Lào, Campuchia hay Malaysia bây giờ đă là địa bàn săn trầm của nông dân Đại Lộc (Quảng Nam). Những chuyến xuất ngoại mang theo sự háo hức, kỳ vọng, song đổi lại họ được ǵ ngoài nước mắt, hiểm nguy thậm chí phải nhờ may mắn mới giữ được mạng sống?
Từ một đầu mối người bản địa, nông dân Đại Lộc đă mua vé máy bay sang Malaysia du lịch, sau đó đổ bộ vào những cánh rừng nguyên sinh ở thủ đô Kuala Lumpur t́m trầm.
Bán heo xuất ngoại
Anh Vơ Đức Cảnh (1968) ở làng Phú Phước (Đại Phong, Đại Lộc), một trong 3 người của xă xuất ngoại sang Malaysia săn trầm vừa trở về, kể lại: Vào cuối năm 2011, trong khi đang khăn gói cùng bạn t́m trầm ở Kon Tum, bất ngờ anh gặp một nhóm bạn đồng nghiệp ở Phú Yên. Trong lúc nghỉ ngơi tṛ chuyện, nhóm này than thở, t́m trầm ở ḿnh giờ khó quá. Trầm th́ có hạn mà người t́m th́ đông lên từng ngày, thành thử nhiều chuyến ṛng ră đi cả tháng, tốn bao tiền bạc, công sức mà thu nhập chẳng bơ bèn. Họ bảo, sau chuyến này, sẽ xuất ngoại sang Malaysia hành nghề. Nghe phong thanh bên đó toàn rừng nguyên sinh, dân họ lại giàu, chẳng ai thèm mưu sinh bằng nghề ṃ kim đáy bể này.
Trầm hương
Thú thực, đă đi trầm hơn 30 năm nhưng chưa lúc nào anh Cảnh nghĩ chuyện ra nước ngoài làm nghề. Nhưng nghe bạn nói mùi mẫn, anh cũng quyết thử một phen, biết đâu số hên lại trúng kỳ nam, đổi đời như chơi? Về bàn với vợ bán đàn heo đang nuôi trong chuồng được hơn chục triệu, anh điện cho bạn ở Phú Yên, hẹn nhau cùng đi xe đ̣ vào TPHCM rồi bay sang Malaysia. Khi mới đề xuất chuyện bán heo để xuất ngoại, vợ anh liền gạt đi, bảo người ta xuất khẩu lao động có nghề nghiệp ổn định c̣n chẳng ăn thua ǵ nữa là ḿnh sang cù bất cù bơ, t́m trầm không thấy, biết có c̣n đường về quê? Bao năm anh săn trầm thất bát, ḿnh chị ở nhà phải lam lũ bám vài thước đất cùng với đàn heo nuôi hai con nhỏ. T́m trầm quanh trong vùng đă đủ khổ rồi, nay lại xuất ngoại nữa, tiền đâu mà rắc? Giận chồng th́ nói vậy, nhưng sau nhiều đêm rỉ tai vợ về miền đất hứa với những cánh rừng nguyên sinh, đi vài bước là có trầm, dần dà chị cũng thuận theo. Bấm bụng bán đàn heo đang tuổi ăn tuổi lớn lấy tiền cho chồng xuất ngoại mà chị tiếc hùi hụi. Những ngày anh mới đi, chị luôn mong anh may mắn t́m được trầm quí, đổi đời. Nhưng hơn một tuần không thấy tin chồng, chị lo lắng, chỉ mong sao anh b́nh an trở về.
Vào rừng là có trầm
Với hộ chiếu du lịch 1 tháng, khi vừa đáp xuống sân bay Kuala Lumpur, anh Cảnh và nhóm bạn được một ông chủ người Tàu có vợ Việt ra đón rồi đưa về dăy nhà trọ của họ. Tại đây, anh Cảnh gặp nhiều bạn trầm khác đến từ Khánh Ḥa, Phú Yên... Họ cũng sang đây theo diện du lịch nhưng mục đích chính là săn trầm. Sau khi cơm nước, nghỉ ngơi, ngay hôm sau anh được ông chủ chở bằng xe hơi ra cánh rừng nguyên sinh ven thủ đô để bắt đầu săn trầm. Nhóm của anh gồm 3 người, đều ở Đại Phong, mang khoảng 15kg gạo, cá khô, rựa, cuốc... Đi bộ nửa ngày đường vào tới rừng, họ bắt đầu căng bạt, nhóm lửa, cúng thổ địa, cầu mong mọi chuyện b́nh an trước khi tiến hành t́m trầm. Anh Châu Ngọc Xuân (1960) thành viên trong nhóm kể, t́m trầm bên đó dễ gấp 10 lần bên ḿnh. Bởi v́ bên đó rừng nguyên sinh, rất nhiều cây dó cho trầm chưa bị hạ gục. Việc khai thác gỗ rừng bên đó được thực hiện bài bản, chỉ cây nào đủ tuổi mới cưa, chứ không theo kiểu tận diệt như rừng ở ḿnh (có khi chỉ khai thác một cây gỗ nhưng phá cả khoảng rừng, khai thác tới đâu, dọn tróc trụi đến đó).
