Liệu thế giới có chứng kiến một đại dịch mới?

[vuitoichat]

Theo như liệu thế giới có phải chứng kiến một đại dịch mới mang tên hantavirus?, sau khi cả thế giới đang chạy đua từng giờ để truy vết những hành khách đã từng ở trên tàu. Vậy hantavirus là gì? Vì sao nó có thể gây tử vong? Loại virus chết người này đã xâm nhập vào chiếc tàu du lịch như thế nào?, do trong lúc có ba người đã tử vong sau một đợt bùng phát bị nghi ngờ là do hantavirus trên một tàu du lịch giữa Đại Tây Dương. Trong tám trường hợp nghi ngờ thì có năm ca được xác nhận dương tính, trong đó một người đang phải nằm trong phòng chăm sóc tích cực tại Nam Phi.

Ảnh chụp qua kính hiển vi một mô bệnh học trong một mẫu hạch bạch huyết đã được lấy từ một bệnh nhân nghi ngờ mắc bệnh do hantavirus. Ảnh do Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) đưa ra vào ngày 6 tháng 5 năm 2026. AFP - HANDOUT

Du thuyền MV Hondius thuộc hãng Oceanwide Expeditions, đã khởi hành từ Ushuaia, Archentina vào ngày 01/04 với 149 hành khách thuộc 23 quốc tịch khác nhau, và dự tính đi tới Cape Verde, một quần đảo ngoài khơi bờ biển Tây Phi. Đó là một chuyến đi biển kéo dài 45 ngày, với một số điểm dừng dự kiến ​​tại các đảo Nam Georgia và Saint Helena.

Tuy nhiên, chuyến hành trình trên con tàu dài 107 mét đã biến thành cơn ác mộng khi một hành khách 70 tuổi đến từ Hà Lan đột nhiên xuất hiện những triệu chứng đầu tiên của virus: sốt, đau mỏi cơ, tiêu chảy và đau đầu. Thoạt nhìn người này trông có vẻ như bị bệnh cúm. Nhưng tới ngày 11/04, người đàn ông đột ngột qua đời trên tàu MV Hondius trước khi kịp được đưa đến bệnh viện. Vợ của bệnh nhân cũng nhanh chóng xuất hiện các triệu chứng tương tự. Bà được khẩn cấp đưa về Nam Phi để hồi hương về Hà Lan. Nhưng bà đã không qua khỏi và qua đời tại một bệnh viện ở Johannesburg, Nam Phi vào ngày 27/04. Sau đó một hành khách khác là người Đức cũng đã tử vong ngày 02/05 trên tàu.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết đã thông báo cho 12 quốc gia có công dân đã xuống tàu tại đảo Saint Helena của Anh. Đó là Canada, Đan Mạch, Đức, Hà Lan, New Zealand, Saint Kitts và Nevis, Singapore, Thụy Điển, Thụy Sĩ, Thổ Nhĩ Kỳ, Vương quốc Anh và Hoa Kỳ.

Vậy hantavirus là gì?

Hantavirus là một nhóm virus lây truyền từ động vật sang người. Loại virus này chủ yếu được truyền bởi các loài gặm nhấm như chuột nhắt và chuột cống, qua các vết cắn, qua tiếp xúc với các động vật nhiễm bệnh hoặc nước tiểu và phân của chúng.

Theo trang web của Cơ quan quốc gia Pháp về sức khoẻ công cộng : “Con người có thể bị lây nhiễm do hít phải bụi và các hạt khí từ chất bài tiết của động vật nhiễm bệnh (nước tiểu, phân, nước bọt), trong quá trình hoạt động ở rừng hoặc trong các khu nhà gần rừng bị bỏ hoang lâu ngày, cũng như trong các hoạt động ở vùng nông thôn, nơi đồng ruộng và trang trại tạo môi trường thuận lợi cho các loài gặm nhấm mang mầm bệnh”. Việc phòng ngừa nhiễm bệnh chủ yếu là hạn chế tiếp xúc với loài gặm nhấm và các chất bài tiết của chúng.

Hantavirus hiện diện trên tất cả các châu lục và được đặt tên theo con sông Hantan nằm ở biên giới giữa hai miền Triều Tiên. Trong chiến tranh Triều Tiên (1950–1953), hơn 3.000 binh sĩ đã lâm bệnh nặng sau khi bị nhiễm các loại virus này, theo giải thích của Văn phòng Y tế Liên bang Thụy Sĩ. Người ta ước tính rằng mỗi năm trên thế giới có từ 150.000 đến 200.000 ca nhiễm hantavirus.

Điều gì khiến hantavirus có thể gây chết người?

Có hai loại hantavirus chính, mỗi loại lại có những triệu chứng và mức độ nguy hiểm khác nhau. Loại virus đầu tiên gây ra hội chứng phổi, chủ yếu xuất hiện tại châu Mỹ. Nếu một người bị nhiễm loại hantavirus này, chỉ trong vài ngày họ có thể xuất hiện các dấu hiệu ho và khó thở.

