Đã có thuốc cấp cứu đột quỵ, xịt thẳng trực tiếp lên não

[nguoiduatinabc]

Theo các nhà nghiên cứu của Đại học Hong Kong (Trung Quốc) ngày 5/5 cho biết đã phát triển “thuốc xịt mũi dạng bột nano” đầu tiên trên thế giới, có khả năng đưa thuốc trực tiếp lên não để hỗ trợ cấp cứu nhanh cho bệnh nhân đột quỵ thiếu máu não, mà không cần tiêm hoặc phẫu thuật.

Theo tuyên bố của Đại học Hong Kong (HKU), loại thuốc này do Viện Y học thuộc Đại học Hong Kong (HKU) phối hợp với Trung tâm thiết bị y sinh tiên tiến InnoHK (ABIC) phát triển, có thể sử dụng trong giai đoạn đầu của đột quỵ, cung cấp chăm sóc cấp cứu trước khi nhập viện cho bệnh nhân, giúp kéo dài thời gian bảo vệ tế bào não, giảm di chứng và có tiềm năng trở thành công cụ chăm sóc cấp cứu cộng đồng trong tương lai.

Tuyên bố cho biết, đột quỵ thiếu máu cục bộ từ lâu đã là nguyên nhân gây tử vong và tàn tật đứng thứ hai trên thế giới, gây ra gánh nặng chi phí y tế và kinh tế xã hội hàng năm hơn 890 tỷ USD.

Phương pháp điều trị hiện nay chủ yếu tập trung vào “tái tưới máu”, như tiêu huyết khối tĩnh mạch và lấy huyết khối bằng cơ học. Tuy nhiên, thời gian điều trị đột quỵ cực ngắn, cộng thêm sự phân bổ không đồng đều của nguồn lực y tế, tiêu chí điều trị rất nghiêm ngặt và nguy cơ tổn thương thứ phát liên quan đến điều trị, dẫn đến hơn 85% bệnh nhân đột quỵ trên thế giới không được điều trị kịp thời. Ngay cả khi điều trị thành công, hơn một nửa số bệnh nhân không đạt được sự phục hồi thần kinh lý tưởng.

Việc can thiệp kịp thời, hiệu quả và an toàn trong “khoảng thời gian điều trị vàng” vẫn là một nút thắt quan trọng đối với cộng đồng y tế quốc tế.

Nhóm nghiên cứu đã dành hơn một thập kỷ để phát triển thành công nền tảng công nghệ “Nano-in-Micron” và dựa trên nền tảng này phát triển “thuốc xịt mũi dạng bột nano”.



Trang Phương Nam + của Quảng Đông dẫn lời Phó Giáo sư Châu Thánh Phong, Khoa Dược lý và Dược học của Đại học Hong Kong, cho biết: “Thuốc xịt mũi dạng bột nano có đặc điểm là tác dụng nhanh, thiết kế nhẹ và dễ sử dụng, giúp bệnh nhân được bảo vệ ban đầu trên đường đến bệnh viện hoặc thậm chí trong cộng đồng. Điều này làm chậm đáng kể tốc độ chết tế bào não trong điều kiện thiếu máu cục bộ, bảo vệ hiệu quả mô não chưa chết và tạo thời gian cho điều trị tiếp theo”.

Bột siêu nhỏ được hít vào khoang mũi và thuốc ngay lập tức vượt qua hàng rào máu não thông qua đường mũi não để trực tiếp lên não.

Thuốc xịt mũi hoạt động qua 4 bước chính: hít vào, lắng đọng, phân giải và đưa thuốc vào cơ thể. Khi hít vào khoang mũi, bột siêu nhỏ sẽ lắng đọng hiệu quả tại vùng mục tiêu và nhanh chóng phân giải trở lại trạng thái nano khi tiếp xúc với dịch nhầy mũi, sau đó vượt qua hàng rào máu não thông qua “đường mũi-não” để đến não. Thiết kế này cải thiện rõ rệt hiệu quả phân phối thuốc và tốc độ khởi phát tác dụng, cung cấp một giải pháp đột phá cho việc chăm sóc cấp cứu trước khi nhập viện đối với đột quỵ thiếu máu cục bộ.

Dữ liệu từ mô hình động vật tiền lâm sàng đã xác nhận việc sử dụng thuốc xịt mũi dạng bột nano trong vòng 30 phút kể từ khi khởi phát đột quỵ có thể làm giảm thể tích vùng nhồi máu lên tới hơn 80% và bảo vệ hiệu quả chức năng vận động và thần kinh.

Tuy nhiên, nhà nghiên cứu Thiệu Tử Đồng của ABIC nhấn mạnh, đây không phải là phương pháp thay thế cho các phương pháp điều trị hiện có tại bệnh viện, mà là một biện pháp bổ sung quan trọng được thực hiện trước khi bệnh nhân nhập viện. Chìa khóa của công nghệ này nằm ở việc đưa điều trị đột quỵ từ giai đoạn “trong bệnh viện” lên giai đoạn “trước khi nhập viện”, thực hiện các chiến lược bảo vệ thần kinh thay vì chỉ đơn giản là làm tan hoặc loại bỏ cục máu đông.

Thuốc xịt mũi dạng bột nano hiện đã vượt qua các thử nghiệm trên tế bào và động vật, khẳng định tính an toàn và hiệu quả. Bước tiếp theo sẽ tiến hành các nghiên cứu về độc tính, thử nghiệm lâm sàng và thử nghiệm trong các môi trường có nguy cơ cao như bệnh viện và viện dưỡng lão, với mục tiêu thử nghiệm lâm sàng vào năm 2030, cũng như đưa thuốc đến tay người tiêu dùng rộng rãi tại các hiệu thuốc và cộng đồng, trở thành một vật dụng cấp cứu thường trực và là tuyến phòng thủ đầu tiên cho bệnh nhân đột quỵ.

Công nghệ này đã giành được một số giải thưởng, trong đó có giải thưởng lớn đặc biệt và giải vàng của Ban giám khảo tại Triển lãm phát minh quốc tế Geneva lần thứ 51 tổ chức tại Geneva, Thụy Sĩ tháng 3/2026.