Theo anh Xuân, nếu không bị ép giá, mỗi chuyến đi Malaysia phải thu vài trăm triệu đồng
Mặt khác, do dân Malaysia có mức sống cao, không làm nghề khai thác trầm, lại theo đạo Hồi, không ăn thịt động vật, thú rừng, thậm chí có cơ chế bảo vệ động vật khắt khe, phạt nặng những ai săn bắn. Nhờ thế, những cánh rừng nguyên sinh của Malaysia được bảo tồn. Trong 10 cây dó mà nhóm chọn đóng đều cho nhựa, nghĩa là có trầm. “Ở đây chẳng cần kinh nghiệm hay kỹ thuật ǵ, dân mới học nghề t́m trầm cũng dễ dàng kiếm được trầm sau vài ngày đi rừng” – anh Cảnh bộc bạch. V́ sẵn trầm nên người Việt sang đây t́m khá nhiều, đến nỗi dù là rừng Malaysia mà vào đó toàn giao tiếp với nhau bằng tiếng Việt, cứ ngỡ như đang ở rừng Quảng Ngăi hay Kon Tum vậy, anh Cảnh cho biết thêm.
Nước mắt xứ người
“Khi cầm tiền bán trầm mà rưng rưng nước mắt. Không phải v́ mừng mà v́ uất ức”- anh cảnh nói. Đúng ra mỗi ki-lô-gam trầm chất lượng thế ở Việt Nam phải bán được 60-70 triệu đồng/kg, nhưng bên đó bị ép giá chỉ c̣n 2 triệu đồng/kg. Các thương lái ở đây biết tỏng người Việt sang t́m trầm, không bán ở đây th́ cũng không mang về nước được nên ép giá. “Cũng phải bấm bụng mà bán thôi. Du lịch có 1 tháng, mất hơn 20 ngày t́m trầm, không bán sẽ hết hạn hộ chiếu, chưa nói ở lại một ngày là chủ trọ chặt chém tiền ăn, ở ngày đó. Thậm chí, không bán, họ cho th́ cũng chỉ đem đi làm củi chứ biết làm ǵ” – anh Cảnh ngậm ngùi. Khi lên máy bay về nước, anh em trong nhóm cứ tiếc hùi hụi.
Anh Cảnh bảo "về được với vợ con là mừng rồi"
Nghĩ lại những ngày ăn đói mặc rét trong rừng, đối mặt với thú dữ, với hiểm nguy lại càng uất ức. Chuyến xuất ngoại xứ người những tưởng sẽ mở ra con đường mới, hướng đi mới làm ăn, đổi đời, ai dè tính ra mỗi người lỗ hơn 10 triệu. Anh Cảnh kể, một thẻ rau muống vài cọng tới 35 ngàn, đấy là chưa nói tới các chi phí khác. V́ sinh hoạt quá đắt đỏ, thành thử lỗ là chuyện dễ hiểu. Anh Xuân bảo, may mắn về được tới nhà là tốt rồi. Có cái bữa đang đi trong rừng sâu, gặp con gấu, anh em phải nín thở hàng chục phút mới may mắn thoát nạn. May mà lúc đó nó bỏ đi đường khác, không th́ anh em đă hết đường về quê.
Dù thất bại, nhưng chuyến xuất ngoại săn trầm đă để lại nhiều bài học quí. Anh Cảnh bảo, nếu có điều kiện, vẫn sẽ sang lại Malaysia. Linh cảm trong anh vẫn mách bảo rằng, ở đâu đó trong cánh rừng nguyên sinh Malaysia c̣n đang vùi lấp những kư kỳ nam. Và biết đâu, chỉ một lần, số phận sẽ mỉm cười với anh?
Theo CADN
Xuất ngoại t́m… trầm
