Truyền thông Mỹ tiết lộ lý do thực sự khiến Tổng thống Trump dừng Dự án Tự do tại Hormuz

[Romano]

Ngày 7/5, kênh NBC News của Mỹ đã tiết lộ lý do thực sự khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump dừng Dự án Tự do - chiến dịch hải quân nhằm dẫn đường cho các tàu mắc kẹt đi qua eo biển Hormuz đang bị phong tỏa.Theo đó, quyết định dừng Dự án Tự do được đưa ra sau khi Saudi Arabia nói với Mỹ rằng nước này sẽ không cho phép các máy bay Mỹ tham gia chiến dịch sử dụng không phận của mình.

NBC News dẫn lời hai quan chức Mỹ cho biết Saudi Arabia và các quốc gia vùng Vịnh khác đã bất ngờ trước thông báo của Tổng thống Trump về Dự án Tự do ngày 3/5. Sau đó, Tổng thống Trump đã trao đổi với Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman về vấn đề này nhưng không đạt được giải pháp.

Ngày 5/5, Tổng thống Trump tuyên bố sẽ dừng Dự án Tự do, đồng thời nói rằng đã đạt được tiến triển lớn trong các cuộc đàm phán hòa bình với Iran do Pakistan làm trung gian.

Các cuộc đàm phán Mỹ - Iran đang gặp khó khăn liên quan chương trình hạt nhân của Iran và quyền kiểm soát eo biển Hormuz sau chiến tranh.

Khi được hỏi liệu Dự án Tự do có khiến giới lãnh đạo Saudi Arabia bất ngờ hay không, một nguồn tin nước này nói: “Vấn đề với giả định đó là mọi việc đang diễn ra rất nhanh theo thời gian thực”.

Nguồn tin cũng cho biết Saudi Arabia rất ủng hộ các nỗ lực ngoại giao của Pakistan nhằm làm trung gian cho thỏa thuận giữa Mỹ và Iran.

Về phần mình, một người phát ngôn Nhà Trắng nói rằng các đồng minh trong khu vực đã được thông báo trước, dù một nhà ngoại giao Trung Đông cho biết Mỹ không phối hợp với Oman cho tới sau thông báo của ông Trump. Nhà ngoại giao này nói: “Mỹ đã đưa ra thông báo rồi mới phối hợp với chúng tôi”.

Trong khi đó, Iran dự kiến sẽ gửi phản hồi cho các bên trung gian về đề xuất mới nhất của Mỹ trong ngày 7/5.

Thông tin trên xuất hiện một ngày sau khi báo Axios đưa tin Nhà Trắng tin rằng họ sắp đạt được bản ghi nhớ dài một trang với Iran nhằm chấm dứt vĩnh viễn cuộc chiến và đưa ra khuôn khổ cho các cuộc đàm phán kéo dài một tháng về chương trình hạt nhân của Tehran.

Theo các thông tin này, bản ghi nhớ sẽ bao gồm lệnh tạm dừng làm giàu uranium ở Iran và quy định về việc chuyển kho dự trữ uranium làm giàu ở mức cao ra khỏi nước này, đổi lại Mỹ sẽ dỡ bỏ một phần các lệnh trừng phạt và giải phóng hàng tỷ USD tài sản bị đóng băng của Iran. Ngoài ra, hai bên cũng sẽ dỡ bỏ các hạn chế liên quan hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz. Bản ghi nhớ này có điều khoản nêu rõ thỏa thuận sẽ chấm dứt chiến tranh trên toàn khu vực, bao gồm cả tại Liban.

Theo bản ghi nhớ, các bên sẽ tuyên bố chấm dứt chiến tranh và bắt đầu giai đoạn đàm phán kéo dài 30 ngày nhằm hướng tới các thỏa thuận chi tiết hơn liên quan eo biển Hormuz, chương trình hạt nhân của Iran và các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Mỹ và Iran đang ở giai đoạn ngừng bắn từ ngày 8/4, nhưng Dự án Tự do tại eo biển Hormuz trong tuần này đã làm dấy lên lo ngại xung đột sẽ tái diễn, khi Iran tiến hành các cuộc tấn công mới nhằm vào Các tiểu vương quốc Arab thống nhất và Mỹ nổ súng vào các tàu của Iran.