tịch của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc kêu gọi Tổng thống Assad và phe nối lập cùng hợp tác với phái viên Annan “để hướng tới việc tìm kiếm một giải pháp hòa bình cho cuộc khủng hoảng hiện nay ở Syria đồng thời thực hiện đầy đủ và ngay lập tức đề xuất 6 điểm được ông Annan đưa ra ban đầu". Cựu Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Kofi Annan được chỉ định là phái viên của Liên Hợp Quốc và Liên đoàn Ả-rập về vấn đề Syria.

Kế hoạch hòa bình 6 điểm của ông Annan gồm có việc kêu gọi Tổng thổng Assad rút quân; ngừng sử dụng vũ khí hạng nặng ở các thành phố nổi dậy; thực hiện mỗi ngày tạm ngừng các hành động thù địch trong 2 giờ đồng hồ cho những hoạt động viện trợ nhân đạo được thực hiện; cho phép tiếp cận mọi khu vực bị ảnh hưởng bởi xung đột; và thực hiện một lệnh ngừng bắn có sự giám sát của Liên Hợp Quốc. Phái viên Annan cũng kêu gọi phóng thích những tù nhân bị bắt giữ trong cuộc nổi dậy chống chính quyền Tổng thống Assad trong một năm qua.

Trong tuyên bố chủ tịch vừa được thông qua, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc yêu cầu ông Annan thường xuyên cập nhận tình hình nỗ lực của ông để cơ quan này “có thể tiến hành những bước đi thích hợp tiếp sau đó”.

Một phái đoàn của ông Annan sẽ có mặt ở Damascus để xem xét, đánh giá xem liệu có khả năng thực hiện tiến trình hòa bình ở Syria hay không.

Cựu Tổng thư ký Liên Hợp Quốc “được khích lệ bởi sự ủng hộ, nhất trí của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đối với những nỗ lực của ông và kêu gọi giới cầm quyền Syria phản ứng tích cực” với kế hoạch của ông này, phát ngôn viên của phái viên Annan – ông Ahmad Fawzi cho biết.

Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Ban Ki-moon cũng rất “vui mừng trước việc Hội đồng Bảo an có thể đưa ra được một thông điệp rõ ràng và có sự nhất trí cao” đối với Syria. Ông Ban hy vọng, “sự đoàn kết của các thành viên Hội đồng Bảo an sẽ đánh dấu một bước ngoặt mới trong nỗ lực của cộng đồng quốc tế nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng ở Syria”.

Đòn mạnh vào Tổng thống Assad

Có lẽ các cường quốc phương Tây là những người vui mừng nhất trước phản ứng bất ngờ của Nga và Trung Quốc với chính quyền của Tổng thống Assad. Lâu nay, họ đã đổ rất nhiều công sức để thuyết phục hai nước này ủng hộ họ trong vấn đề Syria nhưng đều không thành công.

Các nhà ngoại giao phương Tây tin rằng, sự nhất trí hiếm hoi được thể hiện trong Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc ngày hôm qua về vấn đề Syria đã chứng tỏ chính quyền của Tổng thống Assad ngày càng bị cô lập và đây là một cú giáng mạnh vào ông Assad trên mặt trận ngoại giao.

Trong tuyên bố được tất cả 15 nước thành viên Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc ủng hộ, cơ quan này đã đe dọa sẽ áp dụng những “bước đi mạnh mẽ hơn” với Syria nếu đất nước Trung Đông này không thực hiện theo kế hoạch hòa bình 6 điểm của ông Annan.

"Với Tổng thống Assad và chính quyền của ông này, chúng ta cần phải tuyên bố: hãy đi theo con đường này, thực hiện nó nếu không sẽ phải đối mặt với sức ép và sự cô lập lớn hơn", Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton nhấn mạnh.

Trong khi đó, Đại sứ Anh tại Liên Hợp Quốc Mark Lyall Grant kêu gọi: "Tuyên bố vừa được thông qua là một thông điệp cứng rắn gửi đến chính phủ Syria và các phe nhóm khác trong nước này, trong đó yêu cầu họ phải trả lời nhanh chóng và ngay lập tức đối với kế hoạch 6 điểm".

Tuy nhiên, phải nhìn nhận rõ rằng, việc Nga, Trung ủng hộ tuyên bố chủ tịch của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc không hề đi ngược với lập trường mà hai nước này vẫn giữ lâu nay trong vấn đề Syria. Theo lời Ngoại trưởng Nga Lavrov cho biết, Nga ủng hộ tuyên bố chủ tịch của Hội đồng bảo an là vì “văn bản đó không chứa bất kỳ tối hậu thư, lời đe dọa hay nhấn mạnh nào về việc ai là người có lỗi trong cuộc khủng hoảng ở Syria” như các nghị quyết trước đây.

Nhưng dù gì đi chăng nữa, Nga – đồng minh thân thiết của Syria và Trung Quốc đã bắt đầu tỏ dấu hiệu mất dần kiên nhẫn với chính quyền của Tổng thống Assad.

Có thể nói, mặc dù đang giành được những thắng lợi liên tiếp trong cuộc đối đầu với phe nổi dậy ở trong nước, chính quyền của Tổng thống Assad lại phải đối mặt với những bước thụt lùi liên tiếp trên mặt trận ngoại giao.

Kiệt Linh - (tổng hợp)