Reuters: Thêm một nước vùng Vịnh bí mật tấn công Iran

[Romano]

Các nguồn tin phương Tây và Iran cho biết, Ảrập Xêút đã tiến hành nhiều cuộc tấn công quân sự bí mật nhằm vào lãnh thổ Iran để đáp trả các vụ tập kích nhằm vào vương quốc này. Theo Reuters, đây là lần đầu tiên Ảrập Xêút trực tiếp tiến hành hành động quân sự trên lãnh thổ Iran sau thông tin về UAE, cho thấy Riyadh đang trở nên cứng rắn hơn trong việc đối phó với đối thủ khu vực lớn nhất của mình.

Các cuộc không kích chưa từng được công bố

Hai quan chức phương Tây nắm rõ vấn đề cùng hai quan chức Iran cho biết, các cuộc tấn công được không quân Ảrập Xêút thực hiện vào cuối tháng 3. Một quan chức phương Tây mô tả đây là các đòn đáp trả “ăn miếng trả miếng” sau khi Ảrập Xêút hứng chịu các vụ tấn công. Reuters chưa thể xác minh cụ thể các mục tiêu bị nhắm tới.
Khi được đề nghị bình luận, một quan chức cấp cao Bộ Ngoại giao Ảrập Xêút không trực tiếp xác nhận các cuộc không kích, trong khi Bộ Ngoại giao Iran không phản hồi yêu cầu bình luận.

Ảrập Xêút từ lâu dựa nhiều vào bảo trợ quân sự của Mỹ. Tuy nhiên, cuộc chiến kéo dài 10 tuần qua đã khiến vương quốc này dễ bị tổn thương trước các cuộc tấn công xuyên thủng hệ thống phòng thủ do Mỹ hậu thuẫn.

Các nước Ảrập vùng Vịnh bắt đầu đáp trả

Các cuộc không kích của Ảrập Xêút cho thấy xung đột tại Trung Đông đã mở rộng vượt xa những gì công khai được thừa nhận. Trước đó, báo Wall Street Journal cũng đưa tin, Các tiểu vương quốc Ảrập thống nhất (UAE) đã tiến hành các cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran. Theo tờ báo này, UAE đã nhằm vào nhà máy lọc dầu trên đảo Lavan của Iran. Vụ tấn công diễn ra đầu tháng 4, vào khoảng thời gian Tổng thống Mỹ Donald Trump chuẩn bị tuyên bố ngừng bắn với Iran. Vụ việc đã gây hỏa hoạn lớn tại nhà máy và khiến nó tê liệt.
Iran sau đó thừa nhận cơ sở trên đã bị một kẻ thù không xác định tấn công, sau đó nước này đã đáp trả bằng cách phóng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) vào UAE và Kuwait. Vụ việc nhắm vào đảo Lavan là trường hợp cụ thể duy nhất về việc UAE tham gia xung đột.

Một trong những nguồn tin nói Mỹ đã âm thầm hoan nghênh việc UAE tham gia vào chiến dịch quân sự chống Iran sau khi các quốc gia Vùng Vịnh khác từ chối làm điều đó.

Bộ Ngoại giao UAE đã từ chối yêu cầu bình luận về thông tin trên, nhưng lưu ý đến những tuyên bố trước đây rằng họ có quyền đáp trả các cuộc tấn công của Iran. Lầu Năm Góc cũng từ chối bình luận.

Theo Reuters, các hành động của Ảrập Xêút và UAE cho thấy một thực tế ít được công khai: các quốc gia quân chủ vùng Vịnh sau khi hứng chịu các đòn tấn công từ Iran đã bắt đầu phản công. Tuy nhiên, cách tiếp cận của hai nước không hoàn toàn giống nhau. UAE được cho là theo đuổi lập trường cứng rắn hơn, muốn buộc Iran phải trả giá và hiếm khi duy trì ngoại giao công khai với Tehran. Trong khi đó, Ảrập Xêút cố gắng ngăn xung đột leo thang và vẫn duy trì liên lạc thường xuyên với Iran, bao gồm cả thông qua Đại sứ Iran tại Riyadh.

Quan chức Bộ Ngoại giao Ảrập Xêút tái khẳng định lập trường của nước này là “ủng hộ giảm leo thang, kiềm chế và hạ nhiệt căng thẳng nhằm hướng tới ổn định, an ninh và thịnh vượng của khu vực”.

Không kích rồi xuống thang

Các nguồn tin Iran và phương Tây cho biết, Riyadh đã thông báo cho Tehran về các cuộc không kích, sau đó hai bên tiến hành các cuộc tiếp xúc ngoại giao dày đặc. Ảrập Xêút đồng thời cảnh báo sẽ tiếp tục trả đũa mạnh hơn nếu Iran không xuống thang, dẫn tới một sự hiểu ngầm giữa hai nước nhằm giảm căng thẳng.

Ông Ali Vaez, Giám đốc Dự án Iran tại International Crisis Group, nhận định việc Ảrập Xêút trả đũa Iran rồi sau đó đạt được thỏa thuận giảm leo thang cho thấy “cả hai bên đều nhận thức thực dụng rằng xung đột mất kiểm soát sẽ kéo theo cái giá không thể chấp nhận”. Theo ông, điều này phản ánh “không phải lòng tin, mà là lợi ích chung trong việc đặt ra giới hạn cho đối đầu trước khi nó biến thành một cuộc chiến khu vực lớn hơn”.

Thỏa thuận giảm leo thang không chính thức bắt đầu có hiệu lực trong tuần trước khi Washington và Tehran đạt được lệnh ngừng bắn ngày 7/4. Một quan chức Iran xác nhận, Tehran và Riyadh đã thống nhất giảm leo thang nhằm “chấm dứt thù địch, bảo vệ lợi ích chung và ngăn căng thẳng leo thang”.

Ảrập Xêút và Iran từ lâu là hai cường quốc Hồi giáo dòng Sunni và Shiite cạnh tranh ảnh hưởng tại Trung Đông, hậu thuẫn cho các phe đối lập trong nhiều cuộc xung đột khu vực.

Năm 2023, dưới sự trung gian của Trung Quốc, hai nước đạt thỏa thuận nối lại quan hệ ngoại giao, bao gồm cả lệnh ngừng bắn giữa lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen với Ảrập Xêút.

Nhờ tuyến hàng hải Biển Đỏ vẫn mở, Ảrập Xêút vẫn có thể duy trì xuất khẩu dầu trong suốt cuộc chiến, không giống nhiều nước vùng Vịnh khác, giúp Riyadh phần nào tránh được tác động nghiêm trọng.