Vỡ nợ hàng loạt: Từ niềm tin thơ ngây đến bài học cho nền kinh tế

Để xảy ra các vụ vỡ nợ tới hàng trăm tỉ đồng ấy cần xem lại vai trò của ngành ngân hàng. Có phải do khó tiếp cận vốn ngân hàng mà các hộ kinh doanh nhỏ phải tìm đến tín dụng đen?
Trong cuộc gặp gỡ đầu năm với báo giới, TS Lê Đăng Doanh - nguyên Viện trưởng Viện Quản lý kinh tế Trung ương - cho rằng, đó là một bài học đau xót cho nền kinh tế mà chúng ta phải nghiêm túc rút kinh nghiệm bên thềm năm mới.

Niềm tin ngô nghê

Câu chuyện của “chị Dậu”, tên thật là Nguyễn Thị Dậu - 48 tuổi ở số 5 phố Nguyễn Thái Học, phường Quang Trung, quận Hà Đông là một câu chuyện như thế. Tại cơ quan điều tra, chị này khai rằng chị ta vay tiền của hơn 30 người, trong đó có cả người thân, họ hàng với số tiền lên tới 100 tỉ đồng, 10.000USD và 11 cây vàng, với tổng giá trị 150 tỉ đồng. “Nhưng toàn bộ số tiền đó cộng thêm tiền của gia đình tôi đều chuyển cho Nguyễn Đức Thắng (ở Quang Trung, Hà Đông) vay lại và anh ta đầu tư vào BĐS. Thậm chí, tôi còn mượn sổ đỏ của mẹ đẻ để đi vay ngân hàng 1 tỉ đồng đưa cho Thắng. Giờ anh ta bỏ trốn, mọi người kéo đến nhà tôi đòi nợ. Tôi cũng là nạn nhân trong vụ vỡ nợ này...” - thị Dậu trần tình tại cơ quan công an.

Theo chị này, sở dĩ chị ta dốc hết vốn liếng trong nhà và dùng uy tín của mình đi huy động khắp nơi đưa tiền cho Thắng từ năm 2005 đến nay là do tin vào tài buôn BĐS của Thắng, buôn đâu trúng đấy và quan trọng hơn là vì lãi suất siêu cao, bình quân 1.000 đồng/ngày/1 triệu, tăng theo thời gian và tùy thỏa thuận, so với lãi suất ngân hàng thì siêu lợi nhuận nên khi chị này đi mời chào thì ai cũng sẵn sàng móc hầu bao đưa hết.

Niềm tin ngô nghê nhất có lẽ là của những người đã tin tưởng đưa tiền cho Nguyễn Thị Minh Tâm – 50 tuổi - được mệnh danh là trùm BĐS Bắc Ninh. Đến lúc bị bắt, con số cả nợ và lãi của đối tượng này lên tới hơn 300 tỉ đồng. Theo lời khai của thị tại cơ quan điều tra, thì nhiều người thấy Tâm buôn đất giỏi, lợi nhiều và ngày càng phất lên nhanh chóng nên muốn gửi tiền nhờ Tâm buôn hộ.

“Nhiều người thấy tôi làm ăn dễ, cứ bảo cho tôi vay tiền. Tôi bảo, giờ tôi chẳng có gì nhưng người ta bảo chị cứ cầm lấy tiền rồi gá cho em bộ hồ sơ nào cũng được. Tôi đành nhận. Cứ như vậy, tôi lao vào buôn bán như con thiêu thân mà không kiểm soát hành vi...” - thị Tâm đã viết tường trình tại trại tạm giam Công an tỉnh Bắc Ninh như thế.

Tuy nhiên, theo điều tra của các cơ quan chức năng, nếu không có nhiều người hám lợi lãi suất cao cho Tâm vay thì thị cũng không thể chiếm đoạt số tiền lớn được đến thế. Theo ước tính ban đầu của các cơ quan chức năng, mức lãi mà Nguyễn Thị Minh Tâm phải trả cho vay tín dụng đen tại Bắc Ninh lên đến khoảng 1 tỉ đồng/ngày. Mức lãi ngày Nguyễn Thị Minh Tâm vay tín dụng đen thấp nhất 3.000 đồng/1 triệu đồng/ngày. Thời điểm nóng nhất, đối tượng đã vay ngắn hạn 5-10 ngày là 5.000 đồng/1 triệu đồng/ngày.

