Chỉ số theo dõi lạm phát ưa thích của Cục Dự trữ Liên bang vừa đưa ra một tín hiệu cảnh báo khác cho nền kinh tế Mỹ, và điều này có thể báo hiệu nhiều khó khăn tài chính hơn trong tương lai.
Dữ liệu do Cục Phân tích Kinh tế Mỹ (BEA) công bố vào cuối tháng 4 cho thấy áp lực lạm phát vẫn ở mức cao dai dẳng, trong khi các dự báo hàng quý mới cho thấy người Mỹ có thể tiếp tục phải đối mặt với giá cả cao hơn, tăng trưởng chậm hơn và chi phí vay cao hơn trong những tháng tới.
Trọng tâm của mối lo ngại là Chỉ số Giá Chi tiêu Tiêu dùng Cá nhân (PCE), thước đo lạm phát phần lớn ảnh hưởng đến lãi suất (2). Ở mức +3,5% so với cùng kỳ năm ngoái, chỉ số này đã hạ nhiệt so với mức đỉnh sau đại dịch vào năm 2022, nhưng vẫn cao hơn nhiều so với mục tiêu 2% của Fed. Chỉ số giá PCE cốt lõi — loại bỏ giá thực phẩm và năng lượng dễ biến động — vẫn duy trì ở mức cao 3,2%, củng cố nỗi lo ngại rằng lạm phát đang trở nên ăn sâu vào nền kinh tế nói chung.
Chỉ số này đã tăng 0,7% trong tháng 3, tháng cuối cùng có dữ liệu, hoặc 0,3% nếu không tính thực phẩm và năng lượng.
Mặc dù dữ liệu PCE tháng 4 chính thức vẫn chưa được công bố, nhưng một số công cụ theo dõi lạm phát được quan tâm sát sao đã chỉ ra áp lực tăng giá hơn nữa. Ví dụ, mô hình Dự báo Lạm phát của Ngân hàng Dự trữ Liên bang Cleveland (3) ước tính rằng lạm phát đã tăng lên 3,73% trong tháng 4. Mô hình này cũng ước tính rằng lạm phát có thể tăng thêm lên 3,93% trong tháng 5. Trong khi đó, PCE cốt lõi (không bao gồm thực phẩm và năng lượng) dự kiến sẽ vẫn ở mức cao, khoảng 3,28% trong tháng 4 và 3,32% trong tháng 5.
Triển vọng hàng quý cũng đang xấu đi. Ước tính của Fed Cleveland cho thấy lạm phát PCE hàng năm trong quý 2 đang ở mức trên 5%. PCE cốt lõi được dự báo sẽ vẫn ở mức cao trong quý này, ở mức 3,46%.
Lạm phát dai dẳng có ý nghĩa gì đối với lãi suất — và bạn?
Một cuộc thăm dò ý kiến của Reuters vào cuối tháng 4 đối với các nhà kinh tế dự đoán rằng Cục Dự trữ Liên bang sẽ chờ ít nhất sáu tháng trước khi cắt giảm lãi suất trong năm nay, vì "những cú sốc năng lượng do chiến tranh gây ra đã làm bùng phát lại lạm phát vốn đã ở mức cao." Nói cách khác: Chiến tranh ở Iran đã khiến giá nhiên liệu tăng cao, và điều đó làm cho mọi thứ trở nên đắt đỏ hơn. Việc cắt giảm lãi suất có thể đẩy giá cả lên cao hơn nữa.
Tuy nhiên, ngay cả trước cú sốc dầu mỏ gần đây, lạm phát đã đi theo chiều hướng xấu. Các nhà phân tích lưu ý rằng thuế quan được áp đặt dưới thời Trump, cùng với nhu cầu tiêu dùng dai dẳng và chi phí dịch vụ tăng dần, đã góp phần làm tăng giá trước khi thị trường năng lượng chuyển biến xấu.
Các nhà phân tích hiện dự đoán lạm phát sẽ vẫn ở mức cao hơn mục tiêu trong phần lớn năm nay, trong khi dự báo tăng trưởng GDP đã được điều chỉnh giảm. Gần một phần ba số nhà kinh tế được Reuters khảo sát dự đoán lãi suất sẽ không thay đổi trong năm 2026, gần gấp đôi tỷ lệ trong cuộc khảo sát trước đó của Reuters (4).
Đối với người tiêu dùng, tác động đã bắt đầu được cảm nhận.
Một nền kinh tế tồi tệ
Lãi suất thế chấp vẫn ở mức cao, nợ thẻ tín dụng đắt hơn và nhiều hộ gia đình vẫn đang phải vật lộn với tác động tích lũy của nhiều năm giá cả tăng cao đối với các mặt hàng thiết yếu như nhà ở, bảo hiểm, thực phẩm và chăm sóc sức khỏe. Điều này vẫn đúng ngay cả khi báo cáo việc làm tháng Tư mạnh mẽ hơn dự kiến, với việc Hoa Kỳ tạo thêm 115.000 việc làm và tỷ lệ thất nghiệp giữ ở mức 4,3% (5).
Chỉ số Tâm lý của Đại học Michigan, một thước đo cảm nhận của người tiêu dùng về nền kinh tế dựa trên các cuộc phỏng vấn đại diện, đã giảm mạnh vào đầu tháng Năm. Mặc dù tâm lý vẫn cao hơn gần 20% so với một năm trước và cao hơn 40% so với mức thấp kỷ lục vào tháng 6 năm 2022, nhưng vẫn thấp hơn khoảng 18% so với mức trung bình lịch sử.
"Sự mạnh mẽ trong thu nhập hộ gia đình là nguồn hỗ trợ chính cho chi tiêu tiêu dùng mạnh mẽ trong vài năm qua," nhà kinh tế Joanne Hsu, Giám đốc Khảo sát Người tiêu dùng, cho biết trong một tuyên bố, đồng thời cho biết thêm rằng sự suy giảm kỳ vọng về thị trường lao động là "đáng lo ngại" và "có thể dẫn đến sự sụt giảm" chi tiêu của người tiêu dùng. "Hơn nữa, người tiêu dùng kỳ vọng lãi suất sẽ vẫn ở mức cao trong tương lai, điều này sẽ khiến người tiêu dùng càng khó thực hiện các giao dịch mua lớn (6)."
Về mặt chính trị, triển vọng lạm phát có thể trở thành một thách thức ngày càng lớn đối với ông Trump. Tổng thống đã khẳng định rằng sức mạnh kinh tế, thuế quan và các sáng kiến sản xuất trong nước cho thấy các chính sách của ông đang phát huy hiệu quả. Nhưng lạm phát không ngừng đe dọa làm suy yếu những lập luận đó — đặc biệt nếu người dân Mỹ tiếp tục cảm thấy bị siết chặt về tài chính.
Hiện nay, thị trường ngày càng đặt cược rằng Cục Dự trữ Liên bang (Fed) sẽ trì hoãn việc cắt giảm lãi suất thêm nữa cho đến khi lạm phát cho thấy dấu hiệu hạ nhiệt rõ ràng hơn. Cho đến lúc đó, dữ liệu mới nhất cho thấy nền kinh tế có thể phải đối mặt với con đường dài hơn và gập ghềnh hơn để trở lại ổn định giá cả so với nhiều nhà hoạch định chính sách — và người tiêu dùng — đã hy vọng.