Khi bệnh tiến triển, các triệu chứng như mệt mỏi, sốt và đau cơ có thể xuất hiện. Người bệnh cũng có thể bị đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, nôn mửa và đau bụng. Đây là chủng hantavirus có tỷ lệ tử vong cao nhất. Khoảng 38% những người xuất hiện các triệu chứng này tử vong.

Loại virus thứ hai thường gây ra sốt xuất huyết kèm hội chứng thận. Chúng chủ yếu xuất hiện ở châu Âu và châu Á, nhưng chủng được gọi là “virus Seoul” hiện đã lan rộng trên toàn thế giới. Thông thường, người bệnh phát triển triệu chứng trong vòng hai tuần sau khi tiếp xúc với virus. Những triệu chứng ban đầu gồm đau đầu dữ dội, đau bụng, buồn nôn và mờ mắt. Các triệu chứng nặng hơn bao gồm giảm huyết áp, xuất huyết nội và thậm chí suy thận cấp tính. Căn bệnh này có thể do nhiều loại virus khác nhau gây ra, trong đó có những loại nguy hiểm hơn các loại khác, vì vậy tỷ lệ tử vong dao động từ 1% đến 15% số ca bệnh.

Đáng tiếc là hiện chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu hay thuốc chữa khỏi cho cả hai loại hantavirus này. Tuy nhiên, việc chăm sóc y tế sớm có thể làm tăng cơ hội sống sót cho bệnh nhân. Việc điều trị có thể bao gồm sử dụng máy trợ thở, liệu pháp oxy và chạy thận nhân tạo. Liên quan đến con tàu du lịch, các cơ quan chức năng vẫn đang tiếp tục điều tra nhằm xác định hành khách đã tiếp xúc với loại hantavirus nào.

Làm thế nào virus lại xuất hiện trên một tàu du lịch?

Trong một môi trường kín như tàu du lịch, hành khách có thể đã nhiễm hantavirus theo ba cách. Theo giả thuyết thứ nhất, họ có thể đã tiếp xúc với virus trong một chuyến tham quan trên đất liền trong hải trình của mình. Tổ chức Y tế Thế giới cho rằng một hoặc nhiều ca đầu tiên “đã bị nhiễm virus ở bên ngoài con tàu” và sau đó đã xảy ra “sự lây truyền giữa người với người”.

Giả thuyết thứ hai là các hành khách đã bị nhiễm virus trước cả khi bắt đầu chuyến hải trình. Hãng tin AFP phỏng vấn bà Anais Legand, chuyên gia y tế của WH, cho biết : “Thời gian ủ bệnh, tức khoảng thời gian từ lúc nhiễm bệnh đến khi xuất hiện triệu chứng là từ 1 - 6 tuần, nhưng thông thường sẽ ngắn hơn là từ 2 - 3 tuần”. Do đó bà nhận định rằng ca bệnh đầu tiên “không thể bị nhiễm trên tàu, hoặc tại một trong những hòn đảo” mà tàu ghé thăm trên đường đến Cape Verde.

Giả thuyết thứ ba cho rằng các loài gặm nhấm đã xâm nhập lên tàu thông qua hàng hóa, sau đó truyền bệnh cho hành khách qua nước tiểu hoặc phân bị nhiễm virus của chúng. Những yếu tố khác như tiêu chuẩn vệ sinh và cách bảo quản thực phẩm cũng có thể đã góp phần làm tăng tốc độ lây lan của ổ dịch.

Để khống chế đợt bùng phát nghi ngờ này, trước tiên các cơ quan chức năng phải bảo đảm rằng toàn bộ loài gặm nhấm được bắt giữ an toàn và đưa ra khỏi tàu. Sau đó, họ phải theo dõi tất cả hành khách nhằm phát hiện các triệu chứng có thể liên quan đến nhiễm hantavirus. Virus được chẩn đoán bằng xét nghiệm PCR, tương tự như các xét nghiệm dùng để chẩn đoán những loại virus như COVID-19.

Liệu thế giới có phải đối mặt với một đại dịch mới?

Mặc dù đáng lo ngại, các ca nhiễm hantavirus vẫn cực kỳ hiếm gặp và khả năng lây truyền là không cao. Tổng giám đốc WHO, Tedros Adhanom Ghebreyesus, đã khẳng định trên mạng X hôm thứ Tư, 06/05, rằng “ở giai đoạn này, nguy cơ tổng thể đối với sức khỏe cộng đồng vẫn ở mức thấp”.

Tuy nhiên, vì bệnh do hantavirus có thể biểu hiện các triệu chứng tương tự những bệnh hô hấp khác, nên người dân được khuyến cáo đi khám bác sĩ nếu xuất hiện triệu chứng nghi ngờ. Nếu ai từng ở những khu vực có sự hiện diện của loại virus này và gặp phải tình trạng khó thở, sốt hoặc bất kỳ triệu chứng nào giống hội chứng cúm, hãy ngay lập tức đến các cơ sở y tế để được xét nghiệm và điều trị.