Trò chuyện với một số chủ nợ bất đắc dĩ được biết, phần lớn các con nợ đều trang bị cho mình vỏ bọc khá tốt. Ví dụ, theo tìm hiểu tại địa phương, Nguyễn Thị Dậu luôn thể hiện là những người đàng hoàng tử tế, chưa có bất cứ điều tiếng gì. Còn tại TP.Bắc Ninh, trước khi bị bắt, Nguyễn Thị Minh Tâm nổi như cồn với vỏ bọc là một đại gia BĐS, một lúc sở hữu gần chục chiếc xe hơi đắt tiền và vài chục cái biệt thự, nhà vườn to nhỏ. Đây chính là miếng mồi nhử để nhiều người tin cậy nhắm mắt giao tiền.

Khi lòng tham che mắt

Bình luận với báo giới về các vụ siêu vỡ nợ của năm 2011, TS Lê Đăng Doanh - nguyên Viện trưởng Viện Quản lý kinh tế Trung ương - cho rằng, những người cho vay là những người có tiền nhưng họ lại không tin vào ngân hàng, họ đã ham nguồn lợi trước mắt với lãi suất cao khác thường; tức là họ dốt về mặt pháp luật, không có sự hiểu biết nhưng họ lại có thừa sự tham lam nên mới rơi vào cái bẫy của các đối tượng lừa đảo.

Khi sự việc xảy ra, con nợ bỏ trốn, nhiều chủ nợ lâm vào cảnh khuynh gia bại sản, nhưng cũng rất ít người đến trình báo với cơ quan chức năng. Bởi thực tế, chủ nợ vừa là nạn nhân, vừa là thủ phạm. Vì có chủ nợ cho con nợ vay siêu lãi tới 7.000 đồng/triệu/ngày. Nếu quy ra, nó vượt hơn 10 lần lãi suất cơ bản của Ngân hàng Nhà nước (quá 140%/năm), nên họ có thể bị xử lý hình sự tội cho vay nặng lãi.

“Và đây cũng là một lý do mà nhiều vụ vay nặng lãi vẫn âm thầm diễn ra qua mặt các cơ quan chức năng mà cả người hại lẫn bị hại chọn cách tự giải quyết với nhau, thay vì đi báo công an” - TS Doanh nhận xét. Cũng theo TS Doanh, để xảy ra các vụ vỡ nợ tới hàng trăm tỉ đồng ấy, cũng cần xem lại vai trò của ngành ngân hàng. Phải chăng khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng của các hộ kinh doanh nhỏ còn quá khó khăn nên họ phải tìm đến những kênh tín dụng đen như vậy?

Bên thềm năm mới, nhắc lại câu chuyện buồn năm cũ, TS Lê Đăng Doanh cho rằng, việc để xảy ra hàng loạt vụ vỡ nợ là một bài học đau xót cho nền kinh tế. “Để xảy ra hàng chục vụ trên diện rộng vậy mà không ai băn khoăn đặt câu hỏi, không ai có ý kiến, không ai giám sát cả. Thế thì chúng ta thấy rằng chúng ta đã kiểm soát chặt chẽ chưa? Ở các vụ vỡ nợ này cho thấy lòng tham nó có thể vượt qua tất cả ranh giới về đạo đức, về quan hệ giữa người và người và từ đó sẽ đi đến lĩnh vực của tội ác.

Việc này cần được xử lý một cách nghiêm khắc, nếu không thì có lẽ sẽ vẫn còn nhiều người tiếp tục mù quáng ném tiền tỉ cho vay, miễn là thu được siêu lãi, siêu lợi nhuận” - TS Doanh nói. Trăn trở đầy trách nhiệm của TS Doanh cũng như một lời gửi gắm đầu năm tới mọi người. Xin đừng hám lợi mà mắc bẫy lừa đảo!


Theo Song Minh
Lao động