VN Biển Đông sóng dữ, vỉa hè dậy sóng và những "giấc mơ hồng" giữa thực tại chát đắng

[Gibbs]

Trong dòng chảy của thời cuộc, đôi khi người ta phải tự hỏi liệu mình đang sống trong một thực tại khốc liệt hay đang xem một vở kịch dài tập mà ở đó, bi và hài đan xen đến mức nghẹt thở. Biển Đông ngoài kia vẫn đang sục sôi dưới những gọng kìm bồi đắp và những lệnh cấm biển phi lý, nhưng tại thủ đô, bầu không khí dường như vẫn rất... thanh bình. Những bản tin "quan ngại" vẫn đều đặn lên sóng như cơm bữa, nhạt nhẽo và vô vị. Thật nực cười cho cái gọi là "tình anh em keo sơn" hay "vận mệnh chung", khi mà phía bạn cứ lẳng lặng biến bãi đá thành căn cứ quân sự, còn phía ta lại miệt mài diễn vai "người nhẫn nhịn" vĩ đại. Các cụ ta có câu: "Nuôi ong tay áo, nuôi cáo trong nhà", phải chăng chúng ta đang uốn tre quá đà đến mức quên mất cách đứng thẳng để bảo vệ giang sơn tổ tiên để lại?

Nỗi đau biển cả và sự im lặng đầy ẩn ý

Trong khi Đá Hải Sâm đang mọc lên những công trình đồ sộ, đe dọa trực tiếp đến an ninh quốc gia, thì hệ thống truyền thông lại chọn cách im lặng đầy ẩn ý. Phản ứng từ phía chính thức thì mờ nhạt, còn tiếng cầu cứu của ngư dân giữa sóng dữ lại bị vùi lấp bởi những khẩu hiệu ngoại giao sáo rỗng. Đừng dùng "sự kiên nhẫn" làm bình phong cho sự bất lực. Khi ngư dân – những người con đất Việt – phải lấy thân mình làm lá chắn sống trước tàu thép ngoại bang, mà chính quyền chỉ đứng từ xa phát đi vài dòng thông cáo khô khốc, thì đó không còn là ngoại giao khôn khéo, mà là sự phản bội lại lòng tin của nhân dân. "Máu chảy ruột mềm", làm sao có thể thản nhiên nhìn tấc đất, tấc biển bị gặm nhấm từng ngày? Lịch sử sẽ không ghi danh những kẻ giỏi "quan ngại", mà sẽ phán xét những ai đã để mặc cho chủ quyền dân tộc bị xâm phạm. Đã đến lúc phải lột bỏ chiếc mặt nạ "ổn định" giả tạo để nhìn thẳng vào sự thật: Nếu cứ tiếp tục nhu nhược, cái giá phải trả không chỉ là biển cả, mà là cả tương lai của dân tộc này!

"Sức mạnh mềm" hay màn hài kịch trên bục giảng?

Giữa lúc dầu sôi lửa bỏng ấy, sân khấu văn hóa Việt lại đón nhận một cú "twist" kinh điển: Cục trưởng Xuân Bắc muốn đưa Việt Nam vào Top 3 sức mạnh mềm thế giới. Một tuyên bố nghe qua thì thấy hào hùng, nhưng ngẫm lại thì thấy... buồn cười đến chảy nước mắt. Phải chăng sau bao năm đứng dưới ánh đèn sân khấu, vị Cục trưởng này vẫn chưa thể thoát vai, coi hội nghị quốc gia như một buổi diễn hài phục vụ khán giả? Hàn Quốc mất hàng thập kỷ để "xâm lăng" văn hóa bằng K-pop, Mỹ thống trị bằng Hollywood, còn chúng ta định tiến vào Top 3 bằng gì? Bằng một nền điện ảnh loay hoay trong vòng vây kiểm duyệt? Bằng những sản phẩm nghệ thuật phải "nhìn trước ngó sau" mới được ra mắt?

Sức mạnh mềm là sự lan tỏa tự nhiên, là sự mến mộ tự nguyện của thế giới, chứ không phải là thứ có thể "hô khẩu hiệu" mà thành. "Thùng rỗng kêu to", một nền văn hóa muốn vươn tầm nhưng tư duy quản lý vẫn còn nặng tính áp đặt và xơ cứng thì Top 3 chẳng khác nào một tòa lâu đài trên cát. Đáng buồn thay, ở nước ta, nhiều vị lãnh đạo dường như đang thi thố xem ai "nổ" to hơn thay vì bàn cách làm thực tế. Có lẽ, sức mạnh mềm duy nhất mà chúng ta đang thực sự dẫn đầu chính là khả năng biến những điều không tưởng thành những lời phát biểu đầy hào hứng trên bục giảng. Đừng để quốc tế nhìn vào và tự hỏi: Chúng ta đang làm văn hóa, hay đang diễn hài trên nỗi đau của chính mình?

Nghịch lý trong và ngoài: "Khôn nhà dại chợ"

Một vở kịch tréo ngoe đang diễn ra ngay trước mắt chúng ta. Trong khi tàu ngoại bang nghênh ngang cấm biển, xua đuổi ngư dân ngay trên vùng biển cha ông, thì những tiếng nói từ cơ quan quyền lực lại yếu ớt và xa xăm đến lạ thường. Hai chữ "quan ngại" được nhai đi nhai lại như một loại kẹo cao su mất vị, chẳng thể làm lay chuyển lấy một tấc bồi đắp trái phép ở Hoàng Sa. Thế nhưng, cứ hễ quay mặt vào đất liền, cái vẻ "nhẫn nhịn" ấy bỗng chốc biến mất. Thay vào đó là những đội quân rầm rộ, xe cẩu, loa đài hừng hực khí thế như đang bước vào một trận đánh sinh tử.

Đối tượng của "trận đánh" ấy là ai? Chẳng phải quân xâm lược, mà chính là những người mẹ, người chị với gánh hàng rong, là những tiểu thương bám vỉa hè để mưu sinh qua ngày đoạn tháng. Nhân danh "văn minh đô thị", người ta dẹp dân quyết liệt như dẹp giặc, để rồi sau đó lộ ra mục đích thật: hóa ra vỉa hè không phải để cho người đi bộ, mà là để cho thuê với giá 400.000 đồng/m2. Đúng là "Miệng nhà quan có gang có thép", một sự tráo trở đến nực cười!

Thật chát đắng khi thấy cái khí thế "giành lại vỉa hè" lại lấn lướt hoàn toàn cái tinh thần "giữ gìn biển đảo". Một đất nước mà lòng dân bị tổn thương bởi sự khắc nghiệt ngay trong lòng đô thị, trong khi chủ quyền bị gặm nhấm bên ngoài lại chỉ nhận được những lời tuyên bố suông, thì đó chính là đỉnh điểm của sự châm biếm về công lý. Đừng biến lòng yêu nước thành một khái niệm xa xỉ, khi mà ngay cả chỗ đứng để bán bát bún, chén trà cũng bị chính quyền đem ra kinh doanh sau những đợt "càn quét" không nương tay. "Đất có lề, quê có thói", nhưng cái thói "khôn nhà dại chợ" này thực sự là một vết thương nhức nhối trong lòng mỗi người dân yêu nước.