Fed chia rẽ sâu sắc trước thời điểm tân chủ tịch nhậm chức

[pizza]

Ông Kevin Warsh sắp ngồi vào chiếc ghế nóng nhất của chính sách tiền tệ Mỹ giữa lúc Fed bị kéo căng bởi sức ép từ Nhà Trắng, những rạn nứt nội bộ ngày càng lộ rõ và quyết định phá lệ ở lại của ông Jerome Powell, khiến quá trình chuyển giao lần này trở thành một trong những thời khắc bất ổn nhất của ngân hàng trung ương Mỹ nhiều thập kỷ qua.

Ông Kevin Warsh chỉ còn vài tuần nữa sẽ bước vào ghế Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed). Nhưng thay vì tiếp quản một ngân hàng trung ương vận hành theo kỷ luật đồng thuận quen thuộc, ông đang nhận lại một định chế bị kéo căng giữa áp lực chính trị, xung đột pháp lý và bất đồng nội bộ ngày càng sâu sắc về đường đi của lãi suất.


Ông Kevin Warsh sẽ nhậm chức chủ tịch Fed ở giai đoạn cơ quan này đối mặt với chia rẽ sâu sắc. Nguồn: WNEM
Tuần trước, ông Warsh còn nói Fed cần “một cuộc cải tổ đúng nghĩa”. Nhưng những diễn biến vào ngày 30-4 cho thấy ông có thể còn phải xử lý một cuộc khủng hoảng niềm tin lớn hơn nhiều so với những gì ông hình dung.

Jerome Powell, người ông Warsh sắp thay thế, bất ngờ tuyên bố sẽ chưa rời Fed ngay sau khi chuyển giao chức vụ vào tháng tới mà tiếp tục ở lại Hội đồng Thống đốc với tư cách thống đốc.

Đây là lần đầu tiên trong 75 năm một chủ tịch Fed không rời ngân hàng trung ương khi người kế nhiệm tiếp quản, đồng nghĩa ông Warsh sẽ bước vào chiếc ghế quyền lực nhất định chế này mà không có toàn bộ không gian để tái lập trật tự từ đầu.

Động thái của ông Powell cũng phản ánh mức độ căng thẳng mà Fed đang phải chịu từ chính quyền Donald Trump. Suốt nhiều tuần qua, Nhà Trắng liên tục gia tăng chỉ trích nhằm vào Fed, từ những đòn công kích công khai đến các sức ép pháp lý nhắm vào bộ máy lãnh đạo.

Trong khi đó, ông Powell thừa nhận điều ông lo ngại nhất lúc này không chỉ là lạm phát hay tăng trưởng mà là nguy cơ ngân hàng trung ương dần mất khả năng điều hành chính sách tiền tệ mà không bị chi phối bởi yếu tố chính trị.

“Tôi lo những cuộc tấn công này đang bào mòn định chế,” ông Powell nói.

Phản ứng từ phía ông Trump đến ngay sau đó. Tổng thống Mỹ chế nhạo rằng ông Powell muốn ở lại vì “không thể kiếm được việc ở nơi nào khác”, còn Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho rằng chính ông Powell là người phá vỡ thông lệ lâu nay của Fed.

Tuy nhiên, áp lực bên ngoài chưa phải vấn đề duy nhất ông Warsh phải đối mặt. Ngay tại cuộc họp chính sách ngày 30-4, Fed ghi nhận tới bốn phiếu bất đồng, mức cao nhất kể từ năm 1992, cho thấy sự thống nhất vốn là nền tảng quyền lực mềm của ngân hàng trung ương này đang rạn nứt nhanh hơn dự kiến.

Ba chủ tịch Fed khu vực công khai phản đối việc tiếp tục phát tín hiệu nới lỏng chính sách, cho rằng nền kinh tế Mỹ chưa cho phép giảm lãi suất khi giá năng lượng tăng mạnh, lạm phát lõi vẫn quanh 3% và tác động từ các mức thuế quan áp từ năm ngoái vẫn chưa tan hết khỏi giá hàng tiêu dùng.

Ở chiều ngược lại, thống đốc Stephen Miran, người do ông Trump bổ nhiệm, lại muốn cắt giảm lãi suất sớm hơn để hỗ trợ tăng trưởng.

Sự chia tách này khiến Fed lần đầu tiên sau nhiều năm không còn phát đi một tín hiệu chính sách đủ rõ ràng cho thị trường. Một bên muốn tiếp tục giữ lãi suất cao để ghìm lạm phát. Bên còn lại chịu sức ép từ Nhà Trắng phải nới lỏng chi phí vay vốn trong bối cảnh tăng trưởng chậm lại.

Khủng hoảng năng lượng toàn cầu càng khiến thế cân bằng đó mong manh hơn. Việc Eo biển Hormuz đóng cửa trong tháng này đã đẩy giá dầu leo thang trở lại, làm dấy lên nguy cơ lạm phát nhập khẩu đúng lúc Washington muốn hạ lãi suất để giảm áp lực lên doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Ngay cả trong nội bộ đảng Cộng hòa, ông Warsh cũng khó chờ đợi một sự hậu thuẫn tuyệt đối. Thượng nghị sĩ John Kennedy ngày 30-4 tuyên bố Fed cần tiếp tục ưu tiên kiểm soát lạm phát, cho thấy tiếng nói đòi giảm lãi suất nhanh hiện không còn là đồng thuận chính trị hoàn toàn ở Washington.

Điều đó có nghĩa ông Warsh, dù được ông Trump đưa lên ghế Chủ tịch Fed, sẽ không dễ dàng biến ngân hàng trung ương thành công cụ thực thi mong muốn của Nhà Trắng. Muốn thay đổi chính sách, ông cần ít nhất sáu lá phiếu đồng thuận trong Ủy ban Thị trường Mở Liên bang, trong khi ông Powell vẫn ngồi lại và một bộ máy ngày càng sẵn sàng công khai phản đối.

Fed vì thế đang bước vào giai đoạn khác hẳn nhiều thập kỷ trước, khi tiếng nói của chủ tịch gần như đủ để neo kỳ vọng thị trường và giữ bộ máy vận hành trong cùng một quỹ đạo.

Ông Warsh không chỉ tiếp quản chiếc ghế quyền lực nhất của chính sách tiền tệ Mỹ.

Ông đang tiếp quản một Fed mà quyền lực của chủ tịch bị thu hẹp, sự độc lập của định chế bị thử thách và mọi quyết định lãi suất sắp tới đều có nguy cơ biến thành một cuộc bỏ phiếu chính trị thực sự.

VietBF@ sưu tập