USA "Bàn cờ" quyền lực tại Tennessee: Cơn địa chấn phân chia lại khu vực bầu cử

[Gibbs]

Thứ Năm vừa qua, bang Tennessee đã chính thức trở thành tâm điểm của một cuộc đối đầu nảy lửa khi các nhà lập pháp đảng Cộng hòa thông qua bản đồ bầu cử Hạ viện mới. Đây không chỉ là một thủ thuật hành chính, mà là một bước đi chiến lược nằm trong kế hoạch tổng thể của Tổng thống Donald Trump nhằm duy trì đa số mong manh tại Quốc hội trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới.

Tiếng thét vang hành lang và bóng ma "Jim Crow"

Khung cảnh tại tòa nhà Quốc hội bang Tennessee hôm ấy không khác gì một "chảo lửa". Bên ngoài các phòng họp, những người biểu tình hô vang khẩu hiệu "Không có Jim Crow" (ám chỉ các đạo luật phân biệt chủng tộc cũ), tạo nên một bầu không khí vô cùng căng thẳng. Trong khi các nghị sĩ đảng Cộng hòa bỏ phiếu thông qua bản đồ, các nhà lập pháp đảng Dân chủ đã khoác tay nhau đứng thành hàng rào ngay phía trước hội trường để phản đối. Phía trên khán đài, tiếng la hét, khẩu hiệu và tiếng còi hơi vang lên không ngớt, át cả tiếng tranh luận. "Nức lòng người đi, bực lòng người ở", những bước chân của lực lượng cảnh sát tiểu bang phải rất vất vả mới giữ được đám đông đang tràn ngập các hành lang không tràn vào bên trong. Bản đồ này giờ đây đang được chuyển đến tay Thống đốc Bill Lee – người đã triệu tập phiên họp đặc biệt này – để chờ ký phê duyệt.

"Gậy ông đập lưng ông": Hệ lụy từ phán quyết của Tòa án Tối cao

Tennessee là bang đầu tiên nổ súng trong cuộc chiến phân chia lại khu vực bầu cử ngay sau khi Tòa án Tối cao Mỹ đưa ra phán quyết làm suy yếu đáng kể Đạo luật Quyền Bầu cử liên bang vốn bảo vệ người thiểu số. Tòa án cho rằng Louisiana đã quá chú trọng vào yếu tố sắc tộc khi tạo ra khu vực bầu cử thứ hai có đa số người da màu. Phán quyết này như mở đường cho phe Cộng hòa tại các bang miền Nam như Louisiana, Alabama và Nam Carolina thực hiện các bước đi tương tự nhằm xóa sổ các khu vực bầu cử có đa số người da màu – vốn là "thành trì" của đảng Dân chủ. "Đục nước béo cò", đảng Cộng hòa đang tận dụng tối đa kẽ hở pháp lý này để củng cố quyền lực. Theo ước tính, trong cuộc chiến bản đồ trên toàn quốc, phe Cộng hòa hy vọng có thể giành thêm 13 ghế, trong khi phe Dân chủ chỉ kỳ vọng lấy lại 10 ghế.

Memphis bị xẻ lẻ và nỗi đau của người trong cuộc

Tâm điểm của bản đồ mới là việc chia nhỏ khu vực bầu cử duy nhất do đảng Dân chủ nắm giữ tại Tennessee, vốn tập trung quanh thành phố Memphis – nơi có đa số người da màu sinh sống. Khu vực bầu cử số 9 hiện tại vốn rất gọn gàng nay bị kéo dài hàng trăm dặm về phía Đông, vươn tận tới vùng ngoại ô Nashville. Nghị sĩ Justin Pearson, một người da màu thuộc đảng Dân chủ đến từ Memphis, đã không ngần ngại gọi đây là "công cụ phân biệt chủng tộc của chủ nghĩa da trắng thượng đẳng".

Ông nhấn mạnh rằng đây là hành động thực hiện theo ý muốn của Donald Trump. Đáp lại, các nghị sĩ đảng Cộng hòa bào chữa rằng việc vẽ lại bản đồ dựa trên dân số và chính trị chứ không phải dữ liệu sắc tộc, đồng thời dẫn chứng rằng các bang do đảng Dân chủ kiểm soát như Illinois hay Massachusetts cũng làm điều tương tự để chiếm ưu thế. Tuy nhiên, Thượng nghị sĩ London Lamar (Dân chủ - Memphis) đã phản pháo đanh thép: "Bạn không thể xé lẻ quyền lực bỏ phiếu của một thành phố đa số người da màu rồi nói rằng sắc tộc không liên quan gì ở đây cả".

Cuộc chạy đua với thời gian và bóng tối của sự hỗn loạn

Để hiện thực hóa bản đồ này, các nhà lập pháp Tennessee đã phải cấp tốc bãi bỏ luật bang vốn cấm phân chia lại khu vực bầu cử giữa chu kỳ. Họ cũng thông qua dự luật gia hạn thời gian đăng ký ứng cử đến ngày 15/5 để các ứng viên có thời gian thay đổi khu vực hoặc rút lui. "Đêm ngắn tình dài", đảng Dân chủ lo ngại rằng việc thay đổi quá sát ngày sơ cử (6/8) sẽ gây ra sự nhầm lẫn tai hại cho cả ứng viên lẫn cử tri. Năm 2022, Tòa án tối cao bang từng bác bỏ một thách thức tương tự vì lý do quá sát ngày bầu cử, nhưng năm nay, dường như mọi rào cản đều bị san phẳng dưới sức ép chính trị từ trên xuống.

Cuộc chiến bản đồ tại Tennessee không chỉ là câu chuyện của riêng một bang, mà là phát súng mở màn cho một giai đoạn đối đầu sắc tộc và chính trị gay gắt tại miền Nam nước Mỹ. Khi quyền lợi của nhóm thiểu số bị đặt lên bàn cân chính trị, câu hỏi về sự công bằng của nền dân chủ lại một lần nữa nhức nhối. Đúng là "Sông có khúc, người có lúc", nhưng với cử tri da màu tại Memphis lúc này, họ đang phải đối mặt với một khúc sông đầy ghềnh thác trong hành trình bảo vệ tiếng nói của mình trên chính trường.